Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Ilusio faltsuak

Leire Narbaiza 2019/02/14 14:52
Gipuzkoako Hitzan 2019ko otsailaren 1ean argaitaratuta

"Emaidazu eskua, ta hau gertatu zeneko lekura eramango zaitut./ Baina zuk nahiago/ dena ederki ikustea begiak itxita./ Zin egidazu ez dela berriz gertatuko,/ baina soilik ezpainak mugitzen dituzu, ezta?/ Utzidazu esaten lekukoek ez dutela beti berdin ikusten./ Orain ez dago ilusio faltsurik./ Zure itxaropenak zoroen solas pausa./ Zerraldoa bahitua izan da kalean denen aurrean,/ eta zu mutu zaude orain. / Zeinek ulertuko du?/ nagitsuak isilik jarraituko dira./ Zeinek pagatuko du/ inozentzi galduaren prezioa?”.

Hertzainak taldearen kantu hau nahiko kriptikoa iruditu izan zait beti. Edo, beharbada, interpretazio askorako ematen zuela, bakoitzak nahi zuena ulertzeko modukoa zela, alegia. Nahi ala nahi ez, ilun geratu zitzaien letra, ia-ia Hau dena aldatu nahi nuke diskoan sartzekoa bezalakoa.

Abesti zaharra bada ere, egunotan behin eta berriro etorri zait burura Ez dago ilusio faltsurik, eta oraingoan beste zentzu bat hartu diet hitzei. Argiago ikusi dut mezua, ilusio faltsuak eskaini, eta kea saltzen dutenen aurrean, morboaren trafikatzaile krudelak parez pare ikusita.

Sarritan, nahiago izaten dugu dena ederki ikustea begiak itxita, edo albo batera begiratuta. Gure ahoa ez da gai esateko ez dela berriz gertatuko, eta soilik ezpainak mugitzen ditugu, keinu hutsal baten gisa. Lekukoek, ostera, dena dakusate, eta ez dute ikusten gure plantek ezkutatu nahi dutena.

Itxaropena zoroen solas pausa da. Esperantza, ahateak bezala onil baten bidez, galkatutako munstro bat, ahalik eta azkarren gizentzeko, interes ekonomiko eta mediatikoen mesedetan. Eta zerraldoa kalean denen aurrean bahitu dute kamerek, esatariek. Ilusio faltsuen elikatzaileak mutu geratu dira orain, ezin azalduta euren motibazioa.

Gainera, inork ezingo du ulertu; hala ere, nagitsuek isilik jarraituko dute, ezkutuko negozioak azaldu ezinean. Eta zeinek pagatuko du, orain, inozentzia galduaren prezioa? Ezin, inozentzia ezin delako ordaindu diruz.

Kriptikoki moldatu dut kantua, nire interesetara; izan ere, abestia luzetxoagoa da, baina falta den zatiak ez dit balio adierazi nahi dudana azaltzeko, beste norbaiten berbak behar ditudalako sentitzen dudana espresatzeko, inoiz ez dudalako ulertuko ilusioa eta esperantza artifizialki puztea jakinda beste bati ilusio faltsuak eraikitzen dihardugula.

Are gutxiago, sufritzen ari den jendeari, zalantzan murgilduta, tragediaren ertzean. Bai, Malagan zuloan jausitako umeaz eta haren familiaz ari naiz. Sendiari bizirik egon zitekeela esan, eta esperantza zentzugabe —eta faltsuki— handitu. Komunikabideek ere euren negoziorako ilusio faltsuak hedatu zituzten. Zulo ondoan zeuden arduradun politikoek ere itxaropena hauspotu zuten; beharbada, egiten ari ziren erreskate erraldoia zuritze aldera.

Mutikotxo baten desgraziaren lepotik, moral bako jende-moduak etekina ateratzeko aprobetxatu du, itxaropenak itxaropen. Espainiaren batasuneko aldarriak jaurtitzeko, jainkoaren eta erlijioaren apologia egiteko probestu dute abagunea. Sarraskijale madarikatuak dira horiek, inoren samina (beti besteren batena, jakina) erabiliz interes baten zerbitzura. Higuina eta nazka, enpagua eta narda infinituak.

