Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Harrikadak

Hamar pelikula eta kontzertu bat

Mikel Iturria 2016/09/27 21:59
Urtean zehar ez naiz film asko ikusten dituen horietakoa, baina bai gustatzen zaidala Zinemaldiaren aukera aprobetxatzea pelikula batzuk ikusteko.

Gustu konbentzionalak dira nireak eta segurola samar jokatzen dut. Gehienak, Perlak sailekoak izan dira.

1.- Toni Erdmann. Nire aurtengo despistearen barruan ez nuen sinopsia irakurri eta aretoan bertan jabetu nintzen Maren Ade zuzendariak Bucarest-en kokatzen duela pelikula. Emakume exekutibo gaztea Errumaniako hiriburuan ari da lanean. Karrera egin nahian, ez du erreparo handirik lan zikina egiteko. Aita, clown desastre samarra, agertzen zaio bat-batean. Irribarrea marraztuko dizu filmak hainbat unetan, baina garratza da giroa. Luzea da eta, gainera, alferrik luzatzen du bukaera. Alemaniak Oscarretara eramango duen pelikula. Edizio honetatik gehien gustatu zaidanetako bat.

2.- El hombre de las mil caras. Alberto Rodríguez zuzendariaren ("La isla mínima") Sail ofizialeko filma gomendatu zidaten. Bi gizon (Paesa eta Roldán) eta ihes bat, Guardia Zibilaren zuzendari ohiarena. Felipe González ez da agertzen, baina nik oso presente izan nuen proiekzioan. Felipismo garaiko estolden zatitxo bat. Gizon boteretsu izatetik gizajo bat izaterainoko bidaia. Bikain Eduard Fernández (Paesa), baita haren laguntzailearen rolean José Coronado.

3.- Florence Foster Jenkins. Meryl Streep, Hugh Grant eta Simon Helberg (Howard The Bing Bang Theory seriean) hirukotea Stephen Frears-en zuzendaritzapean. Victoria Eugenian bertan agertu zitzaigun Grant. Benetako istorioa du oinarri filmak: New York-eko andre dirudunak musika maite du eta soprano izan nahi du, baina naturak ez dio nahikoa baliabiderik eman. Inguruak ere ez dio laguntzen, dirua berak jartzen baitu eta inork ez baitu txintik esaten, nahiz eta ahots horrorosoa izan andreak.

4.- Neruda. Zalantzaren bat izanez gero, beti zinema txiletarraren aldeko hautua egin. Horixe esan zidan lankide batek. Hau apustu segurua zen, gainera: Pablo Larraín zuzendari. Beste ihes bat: Pablo Neruda politikari komunista eta poetak nola egin zuen hanka Txiletik polizia (Gael García Bernal) atzetik zuela. Epikoagoa da hemen dena.

5.- Elle. Paul Verhoeven. Lehenengo eszenan jada garbi gelditzen da ez duzula oso ondo pasako: bortxaketa bat entzuten da kamerak emakumearen katua enfokatzen duen bitartean. Isabelle Hupperten bizitza puzzle konplikatua da. Eta ez dut gehiago kontatuko. Filmak ez ninduen asebete.

6.- Frantz. François Ozon. Lehen Mundu Gerra amaitu berri dela, mutil frantses batek Alemaniako herrixka bateko kanposantuan hilobiratutako mutil alemaniarra bisitatzen du. Hildakoaren neskalagunak bat-batean ikusiko du egun batean hilobian loreak jartzen eta hortik aurrera... Pierre Ninney (frantziarra) bikain. Zinema klasiko txuri-beltzean.

7.- Siera Nevada. Hau bai aukeratu nuela film errumaniarra zelako. Baina ez nuen ordu egokia hautatu (osteguna, 22:15) eta metrajea ere pasa egin zitzaidan (ia 3 ordu). Bucarest-en bizi den familia amaren etxean elkartzen da aitaren heriotzaren berroigeialdia bazkari batekin ospatzeko. Apaiza berandutu dela, senideen arteko liskarrak direla... Bazkaria zena afari bihurtzen da: hau da, bazkaldu gabe gelditzen dira eta, halako batean, afaltzera esertzen dira. Oporretan turista moduan ikusitako herrialdearen beste ikuspegi bat.

 8.- La Reconquista. Jonás Trueba. Hamabost urterekin nobio izandako bikotea berriro elkartzen da hogeita hamar urteren bueltan. Lehen plano mordoa. Giro intimista... Eskerrak Rafael Berriok (neskaren aita gisa) kanta batzuk eskaintzen dituen zuzenean (eta soinu banda gisa).

