Kalamuatik Txargainera

 Pasa den domekan blogen gaineko, edo blogarien tertulian hartu nuen parte. Aurreko domekan hasi zen eta lehenengoan Patxi Traperok, Jozulinek, eta Josu Mendikutek hartu zuten parte. Bigarrenean, Patxik atzera ere, Iturrik eta hirurok.

Etxetik jardun nuen, telefonoz, goizeko 10,30etan da-eta. Goizegi domeka goiz baten Donostiaraino joateko. Gainera automobil barik. Gaur entzun dut tertulia, Patxik jarri baitu bere blogean: hementxe. (ia amaieran)

Berba gutxi egin nuen, ni naizen berritsua izateko. Biana momentu baten esan zidaten gehiegi mugitzen nenbilela, eta telefonoaren kablearekin zarata egiten ari nintzela. Orduan, ez mugitzearekin batera, mutu geratu nintzen! Enfin! Gero, esaldi bakoitzaren amaieran, "ezta?" bat esan eta barre algara! txotxola itxura hartuko zidan batek baino gehiagok. Hori bai, beste garabazio batzuetan ahotsari "pija" itxura hartu diot, eta oraingoan ez. Ederto!

Iturrik bahin baino gehiagotan egin zion erreferenztia gure adin handiari, eta egia esateko han ibili ginen aitona/amama Kipuletaren moduan: orain 10 urte; akordatzen zara duela lau urte; zazpi, ez sei....Horrela Iturri berrogei ez, laurogei dauzkagula ematen du!

Patxiren auekezpenak hasieran ez zidan grazia handirik egin. Pentsatu barik botatzen ditudala gauzak? Horrek zer uste izango du?. Gero, gainera, nire kritikorik zorrotzenak esan zidan berak uste zuela Patxik arrazoia zuela, eta kritikoak inkonsziente deitu zidan. Gaur entzutean, konturatu naiz Traperok horren ostean esaten duela xarma berezi bat ematen didala horrek. Hortaz, konpondu zuen.Eta Iturrik esan bezala Patxi Zalamero! Harritzekoa de, dena dela, belarria zein selektiboa den! eta gauza txarrei gehiago erreparatzen diegula.

Beste alde batetik, esan behar dut gure blogen izena ez zela aipatu, eta Umbralek esan zuena parafraseatuz: "Vengo a hablar de mi blog!". Horretara, inork ezin jakin non sartu behar duen kuxkuxeatzera! Ai, marketina ez da gure ofizioa, gero!

Datorren domekan Jozulin, Josu eta Iturri egongo dira. Hor Jozulin eta Iturriren arteko ahots lehiaketa izango da: biak ala biak oso radiofonikuak. Harrituta geratu naiz, biak ezagututa (Jozulinen lankidea izan naiz eta Iturriren  blog-komunitatekide eta GPSrako ahots-kide naiz) oso inpresio ona hartu nuen: ahots polita daukate irratirako. Disfrutatuko duzue, ziur.

Inork entzun zuen zuzenean? Orain entzun baduzue ere, zer iruditu zaizue? Kritikatu, kritikatu, horrela hurrengoan hobeto egingo dut.

Postaren posta: Iturriri eskatu diot nola jarri Patxiren grabazioa. Eta ea, berak amandako kodearekin (berari ere Patxik emanda) Voilà:

Mila esker, Iturri!

 

Eta azpian jarri dudan inkesta proba egiteko baino ez da. Baina nahiko nuke irakurleek erantzutea, ondo dabilen ikusteko.

Galdera txotxolo bat jarri dut, besterik bururatzen ez zitzaidalako. Hortaz, erantzun gura duzuena:

 

 

Get your own Poll!

 

Ea zelan irteten den.

Bihar politta duda barik, liburu artian literalki murgilduta nago:

Lehelenengo, apaletatik etara, autorien abizenan iniazialakin jarri multzoka. Autore gehixen An, En, Ln, Mn, Sn eta Zn dagoz. Gitxien Nn, bi: Nemorosky eta Narbaiza (ez ni, jakiña, Antxon!)

Ostian, letra bat hartu, ordenatu autoriak eta gero liburuak. letra barruko liburu guztiak ordenauta dagozenian maillakatu (hori eginda dago), baiña identifikatzeko bistazo baten kolore zehatz bateko gometsa jarri liburu-bizkarrian: euskalkixan dagozenak, zurixa; 1A maillakuak, horixa; 1B maillakuak naranjia; 2. maillakuak, urdiña; 3. maillakuak berdia, 4. maillakuak, gorrixa.

