Nolanen odisea eta Argentinako bonboiak
Christopher Nolan zuzendariaren moldeko film handi-mandiak ez ohi dira umezurtz merkaturatzen, marketinik landuenak eskain ditzakeen aitabitxi, bedeinkapen eta intsentsu guztiekin baizik, baina lore-jokook arriskutsu suertatu izaten dira maiz. Ikusentzulegaia aldez aurretik suspertzeko, erakartzeko eta baldintzatzeko balio dezaketen imintzio-jarioak, ikusi osteko dezepzioa ereiteko hazi eta ongarri bilakatu daitezke.
Polifemo baldarraren antropofagiak, Zirtze (Samantha Morton) sorgin maltzurraren edabeek, burdinazko (1) armaduraz jantzitako mamu erraldoien erasoek, Atenea (Zendaya) jainkosa zein Kalipso (Charlize Theron) ninfaren look-andanak, melankoliak eta hipokresiak, edo laminen sasikantek liluratuko gintuzkete baldin... gogait, asper eta hotz geratuko ez bagina. Lehen ordu biek (bi ez dira gero artaleak!) luze egiten dira, luzeegi, benetan txunditu gaitzaketen fantasiak ez baitira begi-erretinetan itsumustuan islatzen diren irudi soilak, neuronen lapikoan pil-pil edo pol-pol egosteko besteko gogoetak baizik.
Odiseak, hamabi urte genituela igandero Errebal kaleko Coliseoan ikusten genituen filmak gogorarazi dizkit. Orduan ”infantilla” (2) esaten zitzaion bazkalosteko saioari, orain, snobismo anglosaxoiz, “blockbusterra” omen da. Infantila bai, baina galanta. Nabarmena gero, zein bera garen izaki erraldoien morroi.
Nolan zuzendariaren maisutasun objektiboa ez dago zalantzan, Matt Damon (Odiseo) eta Anne Hathaway (Penelope) ez dira erdipurdikoak, filma benetan eskala handiko ekoizpena da eta ez zaio behar besteko aurrekonturik falta izan. Baina ia-ia etxera heldu arte, Odiseo erdi galduaren (ardi galduaren?) Troiatik Itakarainoko abenturak (3) ez du emoziorik, zirrararik edo -- are gutxiago-- hunkipenik sortarazten, nekaldia eta ipurdiko mina baizik.
Argentinako bonboiak bezalaxe, Nolanen odisea pertsonala da gogotik hiperbolikoa (4), larregikoa, gehiegikeriaz osatua eta atondua, eta txarrerako sarriegi. Seguru filmak bere publikoa izango duela, esne-gozoki, txokolate eta karameluzko Havannet bonboitzarrek duten bezalaxe, Denak balio bide du, Kixoteren haize-errotak bezain handia den bitartean.
---ooOoo---
- Havanna. Tabako-paketeen pareko, 'hil egiten du' ohartaraztea baino ez zaio falta.
2) Auskalo Jules Verneren irudimea Homerorena baino handiagoa, ote den, baina Nolanen “Odiseak” ez du Richard Fleiserren “Hogei mila legoako bidaia itsaspetik” (1959) filmaren ekarpen eta erakarpenik, nahiz duela zazpi hamarkadako bitartekoez ekoitzia izan.
3) Troiatik Itakara heltzeko (900 km.) hamar urte behar izan zituen.
4) Hiperbole: “Adierazi nahi dena gainditzen duen esapidea” (Euskal Hiztegia. Ibon Sarasola, 2007).