Garagoittiko Orakulua

Kaletarra izanda, ez nekan Eibarko basarri giroko berba honen barririk. Lekeittioko diasporan, eta andra oiartzuar basarrittarrakin, normala dan modura, “txarrigaldaria” barik “zerriporrona” berbia nagusittu da. ¿Zelan, Lekeittion be basarrixan ez bagara bizi? Ba, metaforikoki jakiña. Izan be, ni frigorifikoko hondakin guztiekin entsalada haundixak egitteko zalia izan naiz beti, askotan entsaladeran kabidu be etxataz egitten. Estudiante tunante denporan, entzutetsua zan gure pisoko “salade au palangane”.

Umiak ekarri doguzenetik, baiña, berba sinpatiko honi bigarren azepziño metaforikua topau detsagu. Etxekoandros honi bihotzeko miña emoten detsa jatekua basurara botatzia; eta beraz, kakanarru bixak euren platerak lardaskau eta gero, orduan bazkaltzen dot nik. Nik ez dot platerian bazkaltzen, zerriporronian baiño. Edo txarrigaldaran, nahi dozuen modura.

Argazkiak.org | Zerriporronerako © cc-by-sa: txikillana

Gaurko menua: “zerriporrone de insalata di acciughe all’spaghetti neri di seppia”. Boccarte di cardinale!

Zirixa sartu destak, Rabindranath. Olerkixei alergixia jetsat, baiña “cuentos” izenburua batetik, eta liburua gaiñetik begiratzian hizlauzko itxuria zekala ikusitta... ba irakortzia erabagi najuan. Baiña kia! funtsian zer dittuk honek ba? jangoikuari egindako gorazarre euforiko/depresibo txandakatuak baiño... Nahikua aspertu naiz (eskerrak motza dala liburua): mezua ixa beti beretsua, 103 forma desbardiñetan emonda.

Gauza kuriosua: orokorrian gay xamarra begittandu jata liburua (hau ez dot ez gauza on ez gauza txar modura esaten; egitate hutsa lez baiño), Rabindranathek bere Jaunari egitten detsan dei eta maittasun deklaraziño griñatsuak gizonen arteko sexua ekartzen desta gogora. Behiñ eta barriro pentsatzen neban: “Ai Tagore Tagore... baakixat nik hik zer bihar duan... librako hot dog ederra!”. Ez dakitt iñoiz probauko ete zeban baiña; wikipediako bizitza pertsonalian ez da ezer agertzen.

En fin. Etxatala gustau. Ipoin bat izan da salbuespen bakarra: 60garrena. “En las playas de todos los mundos, se reúnen los niños...” hasten dan horretan, Rabindranathek furor uterinua alde batera laga eta antxiñako umien bizitza gogor, gordin eta ederran erretratu bizixa egitten dau.

Irudixa: soyneurotico

Hay hombres que friegan un día

y son buenos.

Hay hombres que friegan después de cada comida

y bueno.

Pero hay los que friegan antes de comer

única y solamente porque no tienen un puto plato limpio

en toda la alacena.

Esos semos los impresentables.

Bertolt (preeet...).

Nere lagun borrokillak, baiña, ez deste kaso haundirik egitten halakuak diñodazenian. Hara baiña, gaur Garan Xabier Silveirak idatzittakua. Igual hari kaso gehixago egingo detse...

Asturies 2012. Irudixa: elreferente

Xabier Silveira | Bertsolaria

Gora... greba orokorra?

Politikariak dira zuloratu gaituztenak. Sindikatuek aterako gaituzte? Nik ditudanak baino zalantza gehiago dituztenek betetzen dituzte lantokiak eta langabeziaren datu portzentualak

Barkatuko didate sindikalgintzan lanean diharduten lagun eta ezagunek. Edo ez, barkamenak aurrez bekatua behar izaten baitu. Eta noski, zer den eta zer ez den bekatu, nork juzgatu?

Maiatzaren 30eko greba orokorrerako deialdia gero eta ozenago entzuten dugun honetan, hona hemen isilpean gorde ezinezko ñabardura sorta.