Ondorik, apaletan txukun-txukun sartu. Holan literaturako liburu guztiekin.

Disfrutazen nabil,  nahitta eskuak siku-siku zuritzen, azala juaten dakadazen. Kremia emon eta emon nabil. Merezi dau, baiña. Eta gustora egitten nabil, gustoko musikia jarri, batzuetan kantuan be ibiltzen naiz, eta neretako liburu artian ibiltzia beti da plazera. Autore ezezagunak euzagutu, liburu zaharrak deskubridu, irakorrittakuak gogoratu, irakorri bakuak hartzeko gogua sortu,...halaxe, ederto batian! Eta hau lana da, orraittiok! Bai amamia dakadana!

Amaitzen dodanian, emaitza erakutsiko dot!

 

 

 

 

Martitzen arratsaldian Ezkurdin pasau jatan. Eguzkipian, nahiko sosiguz (ez da normala ni holan ibiltzia, beti antxitxiketan eta berandu ibiltzen naizelako), trenera nindoian, etxera itzultzeko. Halako baten, mutil bat hurreratu jatan eta irribarre batekin. Barruan alarman bat ixotu jatan: badator hau zeozer eskatzera, edo txapia emotera. Alertia jarritta nekan, umetatik gagoz hezitta horretarako, defensibara jartzera ohittuta, eraso bat jaso zain. Ez egizue pentsa normala danik gizonezkuak ni abordatzia edozien momentutan! Ezta gitxiagorik be! Dana dala, barruan pilototxo bat dakagu ñir-ñir "arriskua, arriskua" diñuana.

Pentsau neban, baina, aurre-eritxiz jositta neguala eta mutillak indikaziñon bat bat biharko zebala. Barriro zalantzia "perdona" haren ostian. Nik begiratu, berak segundu bateko dudia egiñ, eta ordua eskatu zestan. Esan, eta berriro piloto gorrixa joka.

-¿cómo te llamas? -Bera irribarretsu, eta ni barrutik aiamaka-.

-¿por? -Nik siku-

-Tu cara me suena. ¿Te llamas Sonia? -Bote prontuan pentsautakua erantzun-

-No.- Trenera bidian ni.

-¡Qué pena! (Sonia izatiak berandako zeozer berezixa zan?)

Han laga neban, irribarrez. 

Geltokixan sartzeko neguala, beste bat hurreratu jatan. (Baiña bueno, Zaldibartik danak askatu dittue gaur, ala?) Kiokosko baten gaiñian eztakizer galdetzen. Jaramonik be ez netsan egin. Batez be dirua eskatzera zetorrela pentsau nebalako. Igaul kiosko bate informaziñua bihar zeban. Ez dakitt

Lehen esan dodan moduan, andrazkuak hazitta eta hezitta gagoz, adiestrauta, holako egoeretan siku, takar eta zorrotzak izateko. Arriskua edonun daguala erakutsi deskuelako, beti holan ez dan arren. Dana dala, esan bihar dot askotan holako situaziñuetan aurre-eritxirik barik jokatzen ahalegintzen naizela, baiña gatxa da oso. Anekdota honek erakutsi desta senak asko dakixala, konszientziak baiño gehixago. Eta biharbada, inkoszientiak bialtzen deskuzen seiñaliak pentsatzen doguna baiño zuzenaguak dira. Bai, ezta?

Frantsesari ikaragarrizko kaltea egiten diogu, guregatik desagertu egingo da! Hala dio Frantziako akademiak parlamentuak Frantziako konstituzioan agertu behar zirela iragarri zuenean. Aipatze hutsak tsunamia eragingo omen du! Frantsesa deuseztu egingo da!

Espainiako intelektualak gaztelaniaren defentsan azaldu dira, euskarak -kastuoa, asturiera eta aragoierarekin batera- gaztelania baztertzen duelako. Gizajoak, koitaduak, euren hizkuntza ttikia koloso periferikoen artean janda! Ez dago eskubiderik, gero!

Hirurehun milioi hiztunekin, normala eraso izan dietela sentitzea. Gutxi izateak eta botere bakoak hori dauka, leku guztietan diskriminatzen dituzte, beti daude ahaztuta, errukigarriak! Itzelezko pena ematen didate, baztertuta, zokoratuta, euren hizkuntza debekatuta, ezin erabilita!

