Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Harrikadak

Peio Garcia Amiano, gastronomia bokaziotik Zaporeak-eko militantziara

Mikel Iturria 2021/10/24 08:55
Maria Ortega Zubiatek Zaporeak elkarteko sortzaileetako bati, Peio Garcia Amianori, eginiko elkarrizketa irakurri nuen atzo larunbata.

Ostiralean argitaratu zen Gipuzkoako Hitzan, baina atzo ikusi nuen elkarrizketa Berrian: «Gure taldearen gisakoek alde egitea nahi du Greziako Gobernuak».

Zaporeak elkarteko sortzaileetako bat da Peio Garcia Amiano donostiarra.

Bide batez, webgunean dohaintza egiteko aukera dago.

Argazkiaren kreditua: Maialen Andres (Foku).

Gastronomia munduan urte luzez aritutakoa da Amiano eta berak dio ikuspuntuz aldatu zela 2015ean Etiopiara egindako bidaia batean:

«Bai. Beti kontatzen dut hau: nire gastronomia ibilbidearen garairik gozoenean nengoenean, Etiopiara egin nuen bidaia bat; Angel Olaran misiolaria dago han, eta elkartean egin izan ditugu dirua lortzeko bazkariak. Hara gonbidatu ninduen, eta han aldatu zen nire ikuspuntua: egunero ari nintzen jatetxerik garestienetan jaten, eta han ez zuten jatekorik ere. Olaranekin lanean hasi ginen; gure helburua zen han sukaldaritza eskola bat sortzea. Eta horretan genbiltzala ikusi genituen Siriako errefuxiatuen irudiak, eta erabaki genuen haiei laguntzeko zerbait egin behar genuela, eta, kozinatzen baino ez genekienez, lau lagunek furgoneta bat hartu genuen, eta Kioseko uhartera, Greziara, joan ginen laguntzera. Itsas salbamendukoei jaten ematera gindoazen hasieran, baina hara heldutakoan ikusi genuen errefuxiatuek ere ez zutela ezer jaten: biei ematea erabaki genuen orduan».

Gainerakoa irakurri hemen: «Gure taldearen gisakoek alde egitea nahi du Greziako Gobernuak».

Gaztelaniara itzuli dut ez osorik baina bai asko: Peio García Amiano, de la vocación gastronómica a la militancia en Zaporeak.

Ava Gardner, Javier Ortiz eta Pancho Ramos

Mikel Iturria 2021/10/15 19:24
Aktorearen kanta kuttunen zerrenda lortu dut azkenean.

2002ko azaroan Javier Ortizek El grabador pirata izeneko zutabea idatzi zuen. Esango nuke Bilboko musika hornitzaile bati buruz ari zela.

Zaplastekoa eman zion SGAEri eta kartak bidali zizkioten elkarri, besteak beste zutabea El Mundon plazaratu zelako.

2018ko udaberrian arreta jarri nion blog honetan zutabean Javierrek aipatzen zituen Ava Gardner-en kanta kuttunei. Ortizek zioelako bere lagunak aktorearen gustuko ziren abesti batzuk grabatu zizkiola.

Lozorroan geratu zen gaia...

... 2021eko irailaren 22an Argentinan bizi den Pancho Ramos izeneko batek Pedradas-en komentario bat utzi zidan arte. Bazuela berak ere zerrendaren berri.

Mezu pribatua bidali nion huraxe eskatuz. Egun batzuk behar zituela, baina lortuko zuela.

Lortu eta bidali zidan urriaren hasieran.

Gaur sortu dut Spotify-n Ava Gardner-en kuttunak izeneko zerrenda (The Real Thing, Carol Sloane falta da, Youtube-n entzun dezakezue).

Irudia Ramosek helarazitakoa da.

Mila esker, Pancho.

Ava Gardner, Javier Ortiz y Pancho Ramos, este apunte en castellano.

Aste honetan irakurri eta entzundakotik

Mikel Iturria 2021/10/11 11:10
Aspaldiko partez hainbat audio eta podkast jaitsi nituen igande goizeko buelta eman aurretik.

Entzun nuen lehena SER katean larunbatean Javier del Pinok Ibrahima Balde eta Amets Arzallusi eginiko elkarrizketa izan zen.

Gaztelaniaz eta katalanez kaleratu zuen astean zehar Miñan Blackie Books argitaletxeak: Hermanito gaztelaniaz, Ander Izagirreren itzulpena, eta Germanet katalanez.

Ez nituen inoiz gaztelaniaz entzun ez Ibrahima ezta Amets bera ere. Gutxi dira Madrilgo irratietan Del Pinoren errespetuarekin horrelako elkarrizketak egiten dituztenak, eta aukera ona da Irungo Harrera Sareak egiten duen lana anplifikatzeko, bertako boluntario gisa abiatu zuela liburua kontatu baitzuen birritan Ametsek.