Txiki Muñoz: «Badakigu zer datorren: pentsio erreforma bat, langabezia saria ukituko duen beste lan erreforma bat, administrazio publikoaren suntsipena... Hau estatu kolpe ekonomikoa da, eta gelditu egin behar dugu. Borroka da gauzak aldaraz ditzakeen aldagai bakarra».

Borroka da bide bakarra, horretan ados gara. Baina zer da borroka? Zein du gatazka bakoitzak borroka molde egokia? Noiz eta zein maiztasunez erabilita dira eraginkorrak borroka tresnak? Hor eztabaida handia izanen genuke, nik uste. Garai berrietara moldatu beharreko erakunde politiko bakarra ez zen ETA; egin duen bakarra bai, dirudienez.

Pentsioak murriztu, langabezia ordaina ere bai, administrazioa deuseztatu... Urtebetean EAEn %7 egin du gora langabezia tasak. Eta greba orokorra? Urteroko greba orokorra? Manifestazioa, langileak langileekin isekaka eta kolpeka ibili, hiriburu bakoitzean ezer egin ez duten dozena bat gazte atxilotu eta hamar urteko kartzela arriskuan utzi... Zertarako? Azken urteetako greba orokorren emaitzek animaturik edo?

Egoeraren larritasunak eskatzen duen guztia egun bateko greba orokorra da?

Xabier Anza, ELAko prestakuntza sindikaleko arduraduna: «Greba orokorraren alde eginez, alde batera `gu' gaude, eta bestera `haiek'». Alde batean «gu», greba egiten dugunak. Beste aldean «haiek», lanera joandakoak. Errealitatea hori da, zoritxarrez. Azken grebetan, eta honetan dirudienez ere bai, jendeari grebaren alde egoteko exijitzen zaio, aldaketaren ezinbesteko zatia dela ikusarazi beharrean. Egoera hain larria den ziurtasuna denok dugu, ia denok behintzat. Nola liteke bizi dugunari aurre ez egin nahia? Ez ote da horrela ez egin nahia? Alferrik ez jardun nahia? Eta egunero bide desberdinak eskaini ordez, egun bakarrerako greban borrokatzera behartzen ditugu, nola eta alderdi politiko zehatzekin lotura zuzena duten sindikatuek deitutako grebaren datuetan zero koma zero zero zero bi bat izanez. Politikariak dira zuloratu gaituztenak. Sindikatuek aterako gaituzte? Nik ditudanak baino zalantza gehiago dituztenek betetzen dituzte lantokiak eta langabeziaren datu portzentualak.

«Greba orokorra egiten dutenek kontzientziazioari dagokionez urrats erabakigarria egiten dute. Greba deitzea, arestian esan dudanez, hainbat lan hartzea da: prestakuntza eta argudioak eman, mobilizatu, jendea erakarri. ELAko eta LABeko militanteak, gainerako sindikatu eta mugimendu sozialetakoekin batera, 3.000tik gora batzar egitekotan dira, lankide eta herritarren borondatea mugiarazteko asmoz. Ez dago hau baino formazio politiko-sozialeko jarduera aberats eta handiagorik». Jendea zaborretan janari bila eta zuek formazio politiko-soziala bultzatzeko batzarrak bideratzen? Bai, bai, borroka da bidea, bai.

Argazkiak.org | durangoko zikoina © cc-by-sa: txargain

Eskolan, baiña, oiñ hasi dittuk gai hau lantzen; eta bildur naiz ia Niko ez desten pizkat liauko, zapaburu, obulo etabarren artian.

Behintzat, gauza bat bai argittu jetsek eta hala kontau zeskuan lehengunian, hatzaparra aidian (kontuz! esateko) ez gatozela zerutik, ezta arrautzatik, ezta zinkunak ekarritta.

Bada zeozer!

Argazkiak.org | Antxobia pla-pla eindde © cc-by-sa: txikillana

This one is surely the most errez way to prepare anchoves, after papillon. Just take off the head and spix, breaking the bizkar in the buztan’s border, to use it as helduleck. Have prest a sartaign with hot oil; a platter of some urun; a godalet full of irabiated egg. It’s a sort of quick lan: anchove to urun, to egg, to sartaign. No more than 20 seconds and turn the anchoves over; no more than 10 seconds plus, and serve them. On egging!