Gainera Euskal Herria kontzeptua ere ez dute konprenitzen, nahasgarria dela oso. Ulertzekoa da, burmuin maskaletan hain ideia elaboratu eta okerra ezin sartzea! hori da euren hizkuntza pobre horrek ezin dituelako goi mailako pentsamendu eta hausnarketa egin!

Inork ez dauka errurik, kulturarik eta pentsamendu garaturik ez badaukate. Hain dira primitiboak! Gainera, euskara bezalako hizkuntza handiaren eta nagusiaren aurrean normala kikilduta sentitzea, arriskuan sentitzea. Horregatik dihardugu gure hizkuntza txit printzipala beraiei irakasten, probetxuzko pertsonak izan daitezen!

 

Afektuen deslokalizazioaren gainean jardun nuenean, Patxitrapero jaunak erantzun bat laga zidan. Bertan zioen exijentzia maila ikaragarri igo dela, alde guztietatik. Nik arrazoia eman nion, pentsatzen dudalako exijentzia ikaragarri handitu dela, onerako zein txarrerako.

Batetik, gizonekiko exijentzia handiagoa da, zorionez. Orain belaunaldi batzuk arte, emakukumeen etorkizuna bi eratakoa baino ez zen: komentua ala ezkontza. Ez zegoen besterik, hortik kanpo belditzen zena, arazoak baino ez zeukan: prostituta ala neskazaharra. Hortaz, ezkontzeko presioa oso handia zen, eta exijentzia txikia. Ahal zena. Gaur egun, gauzak zerbait aldatu direnez, presio hori ez da horrelakoa, sotilagoa da, eta jasangarriagoa (gai honek post oso bat merezi du, badaukat zer edo zer martxan). Zorionez, exijentzia altuagoa onerako izan daiteke, nahiz eta honek frustrazioa dakarren, printze urdinaren mitoa...(honek ere post oso bat merezi du, eta Elena Lakaren bidetik, hasi nintzen prestatzen, baina hor dago, neberan. Ikusten duzuenez, proiektu abandonatuz beteta nago, beti beste blogari batzueri kopiatzen.........)

Bestetik, gurekiko exijentzia ere ikaragarri igo dugu: profesionalak, kultuak, irakurzaleak, interesanteak, maitale bikainak, sexiak, emazteak, ulerkorrak, ondo jantziak, etxeko andre maratzak, amak, blogariak, informatuak, modernoak, onprometituak, lagun onak, guapak, gorputz lirandunak, depilatuak, alaiak, eleanitzak, zentzudunak, erakargarriak, osasuntsuak, kirolariak....izan behar dugu, eta gainera takoi altuetan. Baina egunak hogeita lau ordu baino ez dauzka, eta perfekziorik ere ez dago. Super-woman izan nahi dugu, baina askotan mini-neskak baino ez gara, bizitzak alde batetik bestera eroaten gaitu, gura ez dugu tokietatik; estupenda izan barik, narrastxo tatarrez goaz bizkarrean motxika erraldoi bat dugula. Horrela sentitzen naiz askotan.

Eta beste alde batetik, esan behar dut exijentzia horiek gizarteak ere inposatzen dizkigula, emakume eredu bat ematen du, aurreko super-woman hori baino fashion-agoa, baina buru hutsagoarekin, estetikari eta itxurari gehiago erreparatzen diona edukiari eta mamiari baino. Azalekoa, superfiziala, in eta out ondo desberdintzen dakiena, Manolo batzuengatik hilko lukeena (Manolo zapata marka bat da, ez auzoaren senarra!). "Mujeres desesperadas" edota "Sexo en Nueva York"-ekoen tankerakoa. Horiek dira gure muga-ereduak, horiek gure guru estetikoak...Patetikoak!

Orduan, zer esan? exijentzia igotzeak on ala kalte egin digu? Bietatik apur bat: emakume liberatuak gara, antzinako emakume tradizionalen zerebeloarekin. Estresatuta gaude, astirik ez daukagulako hori guztiori egiteko eta lortzeko; jakina, ezinezkoa denez, gehiago ahalegintzen gara. Beraz, pittin frustratuta ere bagaude, "nahi" duguna ezin dugulako lortu (ezinezkoa da!), eta gure buruari esaten diogu ondo gaudela, gure aurrekoeekin konparatuz gauza asko lortu ditugula; gure ondoan dagoen gizona (baldin badago) guk aukeratu dugula; eta gizonik ez badago, horrela ere oso ondo bizi garela, zertarako kaltzontzilo zikinak!, baina batzuetan gustura hartuko genituzke kantzontzilo zikin horiek kariño pixka baten truke....

