Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Eibarko periferiatik

Mikel Larreategiren bloga

Gero arte Depor!

Mikel Larreategi 2016/02/07 14:40
2006ko urtarrilean hartu nuen Eibarko Klub Deportiboa gidatzeko ardura, eta orain 10 urte beranduago utzi egingo dut.

2005eko irailean, engainatuta, deitu ninduten bilera batera. Orduko presidenteak postua laga nahi zuela Kultura Batzordearen lanetan laguntzeko eta neu ikusten ninduela presidente izateko. Harrituta ezetz esan nion, ez nuela nere burua hor ikusten, ... nahi bazuen hitz egingo genuela laguntzeko...

Beste hitzik ez 2005eko abenduko Zuzendaritzaren bilera ostera arte, orduan xake batzordearen arduraduna nintzen. "Ze, prest duzu lantaldea? Badut norbait buruan..." WTF. Nire burua ezetz esan ezindako egoeran aurkitu nuen hurrengo egunetan... eta urtarrilaren 27ko Batzar Nagusian presidente izendatu ninduten.

Hasieran nirea lan handia ez zela uste izan nuen, eta hala aitortu nuen elkarrizketa baten. Egia esateko, horrela izan zen urtebete edo pare bat urtez, baina ondoren gauzak okertzen hasi ziren, eta horren errudun bakarrak Administrazio Publikoak izan ziren.

Egun batetik bestera klubak jasotzen dituen dirulaguntzak (Eibarko Udala, Gipuzkoako Foru Aldundia, eta neurri askoz txikiagoan Eusko Jaurlaritza) justifikatzeko egin beharreko lanak hirukoiztu eta laukoiztu egin ziren. Ia ezer ez entregatzetik, aurrekontuak prestatu, paperak bete, Ogasunera ziurtagiri bila joan eta beste hainbat tramite egiten igarotzen zen nire denbora.

Gero sinadura elektronikoarekin burrukan hasi ginen, "hau online aurkeztu behar duzu", "bai, baina zure aplikazioa kirol bakarra duten klubentzat prestatuta dago eta ezin ditutu nire 10 atalen datuak sartu".

Eta fakturak, nola ez: "bidali fakturak eskaneatuta, konpultsatuta eta sinadura elektronikoa darabilen aplikazioarekin" bulego batetik eta aldamenekotik "eskaneatu eta bidali emailez". Batek "bidali 5. fakturaren agiria" (transferentzia baten komisioa, guztira 15 zentimo) eta besteak "zuen gastu guztien fakturak behar ditut" (100.000 €tik gora) eta Pegorako langileak "nork eskatu dizu faktura guzti hauek fotokopiatzeko?"

Inork hartu du kontuan klub honetan lan egiten dugunok gure lanetik kanpo sartzen ditugula orduok? Agian errua gurea da, lan hauek egiteko administrazio-langilerik ez dugulako, baina uste dut hori ez dela bidea. Ez da bidea,  administrazioek ematen diguten dirua, gure kirol ekintza, emaitza eta antolakuntzengatik delako, ez primerako administrazio-langile bat dugulako faktura guztiak eta kontu guztiak era eredugarrian eramaten dituelako. Dirua ekintzetarako da, ez administrazio-langileari edo aholkularitza bulegoari ordaintzeko.

Eta hori ez dute ulertzen gure inguruko administrazioek. Eta aitzakia gisa "Legeak esaten du" diote eta kitto. Bukatu da eztabaida. Bai, arrazoia dute. Dirulaguntzen Lege Orokorrak derrigortzen ditu prozesu horiek egitera eta paper horiek eskatzera. Baina koordinazio apur bat mesedez: Eibarko Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak eskatzen dituzten betebeharrak oso bestelakoak izaten dira-eta!

Ezin da Europar Batasunaren dirulaguntzen kontura lihoarekin izandako iruzurrak etorkizunean ekiditeko onartutako lege berberarekin (Europako dirulaguntzak milioka eurotakoak izaten dira), 1000 €ko edo 20.000 €ko irabazi-asmorik gabeko elkarte baten dirulaguntza fiskalizatu.

Baina artikulu hau Administrazioen aurkako purrustada bihurtu ez dadin (horretarako badut beste bat), klubaz hitz egin dezadan.

Klub Deportiboa 1924an sortu zen Eibarren atletismoa, txirrindularitza eta alpinismoa bultzatzeko elkarte gisa, sortze-agirian agertzen den bezala. Ordutik hainbat ekintza ezberdin egin dira klubean, gimnasioa ere euki zuen, edo Esperanto klaseak ere eman ziren, Euskal Herriko leize ikerletzan aitzindiariak izan ziren klubeko kdieak eta zer esanik ez mendizaletasunean, Euskal Mendizale Federakuntzaren sortzaile izateraino (1924an Elgetan). Askotan indar gutxi duten ekintzen bilgune dela kluba esaten da. Mainstream diren ekintzak ez dira klubean egiten, bestela ia denetariko gauzak ditugu: xaketik hasi eta atletismora, pilotatik squashera, edo urpekaritzatik, leizeak ikertzera. Eta hori, kultura arloa ahaztu gabe. Izena "Klub Deportiboa" izan arren, kultura beti izan da presente gure klubean, eta horren eredu guztiaren muin izan zen "Comisión Artístico-Cultural" eta Kezka Dantza Taldea, edo Argazkilaritza Batzordea, eta zer esan gaur egun Euskal Jaia antolatzeaz arduratzen den Kultura Batzordeaz.

