Demokraziaren garaipena ala demokraziaren porrota ote?
Istanta
Bat-batean esate aldera nobelatzat aipatu ohi den arren, Javier Cercasen idazlanak askoz ere gehiago du historiatik fikziotik baino eta, nabarmen gehiago, ikerketa-kazetaritzatik kronika historikotik baino, saiakera politiko gisa egiten dituen ausnarketa sakonez gainera (4).
Nobelagileak berak aitortu izan duenez, gertakariek nobela on bat burutzeko besteko materiala eskaintzen zutenez, nobela idazteari ekin omen zion baina, datuak jaso eta jaso beharraren beharrez, hainbeste bildu zuen ezen, noizbait erabaki zuela –berez ez historialari eta ez kazetari ez izan arren-- fikziorik onenak ere nekez gaindi lezakeela errealitatea (5).
Aukeran liburua telesaila baino erakargarriagoa da, eta, seguru gero, honezkero esan beharreko guztia esana dagoela. Hala ere, ni gehien harritu nauena da zein gutxi azpimarratu izan den Cercasek bere hitzaurrean egiten duen burutapen pertsonala, hau da: nahiz berak hasiera beretik (6) uste izan otsailaren 23ko estatu-kolpea demokraziaren erabateko porrota izan zela, harako gertaera igaro dela historiara demokraziaren guztizko garaipena izan balitz bezala.
Alegia, oro har, gertatuaz gehien zabaldu den kontakizun nagusiak azpimarratu izan arren matxinatuek ez zutela batere herri-onespenik izan, eta orduko erakunde demokratikoek, hiritarrek, alderdiek, sindikatuek eta hedabideek aurre egin ziotela eredugarri estatu-kolpeari, Cercasek berak, ostera, bestelakorik uste duela. Hau da, hiritarren erreakziorik ezak, alderdi politikoen zein sindikatuen erantzukizun faltak eta, zenbait kasu urri salbu, hedabideak eta erakunde demokratikoak noraezean begira geratu zirela eta zer gutxi egin zutela harako jazarpenari erantzuteko.
Beste modu batez esanda, ondo amaitu zen arren, funtsean, ataka, demokraziaren garaipena baino demokrazia-balioen porrota izan zela.
---ooOoo---
1) Ordainez, Movistarrek eskaini du 2025eko azaroaren 20tik aurrera.
2) “Anatomía de un instante” telesaila.
3) "Anatomía de un instante" liburua
4) Adibidetzat, "Kolpista bat kolpearen aurrean" atala, non, besteak beste, jartzen dituen aurrez aurre 1936an Francoren altxamendua defenditu zuen Manuel Gutierrez Mellado 24 urteko soldadu arrunta eta 1981ean kolpea ekidin zuen 69 urteko kapitain jenerala.
>5) Izatez, Javier Cercasen idazlana datu zehatz eta egiazkoen erreferentziatzat hartzen da gaur egun.
6) “La tragedia y el tiempo”. La verdad de Agamenón. Tusquets Editores, 2006.