¿Zer dago andren buruan?
Amua ondo janda (“gizonei liburu mota hau debekatu biharko litxakixe” diño azalian), gustora irakorri dot; ez da hainbesterako. Ni be pizkat “andratxo” naizenez (gure auzoko gizon nagusi haren gatxizenan modura), etxata hain arrarua egiñ Claire medikesian nundik norako sentimentalak –fetitxiak, buruko pelikulak eten barik egitte-desegitten...- ezagutzia. Arrarua ez, ulertueziñezkua bai: izan be, nere ondo-onduan ezagutu izan dittudaz halakotxe neskak, eta aspaldi laga netsan halako portaerak ulertzen saiatziari. Feminismo de la diferencia dala esan, eta pakia.
Liburuan idazkeria eta estrukturia asko gustau jata (oso motza da!) eta, hori bai, planteamiento-nudo-desenlace zalioi pizkat lekuz kanpo lagatzen gaittu amaieriorrek, baiña hori gure arazua da, ez nobeliana. Bere estiluan, biribilla.
Merkatu gay eta euskaldunan parekotasuna
Ezaguna da gay kolektibua, azkenaldixan, merkatu batzutako ittua bihurtu dala. Mailla ekonomiko eta edukatibo erdi-altua (homosexualidadia konpleju barik bizitzen dabenen artian behintzat), ume gitxi edo bapez... Ez naiz hortan luzatuko, askotan aztertu dan gauza ebidente xamarra izanda.
Komertzialki begira, gay publikuari eta publiko euskaldunari antz haundixa hartzen detset, puntu baten baiño gehixagotan (publiko gay euskalduna alde batera lagata, jakiña ;-):
- Gitxiengua da... baiña ez hainbestekua. Barrena, kontsumitzaille lez kontuan hartzeko aiñakua.
- Hezkuntza mailla erdi-altua (euskaldun militante gehixenak, behintzat).
- Produktuak aukeratzerako orduan, salneurri eta kalidadiari begiratziaz gain hizkuntza asuntuari be erreparatzeko joera haundixa.
- ...
Sakonago be aztertu leike merkatu euskalduna, baiña hori astixa dakanari lagako detsagu (onezkero eginda ez badago).
Koldo Mitxelenan artikulu bildumia irakortzen nabil egunotan, atsegin haundiz. Asunto linguistikua interesantia izanda be, sozial maillako ikuspegi, informaziño eta bestelakuak dira neretako deigarrixenak. Bestiak beste, euskerian egoerian billakaera panoramiko politta egitteko balixo dau, historian zihar, prospektiba eta guzti. Eta hor argi xamar ikusten da, XX gizaldixan zihar batez be, egoera marjinal eta rezesibo orokor batetik norabide aldaketa esanguratsua gertatu dala. ¿Ze runbotan? Hori esatia gatxagua egitten jata. Baiña gaur ekarri doten gaixakin lotuta, gauza bat argi dago behintzat: onezkero euskeria gauza ekonomikoki erakargarrixa bihurtuta dakagu, arlo batzutan gitxienez (biharra topatzeko... merkataritzan...).
Ba hori: merkatarixak gay publikua ittu lez hartu daben modura... euskaldunak be ¿zergaittik ez target komertzial bihurtu? Batzu badihardue, jakiña; baiña danak espabillau arte denporia pasauko danez... oiñ hasten dirazenak, bentajia.
¡Tonto el último!
Txatarreruak euskeraz hasi dira
Danak megafonixiakin, eta onezkero ixa buruz esan neike lelua: “El chatarrero, señora; se limpian lonjas, parcelas, camarotes. El chatarrero; recogemos muebles, chatarra, niquel, zinc y todos los hierros viejos que tenga por casa. Ha llegado el chatarrero”.
Oin dala hille bi inguru, euretako batek nobedadia ekarri zeban: euskerazko grabaziñua: “Txatarrerue! bla, bla, bla...” gauza beretsua esaten (ondiok ez dot ikasteko aukerarik izan). Gauza exotiko lez hartu neban.
Baiña atzo... bigarren txatarrerua be euskerazko grabaziñuakin entzun neban. Hara!
Ez dira euskaltzaliak bihurtu egun batetik bestera, jakiña (bihargiñak eurak lehen besain erdeldun jarraitzen dabe). Baiña... euskerazko propagandiakin gehixago saltzen ei da. Ulertu nahi dabenak... ulertu deixala.