9.- Arrival. Denis Villeneuve. Belodromoan Perla ataleko itxierako pelikula. Estralurtarrak bisita egiten digute eta haiekin harremanetan jartzea egitea egokitzen zaio aditu talde bati (tartean hizkuntzalari bat). Generoa ez zait interesatzen (Zientzia Fikzioa) eta gaia ere.... Oso kritika onak irakurri ditut (honen arabera urteko filma omen), baina niri ez zitzaidan gustatu.

10.- L´Odysée. Jacques-Yves Cousteauri buruzko film ez bakarrik laudoriozkoa. Aita-semeen arteko harreman korapilatsua (Pierre Ninney da Philippe), emaztea (Audrey Tautou, Amelie filmekoa) eta beste emakume batzuk, dirua, megalomania... Rato on bat pasatzeko pelikula, irudi espektakularrak dituena (itsasoa, Antartida...).

Bonus track: ostegunean Neighbor taldeak (Maite Larburu eta Josh Cheatham) bigarren diskoa aurkeztu zuen Doka Antzokian, "Hau" izenekoa. Pena, baina bospasei kanta bakarrik entzuteko aukera izan nuen. Ez dago lehen diskoaren sorpresa, baina Maite oholtza gainean abesten eta mugitzen ikus-entzutea plazerra da beti. Izango da beste aukeraren bat.

Diez películas y un concierto, este apunte en castellano.

Ez dugu gantzerorik topatu Errumanian

Mikel Iturria 2016/09/11 22:15
Abuztuaren 19tik irailaren 5era Errumaniatik barna ibili gara.

18 egun etxetik kanpo, 16 Errumanian barna.

14 egun autoz herrialdeko errepideetan zehar: 2.500 kilometro. Nire kalkuluen arabera, kostata ailegatu gara orduko 50 kilometroko media egitera eta honek 45-50 bat ordu eskatzen ditu automobila gidatzen.

Tunel bakarra gurutzatu dugu bidaian eta hori azken egunean izan zen, Bukarest hiriburuan bertan, kotxea aireportuan entregatu aurretik.

570 euro gastatu genituen autoa 14 egun horietan alokatzeagatik, baina 500 euroko frankizia ere galdu genuen Suceava hirian gauez paratxokearen zati bat kaleko zintarriarekin trabatu zelako aparkatzeko orduan.

9 ordu pasa genituen baporean Danubioko delta korritzen. Tuku-tuku-tuku... Bukarest-eko Herastrau parkeko lakuan emandako bueltatxoa ahaztu gabe.

Hauxe izan da bidaia egunez egun:

Abuztuak 19. Donostia - Bilbo - Frankfurt - Bukarest.

Abuztuak 20. Otopeni aireportuan autoa jaso eta Brasov-era.

Abuztuak 21. Brasov - Bran - Predeal - Brasov.

Abuztuak 22. Brasov - Sighisoara. Arratsaldez: Sighisoara - Vizcrim - Rupea - Sighisoara.

Abuztuak 23. Sighisoara - Sibiu - Biertan - Sighisoara.

Abuztuak 24. Sighisoara.

Abuztuak 25. Sighisoara - Baia Mare. 8:15-14:30. Arratsaldez: Baia Mare - Sudesti - Baia Mare.

Abuztuak 26. Sighisoara - Sighet - Sapanta - Barsana - Baia Mare.

Abuztuak 27. Baia Mare - Suceava. 8:30-16:00. 234 kilometro.

Abuztuak 28. Suceava - Gura Humorolui - Voronet - Humor - Suceava.

Abuztuak 29. Suceava - Slanic Moldova. 10:15- 13:45.

Abuztuak 30. Slanic Moldova.

Abuztuak 31. Slanic Moldova - Tulcea. 10:30-16:30. 300 kilometro.

Irailak 1. Danubioaren Delta. 8:50-18:00.

Irailak 2. Tulcea - Bukarest. 8:20-12:10. 280 kilometro.

Irailak 3 eta 4. Bukarest.

Irailak 5. Bukarest - Munich - Bilbo - Donostia.

Gantzeroa: "ez euan gantzeroik?" galdera bota zigun maite dugun pertsona batek. Beste batek: "ez ekarri rumanoik, eh?". Erdi serio, erdi txantxa botatakoak dira, baina ospe txar hori gainetik kendu ezinik dabiltza errumaniarrek eta ez dute merezi: oso herrialde lasaia da eta jende jatorrarekin egin dugu topo. Gu bezain lehorrak dira, baina esku bat botatzeko prest agertzen dira beharra dagoenean.

