Isiluneen sekretua

 Kantu honekin irekitzen da CDa.

R & B (rhythm'n blues) kutsu argia du, akordeetan eta melodiaren eskalan. Ahotsetan, berriz, emakumeen koruak gospel kutsu erritmiko finkoa ematen dio abestiari.

Testuak, berriz, haserrea adierazten du, norberak senti dezakeen itomen bat adierazi nahi du eta hori hartu genuen kontuan kantua eraikitzen ari ginen bitartean. Hona hemen:

Hor zabiltza etengabe

Egizu hau eta bestea

Zure ustez on beharrez, eta

Beti horrela

Nik badakit aspalditik

Neure burua antolatzen

Dagozkidan kontuetan, nik neuk

erabakitzen

Gogoan hartu behar duzu

Nire gauzak nire kontu

Porrot egin ala asmatu

Nire gauzak, nire esku

Deseroso sentitzen naiz

Zaila gertatzen ari zait

Hainbeste aholku entzutea, eta

Horrela ez dut nahi

Gogoan hartu behar duzu

Nire gauzak nire kontu

Porrot egin ala asmatu

Nire gauzak, nire esku

Nire gauzak nire esku

Nire gauzak nire esku

Gogoan hartu behar duzu

Nire gauzak nire kontu

Porrot egin ala asmatu

Nire gauzak…

Buruan sartu behar duzu

Nire gauzak nire kontu

Porrot egin ala asmatu

Nire gauzak, nire esku

Alguilloalkimistak.eus

Pare bat urteren ondoren kalean da honezkero "Burua makurtu gabe" musika-proiektua. Nire 11 abestik osatzen dute eta melodiak eta armonia nagusia, batetik, eta, bestetik testuak ere prestatu ditut. 

Horren ondoren etorri da, kanta bakoitza jantzi behar zuten musikariekiko lankidetza: abesti bakoitzaren airea edo orientazioa (estiloa), patroiak eta harmonizazioak iradoki eta musikariok nork bere esperientziatik, ahalik eta ekarpenik egokiena sortzea.

Teknologia berriei eskerrak gai gara musikari bakoitza geure grabaketak prestatu eta elkarri bidaltzeko, horrela, entseatzeaz gain, ikuspegi globala sarri askotan aztertu izan dugu produkzioa burutuko zen estudiora eraman baino lehen. 

Ez ohiko elementuak ditu Alkimistak taldeak: bateriaz gain, perkusio jolea, eta hiru emakumeren korua, bestetik.

Eta musikak rock hezurdura badu ere, kanta bakoitzari estilo desberdinen kutsua nabarituko dio entzuleak, zuk zeuk datozen asteetan igarriko diezun bezala, izan ere, datozen egunetan abesti bat aurkeztu eta iruzkin batez osatuko dut blog honetan.

Hala ere, jadanik proiektuaren xehetasunak arakatu nahi izanez gero, Alguilloalkimistak.eus webgunean aurkituko dituzu, baita abestiak berak ere.

Hemen berriz, testuak eta zenbait bideo labur aurkituko dituzu.

Orain 13.000 urte

Paleolito aroa erakusten duen dibulgazio-bideo hau  2003 eta 2004 urteetan Azkoitiko udalaren laguntzaz burutu zuen irakaske talde batek Munibe Taldeak egun oraindik ikusgai dagoen historiaurreko erakustokiaren osagarri gisa.

Orduko estandarrean (720x576) grabatua izan bazen ere, 2023-24 bitartean, 20 urte geroago, Full HD formatura  bihurtu (1920x1080) eta berreditatua izan da AA aplikazioei esker. 

Narrazio-ahotsarekin eta atzeko musika jarrita parte hartzeko aukera izan nuen bertan. 

Bertako musika-lana  eta sasoi hartan sortu nituen beste batzuk blog honetan bertan argitaratu nituen (Oinaztargiak). Hemen ere badituzu.

2023-10-11an argitaratu den musika-lana da Harri, Herri Har. Egilea eta interprete nagusia Iban Urizar, Amorante, elgoibartarra da.

Ez da oinarri elektroniko baten gaineko abesti sorta bat. Ez da rock-a ere. Herri-musikatzat harturik ere, ihes egiten du haren klitxeetatik,  berezia delako, desberdina, nahiz eta gaiak gure herri-oroimenean kokatzen diren. Solemnea ere bada batzuetan eta Isiluneak oso ongi kudeatzen dituela ere esango nuke.

Abesti hauek luzemetraietakoen airea ez ote duten ere bururatu zait.