Imanol Laspiurrek ondo esaten zebanez, euskeria erabiltzeko akulu nagusixa ez da kontzientzia... premiñia baiño.
Zaharreada txiki bat
Zerriporrona = Txarrigaldaria
Kaletarra izanda, ez nekan Eibarko basarri giroko berba honen barririk. Lekeittioko diasporan, eta andra oiartzuar basarrittarrakin, normala dan modura, “txarrigaldaria” barik “zerriporrona” berbia nagusittu da. ¿Zelan, Lekeittion be basarrixan ez bagara bizi? Ba, metaforikoki jakiña. Izan be, ni frigorifikoko hondakin guztiekin entsalada haundixak egitteko zalia izan naiz beti, askotan entsaladeran kabidu be etxataz egitten. Estudiante tunante denporan, entzutetsua zan gure pisoko “salade au palangane”.
Umiak ekarri doguzenetik, baiña, berba sinpatiko honi bigarren azepziño metaforikua topau detsagu. Etxekoandros honi bihotzeko miña emoten detsa jatekua basurara botatzia; eta beraz, kakanarru bixak euren platerak lardaskau eta gero, orduan bazkaltzen dot nik. Nik ez dot platerian bazkaltzen, zerriporronian baiño. Edo txarrigaldaran, nahi dozuen modura.
Argazkiak.org | Zerriporronerako © cc-by-sa: txikillana
Gaurko menua: “zerriporrone de insalata di acciughe all’spaghetti neri di seppia”. Boccarte di cardinale!
Rabindranath, narrua jo nahi eta ezinda
Zirixa sartu destak, Rabindranath. Olerkixei alergixia jetsat, baiña “cuentos” izenburua batetik, eta liburua gaiñetik begiratzian hizlauzko itxuria zekala ikusitta... ba irakortzia erabagi najuan. Baiña kia! funtsian zer dittuk honek ba? jangoikuari egindako gorazarre euforiko/depresibo txandakatuak baiño... Nahikua aspertu naiz (eskerrak motza dala liburua): mezua ixa beti beretsua, 103 forma desbardiñetan emonda.
Gauza kuriosua: orokorrian gay xamarra begittandu jata liburua (hau ez dot ez gauza on ez gauza txar modura esaten; egitate hutsa lez baiño), Rabindranathek bere Jaunari egitten detsan dei eta maittasun deklaraziño griñatsuak gizonen arteko sexua ekartzen desta gogora. Behiñ eta barriro pentsatzen neban: “Ai Tagore Tagore... baakixat nik hik zer bihar duan... librako hot dog ederra!”. Ez dakitt iñoiz probauko ete zeban baiña; wikipediako bizitza pertsonalian ez da ezer agertzen.
En fin. Etxatala gustau. Ipoin bat izan da salbuespen bakarra: 60garrena. “En las playas de todos los mundos, se reúnen los niños...” hasten dan horretan, Rabindranathek furor uterinua alde batera laga eta antxiñako umien bizitza gogor, gordin eta ederran erretratu bizixa egitten dau.
Sueño con serpientes
Irudixa: soyneurotico
Hay hombres que friegan un día
y son buenos.
Hay hombres que friegan después de cada comida
y bueno.
Pero hay los que friegan antes de comer
única y solamente porque no tienen un puto plato limpio
en toda la alacena.
Esos semos los impresentables.
Bertolt (preeet...).
Horretarako, trikipoteo orokorra hobe
Nere lagun borrokillak, baiña, ez deste kaso haundirik egitten halakuak diñodazenian. Hara baiña, gaur Garan Xabier Silveirak idatzittakua. Igual hari kaso gehixago egingo detse...
Asturies 2012. Irudixa: elreferente
Xabier Silveira | Bertsolaria
Gora... greba orokorra?
Politikariak dira zuloratu gaituztenak. Sindikatuek aterako gaituzte? Nik ditudanak baino zalantza gehiago dituztenek betetzen dituzte lantokiak eta langabeziaren datu portzentualak
Barkatuko didate sindikalgintzan lanean diharduten lagun eta ezagunek. Edo ez, barkamenak aurrez bekatua behar izaten baitu. Eta noski, zer den eta zer ez den bekatu, nork juzgatu?
Maiatzaren 30eko greba orokorrerako deialdia gero eta ozenago entzuten dugun honetan, hona hemen isilpean gorde ezinezko ñabardura sorta.