Jende asko mugitzen du klubak, ekintza asko egiten dira, asko isilak, beste batzuk oso ikusgarriak, baina denak beste guztiak bezain garrantzitsuak. Eta horrela ikustarazten eta erakusten saiatu izan naiz klubean 10 urte hauetan.

Nik ahal nuen guztia eman dut, eta nire atzetik datozenek ere hori egitea espero dut. Erronkak hor daude: kudeaketa profesionala/amateurra, gazteengana iristea, kluba gizartean gehiago ezagutaraztea eta nola ez: erreleboa. Hori da, agian, zailena. Gaur egungo jendeak aisialdiko ekintzak "eginda" nahi ditu: izena eman eta aurrera, oso jende gutxi bustitzen da ekintza horiek antolatzeko eta aurrera eramateko garaian. Hortxe behar da erreleboa.

Erreleboaz hitz egin dudanez, horretan jardun dut azken hilabeteotan. Erabakia aspaldi hartua nuen eta ekainean jakinarazi nuen Zuzendaritzan. Ordurako erreleboan pentsatzen nengoen, baina besteen erantzuna norberak landu ezin duenez, erantzunak ez dira gozoak izaten. Beraz, Zuzendaritzara erreleborik bilatu gabe joan nintzen, eta horrela jardun dut. Beste lan-taldetxo bati komentatu nion gaia azaroan, eta orduandik jendea bilatzen ari dira...

Baina ez nuen egin nuen hori lasai egingo (inor aurkitu gabe ospa egin), lan pixka bat aurretik egin aurretik. Orain dela bi edo hiru urte, klubeko bazkide batzuk, kluben funtzionamendua eta kudeaketa hobetzeko asmoarekin sortutako 3 K proiektuan lanean hasi ziren. Foru Aldundiek eta Euskalit-ek bultzatutako proiektu honetan, kirol erakundeen kudeaketa prozesuan laguntzeko prestakuntza saioak antolatu ziren. Burua sartu genuen horretan baina Zuzendaritzako kideok beste lan baten gure burua ez sartzeko, lan-talde horrek hartu zuen proiektuaren gidaritza. Hainbat urtean prestakuntza saioetara joan eta Excel giganteskoak bete ostean, diploma bat jaso genuen, saio haietan ikasitakoa praktikara eraman eta klubaren bi ekintza antolakuntza eredu harekin islatzearren. Zuzendaritza jakinaren gainean egon zen, baina ez zuen zuzenean parte hartu.

Proiektua bukatu zenean Batzordeei eskeini zitzaien, euren lan-prozesuak dokumentatzeko, eta hasieran begirada onak bai, baina azkenean beste lan bat gehiago bezala ikusi zuten. Eta ulertzen dut. Nik, ordea, egin beharrko zerbait gisa ikusi nuen: zergatik? alde batetik modu bat izan daitekeelako nire erreleboa aurkitzeko edo errazteko, eta bestetik egiten duguna dokumentatuta egoteko.

Dokumentu horiek gabe, otsoaren kobazuloan sartzea bezalakoa da gurea bezalako elkarte bat, aitortzen dut. Uste dut dokumentu horiekin ulertu egin daitekeela zer egiten dugun eta nola egiten dugun. Gauza batzuk oso detaillatuta daude eta ondo etorriko zitzaizkidan bere garaian jaso izan banitu. Oraingoak jasoko ditu bada. Ez dira osoak izango, zerbait faltako da, osatu beharra egongo da, baina barne kudeaketa beste pertsona bati lagatzeko erraztasunak eduki nahi badituzu, egin ezazu ariketa: banatu zure kudeaketa-lana hainbat dokumentutan eta idatzi, hartu denbora apur bat eta idatzi.

Denbora eskatzen du, baina asko eskertzen da. Barrua libratzeko ere balio diezaioke norbaiti. Gero eman kudeaketa horretatik kanpo dabilen pertsona bati, eta esan aurkitzen dituen zalantzak galdetzeko, zuloak aurkitzeko, ulertzen ez dena galdetzeko. Eta berrekin dokumentuak berridazteari. Egia esateko asko lagundu dit prozesu horrek. Eta orain beste erakunde baten ere horixe egiten ari naiz. Irten aurreko pausoa ematen. Erreleboa prestatzen.