Kontraesanez beteta gaude, baina hain denbora laburrean hainbeste aldatu dira gauzak, hainbeste lortu dugu; normala da, oraindik gure lekuan ondo kokatu barik eta loka egotea, gure espazioa atontzen eta egokitzen. Gizonok ere gurekin batera mugituko bazinete, errazago egingo genuke dena!

 

 

 

 

Deiak gurekin gustatuta dagoen pertsonaren irribarrea bidali ahal digu, lagunaren haurdunaldi bilatu horren berri eman, azterketa aprobatu dugula, bihar ikasle guztiek piper egin eta jai daukagula....gauza ederrak, politak.

Baina tristeziarik handienak, desgraziarik gogorrenak, notizia krudelenak sarri askotan telefonoz esaten dizkigute.

Bihotzeko okupa abandonatu batek deitu dit. Ikaragarri poztu naiz, betiko moduan gogoan neukalako, baina alegranzia bizkor joan zait, kontatu didana gogorra delako, oso latza.

Berba egin ostean, eskegi eta gero, mila gauza pasatu zaizkit burutik, berarekin bizitako gauzak, noiztik ezaguten dudan, zer egin dezakedan...Hausnartu arren, ezin izan diot irteerarik aurkitu; berarengan pentsatu baino ez. Eta sarriago deitu, jakina!

Hian ez deusak, ahulak eta makalak senttzengara horrelakoetan bizitzaren aurrean! Nondik atera indarra, nondik irribarrea, kemena? Hori gure papera denean, batez ere. Hain berba gutxi daude, hain jarrera konplikatuak bizi ditugu!

Zelan izan euskarri, oinarri eta makulu? Ez dakit, bilatu beharko dut, tokatu zait eta.

(segituko du)

 

San Juan sua egitten dozuenian ez ahaztu konjurua esatia:

San Juan, San Juan
Arrautza bi kolkuan
Beste bi altzuan
Lapurrak eta sorgiñak erre, erre!
Garixak eta artuak gorde, gorde!

Botaizuez momentu onen lapurrak sutara; jaurti sorgin manipuladoriak, loa kentzen deskuenak; sutara kalte egitten deskuenak, diruan baiño pentsatzen ez dabenak; erre herrixa porlanez betetzen deskuenak; bota danak, erre, kiskaldu!

Gorde, baiña, lagunak eta maitaliak; zaindu hazittarako moduan  mometo gozuak; eusti sustraixeri; babestu maitte dozun hori

Disfrutau solstizixo euritsu honetaz, ahal dozuenok behintzat. Uda on!!

 

Azkenean lortu genuen ados jartzea, eta afaria egitea! Burua asko apurtu barik, menu sinple eta buru-hauste gutxirekin. Oilasko batzuk enkargatu genituen!! Hori baino errazago...Dena den, "Pa amb tomaquet" ere egin (eta jan genuen). "Pa amb tomaquet", zer da hori? Ba, pantumaka, Katalunian tipikoa dena. Izan ere, gure Josep -izenak adierazten duenez- katalana da, eta ilusio handia zuen.

Egia esan, janda nengoen pa amb tomaquet hori, baina ez hain gozoa. Hementxe erreportaje fotografikoa, pausuz paus erakutsiko digu nola egin genuen/zuen:

 

 

Lehenego, tomateak ondo garbitu behar dira. Ondoren, xehetzen hasiko gara:

 

 

Argazki artistikoak egin litezke, ezta? baiana hemen dugu benetako egilea lanean:

 

Gero, berakatza txikitu eta oliba olioarekin nahastu. Katiluetan sartu, jendeak zerbi dezan nahi duen moduan ogi gainean:

 

 

 

 

Eta hau da emaitza, ogi gainean. Gero bakoitzak jar diezaiola txorizoa, pernila, solomoa.....

Ummmmmmm! Zoragarria!

Honen ostean, mahaia bete-betea geneukan, eta oilaskoa soberan geratu zitzaigun; nahiz eta batzuek aho betean jardun.