Gure itxaropena zoroen solas pausa.

Gipuzkoako Hitzan

Errebal, adar-jotze galanta

Leire Narbaiza 2019/02/11 14:42
...eta kitto! aldizkariko 1087. zenbakian argitaratua 2019/02/08
Errebal kalian obretan, eta hogei aparkaleku, gitxienez, kendu dittue. Inguru horretan lehen be aparkatzia gatxa bazan, oin itzela da. Kotxiarekin buelta batzuk emon ostian, sutan jarri, eta horretaz idaztia pentsau dot, herriko zonalde horren abandonua azaltzeko.

Baiña etxeko buzoia zabaldutakuan, gaixari beste buelta bat emon detsat, jaso dodan alkatiaren partiduaren propagandia adar jotze hutsa begittandu jatalako.

Merkatu plaziaren kontuak hamaika urte pasatxo daroiaz gure artian. Hamaika urte porrotik porrot. Frankismoko presuak egindako eraikiña bai ala bai bota bihar, porlanaren erresuman bizi garalako, eta megaproiektu bat (orubian kabidu be egitten ez zana) eraiki, marka komertzial handien mesedetan, denda txikixen kaltetan.

Horretarako guztiorretarako, merke saldu zan terrenua. Danon ondaria esku pribatuetara pasau. Bittartian, eraikitzailliak errekia jo, eta udalak orubia erosi bihar. Atzera be dirua galdu.

Krisi betian, zentzunik be ez zekanez, auzokidieri galdetu zetsen ia proiektuakin zer egin. Jakiña, auzokuak espaziuak bihar zirala esan zeben. Udalak eurenari eutsi arren, gerora ukatu egin, eta megaproiektua ahaztu zeban.

Lizitaziñua etorri zan, eta bazirudixan zeozerk urtengo zebala txolopote horretatik. Baiña ixa Australiaraiño zulatu ostian, Oteizaren hutsa geratu jaku, eta ez orixotarraren eskultura urdiña! Ez daka dirurik lizitautako enpresiak, eta diru gehixago eskatu! Obrak geldirik, eta udalak kendu lizitaziñua.

!? ikurrak bentanetan agertu, eta arrapataka, magia! Apirillian barriro be obrak hasiko ei dira, alkatiak bere partiduko propagandan azaldu deskun arabera. Kasualidadia, elekziñuen aurreko hillian! Zertan egon dira oin arte?
Desastre galanta, hamarkada bateko abandonua, eta hausteskunde aurretik ustezko konponbidia. Beti bardin ibilli bihar ete dira? Kokoteraiño!

...eta kitto!-n

Ehun(du)

Leire Narbaiza 2019/02/07 14:33
Argia aldizkatiko 2629. zenbakian argitaratua

Ehungailua
La Encartadako irudia

Irazkiko harien artetik bilbekoak pasaraziz, ehuna moldatu”. Hala definitzen du Euskaltzaindiaren Hiztegiak ehundu berba. Ehungailuan jartzen dira irazkiak (goitik beherako hariak, tenkatuta eta mugitzen ez direnak), eta euren artetik, zeharka, bilbea (beste haria) ezker-eskuma pasatzen da anezkarekin (orratz erraldoia), oihala gauzatu arte.

Iaz Euskaltzaindiak ehun urte bete zituen, eta Euskara ehuntzen leloa aukeratu zuen urteurrenerako. Argia-k ere ehun urte bete ditu aurten, zahar izatea akats legez ikusita dagoen sasoi honetan. Baina aldizkari hau zaharra izan arren, etengabe dabil eraikitzen, produzitzen, oihala egiten, berrizten, gure errealitatea ehuntzen.

Artikulu honen izenburua originala ez bada ere, esango nuke gure aldizkaria zerutik argitzen hasi zitzaigunetik, eta txikitik eragiten, gelditu barik aritu dela irazkia eta bilbea uztartzen, anezkaz gurutzatzen. Irakurleak eta informazioa, Euskal Herria eta mundua, beti euskaraz.