Miñan-i buruz esan beharrekoak hemen esan nituen: Paperik ezean liburua. Beste behin irakurri beharko dut, gertu edukitzekoa baita.

Ondoren Barruan gaude denboraldi berriko lehen gonbidatua. Oier Aranzabalek Bernardo Atxagaren etxean sartu gaitu. Gustura entzuten dut Atxaga eta, zer esanik ez, Mariano Ferrer eta Javier Ortiz aipatzen baditu (besteak beste, Ortizen artikulu bilduma goratu zuen).

Ematen du Zalduondoko fabrikan bikote-sortzailea (Asun Garikano da beste hanka) beti ari dela lanean. Eta Bernardok ez dakit, baina Joxe Irazuk 70 urte bete ditu aurten, eta lasaiago ibiltzeko eskubidea irabazita dauka.

🖊 #BernardoAtxaga, lan egiten duen lekuan bertan, @BarruanGaude sasoi berriko lehen gonbidatua @oaranzabalek 🎙@eitbpodkast@eitb @EiTBKultura@euskadi_irratia@ulumedia

🎧 eta 📲harpidetu 👇https://t.co/KSRnxuLhRx pic.twitter.com/khHfKB85ta

— Euskadi Irratia (@euskadi_irratia) October 10, 2021

Behitasunaren kontzeptua ekarri zuen Atxagak eta hori entzun baino pixka bat lehenago egin nuen topo hausnarrean zegoen behi koadrilarekin. Horra hor apunte honen irudia.

Gero Juan G Andres-en Estamos dentro podkastaren denboraldiko lehen gonbidatuaren txanda izan da, Aitziber Garmendia aktorearena: hastapenak eta garapena, gertuko zein urrutiko erreferentziak, Zuzenbide ikasketak, feminismoa, eta bere buruaz beste egin zuen bikotearena.

👋 Gabon, arratsalde on, egun on...

🎙️Ya en el aire el décimo tercer episodio de 'Estamos dentro': esta semana @foteropanico accede al ático de @AitziGarmendia

🏡Pasen y escuchen en @eitbpodkast o en su plataforma de audio favorita.https://t.co/8fKlBFguhe#estamosdentro pic.twitter.com/sFwzWC015X

— Estamos Dentro 🎙 (@Estamos_Dentro) October 8, 2021

Beharrean hasi nintzen pasa den astean, ume txikiak eskolara joaten diren bezala: negar batean. Kaguensos! Asko kostatzen zait bueltatzea, baina aurtengoak markak apurtu ditu.

Eskerrak astearte gauetik Rafa Chirbesen koadernoen lehen entrega irakurtzen ibili naizela zauriak leuntzeko.

Eta Rafaren zauriekin egin dut topo liburua zabaldu bezain pronto. 1984ko udaberrian 35 urte betetzear zegoen Chirbes (ekainaren amaierakoa baitzen) eta gorputza jada ederki kolpatua. Udaberri hartan ustez fistula zena fisura bihurtu eta gorriak ikusi zituen valentziarrak hainbat astez. Hortik abiatzen da liburua.

Apunteei ekin aurretik zalantzatan egon nintzen Marta Sanz-ek eta Fernando Valls-ek idatzitako hitzaurreak irakurri ez irakurri. Martarena asko gustatu zitzaidan eta animatu nintzen Fernandorena irakurtzera. Ez zidan ezer esan azken honenak.

Sexu eta amodio kontu batere gozoak (Jesus Toledo Madrilgo Movidaren urteetan, Parisko François 80ko hamarkadaren bigarren zatian...), drogak eta alkohola, Hiesa, depresioak, baina baita idazlearen fabrika, Carmen Martin Gaite eta Jorge Herralde, irakurketa mordoa, pelikulak ikusi ondorengo inpresioak, pintura, bidaiak eta abar.

Irakurketen artean, besteak beste, XX. mendeko kronista izandako kazetari eta idazle espainiar bat ezagutu dut: Corpus Barga.

Ez dut liburua amaitu (bi heren irakurrita ditut eta 2004ko testuetan nago murgilduta). Beniarbeig-en (Alacant) hartu zuen etxea mende hasieran, baina deigarria egiten da ez zuela ezer salbatu Extremadurako urteetatik, Valverde de Burguillos herrian pasa zituen 8 bat urte 1990eko hamarkadan. Ez zuen ezer idatzi koadernoetan? Idatzitakotik ez zuen ezer salbatu?

Argitaratu behar al dira horrelakoak? Hasiera batean lotsa ematen du ezagutzen zenuen idazle baten intimitatean hain modu gordinean sartzea, baina berak prestatu zituen bezala argitaratu dituzte hura hil eta sei urtera.

