Tradizioz, lobbyen presio-sistema iparramerikarra da eta, oraintsu arte behintzat, Europan ospe onik izan ez duen arren, Estatu Batuetako lehen arauak 1876 urtekoak dira. Lobbyen presio-ahalmena hiritarrek duten oinarri-oinarrizko eskubide zibilean datza.

Duela hogeitaka urte, Washingtongo Kapitolioan aritu nintzen Estatu Batuetako lobby sistema aztertzen eta, eurentzat ezin logikoago zen jokamolde etikoa nekez ulertzen nuenez gero, kongresista batek bota zidan: Barkatu baina, ni naiz batere ulertzen ez dizudana. Europako politikagintzan lobbyrik ez baldin bada, zelan konpontzen zarete?

Europar tradizioak ez du ontzat eman izan interes pribatuak defenditzeko politikarien erabakiak baldintzatu nahia. Ipar Ameriketan, ostera, inork ez du ukatzen edozein hiritarrek agintarien zein herri-ordezkarien aurrean bere interes partikularrak artez arte defenditzeko duen jatorrizko eskubidea. Uste osoa dute gainera, horrela behar duela izan. Baldintza bakarra zera da: aldez aurretik nor-nori-nork-zer-zelan zehaztea, agerian saiatzea eta gardentasunez jokatzea. 

Hala ere, ezin esan gero lobbyen kontua zeharo berria denik Europako Batasunean. Washington baldin bada munduko lobbygunerik handiena, bigarrena Brusela omen, azken urteotan. Honez gero 15.000 lagun ari dira 4.000 lobbytan banatuak. Eta denetarikoetan, industria, nekazari, emakume nahiz ONG-lobbyetan.

Deia, 2009-06-30

Reconocidos autores sintetizan el ámbito del conocimiento en cinco parámetros básicos: la persona, la  información, el aprendizaje, la red-organización y el norte compartido. Pero, sin duda, el núcleo de la empresa del conocimiento es la persona, único agente que posee la capacidad intelectual de gestionar, coparticipar e involucrarse en el desarrollo de la empresa en la que trabaja y de la sociedad en la que participa.

El conocimiento es un hecho dinámico que resulta de la suma de diferentes vectores. El conocimiento no se nutre sólo de información, sino también de sensación y convicción, talento y persuasión, experiencia y formación, cultura y seducción. El conocimiento es pariente muy cercano de eso que ahora llamamos inteligencia emocional, que es bastante más que una simple acumulación de información.

El conocimiento es el poder, incluso el gran poder, pero siempre que se comparta. La decisión de compartir requiere previamente un espacio de confianza. No cabe compartir nada allí donde reina la desconfianza. El cambio cultural da paso a un cambio estructural y, como derivada, a la organización basada en el conocimiento. Es un proceso que estamos viviendo estos últimos años en el País Vasco. El cambio cultural afecta a las personas, a los equipos y a la organización, mientras que el cambio estructural afecta más a la parte física de la empresa, a cuanto de forma muy reduccionista llamamos “cemento”. El paso es el cambio del cemento al conocimiento, del hardware al software y, más aún, del software operativo a los contenidos programáticos.

Con todo, en la práctica diaria, a pesar de que ya nadie parece dudar de que las personas son la base de la empresa, no es menos cierto que su puesta en práctica sigue siendo aún una asignatura pendiente en muchos entornos tanto públicos como privados de nuestra sociedad. Aunque se han conseguido ya grandes avances, en alguna medida sigue siendo todavía una asignatura en vías de mayores desarrollos.

Según datos del Observatorio Europeo PYMES, prácticamente el 80% de las empresas europeas tiene menos de ochenta trabajadores. En el caso del País Vasco los datos son aún más expresivos. El 99% de las empresas vascas cuenta con plantillas inferiores a 50 operarios y sin consideramos todo tipo de empresas industriales, comerciales y de servicios, la media de empleo por cada centro de trabajo es inferior a 5 personas.

