Zamakola lantegi-etxea (Otaola, Eibar). XIX. gizaldiko taillar bat XXI. gizaldirako tresna

Eibarko historia eta industria apur bat ezagutzen dudala pentsatu arren, Zamakola tailerra ez nuen ezagutzen. Entzuna nuen, Otaola auzoan bazela 100 urtez ia-ia ukitu barik zegoen kanoi-fabrika zahar bat, baina ez nekien askoz gehiagorik. 

Hainbat urtez ordenantzatik kanpo eta desagertzekotan egon ostean, 2015ean Jaurlaritzak Kultur Ondasun izendatu zuen eta babestuta dago harrezkero. Oraingoz ez dago bisita antolatuetarako egokituta, baina oinarrizko egitura eta sarbidea pixkat txukundu dira eta bertako alaba den Ilde Zamakola bisita gidatuak egiten hasi zen duela urte batzuk. Aurtengo urrian 3 bisita antolatu direla aprobetxatuta, hantxe egon gara aste honetan eta zorabiatuta irten genuen han aurkitutakoarekin. Denboraren makinan sartu eta XIX. mendera heldu ginen 5 eskilara jaitsita.

Izan ere, XIX. mendean eraiki eta harrezkero ia-ia ukitu barik dagoen eraikina da zamakolatarren tailerra. XIX. gizaldiko lantegi bat, 1870. urtean eraikia (seguru asko antzeko funtzioa zeukan beste baten gainean, eta bere jatorrizko egitura, ubide-sistema eta uhal bidezko transmisio-sistema gorde duena. Lantegian 5 beharginek egiten zuten lan eta 1969ko maiatzean itxi zuten. 

Zamakola lantegi-etxea eta kanoi-fabrika

Ilde Zamakolak bisitaldian emandako informazioa Wikipedian eta ...EK! aldizkarian dagoen informazioarekin osatu dut eta pare bat paragrafotan laburbildu dut Zamakola tailerraren inguruko informazio nagusia. ...eta kitto!-n Ilderi egindako elkarrizketa interesgarria dago, gainera.

Zamakola lantegi-etxea 1870. urte inguruan sortu zen Eibarko Otaola auzoan, Ego errekaren bazterrean. Zamakola anaiek sortutako tailer hau hasieratik aritu zen armagintzan, zehazki, burdinezko hagetatik abiatuta eskopeten kanoiak egiten. Ziur aski, aurrez ere ola edo antzeko egituraren bat izango zen inguruan, eta errekan pixka bat aurrerago errota bat ere egon zen orain gutxira arte (XX. mendean okindegi bihurtu zena). Hasieran, lantegiak uraren indarrarekin funtzionatzen zuen, indar hidrauliko hori transmisio-uhalen bidez makinetara eramanez. Funtzionamendu horren lekuko, gaur egun oraindik ere ikus daitezke antzinako ubidearen eta kunboaren aztarnak, uhalen bidezko transmisio-sistema osoarekin batera.

XX. mendean zehar, lantegiak zenbait aldaketa izan zituen: uraren indarra pixkanaka alboratu eta argi-indarra hasi ziren ezartzen makinak mugitzeko, eta, era berean, tailerraren gainean etxebizitzak eraiki ziren, harrezkero Zamakola familiaren bizileku izan direnak. Kanoigintza inoiz utzi ez bazuten ere, mende erdialdetik aurrera "El jabalí" markako eskopetak ere ekoizten hasi ziren. Azkenean, lantegiak 1969an utzi zion lan egiteari. Hala ere, jatorrizko egitura, habeak, hormak, transmisio-uhalak eta armagintzarako hainbat tresna ia ukitu gabe gorde dira hasieratik. Horrek Eibarko eta Euskal Herriko historia industrialaren lekuko bakan eta zoragarri bihurtzen du eraikina, eta horregatik izendatu zuen Eusko Jaurlaritzak "Monumentu" 2015. urtean. Egun, lekuaren xarmak bizirik jarraitzen du, tarteka Ilde Zamakolak tailerra ezagutzeko trebezia handiz egiten dituen bisita gidatuei esker.

Zamakola tailerra, bista orokorra, transmisio-sistema osoarekin.

Leihoa Ego erreka gainean, tailerreko erreminta zaharrekin.

Bisita gidatua.

Bulego zaharra, 1969ko maiatzeko egutegiarekin, tailerra itxi zenekoa.

Bista orokorra.

Ura irekitzeko giltza.

El Jabalí markako eskopeta, grabatu eta damaskinatuarekin 8ez da ikusten).

Zamakola kanoi-fabrika, bista orokorra.