Zorionak, Argia. Zorionekoak zuek, Argia Jendea. Beste ehun urte ere jardungo ahal du ehungintzan!

Argian

Tabernak, maitasuna, kalea

Leire Narbaiza 2019/02/04 14:26
2019ko urtarrilaren 18an Gipuzkoako Hitzan argitaratua

Laurogeiko hamarkadaren amaieran oso famatua egin zen Gabinete Caligari talde espainiarraren Al calor en un bar kantua. Parrandetan abestu ez ezik, dantzarako motiboa ematen zuen, gainera. Abestiaren leloa ahots betez kantatzen genuen, eta hala zioen: Bares, qué lugares tan gratos para conversar. No hay como el calor del amor en un bar (Tabernak, zelako leku atseginak solaserako. Maitasunaren beroa taberna baten baino gauza hoberik ez dago).

Niri neuri letra zati horrek zirrara bitxi bat sortzen didala aitortzen dut. Oso bisuala egiten zait, eta ia film baten bezala ikus nezake neguko hotzetan, taberna atsegin bateko barra bazter baten maitearekin izandako berbaldi goxo eta konplizea; non mundua edaritegi horretako txoko horretara mugatzen den, unibertsoa finitua, kutunaren begietan amaitzen delako; non begiek ahoek baino gehiago adierazten duten… Bai, hori guztiori datorkit burura kantua entzutean!

Oso iradokitzailea da ahapaldi hori, ostatuetako giroak eragindakoa, hain zuzen. Tabernetan hazi gara, eta tabernetan eman dugu gure bizitzaren zati handi bat. Tabarniakoak ez, baina tabernakoak bagara ia guztiok gurean. Onerako zein txarrerako, gure bizimoduaren ikurretako bat da. Ni ere tabernazalea naiz, abestiak dioen legez, leku atseginak eta ederrak direlako egoteko eta babesteko. Baina orain beste perspektiba batetik begiratzen diet establezimendu horiei. Beharbada adina izango da, edo bizitzaren momentu hau, ez dakit, baina azken boladan begitantzen zait tabernek kalean egoteko gure modua baldintzatzen dutela zeharo.

Jesarri zarete inoiz arratsalde erdian kaleko banku baten, kale erdian, ez plazan, egonean egotera? Harridura begiradak jasotzen dira, eta komentarioak: Zer, zain? Zer egiten duzu hemen?. Jendeari bitxia egiten zaio adinekoa izan barik kale erdian jarrita egotea. Baina hogei metro harantzagoko terrazan eserita izanez gero, komentarioak bestelakoak dira: Zer, kafea hartzen? Zu bai ondo!

Badago langa bat banatzen gaituena: tabernara joan litekeen pertsona, eta joan ezin dena. Gure kafetegi eta edaritegiak hemengo gazte-helduon espazioak dira, oro har. Jo dezagun parke, plaza eta kaleko bankuetara. Zein pertsona aurkitzen ditugu? Zaharrak, nerabeak eta atzerritarrak, batez ere —ez esan parkean txintxaunetan umeei begira denbora luzea ematen duzuela, urte gutxi barru tabernara joango zarete-eta—. Klase sozial eta adin arrakala itzela dago hor. Ia beti ekonomia duena oinarri, kafetegira joanez gero kontsumitu egin behar delako, jakina, eta poltsiko askok ezin dute egunero-egunero halako premiagabeko gastua jasan.

Hain dugu barneratuta tabernaren kultura, non normalizatu egiten ditugun kontu ez hain normal asko. Adibidez, espazio publikoaren pribatizazioa terraza eta mahaiekin (eragiten duen enbarazu guztiarekin hainbat espaloitatik pasatzeko orduan); edota alkoholaren kontsumo neurrigabe eta etengabea; edo edonoiz kontsumitu behar izatea zeozer, lagunekin kalean egoteko. Zeharo guretu ditugun kontuak dira, baina hausnarketa bat merezi dutenak.