Eta errelebo horrekin batera laguntza da elkarteek behar dutena. Administrazio publikoen laguntza. Eibarko Udalak uste dut ez dakiela zein altxor duen Eibarko kirol eta kultura arloko elkarteekin. Urte baten greba deklaratu eta Eibarko kirol eta kultura arloko elkarteek ezer antolatuko ez balute, Eibarko Udalak ezingo luke laurdena ere antolatu, ez litzateke gai izango. Eta hori presente edukita, elkarteen lana sustatu behar dute, ez administrazio-karga gehiago jarriz, baizik eta ekintzak antolatzeko dirua mahai gainean jarriz. Hau diruarekin konpontzen da. Dirua eta medioak jarriz. Bestela antolatu ditzatela eurek.

Sartu naiz berriz administrazioarekin :)

Azken hitz bezala, esan ez naizela oso urruti joango. Klubean jarraituko dut, xakeak sartu ninduen klubean eta hortan jarraituko dut. Ostiralero han ikusiko nauzue. Eta beste ekintza batzuetan ere bai. Ez nauzue begi bistaz hain errez galduko.

Eskerrik asko 10 urte hauetan zuzendaritzatik pasatu zareten guztioi, eta inguruan lan egin duzuen guztioi. Bihotz-bihotzez.

Xakearen Legeak euskaraz

Mikel Larreategi 2015/05/06 08:45
ZAHARKITUTA DAGO

ADI. ARTIKULU HAU ZAHARTUTA DAGO. IKUSI ARTIKULU HAU 2017KO BERTSIO BERRIA IKUSTEKO.

 

Euskal Herriko Xake Federakuntzen egin beharreko lan bat hartu eta egin egin nuen iaz, azken errebisioa beranduagorako uzten eta uzten aritu naiz baina azkenean egin dut eta hemen argitaratzen ditut.

Xakearen Legeek xake partida eta txapelketa baten nondik-norakoak arautzen dituzte. Nazioarteko Xake Federakuntzak lau urtean behin aldatzen ditu (aldaketa txikiak izan ohi dira) eta Espainiako Xake Federakuntzak adibideraz gaztelerara itzultzen ditu. 

Euskaraz ordea ez dugu horrelako testurik eta Legeei iaz egin zitzaien eguneraketaren ostean, euskarara itzuli eta argitaratu egiten ditut orain.

Eskerrak eman lehendabizi lan hau egitera xaxatu ninduen Jon Alvarezi, eta bigarrenik Asier Ibaibarriaga eta Ion Esturori, 2002an prestatu zuten "Xake Zakurtzarrari" lanean xake-partida bat euskaraz idazteko gidalerroak (gaur egungo C eranskina) itzuli baitzuten, eta ia-ia bere horretan mantendu baitut.

Hemen beraz itzulpena, jatorrizko ingelesezko testuarekin parekatuta, OpenOffice eta PDF formatuentan. 

Itzulpenaren inguruko komentarioak, hobekuntza-proposamenak edo akats-zuzenketak egiteko erabili erantzunen formularioa edo idatzi mezu bat larreategi a-bildua eibar.org helbidera.

"Unsere Mütter, unsere Väter" eta "1864", gerraren inguruko bi telebista-serie

Mikel Larreategi 2015/01/08 23:38
Telebista serieak jarraitzen ditudan horietakoa naiz. Oraingoan gerra gaitzat darabilten bi serie labur baina ikusgarriri buruz hitz egitera nator. Eta berauek ikusteko gomendioa ematera ere bai. Ikusi egin behar dituzue.

Kontuz, bi serieren inguruko spoilerrak egon daitezke-eta jarraian.

2013ko azaro-abenduan, lagun batek "Unsere Mütter, unsere Väter"  (gaztelaniaz "Hijos del Tercer Reich" eta ingelesez "Generation War") mini-seriea ikusteko esan zidan: "ez zara damutuko".

Artean gaztelaniaz ez zegoen (edo ez nuen aurkitu) eta jatorrizko alemanierazkoa ikusi nuen ingelesezko azpitituluekin. Izugarria iruditu zitzaidan.

Bigarren Mundu Gerra hasi aurretik Berlingo bost lagunen istorioa kontatzen du: bi anai, gazte judu bat eta bi emakume. Zin egiten dute guda bukatutakoan berriz elkar ikustea. Han banatzen dira euren bizitzak: bi anaiak armadan sartzen dira, emakumeetako batek bere abeslari karrera hasi nahi du, bestea gurutze gorrian sartzen da eta juduak Alemania utzi nahi du nazien beldurrez.

Ez du gerra-istorio bat bakarrik kontatzen. Historia nazien armada barrutik kontatzen du, hango momenturik latzenak kontatuz eta fronteko bizitza, ihesak, deserzioak edo erizaindegiak erakutsiz. Ileak zut jartzeko modukoak. Oso ona iruditu zitzaidan benetan, eta uste dut azken kapituluko azkenengo eszenetako baten malkoren batek ere ihes egin zidala.

J1864 seriearen kartelaoan zen astean, webguneren baten bidez Jot Down webguneko artikulu batera heldu nintzen, han 1864 izeneko seriea gomendatzen zuten. 1864an Danimarkak orduko Prusiaren zati bat bere egin nahi izan zuen eta han sortutako Schleswigeko Gerrako istorio bat kontatzen da bertan.