El lenguaje debe ser cada vez más digerible para las pymes. Es preciso desmitificar la sociedad de la información y del conocimiento. Es preciso “domesticar” las tecnologías, no sólo en el sentido de utilizarlas con dominio profesional, sino en el sentido de hacerlas más próximas, de acercarlas al entorno doméstico y familiar. Muchas pequeñas empresas creen que estos términos sólo son propios de las grandes compañías y que introducir la gestión de la información y el conocimiento en una pequeña empresa puede resultar no ya complicado sino, incluso, fuera de lugar. Es necesario, por tanto, adaptar el lenguaje, rebajar la semántica rimbombante, para que tanto el pequeño empresario  como los empleados de centros laborales reducidos entiendan que trabajar basándose en la información y el conocimiento es parte de lo que han venido haciendo hasta ahora, pero de una forma más sistematizada y compartida. Además, se debe cambiar el concepto elitista del trabajador del conocimiento e incluir en el mismo, también, al trabajador manual, como conocedor y gestor de su ámbito de trabajo. Tanto más cuando todo apunta hacia la paulatina desaparición de la clásica división entre el grupo de los que sólo piensan y el de los que sólo trabajan manualmente. En la empresa de la información y del conocimiento, en parangón con la sociedad de la democracia, que no es otra que la sociedad de la confianza recíproca --y, en nuestro caso, incluso de la indulgencia mutua--, todos piensan y todos trabajan. Es decir, todos aportan, todos aportamos, nadie sobra.

En el siglo XXI y ante un entorno cada vez más cambiante, en el que la única certeza es la incertidumbre, la gran fuente de ventaja competitiva la constituyen la información y el conocimiento. La información y el conocimiento compartidos en la mutua confianza. Y esto vale para el ámbito empresarial, para el ámbito social e, incluso, para el ámbito político, que no es otra cosa que la mejor gestión de la cosa pública.

EIBAR herriaren arima. Revista popular. III Época - Año 56 - Número 84 - 2008ko uda

Jaurlaritzak eta bere eremuko hiru diputazioek 13.000 milioi euroren inbertsioa suspertuko omen dute krisialdiari aurre egiteko. Berehala atera zaizkie kritikak. Zenbait politikariren ustez, Euzko Alderdi Jeltzalearen egitasmoa besterik ez da, Lehendakariaren irudia garbitzeko; sindikatuen iritziz, eurekin kontatu barik hartutako erabakia; eta komunikabideen arabera, berriz, itxurak egiteko jantzi berriko albiste zaharrak.

Behar bada hirurak dira egia. Batetik, krisia dela-eta epeak aurreratu arren, programok ez dira berri-berriak; bestetik, Jaurlaritzak ez ditu inbertsioak sindikatuekin eztabaidatu eta, segurutik, guzti horren atzekaldean jeltzaleen eskua dago. Eta? Zein da arazoa?

Esanak esan, 13.000 milioi ez dira gauerdiko ahuntzaren eztula. Honek esangura du, ekonomian esku hartzeko gertu dagoen jaurlaritza dugula, eta Allende Boutin euskal kazetariak esan bezala: “Hegoaldean baloratu ez arren, Iparraldean ez da batere holakorik”.

Nik Jaurlaritzari egingo niokeen kritika zera da: bere finantza-egoera hain da ona eze (zorra, BPGren %0,9 baino ez), askoz ere inbertsio gehiago egin beharko lukeela. Ogasun-arduradunei entzunez gero badirudi Jaurlaritzaren helburua Europako aurreztailerik zorrotzena izatea dela. Aukeran, nik nahiago, ordea, Europako inbertsorerik handienak bagina.

Ahalik eta dirurik gehien gordetzea etxekoandre zintzoen tentaldia da. Ikerkuntzan eta Garapenean inork baino gehiago inbertitzea, ostera, herri aurreratuen estrategia.

Bakoitzak jakingo du zer izan nahi duen.