Argazki batzuk igo ditut Flick-era: artistikoak ez dira (telefonoa da nire kamera). Ikusi nahi izanez gero, sakatu beheko irudian.

Datozen egunetan (edo asteetan), agian gehiago kontatuko dut, baina hartutako oharrak antolatzeko denbora behar dut eta ez dakit hori soberan izango ote dudan hemendik aurrera.

No nos hemos encontrado gente chunga en Rumanía, este apunte en castellano.

Errumania 2016

Trabajadoreak

Mikel Iturria 2016/08/14 22:30
Abuztuaren 13an (2007an) hil egin zen Tio Migel. Abuztuaren 15ean (2015ean), berriz, Rafael Chirbes. Bi egun horien artean idatzitako lerroak dira hauek: abuztuaren 14an (2016an).

Ahotsak-eko bideo honetan Tio Migelen lagunak ageri dira, osaba hil eta hilabete batzuetara Gerra Zibileko kontuak gogoratzen. Uztailaren 26an hil da eskuinekoa (Faustino Galdos). Pasa den urtean zendu zen anaia zaharrena, Juanito Galdos, ezkerrean ageri dena. Tiburtzio ere (ezkerretik hasita bigarrena) oraindik bizirik dago, baina burua jada ez dago hemen.

Gerra (a)hotsak dira nagusi laukotearen kontakizunean. Nola fusilatu zuten eskapo joandako "langile bat", ikaratu eta bueltan etorri zenean. Beorlegi ez baitzen atzera begira geratzen zen horietakoa.

Gerra Zibilaren ondorengo kontuak, galtzaileenak eta irabazleenak, inork baino hobeto kontatu zituen Espainiako literaturan Rafael Chirbesek. Heriotzaren urteurrena gogoratzeko, informazio bila aritu naiz sarean. Fundació Rafa Chirbes jada martxan dagoela ikusi dut (sarean soilik Facebook orrialde hori dute).

Información egunkariak argitaratu du abuztuaren 14tik 20ra idazlearen etxea zabalik izango dela hura bisitatu nahi duenarentzat. Urruti harrapatzen nau Beniarbeig-ek, baina aukera badut, ez dut alferrik pasatzen utziko hurrengo batean.

Rafael Chirbes kalea

Aipatu Facebook orrialdetik jaso dut argazkia. Extremadurako Valverde de Burguillos herriak (bertan pasa baitzituen urte batzuk) kale bat eskaini dio Valentziako idazleari. Ofizioa azpimarratzen dute errotuluan (izan ere askotan ez dakizu nondik nora datorren kale izendegia).

Gabriel Aresti etorri zait gogora eta Nire izena. Arestik ez zuen nahi, baina makina bat Gabriel Aresti kale daude hainbat euskal herri eta hirietan. Zer pentsatuko luke gure Rafa maiteak?

Nire izena

Hiltzen naizenean egonen da

nire lauzaren gainean eskribu hau:

Hemen datza Gabriel Aresti Segurola. Goian bego.

Pérez y López. Marmolistas. Derio.

Bizkaiko Bibliotekan ere egonen da

(deskomekatzen ezpanaute),

liburu bat (behar-bada, ezta seguru),

inork letuko eztuena,

nire izenarekin. Eta

gizon batek esanen du kardanberak loratzen

direnean:

Nire aitak esaten zuen bezala, nik ere...

(Andre bat etorriko zait Done Santuru oro

lore koroa batekin).

Jainkoak eztezala nahi Bilboko karrika bati

nire izenik eman dezaiotela.

(Eztut nahi bizargile hordi batek esan dezala:

Ni Arestin bizi naiz, anaiaren

koinata nagusiarekin. Badakizu. Maingua).

Batzutan esan zaharrak erratzen dira.

Pentsatzen dut nire izena

nire izana dela,

eta eznaizela ezer ezpada

nire izena.

Trabajadores, este apunte en castellano.

Lasai, ez da ezer gertatzen

Mikel Iturria 2016/07/17 21:15
Hondartzan.

Larunbat goizean hondartzara joan nintzen. Udan bigarren aldiz gabarroira. Bidean jubilatu batekin hartu nuen kaskarrekoa. Biak atzeraka gindoazen eta ez ginen konturatu. Berak: "¡Qué casualidad! ¡En medio de la bahía! No me había pasado nunca". Niri, berriz, bigarren aldia da gertatzen zaidala.