Asko gehiago irakurri gabe, lehenegoarekin alderatu nuen, kontua antzekoa zelakoan eta ikusten hasi nintzen. Oraingoan danieraz eta ingelesezko azpitituluekin.

Eta hau ere izugarria iruditu zait. Gerrara doazen bi anairen istorioa kontatzen du. Agian kontatzen duen istorioa ez da beste mundukoa, baina gudako irudiak, orduko gudako modua, eta batez ere, bestean bezala, gudaren aurreko momentuak, oso onak iruditu zaizkit, eta gudako eszenak, eta erizaindegietakoak.

Oraindik ez dut ikusten bukatu, baina agian hemen ere malkoren bat irtengo zait azkenengo kapituluetan.

Ahal baduzue, denbora baduzue, ikusi biak. Lehenengoa 3 kapitulutakoa da, eta jada gaztelaniaz ere badago, Canal + eta TVEk eman dute jada-eta. Kapitulu bakoitzak ordu eta erdiko iraupena du. Bigarrena 8 kapitulutakoa da eta bakoitzak ordu bete inguruko iraupena du.

Ea zuek ere ez zareten damutzen. Charlotte, Wilhelm, Greta, Viktor, Friedhelm, Peter, Laust eta Inge beti buruan geldituko zaizkidan pertsonaiak izango dira.

Sachsenhausen, hiriburuaren ondoko kontzentrazio esparrua

Mikel Larreategi 2014/08/16 10:00
Sachsenhausen kontzentrazio-esparruan egon ostean bururatutakoak
Sachsenhausen, hiriburuaren ondoko kontzentrazio esparrua

Kontzentrazio esparruaren sarrerako burdin-hesia: Arbeit macht frei

Berlin, 2014-8-1

Kontzentrazio esparru baten egon naiz. Sachsenhausen (mapa)

Nire harridurarako, SSek erabili ostean, errusiarrek askatu eta ondoren eurek erabili zuten. WTF! Guztiek nahi zuten bestea garbitu.

Barrakoiak, zeldak, medikuen kontsulta, erizaintza, ... eta gorputegia ere bai. Eta gorpuak erretzeko Z eremua: A izeneko dorrean hasten zen presoen bizitza, esparruaren sarreran; eta Z eremuan bukatu. Esanguratsua. Gas kamara ere jarri omen zuten han. Z eremuan noski.

Eta toki hartan bertan, oroitzapen monumentuan, lore batzuk, berriak, lehortuak zein plastikozkoak, eta kandela batzuk zeuden. Eta potetxoetan hebraierazko esaldiak. Eta Israelgo bandera txiki bat ere han zegoen kandelen ondoan.

Sachsenhausen kontzentrazio esparruko bista bat
Sachsenhausen kontzentrazio esparruko bista bat

Sachsenhausengo barrakoiak
Sachsenhausengo barrakoiak

Obelisko handi bat Sachsenhausenen
Obelisko handi bat Sachsenhausenen

Sachsenhausengo Z eremua
Sachsenhausengo Z eremua

Quo Vadis Israel? Naziek egindakoa gogoratu ez eta zertan ari zara egunotan Gazan? Goizeko 9retan hasitako 72 orduko su-etena 10etarako hautsi duzu. Bake goserik ez duzu, gorrota eta mendekua besterik ez duzu nahi. Horrelako bizilagunik ez dut nahi etxabean.

Holokaustoaren omenezko oroigarria
Holokaustoaren omenezko oroigarria

Palestinarrek Potsdamer Platzen egindako elkarretaratzea Gazako inbasioa salatuz
Palestinarrek Potsdamer Platzen egindako elkarretaratzea Gazako inbasioa salatuz

Harresiak banatu zuenaz

Mikel Larreategi 2014/08/15 22:00
Harresiaren hondarrak ikusita idatzitakoak.
Harresiak banatu zuenaz

Harresian egindako margoetako batzuk

Potsdamer Platz, Berlin, 2014-7-30

Hogeitabost urte ere ez dira pasatu toki hau ia desertua zen momentutik. Hemendik bertatik pasatzen zen harresia, ondo markatuta dago lurra. Gerra beroa izatetik, hotza izatera pasatu zen hemen.

Gaur, Bernauer Straßen zehar pasatzean, hiru metroko hormatzarra ikustean, begiralekutik ikuspegia kentzen zuelako bota zuten eliza hura ikustean, hiru hitz etorri zaizkit: "Gogoratu, ez ahaztu". Egunero Bernauer kale hartan leihora irten eta orain hogeitabost urte eraitsitako harresiaren zatiak, argazkiak egitera datozen turistak eta desertatu zuen soldadu haren argazki izugarri handia ikusteak, bizilagun bati baino gehiagori tripak irauliko dizkio. Bere muturren aurrean hiria, herria eta mundua bitan zatitu zuen hura, orain 25 urte nola bota zuten ikustera dator jendea.

Askok eta askosk hau berriro gerta ez dadin, eta gertatutakoa presente izateko "gogoratu" egin nahi dute. Hala ere, ziur nago askok eta askok "ahaztu" eta beren bizitzan beste orrialde bat idaztera pasatu nahi dutela 1989ko azaroko gau hartan egin zuten bezala, baina orduko miseriak atzean utzita.

