Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Eibartik / Abendua (zapelatza, B. buteo), etxeko leiho parean

Abendua (zapelatza, B. buteo), etxeko leiho parean

Asier Sarasua 2015/12/28 16:15
Abendu gazte baten ibilerak Eibarko auzo batean. Eta abenduaren/zapelatzaren izenak Euskal Herrian barrena: apobelatza, buzoka, saiarrea, arraipardoa, sapelutsa, kalforroa,...

Azken egunotan bisitari berezia daukagu sukaldeko leiho parean. Gure etxe inguruko zelaiak aukeratu ditu abendu batek (zapelatza, B. buteo), negua igarotzeko. Ale gazte bat izan daiteke, beharbada.

Kontua da, orain dela 3-4 astetik hona, ia egunero ikusten dugula etxe inguruan jira-bueltaka. Auzoan ditugun zuhaitz eta hesolak erabiltzen ditu ehizarako talaia moduan. Hantxe egoten da, zut-zut, ingurua zelatatzen.

Abendua (zapelatza, B. buteo)

 

Arraroa da hain toki urbanizatuan ikustea abenduak, baina egia da gure auzoa lasaia dela eta baduela zer jana. Izan ere, ahuntzen txabola bat daukagu parean, eta bere inguruan arruntak dira sagu eta arratoiak. Karraskari ugaritasun horrek erakartzen du harraparia gure auzora, nonbait. Eta tarteka, zart, hesolatik salto egin, eta hortxe harrapatzen du bere jana.

Abendua (zapelatza, B. buteo)

Abendua (zapelatza, B. buteo)

Abendua, zapelaitza, arraipardoa, buzoka,...

Abendua deitzen diogu Eibarren (eta inguruan), beste batzuek zapelatza deitzen dioten harrapari honi. Izen gehiago ere baditu, eskualdez eskualde, gaur egun Euskal Herriko harrapari arruntena den honek. Hemen batzuk, eta gutxi gora-beherako hedadura geografikoa:

  • Abendu: Eibar eta inguruko herriak.
  • Abenduarre: Lea-Artibai.
  • Apobelatz: Zuberoa.
  • Arraipardo: Debagoiena, Durangaldea, Araba,...
  • Arranbeltz: Debabarrena, Urola, Goierri...
  • Atxarrano (?): Uribe Kosta (bibliografian jasoa, ezin dut erabat ziurtatu)
  • Buzoka: Lapurdi, Nafarroa Beherea.
  • Gabillara handi, gabilloi nausi...: Lea-Artibai, Busturialdea...
  • Kalfarro, kalforro: Ultzama, Sakana, Erroibar,... (Nafarroako hainbat eskualdetan).
  • Saapardo, sarapardo, saipardo: Durangaldea.
  • Saiarre, saierre, xaxar...: Durangaldea, Lea-Artibai, Busturialdea...
  • Sapelats, Sapeluts: Oarsoaldea, Tolosaldea, Nafarroa iparraldea...
  • Zapelaitz, Zapelatz, Xapelatx, Zapelatx: Goierri, Urolaldea, Baztan,...

Goiko zerrenda horretan ikusten denez, izenik gehienak konposatuak dira, erroan "sai", "belatz", "arrai" edo "arrano" daukatenak. Esate baterako: sai-belatz, arrai-pardo, atx-arrano, apo-belatz,... Horietaz gain, badira pare bat mailegu (buzoka, kalforroa, gabillara / buse, galfarro, gavilán), eta etimologia nabarreko abendua.

Izen espezifiko horiekin batera, eta harraparirik ugariena izanda, sarri askotan, izen generikoagoak ere hartzen ditu herritarren artean. Besteak beste, arrai (Debabarrenean), miru (Durangaldean, Arratian,...), gabilloi (nahiko hedatua Bizkaian eta Gipuzkoan) edo txitxalapur (Eibar inguruan).

Oharra: antzeko gaiaz, arrano eta putreen izenen inguruan, orain dela ia 10 urteko post bat.

etiketak: , ,
Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hogei ken bi? (idatzi zenbakiz)
Erantzuna:
Aurkezpena

Eibar, Euskalkiak, Natura, Etnografia

Asier Sarasua Aranberri

(Eibar, 1969). Blogroll ibiltari bat naiz.

..........................

Blog honetako testu original guztien lizentzia: Creative Commons by-sa.

Somerights20

..........................

Blogeko gai nagusiak

Sarean

Asier Sarasua Aranberri Twitter

Asier Sarasua Aranberri Flickr

Asier Sarasua Aranberri Facebook

Lehen Hitza Euskaraz