Nizako atentatua eta Turkiako estatu kolpearen ondoren irakurketa egokia eraman nuen: Ana Malagón-en Lasai, ez da ezer gertatzen liburua. Orrizaina zegoen tokian hauxe irakurri nuen:

Lubakian

"Lubakian makurtu zen. Bakarrik. Ez zen inor gelditzen. Bere herrikideekin batera aurrera jo beharrean, muturreraino, azken ondorioetaraino, atzera egin zuen lehenengo tiroak eta leherketak entzutean. Bere gorputza zulo hartan erortzen utzi. Beste lubakietan pentsatu zuen. Etsaiarenak. Bere herrikideenak. Haietako batean bera bezain bakarrik ote zegoen norbait? Bera bezain koldar sentitzen zen norbait? Dardarari begiratu zion. Dardara belaunetan, eskuetan, ezpainetan. Ejertzitorik gabeko soldadua zen bera. Aintzarik ezagutzen ez duen lubaki abandonatuan. Iraganean, ahanzturan, desertore bat".

Hil ostekoak

Hil ostekoak

"Nire aitonaren anaia txikiena militarra zen. Gerran hil zen baina ez borrokan. Hil egin zuten baina ez etsaiek. Hil osteko domina bat eman zioten. Eta ostiak. Hil ostekoak horiek ere. Hurrengo egunean, batailara eraman zuten eta han lurrean utzi. Beste baja bat bezala zenbatu zuten amaieran. Aberriarengatik ohore handiz erori zela idatzi zioten amari. Ez soldaduen arteko liskar alkoholiko alu hartan".

Luistxo aka This Charming DJ-k eskerrak emateko kanta hau bidali zidan twitter bidez: Istanbul (Not Constantinople). Estimatua.

Tranquilidad, no pasa nada (este apunte en castellano).

Inor ez da hiltzen

Mikel Iturria 2016/07/05 21:55
Kanposantuak, baserriak, pertsonak, mundua.

Ekainak 29

Asteazkena. Goizeko 7:45. Irungo kanposantuan nago. Hasi berria den uda giroko egun zoragarria. Hilerriko ate guztiak zabal-zabalik daude, nahiz eta kartelen arabera 8:00etan irekitzen den. Bertako bulegora joan beharra daukat, baina zaharrei bisita egitea derrigorrezkoa da, nahi baino gutxiago agertzen bainaiz.

Hildakoen heriotz-datak irakurri ditut eta kalkulatu nola bizi nituen bakoitzarena, non nengoen eta zein adinean harrapatu ninduen.

7:57. Bulego parean jada. Hura ere zabalik. Bertara etorri behar izan dut paper batzuk egitera. Ezin zela beste modu batez egin. Egoera harrigarria bada ere, harrigarriena da ez naizela batere haserretu: ni ere lasai nago, nahiz eta instantzia bat sinatzera etorri behar autoan, joan etorrian, 50 kilometro eginez. Tokia izango da, bertako langileak, autoan ekarri dudan Senperenaren "9 ganbera pieza", nire jarrera: dena bat, agian.

Ekainak 30

San Martzial eguna. Ez naiz alardea ikustera animatu. Amak ere ez du etxetik ateratzeko gogorik eta, beraz, bertan bazkaldu dugu.

Bazkalostean atzokoa komentatu dugu. Langile bat zein baserritakoa zen erakusteko Irungo Udalak 1999an argitaratutako "Irungo baserriak" izeneko liburua zabaldu du amak mahai gainean. Josetxo Riofrío da argazkilaria eta 200 baserriren erretratuak jasotzen dira.

Lekunberri Baserria by Josetxo Riofrío

Hona hemen nire jaiotetxea, 1999aren bueltan eginiko erretratua. Altxatu da ama eta paper batzuk kontsultatu ditu eraispenaren datu eta ordu zehatza emateko: 2000ko apirilaren 17an, goizeko 8:15ean.

Auskalo non nengoen egun hartan, baina orain pena daukat une hori ez bizitzeagatik.

Etxerako bidean, bueltan, Lou Topet-en "Abesti bat gutxiago" diskoa ipini dut. Horien artean "Inor ez da hiltzen" kantua, besteak beste (jatorrizkoa Tweedy aita-semeena da: "Nobody Dies Anymore"; euskarazko bertsioa Harkaitz Canorena).

Uztailak 1

Iluntzean lagun baten ama hil da. Gugan bego! Gugan beude!

Nadie se muere, este apunte en castellano.