Bai, eta segituko dugu tabernez gozatzen, baina agian beste begirada bat dugula, ezta?

Gipuzkoako Hitzan

Izendatzen ez dena, ez da

Leire Narbaiza 2019/01/31 14:09
Gipuzkoako Hitzan 2018ko abenduaren 21ean argitaratutakoa

Irratian Basque Label Harategiak izeneko produktu baten iragarkia nabil entzuten azken boladan. Eusko Label pean omen dagoen Euskal Okelaren saltokiak dira harategi hauek. Kalitatea goretsi nahi dute, eta halako establezimenduetan “harakin maisuak” daudela esaten zaigu spotean. Zalantza sortu zait harategi horietan ez ote dabilen emakumerik lanean, edo, beharbada, daudenak ez ote diren maila goren horretakoak, harakin laguntzaileak-edo, aprendizak akaso; aitatzen ez direnez, ezin jakin…

Egia esatera, harakin estereotipoan gizonezko indartsu eta musugorriak agintzen du. Baina estereotipoa eta errealitatea normalean ez dira bat etortzen. Horregatik, besterik egiten ez badugu ere, bada ordua imajinario hori aldatzeko, emakume harakinak ere badirela esateko, maistra harakinak ere izan litezkeela, gizonen parekoak, eta euren propagandetan ere izendatuta agertu behar direla.

Iragarkia behin eta berriro entzunda, ezin isilik geratu, eta Twitterren idatzi nuen ea Basque Label Harategi horietan ez ote zegoen emakume harakinik, denak maisuak izanda hori ematen zuelako aditzera anuntzioak. Euskaraz, behintzat, hala da. Handik gutxira, Eusko Labeletik erantzun zidaten baietz, bazeudela, baina hori zela eslogana, eta jarriko zituztela Interneten bideoak emakume harakinekin! Ajam! “Ondo hasi gaitun”, pentsatu nuen.

Erantzun egin nien (zelan ez!) horrela, aitatu barik, emakume harakin horiek baztertzen zituztela —ez dezagun ahantz irrati iragarkia zela—. Gainera, euskaraz biak aipatu behar direla ere gehitu nuen. Maistrak zirela, ez maisuak. Maisuak gizonak baino ez direla, eta iragarkia gaztelaniaz pentsatuta zegoela ere bota nien. Atzera ere erantzun zidaten, maisuak eta maistrak zeudela, eta webaren lotura jarri zidaten (gaztelaniazko lotura!). Ikaragarria! Ez zidaten batere ulertu! Berdintasun kontu bat ez ezik, hizkuntza kontu bat ere badelako, euskaraz harakin maisu-maistrak esan behar delako generikorik ez dagoelako kasu horretan, nahiz eta gaztelaniaz maestro (maskulinoa) RAEk generikotzat hartu.

Baina badugu generikoa dena desgenerizatu (barkatu asmakeria) zuenaren adibide ezagun eta argia, eta jarriko dudan eredua ez da feminista militante batena, ezta gutxiagorik ere. Denok dugu gogoan Ibarretxe lehendakari izan zenean jarri zuela modan “vascos y vascas” famatua. Ordura arte, halako diskurtsoetan gutxitan entzuna, baina gure belarrietan erraz bide egin zuena. Lopezek lehendakaritza lortutakoan, ez zuen erabili aurrekoarena, distantzia jartzeko, agian, eta “vascos” bihurtu ginen denok. Hala ere, “vascos” horrek ez gintuen emakume euskaldunok bere baitan hartzen, “vascas” ere entzun behar genuen barne geundela ulertzeko. Izan ere, hitzak tanta txinatarrak bezalakoak dira: poliki-poliki egiten dute zuloa eta ubidea.

Baina hainbesteko garrantzia du honek? Zergatik gabiltza hain tematuta aitatu beharrarekin? Zer dela eta jotzen dugu kaparrada kontu honekin? Burutik jota ote gaude? Ez, bada, izendatzen ez dena ez delako existitzen, eta aitatzen ez bagaituzte ez garelako ezer. Anjel Lertxundik Azkenaz beste liburuan dioen moduan: “Izenik ez duena, nola izango da izanaren jabe?”. Izenik eman ezean izana ukatzen zaigulako. Ikusezin bihurtzen gaitu, ahaztuta laga. Izan ez bagina bezala, maistrak ere bagarelako.