Goiz kronika. Euskadi Irratia, 2008.06.24

 Onenetakoak Espainian; hirugarren mailakoak, Europan.

Trajediarik handienetakoa Elgoibarko Andikao errotan jazo zen, bertan errentan zegoen familiak teilatu gainera igo behar izan zuen-eta urak noiz baretuko zain baina, atzenean, uholdeak senar-emazte bikotea eta semea eraman zituen behin betiko.

Ibaia berera etorri zenean, errota-jabeak berria egitea erabaki zuen. Non jaso eta, maldan gora, urak utzitako marraren gainetik, Andikao berria eraiki zuen, baita beste maizter batzuk aurkitu ere, errotaz arduratu zitezen: Luis Aranberri eta Josepa Arano. Bertan jaio zen hamar urte geroago Txomin semea, nere  aittitta.

Andikao errotan eskopeta-kainoiak forjatzen ziren 1638an eta, horretara, gutxienik  berrehun urte iraun zuen erreka-bazterrean 1834ko uholderarte. Eta ez klima-aldaketarik etorri zelako, arrazoi batez zein bestez inoiz baino ur gehiago bildu zelako baino. Baina, hori bai, uholdeak eramandako etxea eraberritzeko orduan, errota-ugazabari ez zitzaion lehengo leku berean egiterik bururatu, urak utzitako aztarrenetik gora baino.

Orain ere uholdeak izan badira. Ez dira uholdeak aldatu, gure jarrera baino. Teknologiak eragindako handikeriaz erabaki dugu uraren arrastotik behera jarraituko dugula eraikitzen,  ez dugula etsiko, ez dugula atzera egingo. Ez dugula irabazitako eremurik galduko. Hurrengorarte, alegia.

Deia, 2008.06.22

 Ur errota

Egun nekez uka ditzake inork: 1. Energia dela munduko ekonomiak duen arazorik larrienetakoa. 2. Eskabide asko eta eskaintza gutxi duen produktua ez dela merketuko, garestitu baino. 3. Energia fosilak, amaikorrak direnez, ez direla lehengo prezioetara itzuliko. 4. Energia berriztagarriak garestiak direla eta nuklearra, aldiz, merkea.

Eta, honen guzti honen inguruan, ezin ahaztu gauza bi. Bat, energiarik garbiena kontsumitzen ez dena dela. Bi, ekopuntuen arabera, energia-motarik kutsagarrienak, txarrenetik txarrenera, honako hauek direla: lignitoa, petrolioa, ikatza, nuklearra, eguzki-indarra, gas naturala, eolikoa eta minihidraulikoa.

Beraz, aukeran, logikak zera dio: zentzuz jokatzekotan atzekoz aurrera ekin beharko genukeela. Beste guztia nork bere burua engainatzea baino ez dela.

Argia, 2008.06.22

Zenbait sindikatuk sarri esan ohi dute euskal administrazioaren buruak neoliberalak direla. Ni gehien harritzen nauena ez da neoliberaltzat jotzea, tonu horretan esatea baino, neoliberala, holakorik izatea bekatu larria balitz bezala. Beste norbaitek, zentzurik txarrenean ere,  sozialista  zahar hori edo esango balu bezala.

Nere ustez, liberal-punttua behar-beharrezko da gizarteak aurrera egin dezan. Izan ere, liberalak dira enpresa-sortzaileak, ez sozialistak. Hemen mundu guztiak nahi du lanpostu bat, baina aldi berean prest gaude lanpostuak sortzen dituzten enpresarien kontra mortalak eta bi esateko. Enpresari izatea hain txoillo handia baldin bada, zergatik ez du inork enpresari izan nahi? Misterioa gero.

Dena den, euskal politikariak neoliberalak direla esateak ez du batere meriturik. Politiko gizajoei edozer leporatzen zaie eta ez da ezer pasatzen. Gainera, gure politikariak neoliberalak badira... euskal funtzionarioak, berriz, kontserbadore hutsak, eta inork ez die ezer esaten. Auskalo sindikatuek arrazoi duten ala ez politikoak neoliberalak direla botatzen dutenean, baina sinesgarriagoak izango lirateke funtzionarioak kontserbadoreak direla esaten ausartuko balira, ezta? Ala ez?