 

Hausnarketa garaia

Mikel Iturria 2016/06/27 22:17
Igande gaua. Milaka, milioika ez esateagatik, lagun tontoak bezala ikusten nola PPk erraz samar buelta eman dion gainbeherari eta irabazi dituen Espainiako hauteskundeak ia 8 milioi boto batuz. Zergatik gertatu da hori? Hemen ez duzu erantzunik topatuko.

Atzoko gaua ez zen une aproposa eta gaur egunean zehar ez dut astirik izan pulamentuzko analisirik irakurtzeko ekainaren 26ko zaplastekoari buruz.

Dena den, harritu nau hainbat lagun ikusteak errua zaharrei eta Espainiako "paletoei" botatzen (“Puto pueblo de paletos” esaten zion tipo batek beste bati arratsaldean hondartzatik ateratzerakoan). Errua besteei botaz lasai asko geratu gaitezke eta, gainera, gero zerbeza batzuk hartzera joan Espainiak Italiaren aurka galdu duela ospatzeko. Izorrai! (bai, gu izorratuko gara).

EAEn eta Katalunian Ahal Duguk eta En Comú Podem suertatu dira irabazle, baina gainerako herrialdetan PP atera da garaile (Nafarroan ere UPN-PP).

Norbaiti irakurri diot euskaldunek eta kataluniarrek aldatu nahi izan dutela Espainia atzoko botoarekin, baina espainiarrek ez dutela nahi. Alternatiba gisa, Espainiako erresumatik alde egitea dela erremedio bakarra.

Badirudi “Bagoaz” esanda hori egina dagoela, baina hori jefe kaskarrek bezala jokatzea litzateke: hau da, ulertzea aginduak ahotik irten bezain pronto gauzatzen direla nahiak.

Autokritika jorratu zuten egunean ez nengoen eskolan eta ez naiz batere abila eremu horretan, baina ikusten dut jende asko berdintsu dabilela (ni bezala ez ziren klasean egongo gai hori eman zuten egunean: edo ez ziguten inoiz eskolan halakorik eman?).

Erraza da besteei errua botatzea, baina geure buruari ere erreparatu beharko diogu.

Tira, hobe isilik egotea.

Soinu banda: Black Man In A White World, Michael Kiwanuka (uztailaren 15ean kaleratuko den Love & Hate albumaren aurrerapena. Ea 2012ko Home again diskoa bezain ona den).

In memoriam: gaurko egunez, 1949an, jaio zen Tavernes de Valldigna herrian Rafael Chirbes idazlea. 2015eko abuztuan hil izan ez balitz, 67 urte beteko lituzke gaur.

Tiempo de reflexión, este apunte en castellano.

Chirbeatzen

Mikel Iturria 2016/06/09 22:05
Egun batzuk pasa berri ditugu Calp-en laugarren aldiz eta asko gogoratu naiz Chirbesekin.

Besteak beste, berriro ere garabiak martxa onean ikusi ditudalako. Adibidez, Arenal-Bol izeneko hondartzan, alokatutako apartamentutik gertu, 30 solairuko hotela eraikitzen ari ziren (2017ko maiatzean zabaltzekotan daude).

Levante-EMV egunkariaren ekainaren 3ko azalean ageri den lerroburu honengatik: "Carlos Fabra retoma la vida laboral como agente de seguros". Eta, gainera: "El expresidente provincial aprovecha el tercer grado para ofrecer sus servicios a empresarios". Eskerrak barruan, 10. orrialdean, dioela batzuk ez zutela hartu.

Ez nuen gogoratzen idazlearekin batera lehen aldiz bazkaldu genuen jatetxearen izena, baina bai nuela buruan Alfonso Armada kazetariak aipatzen zuela Tabernes de Valldigna-ko gure gizonari eginiko elkarrizketa onenetako batean: Rafael Chirbes: "No hay riqueza inocente". Gaur berriro irakurri dut goitik behera.

Parentesia zabaldu. Jatetxearen izena Un cuiner a l´Escoleta de Sagra da. Parentesia itxi.

Gainera, familiak 2014ko Espainiako Literatur Saria jaso zuen eta, arrazoi hori tarteko, Chirbesek berak Wert ministro ohiaren aurrean irakurri nahi zuen idatzia argitaratu zuten: Un parlamento que no pronuncié.