Igual tostoi intragable bat espero nebalako eta kontrastiangaittik, baiña gustau jata. Nahikua gaiñera. Liburuan sorreria zein izan dan jakinda (idazliak bere ahizta txikixari lotarakuan asmautako ipoiñak) errefrau gaztelar burutsua nekan goguan: “si no hay mata no hay patata”, eta beraz liburu arola imajinatzen neban, betegarri askoduna, tartian aspergarrixa. Baiña ez: horren ordez, ondo harilkatutako historia bat dago, hiru planotan kontauta (arratoia, saguak, subia), narraziño-erritmo egokixakin, hizkera aberatsakin, eta garrantzitsuena: umiak tontotzat hartzen ez dittuana.

Aparte aittatzeko modukua, alkantarilletako munduan erretratua. Marrazki bizidun pelikula zoragarri ha ekarri desta gogora, “El mundo secreto de la Sra. Brisby”. Erretratu erakargarrixa danik ez dot esango, baiña kaka artian halako edertasun bat topau leikiala erakusten dabena, begirada egokixakin ikusi ezkeriok. Seguro idazliak (Lekeittioko eskolako gurasua bera) pozik ezagutuko leukiazela herriko azpiko kaliak...

Oso kutsu pertsonaleko ipoiñak. Tonika orokor bat dago: protagonista guztiak gaztarua pasauta dake, ez askogaittik, eta teorikoki “asentauta” egon bihar garan aro horretan pasatzen dittuez beriak. Errutinia. Asfixia. Frustraziñua. Egoera dramatiko xamarrak izanda be, dana umore fin eta sarkastikoz kontauta dago, irakorketia gozamena bihurtuta.

Ipoiñik inpresionantiena, duda barik, “La vida sencilla”, leiho indiskretutik katalejuakin begiratu zalia dan tipo arruntana.

“Una memoria frágil” izenekuak grazia haundixa egin zestan. Hona zati bat:

“No, no me gustan los donostiarras. Siempre tienen que parecerlo, parecer donostiarras, quiero decir. Hasta cuando no son guapos resultan atractivos los donostiarras, y hasta los que no son muy listos tienen un no sé qué de donostiarra que queda francamente seductor. Además, conocer a un donostiarra es sembrar en uno mismo una hectárea de sospechas enfermizas. Porque a partir de entonces todo se remueve en una vorágine de preguntas: ¿Quién es este donostiarra? ¿Desayunará todos los días en la terraza de su casa junto al mar el donostiarra? ¿Tendrá una novia francesa el donostiarra? ¿Oirá los discos de Miles Davis y Stanley Jordan –a los que ve en persona en verano- el donostiarra? ¿Frecuentará el hipódromo? ¿Tomará café en el Hotel María Cristina? ¿Tendrá un velero? ¿Pero qué es lo que hace aquí este maldito donostiarra, perdiendo el tiempo entre nosotros, en vez de darse un paseo por la bahía en su motora?”

Ez neban imajinauko XIX gizaldixan biaje organizau “artalde-style” zeguazenik be. Baiña hala izango zan kontizu, Mark Twainenakin batera irakortzen doten bigarren erretrato satirikua da hau eta.

Liburuan hasieria indartsua da: Londresko kalietan agentzia biren artian gertatzen dan konpetentzia gogorra, biajia zeiñek merkien emon. Hortik aurrera, Vernen konstantiak: protagonista serixo, noble, benetalarixak; azalpen geografikuak; arrazismo dezimononikua; gizarte inglesari begirada sarkastikua; giza erretrato mamintsuak (Blockhead dendarixa, Pip kapitaiña...).

Interneten begiratuta, badirudi liburuan bigarrengo zatixa ez zebala Julesek idatzi, haren seme Michelek baiño. Vernezaliak gatxetsi be egitten ei dabe, aittan imitaziño txarra baiño ez dala iritzitta. Ba, hara:   26 kapituloko zikloia, bela nabegaziñuan sasoi heroikuen deskribapenakin, apartekua begittandu jata neri. Asko gustau jata: ondo, Michel!

Galletak eta pastak askotan egitten dittudazenez, errezetak eskaneau detsadaz (sepia koloria ez da fotochof efektua). ¡Onak, errezak eta merkiak!

Argazkiak.org | Pastak © cc-by-sa: txikillana