Nik eskertu dut Rafaren munduan murgildu ahal izateko.

Atxagaren elkarrizketan, Bernardok idatzi eta Ruperrek musikatutako Berandu dabiltza kantaz aritu dira. Kanta ederra apunte honi amaiera emateko.

De lo escuchado y de lo leído esta semana, este apunte en castellano.

Bueltan

Mikel Iturria 2021/10/03 22:07
Piztu ordenagailua etxean. Azken hilabeteetako argazkiak telefonotik ordenagailura pasa. Igande euritsua, udazkena bete-betean.

Abuztuaren 31tik hementxe ezer argitaratu gabe nago. Irailean ezer ez argitaratzea erabaki bainuen, besteak beste, hiru aste eman baititut oporretan.

Irailaren hasieran, etxean oraindik, Mataró-ko Maria eta kuadrillarekin egin genuen bazkaria. Bidean jada, Suancesen Santanderreko beste hainbat lagunekin.

Harri koskor batek autoko haizetakoa (parabrisa ez du onartzen Xuxen-ek) kolpatu zuen Avilés-erako bidean. León-Benavente errepidearen amaieran, frogatu ahal izan nuen Carglass-ekoak onak direla.

Portugalgo Chaves herriaren lasaitasunean murgildu ginen.

Galizian mambo gehiago izan genuen: pulpo a feira; Celia eta Xepe lagunekin bi egun zoragarri pasa genituen Doaden (Sober, Lugo) ostatu hartu ondoren; Puri Díaz Ferreirok bodega, ardoa eta mahastiak erakutsi zizkigun Vilachá de Salvador herrian (Ander Izagirrek idatzitako erreportajea irakurri, mesedez; gehiago Adegas da Memoria izeneko webgunean); San Lorenzoko proiektu arkeologikoa (nahiz eta Xurxo Ayán ez ikusi), Lois Pereiro poetaren murala Monforte de Lemosen; katamarana Sil ibaian barrena; Chantadako A Faragulla jatetxea (pena bidean harrapatu genuela eta ez genuela patxadaz egoteko aukerarik izan); O Grove eta A Toxa-ko golf zelaia, bost izarretako hotela, Davos galegoa... eta marisko-biltzaileak makurtuta eta butano banatzaileak kale estuetatik barrena; Cano Pontevedrako Libraría Paz-eko liburu-dendaria (gaizki ulertu ez banuen, Galizia da Espainiako estatuan liburu-denda gehien dituen herrialdea, eta 80.000 biztanleko Pontevedran 10en bat omen daude; Irun-Hondarribia-Hendaian, 2 bakarrik); Vilagarcía de Arousan igande pasa...

Eta bihar derrepente lanera.

Amaitu da uda.

De vuelta, este apunte en castellano.

2021eko iraila: oporrak 

Dibertigarri eta beste -garri batzuk

Mikel Iturria 2021/08/31 22:20
Ez espero gauza handirik gaur. Hilabetez isilduko naiz, gainera. "Win-win", beraz.

Pasa den astean, aspaldiko partez, Jon Basaguren-ek Euskadi Irratian gidatzen duen Zidorrean entzun nuen.

Errepikapen bat zen, goizaldean, Rompan todo dokumentalari buruzkoa. Hots, 1980ko hamarkadako Latinoamerikako hainbat musika eta musikariri buruzko filma. Musika jarri eta hainbat xehetasun eman zituen Basagurenek.

Movimiento divertido (Mugimendu dibertigarria) izeneko musikaz aritu zen, besteak beste. Ez nuen ezagutzen, behintzat ez nuen gogoratzen zera hori inoiz entzun izana. Eta grazia egin zidan.

Irakurri goian jarri dudan lotura mugimendu horri buruz informazio gehiago izateko.

Gauza da pandemia garai hauetan ahaztu egin zaigula dibertitzea, eguneroko bizitzaren gorabeherei aurre egiteko ditugun eta genituen erremintak ahaztuta utzi ditugula nonbait. Umorea, adibidez.

Nigandik hasita: jada ez dut neure burua aguantatzen, beraz imajinatu albokoak.

Txorakeria bat kontatuko dut nire tenperatura zein den jakin dezazuen.

Igande iluntzean Sanse Fuenlabradaren aurka partida Anoetako soropilean. Bakarrik joan nintzen eta ez nuen nire tokian esertzeko aukerarik izan, harmaila guztiak ez zituztelako zabaldu.

Ezagutzen ez nituen hiru pertsona nituen alboan, gertu samar, baina ez ondo-ondoan.

Halako batean, horietako batek: «¡Árbitra.... que está fuera!» esan zuen ozen. Biratu egin nintzen eta esan nion: «No viene a cuento lo que has dicho. Y además no tiene gracia», serio-demonio. «Pues no te rías», berak.