Goiz kronika. Euskadi Irratia, 2008.06.17

Egun bereko egunkarietan, berriz, Ezkerraldean izandako manifestazio antisistemaren argazkian, aurrez-aurreko pankarta euskara hutsean idatzia. Segurutik ere, nekez lotu daitezke euskara eta gatazka horren zehatz eta estu.

Zalantzarik ez gero, Udane Goikoetxearen euskara gozoak eta Ezkerraldeko pankarta gatazkatsuak ez dutela batere euskaldun berririk sortuko, baina nago aurrenak inor uxatzen ez duen bitartean, bigarrenak ez ote duen lar mamu sortzen. 2008 ez da, ez, 1978.  

Gozatu euskeraz deritza, hain zuzen ere, Bizkaiko Foru Diputazioak aurreko astean Eudelen aurkeztu zuen egitarauari. Besteak beste, Bizkaiko herrietan euskararen ondarea jasotzeko, zaintzeko eta berreskuratzeko; erabilera sustatzeko eta suspertzeko; euskara biziberritzeko planak egiteko eta, laburbilduz, euskarari zelanbaiteko balio erantsi positiboa ezartzeko.

Guztira 68 udalek (non bizkaitarren %77,5 bizi diren), 4 mankomunitatek eta bost erakundek parte hartuko dute, mila inguru egitasmotan, 3,5 milioi euroren aurrekontuaz, zeinetatik 2,3 milioi Foru Diputazioak jarriko dituen.

Segurutik euskarak aldarrikapen-zerrendan jarraitu beharko du oraindik ere luzaro baina, bitartean, ez legoke batere txarto bestelako gaietarako ere erabiltzea, asialdirako zein astialdirako, kalerako, olgetarako nahiz oherako, gozatzeko alegia. Inori eskatzea ondo dago; norberak praktikan jartzea, berriz, hobeto.

Deia, 2008.06.15

 Udane Goikoetxea

Bat. Segurutik ezer gutxi dago zaharragorik, zaharkituagorik eta anakronikoagorik, edozein egunkariren errotatiba amonalez erasotzea baino. Hori ez da egiaren jabe denaren arrazoia, zer esanik ez duenaren ezinaren ezina baino.

Bi. ETAk besterik uste arren, ez dira euskal errotatibak bere etsaiak. Nekez aurkituko dugu munduan beste prentsarik, talde terroristen iritziak eta komunikatuak euskal prentsak bezain sarri eta osorik ematen dituenik. ETAren arazoa ez da herritarren informaziorik eza. Ez, ETAren arazoa ez da egin dakiokeen zentsura ere, honez gero zentsuratu beharreko ideiarik gabe geratu dela baizik.

Eta hiru: ETAri zer pentsa eman beharko lioke jakiteak, berak erasotu duen egunkariaren erosleak, ezker abertzalearen botu-emaileak baino dezente gehiago direla Bizkaian.

Zergatik ote?

Goiz kronika. Euskadi Irratia, 2008.06.10

Segurutik atzoko zein aurreko asteburuko uholdea sufritu duten hiritarrek guztion elkartasuna eta erakundeen lagunza behar eta merezi izango dute, baina holakorik batere ukatu gabe, egia ere bada gu guztiok, egungo gizartea osatzen dugun guztiok, hausnarketa apurren bat ere egin beharko genukeela lantzean behin.

Gizarte elbarritu samarra gero gurea. Ez dakigu urtaroak aldatzen direnik ere komunikabideek abisatu arte, eta zain egon izaten gara noiz irratiak esango berokia jantzi edo aterkina hartzeko.  Gure aitita-amamak gauza ziren atarira irten, muturra okertu, biharamuneko eguraldi-aldaketa bezperatik sumatu eta behiak denboraz kortatik ateratzeko. Gu ez gara, ostera, autoa garajetik ateratzeko gauza norbaitek telefonoz deitu arte.