Harresiaren ibilbide guztia markatuta dago, hau bezalako plakak erabiliz
Harresiaren ibilbide guztia markatuta dago, hau bezalako plakak erabiliz

Harresiaren ibilbidea Branderburgoko Atetik gertu
Harresiaren ibilbidea Branderburgoko Atetik gertu

20:00 "DDR öffnet Grenze", Tagesschau
20:00 "DDR öffnet Grenze", Tagesschau

Hitz horiekin ("DDR öffnet Grenze") iragarri zuten telebistan Harresia ireki zutela, eta 1989ko azaroko gau hartan bizi izandakoa horrelako plakekin dago azalduta harresia zabaldu zen tokian, Bornholmer Straßeko muga puntuan.

Jarraian puntu horretan bizi izandakoaren bideo bat.

Topographie des Terrors

Mikel Larreategi 2014/08/15 11:15
Berlinen ikusitako erakusketa ikusgarri baten ondoren sortutako burutapenak-edo.
Topographie des Terrors

Zutik dagoen harresi zati bat erakusketaren aldamenean

Berlin, 2014-07-30.

Sinestezina. Horrela hasi nuen bisita liburuan idatzitako oharra. "Topographie des Terrors" izenburupean, SS, Gestapo eta III. Reicharen segurtasun zerbitzuak zeuden lur-sailean, Naziek egindako bidegabekeria krudelak erakusteko erakusketa dago.

Presente dute alemaniarrek nazien erregimenak egindakoa, eta inolako mendueku edo ahanzturia asmorik gabe erakusten diote munduari: "ikusi, hau egin zuten eta alemaniarrak ziren".

Han daude egindakoak, boterera heltzea, legeak deuseztatzea, partidu bakarra ezartzea, juduen jazarpena, errusiarrekin Polonia partekatzeko akordioak, errusiarren aurkako guda, kontzentrazio esparruak, eta III. Reichaaren gainbehera. Guztia arrazionaltasunez azaldutako erakusketan.

Ah, eta apropos egin izan balute bezala, aldamenean Berlingo Harresiaren zati bat. Guda galdu bakarrik ez, horren ostean bitan zaitutu zuten-eta herrialdea. Eta zatitu zutenak, nahiz eta errusiarren aginduei jarraitu, alemaniarrak ziren.

Ekainak 24, gabon.

Mikel Larreategi 2014/06/23 12:42
San Juan jai zoriontsuak guztioi

Ekainak 24, gabon. Herrian zer berri? 
Neurea malkoz busti ta zeuena egin 
Idatzi soilez ez dut min hau inola hanpatzerik 
Orbela daraman bezala, haizeak narama ni 

Haizeak eman ditu, milaka abesti 
Haizeak eman ditu, nahi nuke nik jakin
Idatzi soilez ez dut min hau inola hanpatzerik
orbela daraman bezala, haizeak narama ni

San Juan suak senti nahirik 
Bero haren falta dut nik 
San Juan suak senti nahirik 
urrun zaituztedanetik 

Eskutitzetan zuek orain berdin sentitzea 
ondo dakizu ama ez dela hain erreza 
ametsak zirriborro baten idaztea zer da 
gero garbira pasatzeko astirik ez bada? 

Haizeak eman ditu, milaka abesti 
Haizeak eman ditu, nahi nuke nik jakin
ametsak zirriborro baten idaztea zer da 
gero garbira pasatzeko astirik ez bada? 

San Juan suak senti nahirik 
bero haren falta dut nik 
San Juan suak senti nahirik 
urrun zaituztedanetik 

Negarraren negarrez ez dut muxu ematerik 
Ta ez nuke inolaz orain hau esan beharrik: 
Bide luzea dugun arren, goazen elkarrekin 
izarrak gurekin baitaude, ametsen zaindari 

Beldurrik ez den bihotzetan
aitaren malkoetan
memoria gazte garaietan
lagun minen besarkadetan
udako gau luzetan
urrun sentitzen dudan herriko kaleetan

San Juan suak senti nahirik 
Bero haren falta dut nik 
San Juan suak senti nahirik 
Urrun zaituztedanetik

Bi argazki

Mikel Larreategi 2014/06/06 07:58
70 urteren ondoren, zer geratu zaigu Normandiako gudatik? Gurutzeak, banderak, memorialak, hilerriak, ...

Gaurko egunez, ordu honetan, baina orain dela 70 urte milaka soldadu elkar hiltzen ari ziren Normandiako hondartzetan. Arromanches, Collevile, Point-du-Hoc, Caen, Bayeux, Vierville, Saint-Mere eta inguruko herri eta herrixka guztiak, armaz, tiroz, tankez bete ziren. Baina hilotzez ere bai. Gerrak nora eramaten gaituen azaltzen duen istoria garratza.

Horregatik, haren oroimenean bi argazki dakartzat gaur blogera. Alde bateko eta besteko hilen oroimenean. Gurutze zuriak amerikarren oroimenean. Gurutze beltzak alemaniarren oroimenean.

