Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua

Harrapau dabe azkenian

Oier Gorosabel 2020/01/28 22:26
AUTORE ASKO. 2019. “Fermin Balentzia. Vivir para cantarla. Kantuari emana”. Txalaparta, Tafalla.

Argi dago, bizipen asko eta berba gitxiko gizona dala Fermin Balentzia jauna: zorionekuak gu beraz, lagun ugarixak egin detsen liburu/disko hau bera bizi dala -bihar dan moduan- esku tartian dakagulako. Asko eskertu dot. Izan be, nik neuk 2003 inguruan ezagutu neban, CD kopia pirata baten (oin badakitt, Mao Tse Punk fanzineko jentiak egindakua izango zala); oin jakin dot, baitta, gaur egungo jente gehixenak orduantxe ezagutu zebala, baiña gizona 60. hamarkadan hasittako ibilbide luze batetik zetorrela. 75ttik aurrera ixildu egin zan, harik eta 90. hamarkada amaieran (modu barregarrixan, eta… gogoz kontra!) berpizkunde hori etorri jakon. Geroztik pare bat bidar ikusi izan dot zuzenian: Zaratamon, eta Lekeittion bertan. Berak be aitortzen dau: musiko moduan ez da oso ona; letrak be, ba ez dira poesixian summuma -aukeran panfletario xamarrak be esango neuke-. Baiña horrek, bere pertsonalidade apalakin, eta zintzotasunakin nahastian, koktel molotov ederra osatzen dau. Maittagarrixa guztiz! Diskuak entzutzeko desiatzen nago.

Badum (-) chass

Oier Gorosabel 2020/01/25 17:40
ATXAGA, Bernardo. 2019. “Etxeak eta hilobiak”. Ed. Pamiela, Arre.

Bueno, ondo dago: momentu batzuetan oso ondo. Atxagak Gaztelako eremu hori-hautsez-betetakuekingo zaletasun xelebre horri be amaiñ emoten detsa -eta gustau jata-. Zeozelan esateko: berez erakargarrittik EZER ez dakan lekuetatik, etekin literarixua etara bihar hori. Lourdeseko santutegixa, artzainen txabolak, Madrilleko kuartela… Gustau jata liburua, bai: baiña gehixago espero neban, igual idazliak listoia oso altua ipiñitta dakalako. Batez be, txirikordatuta doiazen istorixak zeozelan… resolbiduko zittuala uste neban, modu biribillaguan. Hainbeste hari solte laga barik. Bai, badakitt bizitza errealian gauzak halakotxiak izaten dirazela, baiña bueno: halako lana hartu eta gero (historia guztiak asmau, euren arteko kontaktu puntu eta guzti) efektu-kolpetxo batekin amaitzia ondo egongo zan. Punch pixkat edo!

Jentiak erakundiei aurre hartu zetsanekua

Oier Gorosabel 2020/01/11 12:47
EGAÑA, Iñaki. 2018. "El desarme. La via vasca". Mediabask, Txalaparta, Gara.

Armagabetziak eta "euskal kakatza" desataskatzeko emon dirazen pausuei garrantzi haundixa emonda be, ez dot horko gakoak ulertzeko pauso haundirik emon oiñ arte. Prozesua konplexua izan dala banekixan: eta politikiango izaten doten interes/desinteres faze ziklikuetan, alperguria nekan gaixari heltzeko. Liburu hau eskura allegau jatanian, baiña -handik eta hamendik agertutako albistien bildumia, osaketia eta interpretaziñua- eguneratzeko momentu ona zala pentsau jata. Eta ez naiz damutu. Prozesuan "tripak" ezagutziaz gain, Egañan idazkera periodistikua trepidantia da, eta oso errez irakortzen da.

ETAren azken urtietako norabidia asko kritikau badot be, su etenan eta armagabetzian (blokeo egoeria) kudeatu daben modua txapela kentzeko modukua begittantzen jata. Ausarki, beste aldekuen mobimendu faltian aurrian, pakian norabidian emondako pausuak erabakiorrak izan diraz, nazioartean modu oso barritzaillian gaiñera. Historiak bakotxa bere lekuan lagatzen dabenez (ausartak eta koldarrak), argi xamar dago alde bakotxak ze interes mailla, edo falta, izan zeban armagabetzeko prozesuan. Eta zentzu horretan, liburu honek ekarpen ona egitten dau agerixan eta ezkutuan mobidutako harixak tolosten (icebergen barrenak erakusten).