Entzuterakoan, arreta handiagoa jarri behar izan dut eta, ohikoak ez direlako, esperientziaz ondo gozatzeko behin baino gehiagotan aditu behar izan baditut ere, hiru bat aldiz entzun ondoren atseginez eta oso gustura entzuten ditudala ere aitortzen du, izan ere, oso landutako abesti sorta dakar Amorantek azken lan bilduma honetan ere.

Lotura honen bidez entzun eta eros daiteke Harri Herri Har. 

Habanera abestiaren bideoa ere aurkezten dut hemen, zertan ari naizen ulertzeko.

Interesgarria gertatu zait Jasone Osoren “Arrakasta” liburua irakurtzea. Bere esperientziak  eta gogoetak ere azaldu ditu saiakera guztia maisuki lotzen duen hari nagusi  batean zehar pertsonaia desberdinen ekarpenekin batera:

Eneko Atxa sukaldaria, Itziar Ituño aktorea, Izaro musikaria, Jon Garaño zine-zuzendaria, Maider Egues kazetaria, Harkaitz Cano idazlea, Markel Irizar txirrindularia, Aizpea Goenaga antzerkilaria, Gorka Urbizu musikaria, Eva Domingo kazetaria eta Joxemari Agirretxe “Porrotx” pailazoa.

Interesgarria ezezik, atseginak ere gertatu zaizkit pertsonaia horien testigantzak, miresgarria askoren adorea, betegarria beste batzuen izaera osoa eta  aberasgarria Jasone Osorok berak zizelkatu duen arrakastaren ikuspegi sorta, atalez atal liburuan zehar garatzen duena.

Disko bat argitaratzea kalitatezko langatzat jotzen da edonork ezin baitu argitaratzeko bezain musika-lan on bat egin. Ezta argitalpena ordaindu ere.

Diskoa aipatzen denean, CDa etorri ohi da oraindik gogora. Musikazale batzuei binilozkoa ere bururatzen zaie.

XX mendearen lehen erdian, beren ospea aretoz areto eraikia zuten artista haiei disko bat ateratzeak beren eragina hedatzea zekarkien eta diskoetxeak negozio haren partaide  giltzarriak izan ziren. 

Gerora diskoetxeek berek musikariak bilatzen zituzten beren iritziz arrakasta izan eta mozkina ekarriko zuten artistak. Eta marketinaren bultzadarekin, irrati-tb nahiz idatzizko prensaren kanpainen bidez, artista haiek jendearen gustuko bihurtzen ziren.  Ondorioz, ospea zuten edo gustukoak egiten ziren artistak entzun nahi izanez gero, irratian entzun ezean, diskoa erosi edota ekitaldietara jo behar izaten zuen jendeak.

Horretan zetzan disko eta ekitaldien jarduera ekonomikoa XX mendearen 2 zatian.  Binilo eta CD sasoia izan zen.

Diskoen garrantzia hain izan zen handia non artista batzuek, famatuenetako batzuek, noski, diskoaren argitalpenari zuzeneko ekitaldiei baino garrantzi handiagoa eman zioten, ekitaldiak murriztuz eta hauek entzulego izugarri zabalarentzat antolatuz.

 XXI mendean zehar teknologia aurreratu eta eskuragarriagoa  bihurtu da disko-argitalpenak ugarituz, baina  ageri denez, jendeak ez du hainbeste behar eta jotzeko areto eta aukerak ere ez dira argitalpenen mailan ugaritu. Aitzitik, gero eta maizago ematen ari dira makro-jaialdiak, jendetsuak eta artista oso ezagun eta bakanekin.

 Honetaz gain, norbaitek, kantuak ( iragarkiekin) zabalkunde digitalean doan entzuteko modua eskaini eta are balio gutxiagorekin geratu dira grabaketak. Jendearentzat doan moduan (iragarkiekin ohituta gaude eta...) , artistarentzat hutsaren hurrengo eta musika entzuteko moduan jartzen duenarentzat pagotxa gertatu dira.

 Horrela, sarri askotan musikarien bizkar, musika-lan ugari argitaratu, euskal kulturaren erakusleiho ederra osatu eta egileak harro asko sentitu arren,  euskal komunikabideen menpe geratzen dira lan berriak ezagunak egin eta ekitaldien dinamikan sartu nahirik.

Bidaia baten nindoan gustuko abestiak entzuten eta tap! halako batean  euskal abesti bat hura agertu zen   txandan eta berriro erakarri ninduen, abesti berak atzera ere. Oso atsegin dudanez,  gustura aditu nuen. Ez da jende askok ezagutzen duen aspaldiko kanta horietako bat, azken urteetako abesti fin bat baizik. Entzun bitartean, kantu polit horren egile nahiz interpreteen lekuan jartzen hasi eta oharkabe gure inguruko edozein euskal musikariren ibilbidean murgildu nintzen nire bizipenak berpiztuz.