Akabo.

Futbol zelaira begira jarri berriro, eta orduan konturatu laugarren epailea emakumezkoa zela.«Diossss!».

Segundo batzuk pasatzen utzi, arnasa hartu, burua biratu eta hanka sartu nuela esan nion.

Atsedenaldian, eserlekutik altxatu tabernara joateko eta barkamena eskatu nion berriro. Ez nintzela konturatu laugarren epailea emakumezkoa zela eta, gainera, berak esandakoa ez zela iraingarria.

Anekdota txoro hau termometro gisa.

Baina ematen du inguruan, sareetan zer esanik ez, jendea ez dabilela askoz ere lasaiago.

Gero arte esan baino lehen, kontatu nahi dizuet larunbatean Tatxers Dabadaban izango dela. Eguerdiko eta iluntzeko saioetarako sarrerak aspaldi agortu ziren. Gaueko pasera noa ni.

Agur!

Tiempos «indivertidos», este apunte en castellano.

Txikitako paisaietan barrena oinez

Mikel Iturria 2021/08/22 21:25
Pandemiarekin batera uko egin behar izan nion korrika egiteari, nahiz eta motel jardun, "trote kotxinero" kategorian. Mina gailendu zen. Orain oinez nabil.

Kosta egin zitzaidan korrika egiteari uko egitea. Asko, gainera. Azkenean, minak irabazi eta utzi egin nuen.

Badira jada hilabete batzuk astean zehar lauzpabost saio egiten ditudala oinez. Batzuk bakarrik, besteak lagunekin.

Hasiera batean, Igeldo bihurtu zen nire toki kuttunetako bat. Etxetik atera eta bi kilometro eskasetan ateratzen bainaiz auto eta abiaduraren eremutik bestelako mundu batean sartzeko.

Bakarrik joaten naizenean gehienetan podkastak eramaten ditut konpainia moduan. Elkarrizketak, solasak ditut gustuko. Lagunekin ateratzen naizenean, berriz, bestelakoa izaten da jarduna, noski.

Uda hasieran, Wikiloc-en sartu nintzen, asmoa bainuen txikitako lurretan barrena paseotxo bat egitea lagunekin batera. Horren lekuko da uztaileko hirugarren igandean egindako hauxe.

Pasa den asteburuan bakar-bakarrik bueltatu nintzen kamio horietara. Gaur ere errepikatu egin dut.

Aldaketaren bat sartzen dut normalean. Amaren etxetik atera naiz autoa bertan aparkatu ondoren, eta Arretxeko gainetik zein Ugaldetik barrena abiatu naiz Mendiola baserrira, handik Olakineta, Ebanjeli(e)ta eta Altzi baserriak. Buelta eman dut Oiartzungo Gurutzeko kaskora begira eta Irunera abiatu naiz: Aizabe, Txirripa, Urune, Altzubide, Lizardi, Altzulegarrea eta Txenperenea baserrietatik barrena, besteak beste.

Zerbait berezia gertatzen zait niri txikitako lur hauetatik barrena berriro oinez pasatzen naizenean. Kosta egiten zait esatea zer den.

Bide hauetako batzuk, Katea (Ventas) auzotik gertukoenak, Luis Aranburu gimnasia maisua gidari zela egiten genituen. Korrika saioak izaten ziren, eskolan ez baitzen kirol instalakuntzarik.

Bestalde, duela gutxi Gorka Juliok aipatu zidan oinez ibiltzeari buruzko liburu batzuk irakurri behar zituela. Ez dakit nola doan irakurketa.

Bitartean, duela egun batzuk ikusi dut sarean Altaïr liburu-dendak El arte de caminar (Oinez ibiltzearen artea) izeneko saila duela webgunean. Baten bat irakurria daukat lehenagotik, baina asmoa da horietako beste batzuk irakurtzea.

Apuntearen irudian Altzi baserriko astoa ageri da, duela hilabete egindako argazkian.

Gaur ere ikusi dut astoa, baina atentzioa eman dit handik berrehun metro eskasera teilatu baten gainean azaldu den ahuntz parea.

Recordando la infancia a pie, este apunte en castellano

Irungo Harrera Sarea, harrotzeko moduko proiektua

Mikel Iturria 2021/08/12 21:35
Txorakeria gutxi aguantatzeko adinean sartuta nabil bete-betean. Beraz, gaur Irungo Harrera Sareari buruz idatzi nahi dut, eskualdean dagoen proiektu interesgarria. Ez da bakarra, aintzat hartzeko hainbat proiektu baitago inguruan zein bazter askotan.

