Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Eibartik / Manex: Eibarko hitanoaren azken lekukoa?

Manex: Eibarko hitanoaren azken lekukoa?

Asier Sarasua 2011/02/24 12:35
Manexi, seme txikiari, hika egiten diot. Eta askotan pentsatzen dut bera izango dela Eibarko hitanoaren azken lekukoa. Azken Yanomamia.


Eibarren gero eta gutxiago entzuten da hika egiten. Egia esateko, hilda dago. Edo ez bada hil, belaunaldi batean hilko da. Eibartarrak zerrendan ere jardun genuen horretaz.

60 urtetik gorako guztiek, normal-normal egiten dute (gizonezkoek, behintzat; emakumeen artean gerra ostean hasi zen galtzen). 40 urtetik beherakoentzat, ostera, gauza arraroa da. Nire belaunaldiko zenbatek darabilte Eibarko hitanoa? Ezagutu bai... baina erabili? Eta gazteagoen artean erabat arrotza da; batzuendako Swahilia edo Wolofa bezain exotikoa.

Ni neu ere belaunaldi galdu horretan nago. Etxean beti entzun izan dudan arren (aittak, aitxitxak, aitona-amonak, osabek... egin izan digute), 16-18 urtera arte "hikalari" pasiboa nintzen, nire sasoiko gehienak bezala. Entzule hutsa. Sasoi hartan, "Firi" ikaskideari esker, hika egiten hasi nintzen (lotsati samar, hasieran, egia esateko). Ondoren, beste herri batzuetako lagunak aurkitu ahala (euskalgintzakoak, unibertsitateko lagunak, lankideak...), gero eta gehiago hasi naiz hitanoa erabiltzen, eta askoz naturalago. Kuadrilan, ostera, ez. Hikak erreziprozitatea eskatzen du. Nik hiri, eta hik niri. Eta kuadrilan ia inork ez du ezagutzen/erabiltzen.

Eta orain dela pare bat urte, seme gazteari ere hika egiten hasi nintzaion. 3 urte zituen. Lehenengo egunotan arraro begiratzen zidan, erdia ulertuz-edo... baina gerora, ostera, normal-normal dihardugu. Maddi alabari ez; ez diot egiten. Noka ezagutzen ez dudalako eta egiten diodanean berari gustatzen ez zaiolako. Baina erdi-zirika jarduten dugu, tarteka.

Manexi egiten diot, beraz. Baina askotan pentsatzen dut alperrik nabilela. Zertarako? Bere adineko Eibarko beste umeren batek entzungo du hikarik? Eta Eibarko hitanorik? Nekez.

Eta imajinatzen dut 30 edo 40 urte barru, Manex, Eibarko azken "hitanolaria", hika zeinekin berba egin ezinik dabilela...

Eta gogoratzen naiz Bo hizkuntzako azken hiztunarekin, hil arte eta bere bizitzako azken 20 urteetan bere hizkuntza norekin hitz egin ez zuela.

Eta negargura sartzen zait.

Baina pentsatzen dut Manexek eta Maddik ere seme-alabak izango dituztela. Eta, beharbada, hika egingo diegula.

Eta emozionatu egiten naiz.

zaloa
zaloa dio:
2011/02/25 16:21

ba forzaik! ez jakak ba negargurarik? Manexek alabak badittu akabo katia...

nik ez jetzanat aitxitxari bronkia bota hiri baño ;)

asier
asier dio:
2011/02/25 10:04

Ogrosabelek erantzuna laga dau bere blogian. Hamentxe loturia, artxiborako: http://eibar.org/blogak/orakulua/archive/2011/02/24/pasion-hitana

Eta nere erantzuna, han eta hamen:

Ados, Oier. dana dala, nere post horrek bi irakurketa jittuk. Batetik literala dok, reala. Beste batetik literarixua, metafora bat. Hizkuntza gutxituen egoeriaz, hizkuntza gutxituetako hiztunen kezka eta barne-miñetaz, euskeraz jardutiak sortzen dittuan buru-hauste eta nekietaz...

Zertan gabixaz? Zertarako? Balioko ete jok gure 24 orduko etenbako burrukiak?

zaloa
zaloa dio:
2011/02/25 15:18

ni protestatzera nator...

zeatxik Manexi bai da Maddiri ez. zuk noka ikasiko zenduke di-da baten.

zeaitxik ez dau Maddik nahi? 3 urtekin biharrian 7-kin hasi zaralako berari noka da rarua eitsen jakolako? damutuko jako ziur asko, saiatu biako ziñake.

ni gizonezko banintz etxian hitanoz eingo zeztan aitxitxak da jakingo neuke. Bihar bada nere amak be jakingo leuke... gurian neskak nagusi da hitanuak putz! gañera konplizidade moroko bat eukiko neuke aitxitxakin hitanuan eingo bagenu, edo hori da bentzat nere inpresiñua...

pena bat...

asier
asier dio:
2011/02/25 16:05

Andrak itzelak zarie! Zuen etxian 5 andrazko eta gizonezko bat. Eta hikarik ez bada eitten, gizonezkuan errua! Hori don hori! ;-)

Dana dala, "me alegra que ma haga esa pregunta".

Manexi hika eitten detsat, neretako horixe dalako naturala. Etxian hika egin deste, nik hika eitten dot, eta naturalena da, nere semiari be hika eittia.

Maddiri ez detsat eitten, neretako artifiziala dalako. Eibarren "noka" ixa galduta dago, etxian ez dot sekula entzun, nik ez dot erabiltzen... Neretako naturalena, beraz, alabiari zuka eittia.

Ez dihardut ezer asmatzen eta ezer forzatzen.

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hiru ken lau (idatzi zenbakiz) ?
Erantzuna:
Aurkezpena

Eibar, Euskalkiak, Natura, Etnografia

Asier Sarasua Aranberri

(Eibar, 1969). Blogroll ibiltari bat naiz.

..........................

Blog honetako testu original guztien lizentzia: Creative Commons by-sa.

Somerights20

..........................

Blogeko gai nagusiak

Sarean

Asier Sarasua Aranberri Twitter

Asier Sarasua Aranberri Flickr

Asier Sarasua Aranberri Facebook

Lehen Hitza Euskaraz