Collevilleko amerikarren hilerria
Collevilleko amerikarren hilerria

Alemaniarren hilarriak
Alemaniarren hilarriak

Gaian sakontzeko, irakurri wikipediako "Operation Overlord" artikulua edo gerturatu Normandiara (adi, aurten jende asko ibiliko da), beste batzuk egin dugun moduan (nik orain dela bospasei urte eta iaz; Leirek orain dela 6 bat urte eta Luistxo ere 2007an). Benetan merezi du.

Hotzetatik etorritako txapelduna

Mikel Larreategi 2013/11/22 15:25
Sven Magnus Øen Carlsen, 1990eko azaroaren 30ean Tønsberg, Vestfold, Norvegian jaioa da Munduko Xake Txapeldun berria, Chennain (India) txapela irabazita.

Magnus Carlsen Calviàko OlinpiadanJohn Le Carrék sortutako espia haren moduan, hotzetatik agertu zen Magnus Carlsen 2004ko apirilean Dubaiko xake irekian. 13 urte besterik ez zituela lortu zuen Maisu Handi bihurtzeko behar zuen bere hirugarren emaitza eta horrela eman zuen haren berri ChessBase webgune ezagunak, bere izenarekin hitz-jokoa eginez: "Magnificent Magnus".

Magnus Carlsen zerbait jaten Calviàko OlinpiadanSei hilabete geroago, Calviàn ezagutu nuen. 2004ko Xake Olinpiada jokatu zen bertan eta epaile lanetan aritu nintzen. Hoteletik jokalekura eramaten gintuen autobusean, lagun batek hitz egin zidan Magnusi buruz eta bere entrenatzaile Sigmen Agdestein entrenatzaileari buruz. Maisu Handi titulua lortu eta gutxira, 4 hilabete eskasera, liburua argitaratu baitzuen entrenatzaileak: "Wonderboy. How Magnus Carlsen became the youngest chess grandmaster in the world". Autobusetik jeitsi bezain laster joan nintzen argitaletxearen standera eta liburua erosi nuen.

Handik pare bat egunera, urriaren 28an, nire inguruan jokatu zuen Norvegiako taldeak eta Magnus han zegoen lehenengo jokalariari dagokion taulan jokatzen. Hantxe atera nizkion bi argazki horiek. Gerora txapelketa guztietan ikusi nuen laranja zukua dirudien hori duen botila aldamenean duela jokatzen. Arrakastaren arrazoia? Agian bai.

Liburuan azaltzen dituen partidak eta esperientziak ikusita jokalaria gero eta gehiago gustatzen hasi zitzaidan. Denetik jokatzen zuen eta partida eder askoak gainera. "13 urterekin, nola da posible!" nioen nerekiko.

Carlsenek niri sinatutako liburua2007an itsukako munduko kopa antolatu zuten Bilbon, han etorri zen Magnus eta bertan lortu nuen, antolakuntzaren laguntzaz, bere liburua sinatuta lortzea. "To Mikel" sinple baten ostean sinadura, besterik gabe. Tipo arrunta zirudien.

2008ko irailean munduko 6. jokalaria zela Bilbora etorri zen Magnus Grand Slameko Maisuaren Finalera eta klubeko guztiok zoratuta gelditu ginen bere partidekin. Txapelketa hartan sekulako gorakada egin zuen zerrendan, baina 2009ko urrian Nanjingo txapelketa era bikainean irabazi ostean 2010eko urtarrilean bihurtu zen Nazioarteko Federakuntzaren zerrendako buru 2810 puntu izugarrirekin, aurretik Kasparov handiak lortutako 2851tik gero eta gertuago.

Ez zen, baina, hor bukatu bere goraldia. Nazioarteko Federakuntzaren Grand Prix-ari uko egina zion 2008an eta ondoren jokatzen zituen txapelketa gehienak irabaztera dedikatu zen. Orduandik Wijk aan Zee, Bilbo, Nanjin, Errumania, Londres eta beste hainbat lekutan ibili da. Famatu egin zen G-Star arropa markaren modelo lanetan aritu zelako eta baita Garry Kasparov handia bere entrenatzaile izan zelako ere.

2013ko urtarrilean Garry Kasparoven marka hautsi eta 2861 puntura iritsi zen Nazioarteko Federazioaren elo zerrendan, otsailean bere marka hautsi eta sekula inork izan duen puntuaziorik altuenera iritsi zen 2872ra hain zuzen ere. Marka izugarria zalantzarik gabe eta guztion ahotan izan zen orduan ere Magnus, Euskadi Irratian esaterako.

Eta hori horrela iritsi zen 2013ko Munduko Txapelketarako Hautagaien Txapelketa. Aspaldiko partez munduko jokalari onenen artean jokatuz erabakiko zen nork zuen Viswanathan Anand Munduko Txapeldunarekin jokatzeko eskubidea. Xakearen mundua Londresera begira egon zen martxoaren 14tik apirilaren 2ra. Bertan, munduko 8 jokalari onenetakoak elkarren aurka itzuli bitan aritu ziren nor baino nor. Carlsen irten zen garaile infartozko azken txandaren ostean. Bezperakoa ere izugarria izan zen, Radjabovi partida sinestezin hura irabazi zionekoa.

