Luminiszentziaren argiak eta gerizak
Iritzia ahalik eta zehatzen eman ahal izatekotan, komenigarri da saioa hiru arlo desberdinetan bereiztea. Hau da: argia eta soinuaren arteko joko teknologikoa; programan zehar audioak eskaintzen duen kontakizuna eta entzunikuskizun guztiaren agertoki den Donostiako Katedralaren rola.
Ikusentzunezko ekoizpenak ez du aitzakiarik. Gutxi zein asko, egungo teknologiaren gaitasuna ez dago honezkero zalantzan. Orain 30 urte esan ohi genuen: “Jendea ez da teknologiaz liluratzen, teknologiak eskain dezakeen edukiaz baizik”. Baina jarraitzen dugu teknologia miragarriez jendea liluratu nahian, eta gero eta gehiago dira teknologia hutsalaren hipnosiaz ase eta pozarren geratzen bide direnak.
Zentzuzko kontakizun esanguratsuarekin asmatzea zailagoa dirudi. Luminiscence enpresa izenaren jabe (2) da eta, antza, bere ahalmenak erosoago sentitzen ditu hiru dimentsioko uhin-proiekzioetan adierazpen-moldeetan baino. Harrigarri gero zenbat topiko, handikeria eta on-huskeria esan ote daitekeen errenkadan ezer gutxi adierazteko. Sinesgaitz, nola gure aitona-amonen (1) garaian eraiki zen neogotikoa mitifikatu daitekeen, bostehun urteko benetako lau katedral gotiko eder dituen euskal komunitatean.
Penagarria ere euskararen trataera, eredurik alprojenaz baliatuz: “euskara bai, baina ahalik eta gutxien, inor mindu ez dadin; eta, aldi berean, inork ez dezan euskararik eza salatzerik izan." Formulak balio lezake Donostiako Katedralean baina nekez Donostiako bertako hainbat elizatan eta inondik ere ez, ordea, Donostiako elizbarruti osoan, Gipuzkoakoan alegia. Gezurra dirudien arren, oraingo honetan Donostiako Katedralak bere egin du 1960ko hamarkadako elebitasun-mota.
Eta hauxe da, hain zuzen ere, hirugarren ardatza. Donostiako Katedralaren saroian Gipuzkoako artaldea bilarazi nahia. Kontua da, ordea, Gipuzkoako katedral bakarraren aitzakiaz eta Artzain Onaren aureolaz nekez suspertu daitekeela lurralde osoko jarduera bateratua, bestelakorik eskaintzen ez baldin bada, behintzat. Benetan zail izango du horrelakorik lortzea, elizan sartzeko ardiak bi kategoriatan bereizteko gertu dagoen erakundeak. “De oro”koak batetik, “De plata”koak bestetik. Elkarrekin bai, hori bai, baina ez gero nahasiak.
Hau guztia Luminiscence izeneko enpresa “argitsuak” burutu izana ez da batere harrigarria. Kezkagarriena da hori guztia ez dela segurtasun-sarerik gabe antolatu. Horrek guztiak elizaren gidaritzarik izan ez badu ere, gutxienez haren bedeinkazioa behar izan duela. Eta, itxura guztien arabera, horrelakorik onartu duenak ez duela Gipuzkoa askorik ezagutzen.
Luminiscence joango da... baina Donostiako Katedrala hemen geratuko.
1) Artzai Onaren Katedrala inauguratu zenean, 1897an, nire aitona Aranberrinekoa zenak 57 urte zituen.