Txiki Muñoz: «Badakigu zer datorren: pentsio erreforma bat, langabezia saria ukituko duen beste lan erreforma bat, administrazio publikoaren suntsipena... Hau estatu kolpe ekonomikoa da, eta gelditu egin behar dugu. Borroka da gauzak aldaraz ditzakeen aldagai bakarra».
Borroka da bide bakarra, horretan ados gara. Baina zer da borroka? Zein du gatazka bakoitzak borroka molde egokia? Noiz eta zein maiztasunez erabilita dira eraginkorrak borroka tresnak? Hor eztabaida handia izanen genuke, nik uste. Garai berrietara moldatu beharreko erakunde politiko bakarra ez zen ETA; egin duen bakarra bai, dirudienez.
Pentsioak murriztu, langabezia ordaina ere bai, administrazioa deuseztatu... Urtebetean EAEn %7 egin du gora langabezia tasak. Eta greba orokorra? Urteroko greba orokorra? Manifestazioa, langileak langileekin isekaka eta kolpeka ibili, hiriburu bakoitzean ezer egin ez duten dozena bat gazte atxilotu eta hamar urteko kartzela arriskuan utzi... Zertarako? Azken urteetako greba orokorren emaitzek animaturik edo?
Egoeraren larritasunak eskatzen duen guztia egun bateko greba orokorra da?
Xabier Anza, ELAko prestakuntza sindikaleko arduraduna: «Greba orokorraren alde eginez, alde batera `gu' gaude, eta bestera `haiek'». Alde batean «gu», greba egiten dugunak. Beste aldean «haiek», lanera joandakoak. Errealitatea hori da, zoritxarrez. Azken grebetan, eta honetan dirudienez ere bai, jendeari grebaren alde egoteko exijitzen zaio, aldaketaren ezinbesteko zatia dela ikusarazi beharrean. Egoera hain larria den ziurtasuna denok dugu, ia denok behintzat. Nola liteke bizi dugunari aurre ez egin nahia? Ez ote da horrela ez egin nahia? Alferrik ez jardun nahia? Eta egunero bide desberdinak eskaini ordez, egun bakarrerako greban borrokatzera behartzen ditugu, nola eta alderdi politiko zehatzekin lotura zuzena duten sindikatuek deitutako grebaren datuetan zero koma zero zero zero bi bat izanez. Politikariak dira zuloratu gaituztenak. Sindikatuek aterako gaituzte? Nik ditudanak baino zalantza gehiago dituztenek betetzen dituzte lantokiak eta langabeziaren datu portzentualak.
«Greba orokorra egiten dutenek kontzientziazioari dagokionez urrats erabakigarria egiten dute. Greba deitzea, arestian esan dudanez, hainbat lan hartzea da: prestakuntza eta argudioak eman, mobilizatu, jendea erakarri. ELAko eta LABeko militanteak, gainerako sindikatu eta mugimendu sozialetakoekin batera, 3.000tik gora batzar egitekotan dira, lankide eta herritarren borondatea mugiarazteko asmoz. Ez dago hau baino formazio politiko-sozialeko jarduera aberats eta handiagorik». Jendea zaborretan janari bila eta zuek formazio politiko-soziala bultzatzeko batzarrak bideratzen? Bai, bai, borroka da bidea, bai.
Hezkuntza sesuala
Argazkiak.org | durangoko zikoina © cc-by-sa: txargain
Eskolan, baiña, oiñ hasi dittuk gai hau lantzen; eta bildur naiz ia Niko ez desten pizkat liauko, zapaburu, obulo etabarren artian.
Behintzat, gauza bat bai argittu jetsek eta hala kontau zeskuan lehengunian, hatzaparra aidian (kontuz! esateko) ez gatozela zerutik, ezta arrautzatik, ezta zinkunak ekarritta.
Bada zeozer!
When you make “pla-pla”... you can’t stop!!!
Argazkiak.org | Antxobia pla-pla eindde © cc-by-sa: txikillana
This one is surely the most errez way to prepare anchoves, after papillon. Just take off the head and spix, breaking the bizkar in the buztan’s border, to use it as helduleck. Have prest a sartaign with hot oil; a platter of some urun; a godalet full of irabiated egg. It’s a sort of quick lan: anchove to urun, to egg, to sartaign. No more than 20 seconds and turn the anchoves over; no more than 10 seconds plus, and serve them. On egging!