 

 

Gainera, postrerako Florik "quesada" bat ekarri zuen, eta nik "plum cake" integrala egin nuen. azkenerako, denok betekada itzelarekin amaitu genuen. Gehiegi jan, eta lotara! Ez, ez. Izan ginen berriketan, eta gero Goienkalen terraza batean kafea hartzen, eguraldi zoragarria egin zigun eta.

 

Kurtso amaiera polita izan zen, denok gustura egon ginen. Ikasleak, beharbada, pozik egongo dira bukatu delako, baina niri beti kurtso-akaberak estresateak izateaz gain, malenkoniatsuak egiten zaizkit. amaitu da, eta bederatzi hilabetean sortu den komunitatea deseginda gelditzen da betiko, egindako harremana historia bihurtu da, oroitzapen bat.

 

Bizitzaren zikloa da era laburrean ikasturtea: hasi-amaitu=jaio-hil. Zerbait galdu dugun sentsazioa izaten dut beti. Bizkorregi doala dena. Malenkoniatsu baino triste jarri naiz, traszendental, eta ez du merezi, uztailean ere lana baitut. Indarrak gorde behar ditut!

Honen berri izan nuenetik ikusmina sortu zitzaidan, Joseba Sarrionandiaren poemetan oinarritutako dantza montajea zelako. Ez nekien zelan egin zitekeen dantza poemetatik sortu. Horretxegatik, joateko gogo ikaragarria neukan aspalditik.

kontuan hartu behar da Sarri asko gustatzen zaidala, eta dantza ere bai. Ondo lotuta egonez gero, ikuskizun ezin hobea nire gustuetarako. Baina nire beldurra  nahastea nola egin zuten zen.

Arduradunak Kukai eta Tanttaka dira; hortaz, postura ziurra. Eta ikuskizun ederra eskaini ziguten. Egia esan Sarrionandiaren poemekin gauza txar bat egitea gaitza da.

Eszenaratzea bikaina izan zen. Euri hotsak eman zion hasiera, eta hizki eta hitzen euria hasi zen. Poemak hainbat ahotsetan emanak zeuden (batzuk ezagunak,  Sarrionadiarena berarena, Ruper  Ordorika eta Mikel Laboa  kasu). Batzuetan kantatuak, besteetan

musika hutsa. Olerki asko ezagunak, batzuk "Hnuy illa nyha majah yahoo"  poema liburu ederretik hartutakoak. Liburu hau joiatxo bat da, poemario zabala, txukun argitaratutakoa (pasta gogorrekin, paper ona eta ilustrazioekin).

Eta dantzaz zer esan? Dantzari onak dira, gero, Kukaikoak. Itzela, euskal dantzetako pausuak hartuta garaikidea egitea, sentsualitate horrekin,....Beti pentsatu izan dut, euskal dantzetan elkar gutxi ukitu arren, bazeudela batzuk oso sentsualak zirenak...Denek barre egiten zidaten, baina Durangon ikusitakoaren ostean, inork ez dit ukatuko sentsualitatearena!

Montajea ere modernoa eta ausarta. Normalean dantzan (balletean, garaikidean) bikoteen arteko musuak egonda ere, ez dira ematen, sujeritu egiten dira. Hemen ez, hemen eman egiten dira, behar den moduan. Bikoteak, gainera, neska-mutil klasikoaz haratago. Badago mutil biren arteko tango bat polita, hunkigarria, sentsuala, ikaragarria. Ez gaude ohituta, zoritxarrez, mutil bi dantza lotuan ikusten, eta harrigarria egin dakiguke. Baina hain naturala da tango hori, inor ez da konturatzen nolakoa den bikotea.

Dena oso hunkigarria zian zen. Batetik, lehengo poema "Kiromantzidxa" izan zen, eta azkena "Sustraiak han dituenak". Biak oso ezagunak eta esanguratsuak. Gainera Durangon. Euria bezala, hainbat poema oso malenkoniatsuak dira, eta euriarekin hasi eta amaitu zen. Hainbat begi busti ikusi nituen, ni ere negar egiteko puntuan egon nintzen; emozionantea izan zen oso.

Oraindik ikusteko aukerarik badago; eta ni zuek banintz, ez nuke oportunitatea galduko, benetan. Informazio gehiago  dantza.com webean. Erretratua ere bertatik lapurtu dut.  Mila esker.