Eta hori horrela, ia mundu guztiaren faborito joan zen Chennaira, bere aurkariaren etxera Munduko Txapelketako matxa jokatzera. Lehenengo bi txanda azkarren ostean, ia 6 orduko bi berdinketa etorri ziren. Joan zen asteburuan, ostiralean eta larunbatean, Carlsenek mahai-kolpea eman zuen eta, Radjaboven aurka Londresen egin bezala, bere abantaila apurra garaipen bihurtzea lortu zuen. Ananden aurpegia esanguratsua zen prentsaurrekoan: "ahal nuen guztia egin dut baina ezin irabazi" zioela zirudien, Leontxo Garciak ere horrelaxe deskribatu zuen El País egunkariko artikuluan "Ananden ezina".

Hurrengo bi partidak berdinketarekin bukatu ziren, Carlsenek laburbildu zuen prentsaurrekoan azken berdinketa: "Defentsa berlindarra jokatu dit, bariante solidoena jokatu diot, yada-yada-yada, eta goazen antidopina egitera". Horren ostean, gerta zitekeen modurik txarrenean galdu zuen Anandek atzo, huts handi bat eginda. Jokaldi batek ihes egin zion analisian, ez ordea Carlseni, ia makina baten gisa kalkulatzen duen jokalariari.

Eta gaur, ia 5 orduren osteko berdinketa burrukatu baten ostean sei puntu t'erdirekin Magnus Carlsenek Munduko Txapeldunaren titulua lortu du. 

Nigel Shortek 140 karaktere baino gutxiago behar izan zituen atzo Carlsenena laburbiltzeko:

End of an era... #AnandCarlsen

— Nigel Short (@nigelshortchess) November 21, 2013

 

Eta horrela izango dela dirudi. Atzetik ere ate-joka datoz gazteak. Fabiano Caruana (italiarra) eta Anish Giri (holandarra), Magnus baino 2 urte eta 4 urte gazteagoak hurrenez hurren, munduko 20 jokalari onenen zerrendan daude.

Aldatuko den beste gauza bat txapelketak jarraitzeko modua izango da. Kasparov eta Karpoven garaietan partidak herriko plazan jarritako taula mural handietan jarraitzetik, partidak internet bidez jarraitzera pasatu gara azken urteotan.

Baina munduko txapelketa honek, YouTube eta Twitterren erabilpen izugarria izan du. Partidak, komentario eta guzti, internet bidez jarraitu ditugu (bide batez, zorionak Lawrence Trent eta Susan Polgarri egin duten lan bikainarengatik) eta baita zuzenean komentatu ere. Jokalari eta xake-zaletu asko bakarrik ez, eliteko jokalariak ere aritu dira Twitterren partidak komentatzen. Hor ikusi ditugu , Hikaru Nakamura, Fabiano Caruana, Ruslan Ponomariov, Anish Giri edo Garry Kasparov bera ere bai, batzuk aipatzearren zuzenean egunerako euren iritzi eta barianteak ematen. Akabo paperezko aldizkariak, eta hurrengo eguneko kronikak. Egunkarian kronikak irakurtzen ditugunerako komentario guztiak eginda daude jada interneten.

Eta aldi baten bukaera beste zentzu baten izatea ere espero dut: Carlsenek txapela irabaztea mendebaldearentzat ona izan behar da. Aspertuta gaude FIDEren txapelketa guztiak ustelkeriaren inguruan hazitako jauntxoen herrietan antolatzen. Xakea Khanty-Mansisk, Sotxi, Taxkent edo Elistatik irten eta New York, Los Angeles, Berlin, Londres edo Oslora joan behar da. Horrela bakarrik lortuko dugu jendeak ezagutzea "hori errusiarren kontua da" gehiago entzun beharrik gabe.

Magnus Carlsen Munduko Txapelduna
Magnus Carlsen, Munduko Txapeldun berria

Argazkia Chessdom webgunetik hartuta dago

Zalantzarik gabe, datorren astean San Andres egunez 23. urtebetetzea ospatzeko inoiz imagina zenezakeen oparirik onena jaso duzu.

Zorionak Magnus eta urte askotarako izan dadila!

2013ko Munduko xake txapelketa jokoan Chennain... eta Interneten

Mikel Larreategi 2013/11/15 08:13
Azken urteotako oihartzunik handiena izaten ari da 2013ko Munduko Xake Txapelduna erabakitzeko Chennain (India) jokatzen ari den matxak, jokalarietako baten jaioterrian.
2013ko Munduko xake txapelketa jokoan Chennain... eta Interneten

Matxaren hasiera (FIDEren argazkia(

Aurrez aurre egungo Txapelduna, Viswanathan Anand, indiarra baina Madrilen bizi dena; eta Magnus Carlsen, norvegiarra, 22 urtekoa eta Nazioarteko Federakuntzaren zerrendaburua, sekula jokalari batek lortu duen puntuazio altuena izan duena (2872 puntu 2013ko otsailean).