Amaitzeko, Turia aldizkariaren 112. zenbakia hartu dut eskutan (2014ko udazkenekoa da). Bertan idazleari buruzko txosten zabala dago, baita Chirbesen testu argitaragabea, berak horrela aurkezten duena: "busco en los cuadernos en los que, con escasa disciplina, vengo anotando opiniones y recuerdos desde mediados de los años ochenta, y selecciono algunas notas que tienen como banda sonora común un fondo de violencia". Bi orrialde luze daude 2007ko abenduan idatzitakoak Donostiara Crematorio nobela aurkezteko eginiko bidaiaren harira. Testuaren izenburua A ratos perdidos da. Chirbeando honen bukaeran duzue.

 

Irakurri dezakezue irudikatuz Chirbes bera Deniako errepideetatik barna autoa gidatzen Hasier Etxeberriak oparitutako Xoriek entzuten duen bitartean. Adibidez, Ne me quitte pas.

Dabadaba Gune Flamenkoa

Mikel Iturria 2016/05/22 09:15
Noizean behin gustatzen zait flamenkoa entzutea. Pasa den ostegunean, Rancapino Chicok eta Antonio Higuerok ziklo berri bat zabaldu zuten Donostiako Dabadaban.

Kontzertuari buruz idazten saiatuko nintzela esan nionean, Eduardo Ranedok ihardetsi zidan: "no es fácil escribir sobre esto. Es como que te estampen contra la pared con algo tan de verdad que asusta. Rodeados de tontería, estas cosas son un bálsamo". Arrazoi osoa duenez, hobe beste hari batetik tira egitea.

Rock Radical Vasco (RRV) etiketa puri-purian zegoenean, Irungo Urdanibia plazan (Mosku gisa ere ezaguna) bazegoen (bada) Eskina izeneko taberna bat. Oker ez banago, garai hartan (80. hamarkadan) lau bazkidetako biren gurasoak Andaluziako Morón de la Fronterakoak ziren. Larunbateko ordu txikitan ixteko tenorea iristen zenean, bezeroak uxatu nahian flamenkoa jartzen zigun Tapik. Baina guri, batzuei behintzat, asko gustatzen bafleetatik ateratzen zena: Camarón, Veneno, etab. Kontrako ondorioak izaten zituen.

Hori izan zen lehen hurbilketa flamenkora. Gero Radio 3-eko Duendeando irratsaioa (Flamencos y pelícanos bezala ezagunagoa egiten zaidana). Asteburutan ematen dute, 18:00etan larunbat eta igandetan.

Kontzertu bat edo beste ikusi dut: Victoria Eugenia zaharrean José Mercé-ren emanaldi gogoangarri bat (butaka-patioa beren saltsan zeuden ijitoz beteta); Enrique Morente ere toki berean; Barakaldo Antzokian Miguel Poveda...

Donostian ez dago flamenkoa entzuteko aukera handirik. Esango nuke orain arte La Paquera de Jerez gunea zegoela (beti bertara joatekotan, baina inoiz ez naiz hurbildu) eta orain... Dabadaba.

Trasnoches flamencos

Argazkia: Dabadaba.

Duela egun batzuk ikusi nuen sareetan Rancapino Chico eta Antonio Higuero iragartzen zutela maiatzaren 19rako. Eta pentsatu nuen aukera hau aprobetxatu beharra zegoela. Eta ez nintzen bakarra izan: 150 bat lagun bildu baikinen bertan.

Rancapino Chico gaztea da (28 urte) eta ezizen bera duen Rancapinoren semea da (biak Alonso Núñez). Ezagutzen ez nuen pertsona batek bikotearen aurkezpena egin ondoren, errepertorioa jorratzeko garaia iritsi zen. Elegante igo ziren taula gainera cantaorea eta gitarrista: trajea eta gorbata (egun hartan bertan erositakoa Higueroren arabera, baina batek daki).

Paloak atzemateko kultura nahikorik ez dut, baina artistak esandakoari erreparatuz gero buleriak, alegriak, tangoak, Paco Ceperok Rancapino aitari eginiko zambra, tanguitoak...

Jendea isilik eta entzuten, errespetuz, irrikaz, askotan beste kontzertu akustikotan gertatzen ez den bezala. Ia bi orduko emanaldia egin zuten, tartean hogei bat minutuko etenarekin (etena taula gainean, zeren eta beraiek abesten jarraitu omen zuten aldagelan).

Alex Dabadabak dioen bezala, tablao baten modukoa izan daiteke aretoa, musikariak oso gertu baitaude. Esango nuke oso gustura gelditu ginela bertara hurbildu ginenak eta seguru nago honek jarraipena izango duela datorren udazkenean, ekainean beste emanaldi bat iragarri dutela ahantzi gabe (Antonio Reyes eta Diego del Morao hilaren 25ean).