Jente askori emon bihar jakoz eskerrak hain korapillo nahasixa askatu izanangaittik.

Argi dago, gaiñera, ETAn estrategixa aldaketiaz gain gizartiak zeresan haundixa izan dabela. Badirudi prozesuan gakoetako bat ikuspegi zibilla militarrari gaillendu izana izan dala. Eta arlo horretan,
Iparraldeko euskaldunak lekziño politta emon deskuela: abertzale euskaldunak, abertzale frantsesak eta jente autonomo xamarra adostasun puntuak aurkitzeko gai izan dira, eta gero beittu. Ia Hegoaldekuok ikasten dogun.

Bizitzen ikasteko olgetan

Oier Gorosabel 2020/01/04 00:05
ARIN BAZTARRIKA, Pili. 1985. "Ataungo jolas tradizionalak". Antropologiaren Euskal Bilduma 7. Haranburu, Donostia.

Bilduma honetatik "jaten" nabillen liburuan bilketa antropologikuan sistematikia ezagutzen nabil, imajinatzen dot Barandiaranen kuestionario famosuetan oiñarrittuta (bilduma bereko 6. zenbakixan argitaratutakuak). Hamen, gurasuengandik entzundako hainbeste jolas ikusi dittudaz, nik neuk jolastu izandako batzuekin batera, eta ezagutzen ez nittuan beste asko be, bistan da. Ez da itxuria halako jolasen bilketia asko landu -bibliografia urrixari begiratzia baiño ez dago- eta beraz ale baliotsua osatu dau Arinek -Juan Arin Dorronsoro espeleologuan loibia, oker ez banago-, herriko zahar kuadrilla eder bat (liburu hasierako argazkixak ikustekuak diraz) umetako gauzak gogoratzen ipiñi zittuan hogei urteko neskiak.

Bizitza bortitza

Oier Gorosabel 2020/01/02 19:10
CELA, Camilo José. 1942. "La familia de Pascual Duarte". In: CELA, Camilo José. 1989. "Obras completas". I. Tomoa. Ed. Destino, Barcelona.

Deigarrixa egitten jatan lehelengo gauzia hizkeria da: idazlia (kulturaduna, etorrixan jabia) gizon ezjakin, bortitz eta ixa "alalo" baten lekuan jartzen da, eta halan be berak darabixan gaztelera herrikoi hori oso aberatsa da, marka dialektal ugarixekin, eta gaur egunian edozein gaztek erabilliko leukianan aldian oso desbardiña. Irrati eta telebistarik bako sasoikua.

Esango neuke, sasoi hartan, posible izango zala gazteleradun bat berbetan entzutzia, eta gitxi gora behera ze rejiñotakua zan igartzia. Globalizaziñuak hori gero eta uniformiagua izatia ekarri dau, eta esango neuke hori Espainiatik kanpoko gazteleran be igarriko dala: gure umiak, youtubezaliak bihurtu dirazenetik, erderaz Valladolideko edo Yukatango azentuakin egitten dabe batzutan.

"Knock" azpititulatzian ikusi neban legez, frantsesakin be antzekua gertatzen diharduala dirudi. Eta euskeraz, euskalkixen norabidia be hori dala begi bistakua da.

Kuriosidadiak: euskeraz "iñori kargu hartzia" normal esaten dogun esakeria, itxuraz gazteleratik dator. Pascual Duartek erabiltzen dittuan arkaismuen artian topau dot behintzat: "se pasó las horas haciéndola cargos sobre si miraba o si dejaba de mirar a éste o aquél, cargos que su mujer aguantaba..." (p. 119).

Honekin, barriz, galleguekin gogoratu naiz: "...no se me habian ocurrido DE la primera vez que escribi..." (p.138) (gaur egungo galiziarrez "daquela" erabiltzen dan moduan).

Edozelan be: liburua asko gustau jata. Gizon sinple bat, amaieran esaten dan legez "arkume izutu" baten modura modu inpultsibuan jokatzen dabena, historia liburuetan nekez agertuko dan historixiakin (nahiz eta, esango neuke, halako historixak ugarixaguak izan, "gizon haundixenak" baiño). Liburuan egittura hausixa be gustau jata; eta Duarteren amaiera gordiña, jente normalakin erabiltzen dan gordinkerixian erretratu ezin hotzagua.