Igandean Gari Garaialderen argazki batek erakarri zuen nire arreta. Bilatu dut sarean, baina txioa ezabatu zuen. Ez dirudi albistea gertatu zen unean beste argazkilaririk zegoenik bertan, berak telefonoarekin egindako bat erabili baitzuen, adibidez, El Diario Vasco egunkariak. Hona hemen froga.

Ez dut mugikorrarekin argazkiak ateratzeko ohiturarik. Ez zait gustatzen, ez naiz eroso ibiltzen eta nire telefonoak kamera kaxkarra du; baina besterik ez denean... pic.twitter.com/rPUFKPSFjl

— Gari Garaialde (@GariGaraialde) August 9, 2021

Azken hilabeteetan Bidasoa ibaiaren inguruetan hil den hirugarren migrantearen berri ematen du argazkiak. Oraindik ez genekien nor zen.

Egunean bertan kontzentrazioa deitu zuen Irungo Harrera Sareak astelehen arratsalderako Udaletxe aurrean dagoen San Juan plazan.

Pertsona migratzaile bat hil da Irun eta Hendaia arteko muga igerian pasatzen saiatzerakoan.
Migrazio-politika arrazisten erruz hildako hirugarren migrantea da. pic.twitter.com/5tic68cLbZ

— Irungo Harrera Sarea (@IrungoHS) August 8, 2021

Dozenaka lagun elkartu ginen bertan, gehienak Irun, Hondarribia eta Hendaiakoak.

Nahi baino akats gehiago pilatu nituen gauean idatzitako hiru txio hauetan.

Dena pikutara doala ematen du batzuetan, baina Irungo Harrera Sarea bezalako guneak sortzen dira. Milaka lagun pasatzen ari dira Irundik azken urteetan eta seguru askok gogoratuko direla haietaz.https://t.co/UpKBFOej6I

— Mikel Iturria (@iturri) August 9, 2021

Oskar Ortiz de Guinea kazetaria handik barrena ibili da eta pare bat erreportaje majo egin ditu hildakoari buruz DVn.

Tres migrantes han muerto desde abril en Irun: Yaya y Abdoulaye ahogados en el Bidasoa y el tercero se suicidó en una orilla del río.
‘El sueño de Abdoulaye en Nantes acabó en Irun’ 👇🏽https://t.co/XNKD1vkpCA

— Oskar Ortiz de Guinea (@oskarguinea) August 11, 2021

Hildakoa Abdoulaye Koulibaly zen, Ginean duela 18 urte jaiotako gaztea. 2017an hasitako 5.000 kilometroko bidaiaren amaieran hil zen, osaba baitzeukan zain Nantes/Naoned hirian.

Maiatzean iritsi zen pateraz Kanariar Uharteetara. Uztailaren amaieran Kataluniara eraman zuten. Handik etorri berria zen Irunera bere kabuz.

Ibrahima Balde ere Gineakoa da, eta Amets Arzallusi handik honako bidaiari buruz kontatutakoak liburu bihurtu zituen lapurtarrak: Miñan. Pasa den udan irakurri eta hauxe idatzi nuen hemen. Laster gaztelaniaz, italieraz, katalanez... kaleratuko dute.

Amets Irungo Harrera Sarean ibilitakoa da, kobertura ematen migranteei, eta horrela ezagutu zuen Ibrahima.

Harrotzeko moduko proiektua da Irungo Harrera Sarea, goian esan dudan bezala. 100dik gora lagun ari baita eskualdean instituzioek egiten ez dutena bete nahian. 2018an hasi ziren, badira hiru urte lan isila eta eraginkorra egiten dabiltzala. Milaka pertsona artatu dituzte jada.

Webgunean sartuz gero, ikusiko duzue nortzuk diren, non dauden, zer eskaintzen duten, zer egiten duten eta abar.

Dut taldearen Petrolioa ere kanta aipatzen dute manifestuaren hasieran (Itsasartea zena, orain amildegia da), eta hau izan daiteke gaurko apunte honi amaiera emateko modu egokia.

Patera aipatu dut gorago. Patera hitz maitea da niretzat, horrela izendatu baikenuen Javier Ortizen irakurle taldearen posta zerrenda.

Ander Izagirreren gaurko zutabeak izen bera du. Dani Burgui, Iván Benítez, Maite Hernández eta Unai Beroiz fotokazetarien erakusketa batek azken egunetan Nafarroan izandako arazoen berri ematen du. Txioz jositako apuntea beste hari batekin amaituko dut, beraz.

Apuntearen argazkia Gari Garaialderena da.

Irungo Harrera Sarea, una red ciudadana a la que mirar con orgullo, este apunte en castellano.

Gosea gaur eta bihar

Mikel Iturria 2021/08/08 11:45
Udako irakurketa arinak: goseari buruzkoak, adibidez. Baina ez kilo batzuk galtzeko dieta mendebaldarrei buruzkoa. Ez, benetako Goseaz ari naiz. Nahasi samarra atera zait apuntea.