Gipuzkoako Hitzan

Hurrengo kanpaina iritsi bitartean

Leire Narbaiza 2019/01/30 09:32
2018ko abenduaren 14an Gipuzkoako Hitzan argitaratua

Txispun, txispun, txispun, amaitu da azkenean euskararen sasoia. Kitto, itzul gintezke azaroaren erdi aldean bizi genuen egoerara. Topera ibili gara euskaldunak azaroaren 23tik abenduaren 9ra. Bukatu zaigu plantak egiteko garaia, herri normal bat gareneko simulazioak game over du idatzita pantailan. Bueltatuko gara lehengora, guretik ahalik eta gehien emanda.

Gabonei bidea libre laga behar diegu, badaezpada ere. Durangoko Landakoko pabiloian garbiketa sakonean jardungo zuten, gure herri mirrin honen kultura hezur-hutsaren hondakinak eta bilgarrien puskak jasotzen. Pobreok ere errefusa ekoizten dugulako.

Liburu eta disko azokak itxi ditu 53. edizioko ateak. Letra eta musika oihan horretan murgilduta ibiltzen garen guztiok galdu samar ere mugitzen gara, noraezean, hainbeste produktu eta kontu desiragarriren artean. Enpatxatuta paper-festa horretan. Izan ere, argitaletxe eta diskoetxeak dena emanda, modu bulimikoan, eskaintzen digute, askotan, urte guztiko lana.

Bisitari goseztook urte horretako musika eta literatura uztaz hornituta itzuliko gara etxera. Askorendako urtean erosiko duten liburu edota disko bakarrarekin. Beste hainbatendako, era erraza edo modu ia bakarra izango da gustuko hori lortzeko, euskarazko produktuak ez daudelako hain eskura edonon. Gure kulturaren osasun makalaren sintoma adierazgarriena.

Baina etxera iritsi, eta liburuok aurreko urteetako liburuen zutabean geratuko dira, askotan, meta handitu eta ia erraldoi bihurtu arte. Baina zelan irakurri guztiak? Bost urte sabatiko beharko genituzke, barren! Urteok eman jo eta ke irakurtzen, ez lan, ez aisialdi. Telebista eta Internet ere desagertuta gure bizitzatik, sortutako liburu-pilaketa desagertzeko, guztiak irakurri ahal izateko. Jakina, berriro ere azoka edota liburu-dendarik zapaldu barik, multzoa handitu ez dadin. Baina bost urte horiek pasatuta, atzera ere desfasatuta geundeke. Ez dauka erremediorik, ezin da dena leitu. Zulodun botila da: ura bota arren, inoiz ez dugu beteko.

Durangokoa euskaldunon jarrera bigorexikoaren erakusgarria ere badela esango nuke. Ez dugu ahaztu behar azokaren aurretik Euskaraldia izan dugula. Amaitu orduko hasi zen-eta Landakon festa. Ariketa egite etengabe horretan, Euskaraldiak askorengan ilusioa isiotu duela begitantzen zait. Hiztun asko ahaldundu eta irribarretsu ibili da kalean. Oraindik aho eta belarrien txapak ikusten dira paparretan. Eta egindako esfortzua batzuek, behintzat, luzatu dute Durangoko azokak iraun duen arte.

Horrek ere kezkatuta nauka, gure onena eskaintzeko gaitasuna daukagulako, eta zerotik ehunera momentu baten jartzen garelako abian. Dena ematen dugu, baina horrek ondorioa ere izaten du: leher eginda amaitu, indar barik eta ohean egoteko beharra izatea. Eta hurrengo egunean, giharrak minduta ibili ezin!