Inoren kasutan sartu beharrik gabe, nik neuk daukat garajea maila freatikoaren azpitik eta, gauren batean, nahi baino euri gehiago egingo du, ur-ponpak ez du funtzionatuko, ez dut  irratirik entzungo  eta uholdeak telebista ikusten harrapatuko nau, euri-jasak leihoa zakar asko jotzen duen bitartean. Hori bai, errua Administrazioarena izango da.

Jakinekoa zera da: gehienok paduran, erreka-bazterrean edo mendi-sotoan bizi garena. Erdiaroko bideak oraingoak baino berrehun metro altuago zihoazen, maldan gora badaezpada ere. Ez dira urak gureganatu direnak. Gu geu gara uraren esparrura jaitsi garenok.

Deia, 2008.06.09

  Gobela ibaia eta padura, gaur egun.

Ongi dago, bai, zortzi urte barrurako kultura-planak egitea. Hala ere, energiak jotako krisialdi latza bizi dugun honetan nik galdetuko nieke donostiarrei --eta gainerako giputzei-- zein ote den zortzi urte barrurako energia-plana.

Komeni da jakitea Gipuzkoak kontsumitzen duen argi-indarraren %27 baino ez duela sortzen. Hau da, gastatzen dugun argiaren ia hiru laurden kanpotik ekartzen dugula. Hauxe miraria: argiari eman eta piztu egiten zaigu,  baina... nondik datorkigu?

Ba, Bizkaitik esate baterako, Bizkaia gure zaborrak biltzeko gauza izateaz gainera, guri argia emateko –eta ondo kobratzeko-- gai ere baita. Gas naturalez eragindako argi garbia gainera, ez Pasaiko termika zaharkituan ikatzez egindakoa.

Eta Bizkaiko argi-indarraz aski ez dugunez, beste aukera bat Frantziatik ekartzea da. Nuklearra da,  noski, baina Gipuzkoan zentral berririk jartzen ez den bitartean... zergatik arduratu? Zein gero gu baino progre eta modernoagorik!

Donostiako ura nafarra da, zabortegiak bizkaitarrak eta argia, berriz, nuklear frantsesa. Inork ez du behintzat ukatuko kurrikulum ona ez denik Europako kultura-kapitala izateko.

Goiz kronika. Euskadi Irratia, 2008.06.03

 Zornotza

 Belleville

 Pasaia

Ez da argi-indarra kostu-prezioan ordaintzen ez dugun bakarra. Zaborrak eta ura ere, esaterako, balio dutena baino gutxiago kobratzen dihardute zenbait udalek. Agintean dagoenak eta bertan iraun nahi duenak nahiago izaten du ahal dela tarifarik ez garestitzea eta aldea aurrekontu orokorren bizkar erdi ezkutuan ordaintzea.

Zenbaitek esango du berdin dela modu batez edo bestez ordaintzea, azkenean denon artean ordaintzen dugu-eta, baina ez dut nik uste hori denik sistemarik onena horrenbeste aipatzen dugun “garapen iraungarriari” eutsi ahal izateko.

Edozein gizarte heldutan normala izan beharko luke kontsumo-produktuen egiazko kostuen berri jakitea. Jendeak ez badaki zein den benetan argiaren, zaborren edo uraren  prezioa, nekez arduratuko kontsumoa gutxitu beharraz.

Gure hainbat auzoren argitasunak ez du parerik Europako herririk aberatsenetan, gure kaleak zikindu beharrak ez du antzik Hendaiatik gora eta gure ur-kontzientziarik eza lehorteak jotzen duenean baino ez da ikaratzen. 

Segurutik tarifarik igotzerik ez duten agintariak koldar eta populista hutsak izango dira, baina errealitateari uko eginez bizi garen kontsumitzaileak hipokrita samarrak. 

Deia, 2008.06.02