El mapa de los incendios activos en este momento provoca auténtico pavor. pic.twitter.com/3Ot7nxTw60

— · Hibai Arbide Aza · (@Hibai_) August 7, 2021

Sarreratxoan aipatutako gaiarekin ez du (ustez) zerikusi zuzenik. Baina hemendik abiatuko naiz. Hibairen txio honen bidez jakin nuen atzo Europako basoetan indarrean dauden suteen berri ematen duen erreminta hau dagoela: European Forest Fire Information System (EFFIS).

Pandemiak ez gintuela askoz hobeak egingo bagenekien. Gutxi ikasi eta ikasketa prozesua mantsoa izango zela.

Denbora galtzen dugu (ni barne) muturren aurrean jartzen dizkiguten behatz zein amuei begira eta ez diogu erreparatzen ia beste ezerri.

Enpin.

Carro de combate blog kolektiboan aritzen da Castro kontsumitzen ditugun produktuen jatorria aztertzen. Ez nituen ezagutzen, ez idazlea, ezta bloga ere.

Liburuak Gran Distribución Moderna (GDM) deritzonaren barrena arakatzen du; hots, hipermerkatu, supermerkatu eta saltegi handien inguruan eraikitako eredua jorratzen du. 

Sarreran argitzen du eredu hori hegemonikoa izan dela orain arte, baina Internetek eta Amazon bezalako erraldoiek hankaz gora jartzen ari direla. Eta ez onerako, preseski.

Goian jarri (eta hemen errepikatzen) dudan loturan azaltzen dira gai nagusiak. Nik horietako bati erreparatu nahi diot oso labur eta zeharka: itsas-ontzien trafikoa.

Rose George kazetari eta idazlearen Noventa por ciento de todo (Guztiaren ehuneko 90a) aipatzen du Castrok liburuaren 129. orrialdean.

Eta datu hauek ematen ditu: 100.000 ontzitzar ari direla nabigatzen munduko itsasoetatik barrena. Handienek 15.000 edukiontzi eramateko gai dira. Hauetako batean 746 milioi platano kabitzen dira. Edo 82 milioi iPad. Edo 36.000 auto.

Maersk enpresak dituen edukiontziak bata bestearen atzean jarriz ia gure planetaren (gure hori ez dakit ba) zirkunferentzia lotzeko gai izango lirateke.

Datu gehiago badira, baina horiek birrinduta utzi ninduten.

Martín Caparrós-ek idatzitako El Hambre (Gosea) ari naiz irakurtzen egun hauetan. 600dik gora orrialde dituen liburua da. «Liburu hau irakurtzeko lana hartzen baduzu, berotzen bazara eta -demagun- liburua zortzi ordutan irakurtzen baduzu...» Zortzi ordutan? Nik ez dut halako gaitasunik, Martin!

Munduan barrena egindako hainbat bidaiaren ondorio da liburutzarra. Horietako herrialde bat India da. Egonaldi bat egin zuen Kalkutan, hain zuzen ere. Eta hemen eta orain Kalkutako Ama Teresari ematen dizkion zaplazteko batzuk nabarmendu nahi ditut (108. orrialdea eta ondorengoak).

Hiru arrazoi aipatuko ditut:

1.- Bakearen Nobel Saria 1979an jaso zuenean abortuaren eta antisorgailuen aurka hitz egin zuen Estokolmon.

2.- Union Carbide lantegia Bhopal-en lehertu zenean, ahazteko eta barkatzeko eskatu zien kaltetuei, epaitegietara jo eta kalte-ordainak eskatzera animatu beharrean.

3.- Ez zituen bere enpresaren kontuak inoiz publiko egin, baina bostehun bat komentu eraiki zituen munduko ehunen bat herrialdetan zehar. Kalkutan hilzorian zeuden pobreei gutxieneko duintasunez hiltzeko guneak sortu zituen, baina jasotako dirutik ez zuen ezer bideratu bertan ospitale bat egiteko.

Biraul-i eskainitako kapituluan nago orain, 119. orrialdean hasten dena. Biraul Bihar estatuko probintzia da eta 100 milioi biztanle ditu. Lur aberatsak bai, baina baita pobre asko.

Gaur eta bihar horrekin hitz joko bat egin nahi nuen. Gaur han gertatzen dena ez ote den bihar hemen ere gertatuko.

Ez naiz batere baikorra ikusirik mundua nola suntsitzen ari garen.

Beno, isil nadi eta goazen denok Messik esan behar dituenak entzutera.

El Hambre hoy y mañana, este apunte en castellano.