Bolera ohitik atera eta etxerako bidean, ikusle batek aitari telefonoz esaten zioen bezala: "hemos hecho flamenco y ahora vamos a hacer rock and roll, padre". Justu gau hartan Dabadabak egindako alderantzizkoa pentsatu nuen.

Peña Flamenca Dabadaba, apunte hau gaztelaniaz.

P.S.: hona hemen Rancapino Chicoren zuzeneko emanaldi bat. 20. minututik aurrera edo, gutxi gora behera.

Badiola: Hotel Corona de Aragon-en geratu zen futbolaria

Mikel Iturria 2016/05/15 18:35
Jose Ramon Badiola futbolari ohiari buruzko apunte bat. Alavesen eta Zaragozan aritutakoa.

Fútbol y literatura zuen izenburu pasa den ostiralean Anoeta Estadioko barrunbetan dagoen Ernest Lluch Kultur Etxean Santiago biren arteko solasaldiak: Segurola kazetaria eta Roncagliolo idazlea. 2016ko Literaktum jaialdiaren azkenetako jarduerak Aixa de la Cruz izan zuen joko banatzaile, baina zaila da Segurola tartean dagoenean banaketa hori orekatua izatea, asko hitz egiten baitu gizonak. Hori gutxi balitz, denok badugu futbolaren erakarmen boterearen berri (literatura kasu honetan oso bigarren mailan geratu baitzen).

Pintxoaren Parke Tematikoan (lehen Parte Zaharra izena zuen auzunean: egunen batean, agian, hitz egin beharko lauzpabost taberna kenduta jada gurea ez den eremu horretaz) murgildu ginen gauez Anoetan egondako hainbat lagun. Eta hor atera zen Badiola abizena. Gehienek pentsatuko zenuten abizen hori irakurrita Realaz ariko nintzela, baina ez da horrela.

Valdano hariari tiraka iritsi ginen estazio horretara. 1970. hamarkadaren erdialdean, Franco azkenetan zegoela, iritsi zen Gasteizera Jorge Valdano izeneko 19 urteko argentinarra, 2. mailan ari zen Alaves-en jokatzera. Lau bat denboraldi egin zituen bertan eta 23 urterekin Zaragozara mugitu zen Jose Ramon Badiolarekin batera. Valdanok aurrera egin zuen, baina bidean gelditu zen ondarrutarra.

Argazkia: Los Blanquillos webgunetik ateratakoa da. Ezker-eskuin: Valdano, Badiola eta Trobbiani.

Dena 1979ko uztailaren 12an aldatu zen. Hotel Corona de Aragón delakoan hartu zuen ostatu Alaveseko delegazioak. Baina Jorge Valdanok tirabirak zituen agintari arabarrekin eta atzeratu egin zuen bidaia. Eskerrak, zeren sutea gertatu baitzen goiz hartan eta ia 80 lagun hil baitziren bertan.

Alaveseko agintariek lortu zuten hoteletik ateratzea, baina ezin izan zuten Badiola beraiekin eraman. Jose Ramonek salto egin zuen lehen edo bigarren pisutik (kroniken arabera aldatzen baita plantaren zenbakia). Kolpe latza hartu zuen buruan, baina fisikoki "onik" atera zen.

Halere, egoera traumatiko hark ondorio psikiko latzak utzi dizkio. Zaragozan jokatu bazuen ere, ez zuen hasiera batean espero zen maila eman eta Alavesen amaitu zuen karrera Jose Ramon Badiolak. Geroztik, bizitza desastre bat izan da berarentzat: besteak beste, andregaiarekin (Alaveseko gerentearen alaba zela irakurri dut nonbaiten) zuen harremana ere pikutara joan zen eta herrira bueltatu zen.

Ondarrura egiten ditudan bisitetan behin baino gehiagotan atera da 60 urte dituen jokalari ohiaren izena. Berari buruz hitz egin genuen azken aldian, koinatuak esan zidan Jorge Valdano ikusi zutela herrian taldekide ohiarekin paseoan. Sarean aritu naiz informazio hori baieztatu nahian, baina ez dut horrelakorik topatu. Valdanok berak dio galdu egin zuela harremana Badiolarekin (Bilbon ikusi zuela behin). Ez dakit topatzeko aukera izango duten berriro, baina Valdanok etxea du Donostian eta Ondarroa 50 kilometrora dago.

Bide batez, oso ona omen da duela gutxi kaleratu duen futbolari buruzko liburua. Fútbol: el juego infinito Conecta argitaletxeak argitaratu du.