Partidak larunbatean hasi ziren eta interneten sekulako jarraipena izan zuten. Indiako 15:00tan hasten dira partidak, Euskal Herrian goizeko 10:30ak direnean, eta larunbatean sekulako ikusmina zegoen matxaren inguruan. Askoren iritziz, 1972an Islandian Bobby Fischer eta Boris Spasskyk jokatu zutenaren ostean garrantzitsu eta ikusgarria izango dena. Horrelako ikusminik behintzat ez da aspaldian sortu xakearen inguruan.

Indian bertan, Anand egungo txapelduna, heroi gisa tratatzen dute eta Indiako kirolari onenaren saria eman diote.

Norvegian, Carlsen ere antzeko zerbait da. Eliteko xakea nolabait normalizatu duen gazte bat da Carlsen. Sustatun bertan ere argitaratu zen bere berri 2004an Mallorcan jokatu zen xake olinpiadan egon baitzen. Ez da xakeagatik bakarrik famatu egin, G-Star erropa markaren modeloa izan zen 2010eko neguan eta orain dela gutxi iragarri dute aurten ere berriz izango dela marka berdinaren modeloa.

Txapelketa Norvegian bertan oihartzun izugarria izaten ari da. Bertako telebista partidak zuzenean eskaintzen ari da bertako jokalarien komentario eta guzti, VG egunkaria ere jarraipen handia egiten ari da eta joan zen astean Carlseni buruzko dokumental on bat eman zuen.

Asteburuan 700.000 ikusletik gora izan ditu Norvegiako telebistak txapelketa honi buruzkoak zuzenean eskaintzerakoan. Igandean %42ko share-a izan omen zuen partidak. VG egunkariaren audientziak ere gora egin du, eta asteburuan zehar 150.000 ikusletik gora egon dira egunkariaren webgunetik partidak jarraitzen. Horiexek dira ostiral goiz honetan, 5. partida hasteko ordu bi geratzen direnean Norvegiatik datozen albisteak.

GQ aldizkariak ere eman zuen honen berri eta tuit baten laburtu zuenez, bere webgunean agertutako xakeari buruzko albistea, Victoria Secreten modeloen 100 argazkiak baino ikusmin handiagoa sortu zuen

So this story about #chess is currently more popular on the site than our 100 shots of Victoria's Secret models... http://t.co/esJhxSrcQg

— British GQ (@BritishGQ) November 14, 2013


Baina partidak dirauten artean, xakelariak ere hor ibiltzen dira/gara partidak jarraitu nahian. Antolatzaileek webgune ofizialean eta YouTuberen bidez zuzeneko irudiak eta komentarioak ematen dituzte, horretarako lau gonbidatu dituzte: Lawrence Trent, Tania Sachdev, Susan Polgar eta Ramesh RBrekin. Guztiek Twitter erabiltzen dute ikusleen iritzi eta galderak erantzuteko, eta lehenengo egunean izan zen jada lehenengo polemika: antolakuntzak #FWCM2013 traola erabiltzea eskatzen zuten, ikusleok ordea #AnandCarlsen esanguratsuagoa erabili genuen. Gerra irabazi egin genuen ;)

Match hastag #AnandCarlsen vs. #FWCM2013 Organizers 0 - 1 Followers :)

— Europe-Echecs (@EuropeEchecs) November 10, 2013


Twitterren bertan, eta Norvegian, Munduko Txapelketaren matx hau TT izan da azken egunotan:

And check out which hashtags that just made it to the top Norway trends! #AnandCarlsen #nrksjakk pic.twitter.com/sZlF6lPs88

— Tarjei J. Svensen (@TarjeiJS) November 9, 2013


Zer gertatuko den? Nork irabaziko duen?

Ez dakit, jende askorentzat Carlsen faborito argia zen. Nik ez nuen garbi eta lehenengo 4 partiden ostean ez dut garbi oraindik:

Nork irabaziko duen? Ez dakit. Nik Carlsenek irabaztea nahi nuke, baina Anand oso gogorra da. Edozer gerta daiteke.

— Mikel Larreategi (@erralin) November 8, 2013

Baina lehenego bi partidetako berdinketen ostean jendeak matx hau aspergarria izango zela ere esan zuen, eta hirugarren eta laugarren partidekin lehenengo biak guztiz ahaztuarazi dizkigute. Borroka gogorra eta luzea izango da.

Txapelketaren inguruko informazio apur bat gehiago Euskarazko Wikipedian ere irakurri dezakezue.

Lehenengo lau partiden kronikak ere irakurri ditzakezue, adibidez The Week In Chess aldizkariarenak:

Sustatu.com-en argitaratutako artikulua.

Aurkezpena

Mikel Larreategi

Mikel Larreategi Arana

(Eibar, 1981). Informatikaria ikasketa eta ofizioz, CodeSyntaxen egiten dut lan Eibar.ORG bezalako webguneak egiten. Ikastolan nengoela xakean jokatzen hasi nintzen eta horretan jarraitzen dut.