Irati Goikoetxea eta Maria Jauregi

Mikel Iturria 2021/08/01 21:48
Jon O. Urain kazetariak Maria Jauregi eta Irati Goikoetxea jarri ditu solasean. Emaitza gaurko Berrian. Argazkia egunkariarena da.

(...)

Maria Jauregi: Gertatu zitzaidan lankide batekin; atentatu bat gertatu zen, eta gosaltzera joan ginen. Esan zuen: «Putaseme hauek, haiei berdin egin beharko litzaieke». Nik esan nion ezetz, bestela haiek bezala jokatzea litzatekeela, eta berak erantzun zidan: «Hori esan senitartekoei». Esan nion: «Ez daukat esan beharrik, nire aita ETAk erail zuelako». Barkamena eskatu zidan, eta esan nion ez zuela eskatu beharrik; bakoitzak bere pentsamendua daukala, eta sentitzen duen bezala jokatzen duela. Kanpoan zaudenean, ni Maria naiz, Maria gisa egiten dut bizimodua; ez noa nire historia kontatzen. Pertsona batekin konfiantza badut, eztabaidak horretara badarama, bai, baina bestela ez dut kontatzen.

Jon O. Urain: Lau urteren eta bi herriren arteko aldea daukazue. Bera izan dituzue giro bat eta garai bat. Nola oroitzen duzue zuen gaztaroko giro politikoa?

Maria Jauregi: Guk kuadrillan bagenekien bakoitza nondik zihoan, eta ez dugu asko eztabaidatu; ez da gaia ateratzen. Beti errespetatu izan dugu elkar, eta ondo eraman izan dugu. Ez dut inoiz arazorik eduki.

Irati Goikoetxea: Nik neuk, oso koloretsua eta ederra. Baina gaiari lotuta, oso garai itoa oroitzen dut; biolentoa, grisa. Festara joatea zen istiluak sortzeko arriskua. Eta ez ulertze asko; nik ez dut inoiz irainik zuzenean jaso, baina inguruan ikusi, bai: zinegotzi mehatxatuak, bizkartzainak ez eramatea erabakitzea... Aitak, eta gero guk gure kabuz, oso txikitatik jarri gintuen Bakearen Aldeko Koordinakundearen (BAK) pankartaren atzean.

Maria Jauregi: Gurasoekin joanda nago ni ere BAKen manifestazioetara.

(...)

Jon O. Urain: Nagusiki gizonak izan dira gatazkako protagonistak, baina batez ere emakumeak ari dira memoria lan horretan. Nabari duzue aldagai hori?

Irati Goikoetxea: Indarkeriak eta terrorismoak alargun asko utzi ditu, eta alargun horiek memoria bakarrik ez, sekulako transmisio lana egin dute. Emakume horiek hezi dituzte umezurtz geratu diren haurrak, eta kasu gehienetan, oso ondo kudeatu da gorrotorik gabeko transmisio hori. Mendeku goserik gabe.

Maria Jauregi: Ni ez naiz kontziente lan hori egiten ari garenik. Nire ikuspuntua plazaratzen dut, uste dudalako hori dela bidea.

Irati Goikoetxea: Egia da egon direla saiakerak, garai gogorretan gainera: Ahotsak. Emakume talde bat, gai zena elkartzeko. Hor ere bazeuden alderdiak, pentsatzeko moduak, baina bazegoen ahalegin bat hori gainditu eta erdigunean jartzeko jarri behar dena: sufrimendua, begirada humanoa. Emakumeak ziren.

Maria Jauregi: Beste ekimen oso garrantzitsu bat izan zen Glencree. Zein garrantzitsua den fokuetatik kanpo egiten den lana. Urteak eman zituzten lanean, eta, erabat sendo zegoenean, emaitza bat lortu zutenean plazaratu zuten prozesu guztia. Lehen bileran, bakoitzak ez zekien aldamenean zegoena zein zen. Hori oso aberasgarria izan zen. Konfiantza espazioak sortu behar dira hitz egiteko, eroso sentitu behar zara aldamenekoarekin.

(...)

Jon O. Urain: Nola irudikatzen duzue herri hau hamar urte barru?

Maria Jauregi: Baikorra naiz. Aurrera egingo dugu; jarraituko dugu balioak landuz, enpatiaren bitartez, elkarri entzunez. Gutxi entzuten dugu. Eraikiko dugu herri hau, pertsona guztiak hartzen dituen herri bat eraikiz. Bidean goaz.

Irati Goikoetxea: Ni ere baikor naiz, aktibotasunez; gauzak ez dira berez etorriko. Inaktibitate handia egon da, aktibatu behar dugu. Orain da momentua, denborari heldu behar diogu: gauzek aurrera egingo dute egiten badugu gauzek aurrera egin dezaten. Belaunaldi bat dator honen guztiaren oso kontziente izan behar duena.