Gazterik zaletasunagatik musikari heldu, bi, hiru edo lagun gehiagoren talde bat egin, eta elkarren anparoan instrumenturen bat ikasiz gustuz entzuten dena errepikatzen saiatuz hasi ohi da. 

Taldea proiektu bihurtuko da gero taldekideen gustuen eta, askotan intuizioz, norbere konposizioen gainean, baldin eta osaleen gorabeheren eta liskarren langak gainditu eta aurrera egitea lortzen badu.

Bai, hauek musikaren ekintzaileak dira eta jendearekin musikaren bidez komunikatu nahi dute.

Taldeak, orduan, bere musika gizartearekin partekatzera eramateko bideak bilatzen ditu ilusioz beteta entseiatzeari utzi gabe, norberekiko euforia apur bat sentituz.

Izan ere, helburua ezagun egitea da, inguruan tarteka suertatzen diren kontzertu bakanetara norbere lagunak eta ezagunak gonbidatuz, edota ahal den moduan egiten diren grabaketen berri emanez. Sare sozialetan presentzia izateak ere janzten du hasierako lilura eta bertan agertzen saiatzen dira.

Eta botila-lepoarekin egingo da topo. Izan ere, artisten (proiektuen) eskaintza dauden plaza eta oholtzak baino, askoz ugariagoa da eta  errazagoa da instrumentuak jiratu, norbere gustuko musika estiloan trebatu eta nola edo halako grabaketak egitea ekitaldi bat bera ere lortzea baino. Jende asko baitabil jendaurrerako liluraren pil-pil honen gatibu.

Musika-industriak bere publizitate, bolada, makro-artista eta makro-ekitaldiekin ez du lekurik uzten musikaz gozatu eta gizartearekin partekatu nahi duten proiektu berri edota esperimentalentzat eta euskal musikaren panorama, berez urriagoa dena, artista ospetsuenetara mugatu ohi da. Hortaz, horretan datza botila-lepoa.

Gaur egun herrietako jaiek tinko irauten dutelako eta hauekin batera zenbait areto ere badaudelako badago kontzertu aukera andana garrantzizkoa uda partean batez ere euskal artista ezagunentzat, baina musikari hasi berriak norbere herriaren ingurutik hedatu eta zabaltzeko zirkuiturik ez dago.

Birmoldaketa industrialaren garaitik irtenbideei begira jarri eta enpresak sortzeko ekimena goraipatu izan da maila guztietako erakundeetan, Eusko Jaurlaritzatik hasi eta lanbide eskoletaraino. 

Zarautzen, Zumaian edo Orion bezala, Debabarreneko lehen rock taldeei Elgoibarren irailaren 17an eguerdian  egingo diegun omenaldian murgildu naizenean, ohartzen joan naiz talde horietan guztietan era naturalean garatzen diren baloreez:

Helburu bati begira elkarrekin lan egitea, egun batean bai eta bestean ere bai horretan borondatea indartu eta norbera zailduz.

Kideen eginkizunak funtziotan banatzea. 

Talde ekonomia (bakarka eta taldeka) kudeatzen ikastea, hau da,  garraioa, bideoa, grabaketak, instrumentuak, nahiz eta askotan gurasoek lagundu sarrera askorik gabeko panorama horretan.

Balore hauen garapena ez dago hain urrun enpresa txikietatik eta kooperazio egituretatik. Talde baten jarduerak nahitaez elkarlan eta kooperazio ereduetara bultzatzen ditu taldeetako partaideak, gaztetxoak askotan, eta inplikatuen plazer pertsonalak  jo eta ke jardutera bultzatzen dituen arren, halako mugimendu sozialei  gero eta forma eraginkorragoak hartzen irakatsi eta gidatuz gero, ekintzaile kultura bat indartzeko beste aukera bat izango genuke gizarte bezala.

Aurreko sarreran Leok’k-en “Bizirik Hala Ere” diskoaren aurkezpenean “Debabarreneko rockaren sorrera gogoan” ikusentzunezkorako argazkiak eskatu nituen eta bai, ari dira  argazkiak eta datuak azaltzen, hainbat lagunen kolaborazioei eskerrak. 14 musika-talderen 80 bat argazki batu dira guztira.  Kolaboratzaileak orduko taldeetako musikari ohiak izan dira batez ere, Eibarkoak, Soraluzekoak eta Elgoibarkoak.