Jente ikuseziña, argittan

Oier Gorosabel 2020/01/02 12:35
GALEANO, Eduardo. 2019. "Emakumeak". Txalaparta, Tafalla.

Ez nekan liburua irakortzeko interes berezirik, baiña "kontrarixiak" hainbesteko matrakia emon ostian, hartu dot. Eta etxata damutu! Irakorri ahala ezagutzen ez nittuan protagonistei buruz gehixago jakitzeko gogua pizten dau (Ada Byron, Harriet Tubman, Tina Modotti, Soledad Barrett...) eta ezagutzen nittuan izen hutsak izaera batekin jantzi (Arenal, Kollontai, Luxembourg, Kent...)

Gehixenetan, idazliak ez dau epaitzen. Gertatutakuak kontatziakin nahikua da, bakotxak bere ondorixuak etaratzeko. Halan be, draman aurrian be ulerkor agertzen da: Silvina Parodi salatu zeban lagunan kasuan, adibidez. Bizitzia!

Durangoko amesa

Oier Gorosabel 2019/12/27 13:23
ARTOLA ZUBILLAGA, Fermin. 1986."Heresak Durango aldean XV. mendean". Antropologiaren euskal bilduma 10. Kriselu, Donostia.

Oso gaiñetik nekan entzunda Durangoko herejien kontu hori: Geroak bere sasoian antzezlan bat egin zebana, eta beste ezer gitxi. Eurak aldarrikatutakuaz, edo egin zebenaz, idearik bez. Liburu honek azterketa politta egitten dau horren kontura, eta irakortzeko oso erreza da (salbu eta latiñezko zatixak, ondiok ez naiz gai testuon %20xa baiño gehixago ulertzeko). Bistan da, informaziño asko galduta dago (espedientia oin dala 200 urte erre zeben!) baiña handik-hamendik lortutako txatalekin fray Alonso hippy-iluminauan nundik norakuak nahikua ondo irudikatu leikez. Benetan interesgarrixa Durangaldean izandako esperimentu aurrerakoi hori, eta harrittu egin naiz 100 urte geruago etorriko zan Erreforma Protestantian aintzindarixetako bat modura hartzen dalako.

Argazki dinamiko bat

Oier Gorosabel 2019/12/16 23:39
TXILLARDEGI. 1984. "Euskal kulturaren zapalketa 1956-1981". Adi bilduma 6. Elkar - AEK, Donostia.

Urtiak pasau ahala, ikuspegixa irabazten da baiña detalliak galdu. Zentzu horretan oso interesgarrixa egin jata liburu hau (nere harridurarako: normalian progre zaharren batallitak ez deste jakinmin haundirik pizten...). Lehen pertsonan bizi izandakuan bizittasuna gordetzen dau, eta euskal kulturian une klabe batzuen argazki transbersalak erakusten dittu (52-56 belaunaldi aldsketia / 56-68 belaunaldi barrixan plazaraketia / 68-75 loraldixa / 75-81 egoeria). Kuadro panoramikua oso ona da.

1982xan idatzitta dago, ni EGBko 4garrena egitten niharduala, Agurtzanekin. Hurrengo urtian Gentzane ahiztiakin. Bixak eibartarrak, euskaldunak eta amama Inesen piano ikasle izandakuak. Zorrotzak baiña goxuak, euren errekuerdo ona dakat. Artian klasiak erderaz emoten ziran baiña. Izan be -horri buruz be ba dihardu- artian telebista, irrati eta eskola publikuak oso osorik erderaz ziran (baitta EAEn be), salbu eta... Iruñeako Radio Requete, ordu batzuk euskeraz emititzen zittuana!! Harrittu nau hori jakitziak.

Total: liburu hau eskutik pasau eta bookcrossatzeko asmua banekan be, azkenian etxerako hartuko dotela! Ai ama, martxa honetan oin dala gitxiko purgan egindako lekua laster betekot atzera...!

Ikerlarixendako urria

Oier Gorosabel 2019/12/16 23:32
ITURBE, Aitor. 2019. "Lekeitio, idatziak eta irudiak 1325-1884". Kresaletik bilduma 1. Lekeitioko Udala.

