Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Menéndez Pidalen teoria

Menéndez Pidalen teoria

Amatiño 2011/06/19 00:00
Interesgarria Eduardo Aznar antropologoaren “El euskera en La Rioja” (Pamiela, 2011) zabalkunde-liburua. Ez, ezer berriegirik dakarrelako, eta bai, hainbat hamarkadatan jasotako gaiak biltzen eta errazten asmatzeaz gainera honako helburu honi atxikitzen jakin duelako: euskara ez zen Errioxaratu Errekonkistak eragindako kolonizazioarekin batera, ezpabere erromatarren aurretik ere euskara izan bazen Ebro ibarretan. Baina, hala ere, horrelako zerbait aurreratu zuen Ramón Menéndez Pidalek... 1918 urtean.

                                                         

Ez, ez da berria Ezkarai inguruan euskara nagusi zenik XIII. mendean, ez baitzuen alferrik Juan Bautista Merino Urrutiak horren berri eman orain 75 urte  (El vascuence en el valle de Ojacastro, con una adición sobre el vascuence de Burgos. Madrid, 1936).

Batere berriak ere ez dira Emilianotar Glosen  kodexean estreinako idatziak agertu ziren “Izioqui dugu” eta “Guec ajutu ez dugu” esaldiak, ondotxo bai baitakigu Euskaltzaindiak milurtea ospatu zuena Donemiliaga Kukulako Yuso monasterioan 1974 urtean.     

A. Irigoien. Euskaltzaindia, 1976

Alfontso Irigoien, Errioxar Ikerketa Institutuaren ordezkaria, Luis Villasante euskaltzainburua, Juan Bautista Merino Urrutia eta Juan San Martin. Atzekaldean, Xabier Aranburu kazetaria. Donemiliaga Kukulako Yuso monasterioa, 1974.

Berri samarrak, aldiz, Errioxako mendialdean 1980ko hamarkadan aurkitu ziren hilerriak non, besteak beste, hamaika lagunen euskal kutsuko izenak agertzen diren, “sesenco” (La Laguna, Soria) esaterako, zezen-buru eta guzti.

Eta azkenik, berriagotzat edo jo behar Eduardo Aznarren beraren tesia, alegia: euskara ez zela izan Araba-Bizkaitik Errioxa aldera joan ziren euskal kolonoek eramandako hizkuntza, erromatarren aurretik ere bertako-bertakoa zena baino.

Hala ere, nago Eduardo Aznarren ekarpenaren balio erantsia  ez ote den “politikoa” gehiago, “akademikoa” baino. Politikoa diot, zentzurik onenean, ausardia behar baita Nafarroari ere euskal erroak ukatzen zaizkion  garaian Errioxa euskalduntzat aldarrikatzen hastea.

Eta ekarpen akademikotzat berri-berria ote den zalantzan jartzeari ekin diot, berriz, Ramón Menéndez Pidal  filologoak orain dela ia ehun urte esan zuena gogoan hartuz: “En Burgos hay, efectivamente, colonización vascona (Báscones, Villabascones, Basconcillos, Baskuñana, Bascuñuelos…) mayor que en otras provincias  (Palencia, Soria, Oviedo, Galicia, Portugal…) <…> y esto se comprueba por el hecho de que en la Rioja, donde hay un máximo de topónimos ibero-vascos no hay ningún pueblo llamado Báscones; su vasquismo no procede de colonización” (Sobre las vocales ibéricas de E y O en los nombres toponímicos. Revista de Filología Española, V, 1918).

Colonizacion riojana

En torno a la lengua vasca. Ramón Menéndez Pidal. Buenos Aires, 1962

Amatiño
Amatiño dio:
2011/06/20 16:29

Ea ondo ulertu dudan;

  1. "Lana oso berritzailea" dela diozu, "idea hauek lehenago proposatu baziren ere". Beraz, funtsean ez gaude elkarrengandik horren urruti.
  2. Nik, oker nahiz zuzen, "balio erantsia" politikoa ote den azaldu dut. "Helburu politikoa" zuk ezarri duzu.
  3. Zehaztu ere zehaztu nahi izan nuen "politikoa (zentzurik onenean)", bai baitakit zenbaiten ustez politika hitzak ez duela zentzu txarrik baino. Baina zer uste duzu zuk dela politika?
  4. Behar bada arrazoi duzu nik zentzurik gabeko aipamena egin dudala diozunean. Baina nik, zentzubako gauzak esan arren, izena jartzen dut. Eta zuk, ordea, zentzu handiko gauzak esateko ere, ezkutuan ari zara. Ez zaude nonbait oso seguru.
norbaitek
norbaitek dio:
2011/06/20 15:45

Balio politikoa? Baina zuk zeuk liburua irakurri ote duzu? Ez dut inon ere helburu politikorik ikusten. Aipamen horrek ez dauka zentzurik. Eta lana oso berritzailea da, idea hauek lehenago proposatu baziren ere.

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hogei ken bi? (idatzi zenbakiz)
Erantzuna:
Aurkezpena

Amatiño

Luis Aranberri Mendizabal