Maria Jauregi: Belaunaldi horri ezin diogu ardura hori utzi. Erakundeen aldetik emateko dauden pauso asko eman behar dira.

Elkarrizketa osoa: Oihanaren minak hezurmamitzen.

He traducido algunos extractos aquí: Irati Goikoetxea y Maria Jauregi.

Pedro Rodriguez jostunari buruzko erakusketa

Mikel Iturria 2021/07/25 09:40
Pentsatuko duzue: «Iturrik gaur goi mailako jostun bati buruz idatzi behar du? Honek ez daki ezer eta modari buruz!» Ba bai, hala da: modari buruz ez dakit ezer, baina ondorengo lerroak Donostian irailaren 21a arte ikusgai egongo den erakusketa bati buruzkoak dira.

Ostiralean moda erakusketa baten aurkezpena izan genuen eta hari sostengu ematea tokatu zitzaidan.

Ireki parentesia. Iturri Enea ez da nirea. Itxi parentesia. ;-)

Goizeko 11:30etan hitzordua Okendo Kultur Etxean. Erakusketaren izenburua: Frantzia pasealekua 2. zenbakia. Pedro Rodríguez.

Kultur etxeko zuzendari lanetan ari den Izaskun Aranaz gain, komisarioa (Pedro Usabiaga) eta hiru lagatzaile (Lydia García, Carlos Milla eta Jesús Velarde Florencio).

Gaur egungo prentsaurrekoetan gero eta zailagoa da komunikabideak erakartzea. Are gehiago, garai berean Jazzaldia bezalako jaialdi bat dagoenean.

Ostiralean ondorengo hauek bertaratu ziren: Euskadi Irratia eta Radio Euskadirentzat Marijo Uria, Noticias de Gipuzkoako Carolina Alonso kazetaria eta Ruben Plaza argazkilaria, Donostitik agerkariarentzat Eva Recio kazetaria eta Santiago Farizano argazkilaria eta Diario Vascorentzat Pedro Martínez foteroa.

Telefonoz, pare bat elkarrizketa egin zituen Onda Ceroko Eduardo Yáñez-ek, Usabiaga eta Millarekin. Alberto Moyanok Lydia García elkarrizketatu zuen.

Mahai baten bueltan egiten den prentsaurrekoa baino agerraldia bisita baten moduan planteatu eta hala gauzatu zen.

Ongi etorri hitzak eta komisarioa zein lagatzaileak aurkeztu ondoren, Pedro Usabiagak gidatu zuen ekitaldia, hiru lagatzaileei jokoa eman eta txandak ondo banatuz.

Kultur etxeko teknikari den Ernesto Ibarluzeari galdetu nion atarian: Zer moduz joan da muntaia? Eta Ernestok: Oso erraza izan da Usabiagarekin lan egitea.

Usabiagak botatako hiru ideia hauek azpimarratuko ditut:

1.- Haur eta gaztetxo garaian Lizeo Frantsesetik etxerako bidean liluratuta begiratzen ziola Frantzia pasealekuko 2. zenbakian zegoen Pedro Rodríguez-en letreroari.

2.- XX. mendeko  urte haietan goi mailako bi jostun zeudela Gipuzkoan: Cristobal Balentziaga eta Pedro Rodríguez. Eta azken hau itzalpean gelditu zela.

3.- Erakusketan Pedro Rodriguezen Donostiako etxean lan egindako hainbat modistaren lana gogoratu nahi izan du, izen handi horien atzean beti emakume langile asko daudela nabarmenduz.

Egidazue kasu eta segi udan erakusketa ikustera. Ez dakit bisita gidatu gehiago egingo ote diren (ostiral arratsaldean egin ziren pare bat).

Ordutegia:

Astelehenetik ostiralera, 10:00-14:00 / 16:00-20:30.

Larunbatetan, 10:00 – 14:00 / 16:30 – 20:00.

Igandetan eta jaiegunetan itxita. Salbuespen gisa, erakusketa irailaren 19an ere zabalduko da. Igande horrek Zinemaldiarekin kointziditzen du eta zerbait berezia egongo da.

Hona hemen hainbat lotura informazio gehiagorekin:

Pedro Rodríguezen Donostiako joskintza etxeari eginiko omenaldia (Donostia Kultura).

Aquellas puntadas de alta costura eta Lydia García (coleccionista de moda): «Estamos hartos de tanto feísmo» (Diario Vasco).

Donostia: Okendo se viste de Pedro Rodríguez (Noticias de Gipuzkoa).

Paseo de Francia, nº 2. Pedro Rodríguez (Donostitik).

Exposición sobre Pedro Rodríguez, un diseñador coétaneo de Balenciaga, este apunte en castellano.