Funtzioa-n Xabier eta Piterren moduan kantatuko dut: bukatu da, bukatu da, bukatu da, akabo! Zefini demostratzearena! Ea Gabonetan gihar-min hori desagertu, eta osterako indar pixarrak batzen ditugun —edo ilusioa sikiera—, berriro ere abendua iritsi arte, edo hurrengo kanpaina bitartean, behintzat!

Gipuzkoako Hitzan

Publizitatea, iragarle

Leire Narbaiza 2018/12/14 09:00
Argia aldizkarian 2624. zenbakian argitaratua

Sekula gauzatu ez dudan proiektu bat dut aspaldian buruan: arratsaldeko telebista saioen etenetan ematen dituzten iragarkiak grabatu, eta ostean iruzkinak egin. Ziur naiz irudi terrible bat aterako litzaidakeela. Izan ere, publizitateek urteko sasoiak adierazi ez ezik, modan eta bogan dagoena ere markatzen dute.

Proiektua egin bitartean, aspaldion ikusitakoekin konformatu behar. Poker, erruleta eta postura etxeen iragarkiak nagusi dira, diru erraz baten promesa egin, era ludiko eta errazean. Jokoaren plazera saldu, desplazera erakutsi barik. Jokatu ostean, badirudi etxea zaindu behar dela. Zorriak Lehen Hezkuntzako gela batean lez ugaritu dira segurtasun enpresen spotak. Alarma sortu, alarmaz arma gaitezen, etxean gotortu, segurtasunaren izenean.

Baina deigarrienak zaizkit medikuntza-aseguruen iragarkiak. Desagertuta zeuden ia, eta orain tsunamiaren olatua dirudite. Medikuak telefonoz artatuko gaituela dioskute gure asti ezaren arazoa konpontzeko! Kalitatea!

Iragarkiek etorkizuna iragartzen ei dute. Beldurra zabaldu, lapurretak normaldu, eta osasungintza pribatua izango dela anuntziatzen digute. Bihar-etzi lapur eta tratatu ezineko gaixoak baino ez da izango gurean. Etorkizun iluna.

Argian

Sentimendu kontentzioa

Leire Narbaiza 2018/12/12 12:20
Argia aldizkarian 2619. zenbakian argitaratua

"Mundua ez da beti jai, inoiz tristea ere bai” diosku Mendian gora haritza abestiak. Eta mila motibo egon arren kantatzeko alai, tristeak ere hamaikatxo dira. Hauetaz gutxi egiten dela berba begitantzen zait.

Bizitzak zaplazteko ederrak ematen dizkigu, eta egungo euskaldunok erreakzionatzen ez dakigula uste dut. Gaixotasuna eta heriotza tabu bihurtuta, pena eta negarra ezkutatu beharra dugu. Hori da gure patua. Halere, sentimen horiei begiratu eta aurre egin behar zaie.

Gaitza da, batez ere gure kulturan, eredua sentimenduei barruan eustea denean, erreprimitzea. Hor dator arazoa, inoiz inpostore ere sentitu izan gara batzuk, kontentzio giroan; hileta batean, esaterako.

Izan ere, oso-oso gertukoa ez bada hildakoa, ez dago ondo ikusia negar egitea. Gogo ikaragarria izan arren norbait besarkatzeko eta malkoei lasai atea zabaltzeko, ezin egin, ez ei delako gure estiloa.

Baina nork marka lezake pertsona batekiko dagoen afektua? Zirkulu gertukoenean egon ez arren, heriotza hori oso barruan senti genezake, pertsona maitagarria zelako, lagun ona, edota, beste barik, maite genuelako. Halere, begiak siku, bihotza gainezka gaude. Halakoengatik bakardadean negar egitea benetan da tristea, gero.

Argian

Oporrak, Gabonak eta hauteskundeak

Leire Narbaiza 2018/12/04 12:51
Gipuzkoako Hitzan 2018ko azaroaren 30ean

Matrail-hagin batean arazoak izan ditut, eta nahi baino gehiagotan joan behar izan dut dentistarenera. Azkenerako, hagina salbatu ezinda, erauzi eta inplante bat jarri behar didate. Mindua dut oia, are minduago poltsikoa. Prozesu luzea da, faktura bezainbestekoa, eta eman didaten hurrengo hitzordua datorren urteko otsailerako izan da. 2019ko otsaila! Baina noiz da hori? Non egongo ote naiz? Zenbat gauza gerta litezke epe horretan?

