Adimen Artifizialak, “biztuz” zein ugalduz, gaindituko bagintu?
Etxenike, bart Deban
Juan Luis Arsuaga paleontologoak segurutzat jotzen du (1) AAk ez dituela inoiz izango izaki bizidunen ezaugarriak, siliziozko txipak erabiltzen dituelako, karbonozkoak izan beharrean. Hala ere, Juan Ignacio Pérez Iglesias biologoak dio (2) gizateriaren bilakaera ez dela amaitu. Hau da, kulturaren garapenak, bio-ingeniaritzak eta nerbio-sistema ezagutzeak aukera zabalak eskaintzen dizkigutela. Zer esanik ez teknologia berriek eragin ditzaketen ezaugarriak genetikori heredatzeko modurik lortzen baldin bada.
Pedro Migel Etxenike fisikoak (3), berriz, ez du erabat ukatzen AAk ugaltzeko gaitasuna izango duenik. Haren ustez, lehen bizitza orain 4.000 milioi urte agertu zen Lurrean, eta nekez suma zitekeen orduan, bilakaeraren ondorioz gizateria agertuko zenik inoiz. Zergatik ez da sortuko siliziotan karbonotan gertatuaren parekorik? Nork daki!
Hitz-jokoa eginez, bart Etxenikek hitzaldia amaitze aldera Debako Kultur Etxean adierazi bezala: "egun Adimen Artifiziala Adimen Naturalaren parte hasi berria da; baina, behar bada, daitekeena da egunen batean Adimen Naturala izatea Adimen Artifizialaren parte bat". Eta denbora-kontua baino ez balitz?
–--oo0---
1) La respuesta. Saiakera. Editorial Planeta, 2026
2) Primates al este del Edén. El organismo humano a la luz de su evolución. Saiakera. Crítica, 2023
3) El secreto de la naturaleza. Hitzaldia. Deba, 2026.10.15
Arsuagaren karbonoaren argudioak ez nau konbentzitzen: ezagutzen dugun bizitza karbonoan oinarritzeak ez du frogatzen bestelako bizitzarik ezinezkoa denik. Pérez Iglesiasen zein Etxenikeren zuhurtzia irekiagoa iruditzen zait.
Dirudienez, berriro dauzkagu indarrean behinolako eztabaidak: informazioa prozesatzea da funtsean adimena, Jerry Fodorrek uste legez? Ala munduan bizi den organismo baten jarduera, bere gorputzari, historiari, premiei eta harremanei ezinbestez lotua, Humboldten eta Azurmendiren ildoan?
Humboldtek hizkuntza ez zuen produktu bukatutzat hartzen, jarduera bizitzat baizik: energeia. Eta ez du ematen AAk gizakiok bezala bizi duenik hizkuntza.
Etxenikeren iragarpena egia bilakatzeko ez dugu zertan makinek kontzientzia hartu arte itxaron. Dagoeneko bagabiltza gure oroimena, erabakimena eta pentsaera sistema artifizialen esku uzten. Beharbada, Adimen Naturala Adimen Artifizialaren parte bihurtzeko prozesua hasita dago, makinak bizidun bihurtu gabe ere.
Nondik nora ematen dugu jakintzat gizakiaren alde zehatz bat —funtsezkoenetakoa bada ere— gaindituko duena —gainditzen ari dena—, gainerako ezaugarri orotan ere gizakiaren antzeko izan beharko duela? Hegazkinak txoriak gainditu zituen hegan egiteko zenbait gaitasunetan, txori bihurtu gabe hala ere. Litekeena da AAk gizakia gainditzea, sekula bereganatzera iritsi barik gizakiaren kontzientzia, biziraupen-sena edo bizitza biologikoa. Adimenari dagokionez gizakia gainditzeko, AAk ez du bizirik egon beharrik.