Hona hemen Badiola eta Valdanoren kontu hauei buruzko hainbat esteka:

1.- Miguel Mena Zaragozako kazetariaren Deporte y literatura (pdf lotura). 2010eko testuaren berri Galder Regueraren bidez izan dut (mila esker!).

2.- Las diferentes vidas de Valdano y Badiola (Líbero aldizkarian agertutako erreportajea).

3.- Badiola: azar y tragedia. 2012ko testua.

4.- Jorge Valdano: "El Zaragoza fue el equipo donde más jugué y que más marcó mi carrera profesional". 2014ko elkarrizketa.

5.- La Alfaques y Zaragoza le dejaron dos veces viudo. El País egunkaria, 1979ko uztailaren 13ko kronika.

6.- El futbolista Badiola se tiró por la venta y sufrió un paro cardíaco. ABC egunkariaren 1979ko uztaileko informazioa.

7.- Adiós a un histórico albiazul. Garai hartako Alaveseko gerente izandako Txema Zarragaren nekrologika El Correon.

8.- El ruidoso sonido de la ausencia. 2010eko zutabea El Heraldon, Carlos Moncín-ena.

9.- Jorge Valdano y el chico de al lado. 2014ko zutabea, Luis Alegrerena.

Badiola: el fútbol no es literatura (este apunte en castellano).

Besarkada bat, Alain

Mikel Iturria 2016/05/12 21:05
Pasa den larunbateko argazki bat itsatsita geratu zait eta ezin burutik kendu. Horregatik lerro hauek.

Larunbatean ikusitako irudi bat burutik kendu ezinik nabil. Omenaldi bati dagokio, 2000. urtean ETAk eraildako José Luis López de Lacalleri egindakoa. Bost lagun ageri dira eskultura eta lore sorta baten bueltan. Hildakoaren alarguna eta semea, baita omenaldia deitu zuen alderdiaren ordezkariak ere (herrikoa eta Gipuzkoakoa). Eskuinean jende gehiago dago, baina ez du ematen asko direnik.

Argazkia: Aiurri.

Semea da Alain. Ez dut gehiegi ezagutzen, baina bai agurtu izan dudala behin baino gehiagotan tabernaren batetan edota kultur ekitaldi batetan (azkena, Derribos Ariasen omenezko kontzertuan). Elkar agurtu eta pare bat hitz gurutzatzen ditugu, gehienez ere.

Ez dut inoiz entzun publikoki bere oinazeei buruz (ama-arrebak bai). Isilik egotea erabaki duela dirudi.

Inoiz ez diot esan ea zer moduz dagoen, nola bizi izan zuen bizitza errotik aldatu izana hogeigarren hamarkada estreinatu berritan, nola kristo egin dakiokeen aurre aita hain modu krudelean galtzeari, nola egiten den noizean behin aitaren memoria oroitu eta gordetzeko ekitaldietan seriotasun lasai hori mantentzeko, nola egiten den aurrera ume jaioberria (zorionak, bide batez) aitona ezagutu gabe handituko dela jakinda... Nola.

Pare bat albiste irakurri ditut (Lopez de Lacalle gogoan, horietako bat). Behean itsatsitako Aiurrik igotako bideoa ere bai. Harritzen nau Andoaingo alkatea ez agertzeak ekitaldian. Ez dakit zein izan daitekeen arrazoia, baina uste dut alkateak bertan egon behar duela, nahiz eta Alderdi Sozialistaren ekitaldia izan.

Enpatia erakutsi beharra dago sufritzen duenarekin. Batez ere zure koordenada politikoetatik urrunago egon daitekeen jendearekin. Aurrera egin nahi badugu herri honetan, keinu gehiago, txikiak badira ere, behar-beharrezkoak ditugu.

Alain, nik inoiz ez dizut esan ezer, agian une egokirik topatu ez dudalako, seguraski gure harremana kortesiazkoa delako, baina lerro hauek idatzi nahi nituen publikoki besarkada bat emateko.

Agurrik ez, Alain.

P.S.: norbaitek nahi badu, irakur dezala Javier Ortizen "Tengo miedo" apunte hau ere.

Un abrazo, Alain (este apunte en castellano).

Aurkezpena

Mikel Iturria aka Iturri, irundar bat eibarnauta elastikoarekin agit&prop egiten.

Pedradas, en castellano

Kontrakoa esaten ez den bitartean, blog honen edukia ondorengo Creative Commons lizentzia honen pean dago:

Stat counter