Kolaboratzaileen artean ezinbestekoa bihurtu da Eibarko (hispano-amerikar zein musika modernoko) taldeen garapenaren ikertzailea den Pedro Maria Olanoren partaidetza Vicente Belda Los Walters-ko partaide ohiarenarekin batera.

Eibarko kulturaren altxorra dira, Debabarrenekoa ere bai, norbere herritik baino goragotik, Karakatetik  adibidez, begiratuz gero. Nire iritziz, ez legoke gaizki Leok´k-en ekarpen apal hau Eibarrera ekarri eta 60 hamarkadako proiektu handiago bat gauzatzea. 

Interesgarria da Debabarrenean rockaren edota musika “modernoaren“  mugimendua 1962etik bertatik hasten dela aurkitzea ,musika hispano-amerikarraren alboan, eta gero poliki-poliki bere kasa garatuz.

Musika talde hauek sasoi hartan nonahi ireki ziren dantzatoki itxietan jotzen zuten, hau da, herriko plazako dantzatik at, Eibarko Jai Alai, Ariatza (La Bolera), Elgoibarko Oraiko, Soraluzeko Dantzari, Ermuko Alaska…

Zilegi bekit hemen teknologiaren eboluzioaren eraginaren deskribapen arina egitea, lehenik herriko dantzak musikariekin aire librean, ondoren, dantzatokien sorrera eta konjuntoak zuzenean beren anplifikagailuekin, gero diskotekak musikaririk gabe, nahiz eta jartzen zituzten diskoetan musikariek jo. Geroago, bitarteko egoera batean DJak, eta gaur egun estilo batzuetan grabaketak berak (programazio sistemen bidez) musikaririk gabeko instrumentuekin , kantariaren ahotsa eta irudia ezik.  

“Rockaren sorrera gogoan” izeneko ikusentzunezko honetan 1972era mugatu dugu taldeen sorrera urtea, urte bat jarri behar genuelako, eta aldaketa soziologikoak ematen hasten direlako, diskotekak hedatuz, rocka euskaraz kantatzeko saioak sortuz, …

Edonola ere, hor egongo da abiapuntu bezala lan hobea egin nahi duenarentzat.

 Informatzaileekin Izan ditudan harremanen bidez ohartu naiz, baita, gizartearen beste arloetan egiten den bezala, argazkiez ezezik, orduko musikarien testigantzez osa litekeela bideo antropologiko bat, zergatik hasi ginen, ze girotan, zein musika eta nola entzuten genuen musika, instrumentuak nola lortzen genituen, nola entseatzen genuen … 

Bihoakio hemendik dena delakoari eskaintza edo iradokizuna, Eibarko tradizio musikalean oinarrituta gorago aipatu dudan Karakatetiko ikuspegi batez, oraintxe baitago informazioa zuzenago jasotzeko aukera, lekukoak oraindik gure artean badaudelarik.

Blog  honetako 2022/11/18ko sarreran eman nuen Leok’k-en  "Bizirik Hala Ere” diskoaren aurkezpenaren berri, Zarautzen, 2022/11/23an, bertan eskualdeko lehen rock taldeei omenaldia eginez, “Rockaren sorrera gogoan” ikusentzunezkoaren bidez. 

Ekitaldi bera Zumaia eta Orion ere antolatu da eta datorren irailaren 17an eguerdiko 12:30etan Elgoibarko Aita Agirre aretoan izango da.  

Elgoibarko honetan Debabarreneko rock hastapenei begiratuko diegu, hau da, 1967-1972  urteen tarte horretan rockarekin hasi ziren talde haiei. Konjuntoak deitzen ziren eta dantzalekuetan aritzen ziren igande arratsaldeetan nagusiki. 

Garai horretan Debabarrenean ari ziren konjuntoen edo guatekeetan edo dantzalekuetan ari zen jendearen argazkiak nahi ditugu, 

Ikusentzunezko  adierazgarria izan dadin, adibidez, Eibarko Sonidos del Silencio,96 Lágrimas,Revolución70, Cupula, Soraluzeko Los Mansos,edo Elgoibarko Expresión Sonora. Gehiago ere izan litezke, La Bolerako argazkiren bat ere bai. 

Argazkiez gain konjunto bakoitzetik kontakturen bat ere behar dugu omenaldia burutuko badugu. 

Hortaz, plataforma honetatik eskatuko nuke argazkiak Elgoibarko Kulturara edo, eskaneatu  eta, leokkmusic@gmail.com -era ere bidaltzea.