Lehengo batean, batek aitatu zidan inauterietarako kuadrillako mozorroa erabakia zutela. Aratusteak! Lekutan daude, barren! Haginlariarekin dudan ordua baino urrunago! Gero, beste batek kontatu zidan eurak Gabonetan hasten zirela prestatzen udako oporrak! Eta oraintsu jakin dut lagun batzuk badabiltzala datorren udazkenean egingo duten asteburu-pasa kontratatzen! Gure amamak horri guztiorri “gauzei aurrea hartzea” esaten zion, prebenitzea!

Supermerkatu jabe batzuek ere gauzei aurrea hartzen diete, eta urri hasierarako jartzen dituzte Gabonetako turroiak eta enparauak. Orduan oraindik sandaliatan ibiltzen garenok begiak talo eginda geratzen gara produktu horiek ikusita. “Zelan izan liteke, hilabete luze bi geratzen dira-eta?”. Urtero harridura bera, beharbada, guk ez dugulako horren premiarik ikusten. Ze nezesidade Eguberriak aurreratzeko?

Gabonak baino urrunago daude, ordea, maiatz bueltako udal eta foru hauteskundeak, baina dagoeneko kanpaina betean murgildu dira alderdiak. Horiek bai direla espezialistak botazioei gaina hartzen. Gurean, daborduko alderdi bi ahalegindu dira saltzen txarto amaitutako ospitale bat, lehendakari izandako trenzale batek mitin baten inspirazio une bat eduki eta agindu zuena. Kromo truke baten ostean, hementxe daukagu (Eibarren) trafiko handiko errepide biren artean egin duten erietxea, momentuz osasun-etxe handi bat baino ez dena. Mugitu kontsultak beste leku batzuetatik, ospitalea hornitzen dugulakoan. Fantastikoa!

Beste alde batetik, aurrea hartzeko lasterketa horretan, psikoanalista bihurtu zaizkigu Gipuzkoako diputazioko publizistak, “Gipuzkoa gehiago, konplexu gutxiago” aldarrikatzen baitute. Ez dakit “Gipuzkoa gehiago” esanda zer proposatu nahi diguten: Ermua, Hendaia, Aramaio eta Leitza okupatu nahi ote dituzten, herri horiek geureganatuta txikitasun konplexua desagertuko zaigulakoan. Kolonizatu eta handitu Gipuzkoa. Auskalo. Baliteke New Guipuscoa bat aldarrikatu gura izatea Nevadan, beste Gipuzkoa bat gehiago egon dadin munduan. Edozer izan liteke, inoiz ez dago jakiterik batzuek zer duten buruan jira-bueltaka; prebenitu, badaezpada ere!

Aurrea hartze horretan, agintari askok Olentzerori gutuna idazten diharduen ume bat ematen dute: eskutitzean ondo portatu dela adierazi, obra pila bat inauguratu, argazki askotan agertu, eta ez-dakit-zenbat aurresku adi-adi ikusi dituztela adierazi. Trukean, Olentzeroren lau arroako zahagia ardoz hornituta barik, boto-kutxak euren alde beteta ekarriko dizkioten ustean, besaulkia ipurdipean itsatsita jarraitzeko.

Aurrea hartzea biharkoan begia jarrita, atzokoa mantentzeko. Gain hartzea, gainean segitzeko. Burua biharkoan, ipurdia atzokoan. Orainean, inoiz ez, aurrea hartuta ezinezkoa delako.