Dokumentu bilduma ederra egin dau "Pistolas"ek: bere esanetan, handik eta hamendik dagozen dokumentuak bildu eta (bere akats eta guzti, eta asko komentau barik) leku bakarrian bilduta ipiñi nahi izan dittu, ikerketak errezteko. Eskertzekua benetan. Bistan danez, dokumentu "bruto" guzti honetxen onduan komentarixo txiki batzuk be badoiaz -bere estilo karakteristiko eta hain didaktikuan- baiña "Kurik" aldizkarixan ohikua dan kazetaritza-lanketa barik. Andaluzak esaten daben modura, "é lo que é", eta bere horretan balixo haundikua.

Arrazoi horrengaittik -normala- irakorketia astuna da une batzutan, baiña esandakua: ikerlarixen materixala da; eta interesa dakan pertsoniak, horixe irakorriko dabela.

Dokumentuak klase askotakuak dira. Danen artian igual deigarrixenak grafikuak diraz: hainbeste artistak egindako grabauak eta pintturak bildu dittu, oso kalidade onakin, eta mapak eta krokisak alderatzia gozamen hutsa da. Igual hori izan da neretako onena, antxiñako Lekeittio hobeto irudikatzen lagundu destana.

Bestela, ezin konta ahalako detalle interesgarri asko topau dittudaz, adibidez liburuari hasieria emoten detsan Maria Diaz de Haro txit gorenaren hiri-gutun famatua, nun bestiak bete gizonei bizarretik eta potruetatik alkarri tiratzia galazoten detsen (Eibarren be halako araua zeguan!).

Mitiña Hondarrabixan (1911)

Oier Gorosabel 2019/12/08 20:46
Anaiak, Amuategi batalloian txapa baten billa zebixala, aittitta Akilinon argazki hau topau dau "Todocoleccion" webgunian. Itxuraz aldizkari zaharrak zatika saltzen ibiltzen dan morroi batek orrixa salgai ipiñi dau; baiña nik behintzat ez detsat halako espoliatzaille bati dirurik emongo.

Saltzailliak ez dittu argitalpen orijinalen erreferentziarik emoten (negoziua ez galtzeko, imajinatzen dot). Kasu honetan, 1911ko fetxia eta mitiñen lekuak (Cabra, Kordoba; eta Hondarrabixa) eta hizlarixen izenak (Rodrigo Soriano eta Amuategi) emon dittu bakarrik. Baiña haritxo horretatik tiraka, nik Hondarrabixako ekittaldi horretako beste argazki pare bat topau dittudaz, Auñamendi Entziklopedian; eta hortxe zehaztu ahal izan dot fetxia (1911ko otsaillan 13a), mitiñen lekua (La Marina pasealekua) eta beste partaide batzuen izenak: Romualdo Rebollar, Pedro Nerecán eta Alberdi (azken hau Donostiako "Juventud Republicana"kua).

1911-Mitinak-Cordoba-Hondarribia-03

1911-Mitin-Hondarribia-01 1911-Mitin-Hondarribia-02

Hónek argazkixotatik allegau naiz Euskal Herriko Errepublikazaletasunari buruzko artikulura (Auñamendi); eta bertan, Gipuzkoako txatalian, mitin honen testuingurua zehaztu leikian aipu bat topau dot: "En la década de 1910, la Unión Republicana y el Partido Radical se acercaron a los socialistas, pero debido a los malos resultados obtenidos en las elecciones, a mediados de esa década los republicanos intentaron volver a coaligarse con los liberales. Con el golpe de estado de Primo de Rivera, los republicanos de Gipuzkoa se sumieron en un profundo letargo que perduró casi hasta 1930". Romualdo Rebollar eta Pedro Nerecan donostiarrak ikusitta (bata sozialistia eta bestia errepublikazalia), pentsau leike mitin hau UR, PR eta sozialistak batera 1911ko udal hauteskundiei begira egindakua izango zala.

Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Info7 Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna amuategi andoain antzerkia araba arantzazu aranzadi ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora diego-rivera egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irun iruñea izarraitz iñigo_aranbarri jacinto_olabe jamo_savoi juan san martin julen_gabiria kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurik-3 kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia manex_agirre maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia ozeta paisajiak parakaidistiarenak paris patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020