Gipuzkoako Hitzan

Kirolez blai

Leire Narbaiza 2018/11/22 09:00
Gipuzkoako Hitzan 2018ko azaroaren 16an argitaratua

Pasa den igande goizean, irratia piztu eta Behobia-Donostia lasterketako kide batzuen elkarrizketa entzun nuen. Hara —pentsatu nuen neure kautan—, amaitu denez, ez dut gehiago entzun behar izango. Baina oker nenbilen, elkarrizketak amaitu ostean, saioa agurtu, eta futbol partida bat emateari ekin zioten. Informatiboa ere aurreratu zuten zertxobait, inork minuturik galdu ez zezan, badaezpada ere!

Kirola jaun eta jabe. Futbola, batez ere. Eta, batik bat, jaun, gizonena eskaintzen delako, oro har. Neguan. Udan, estropadak beste ezeren gainetik. Hori bai, gizon eta emakumeenak. Eskerrak. Neguan, astean zehar, ordea, gizonezkoen futboleko Lehen Mailako euskal talderen batek partida jokatzen badu (eta lau talde dira!), jokatzen duten orduan jokatzen dutela, betiko programazio osoa, kanpora. Ondotxo dakite hori Nekane Peñagarikanok eta Arantxa Iturbek, Arratsean saioko gidariek, Euskadi Irratia + izeneko web zerbitzura desplazatzen baitituzte. Futbola izan zitekeen mugitutakoa, ezta?

Hori Euskadi Irratian. Pentsatzen dut Radio Euskadin antzera izango dela. Baina zer gertatzen da ETBn? Portaera desberdina dute Euskal Telebistako kate biek. Kirol emanaldi guztiak ETB1en egiten dituzte, ez dago bakarra ere ETB2n. Beraz, kirol zama guztia euskarazko katean kargatzen dute. Gainera, ezin da ahaztu, asteburuetako ia emisio guztia kirolek betetzen dutela. Ostiral gauetatik, igande gauetara. Saio gutxi daude kirolari eskaini bakoak: meza, Oholtzan eta informatiboak. Horiek salbuetsita daude, ordutegi horretan ez dagoelako probarik. Nahiko nuke ikusi, bestela, kateko arduradunek noren alde egingo luketen: meza ala kirola.

Beraz, asteburuetan kirol telebista bihurtzen da ETB1. Berdin da zer eman. Ez du axola pilota partida zahar bat den, edo futbolean kadeteek jokatzen duten. Kontua da kirola ematea. Eta diot nik, hain ezinbestekoa bada futbola jartzea larunbat arratsaldeetan, zergatik ez dute ematen Lehen Mailako emakumeen partidarik? Behintzat, berdintasunaren alde egingo luke telebista publikoak. Era berean, emanaldietako batzuk ETB2n eskaini beharko lirateke, baina euskaraz, jakina. Horrela ere, euskarara erakarriko lukete inoiz ETB1 isiotu ez duen jendea, eta euskaldunoi espazioa eskainiko ligukete bestelako programazio bat izateko, premia gorria daukagu-eta.

Askotan, egia da saiook betegarri lanak egiten dituztela. Beste batzuetan, ostera, kirolzaleen gozamenerako ere izango dira, ez diot ezetzik. Baina ez du sustatzen eta bultzatzen benetako kirola. Espektakulua baino ez du indartzen emanaldi uholde horrek. Produktua, merkatua eta negozioa, besterik ez. Izan ere, bultzatzekotan, norgehiagoka eta lehia bultzatzen ditu, eta euskaldunon arteko ezinikusia eta probintziakeria. Hori guztia batzuen mesedetarako.

Nire ustez, kirola egitea sustatu beharko litzateke. Eta askotariko kirola, pilotarekin eta futbolarekin orekatze aldera, ehunka modu daudelako gorputzari eragiteko. Era berean, sedentarioak garenok ipurdia mugitzera animatuko gaituen zerbait ere eman behar luketelakoan nago. Ez dut esango aerobika, gure nerabezaroan Eva Nasarrek TVEn egiten zuen bezala, baina bai zeozer aulkitik altxatu gaitezen. Horrela ere zerbitzu publikoa egiten da eta.

Gipuzkoako Hitzan

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Irakaslea eta blogaria (+)

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan atala
#MadalenakKafesnetan

Artxiboa
2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005
Kontagailua