Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Jzioqui dugu. Guec ajutu ez dugu

Jzioqui dugu. Guec ajutu ez dugu

Amatiño 2011/04/05 00:05
Euskaltzaindia Donemiliaga Kukulako Yuso monasterioan batzartu zen, 1974ko ekainaren 15ean, “Glosas Emilianenses” kodexaren milurtea ospatzeko eta, aldi berean, glosa horien artean agertzen diren lehen euskarazko esaldiei gorazarre egiteko: “Jzioqui dugu. Guec ajutu ez dugu”. Biltzar hartan Alfontso Irigoien euskaltzainak bere sarrera-hitzaldia irakurri zuen Errioxako euskararen nondik norakoaz, oro har, eta bi esaldi horien esanguraz, bereziki.

Osoko euskaltzain berriak X. zein XI. mendeetan Nafarroako erresuma zertan zen azaldu zuen aurretik, eta Aymeric Picaud erromesak Santiagora bidean ezagutu zuen giroa, gero. Ondotik, testuinguru hartan Emilianotar Glosen kodexean estreinako euskaraz agertzen diren lehen esaldi biak aztertu zituen,  Karmelo Etxegaraik Bernat Etxeparez egindako aztarrenak oinarritzat hartuz.

Hitzaldian zehar Alfontso Irigoien euskaltzainak artean ezezagunak ziren beste pare bat datu ere eskaini zituen. Batetik, 929ko agiri bat, non hainbat zertzeladaren esangura adierazteko egileak ezarri zuen: “quod vulgo dicitur Cella Alboheta” (inguruetako gela edo); alegia, herri xeheak euskaraz esan ohi zuela elkar ulertzeko. Eta, bestetik, San Migel Pedroso komentuko lekaimerik gehienen izenak euskaldunak zirela 759 urtean. Irigoienen iritziz, Errioxa euskalduna omen zen Errekonkistarekin batera iparraldetik hegoalderantza jende-mugimendua hasi aurretik.

Akademiaren protokoloari jarraituz, Alfontso Irigoienek Antonio Arrue eta Jose Mari Satrustegi euskaltzainak izan zituen sarrera-laguntzaile. Erantzun-hitzaldia, berriz, Luis Villasante euskaltzainburuak eman zion. Horrez gainera bertan izan ziren beste hamaika euskaltzain osoko --Jean Haritschelhar euskaltzainburuordea eta Juan San Martin idazkaria tarteko-- zein urgazle, eta baita edozenbat idazle, kultura-eragile eta kazetari ere.

Ekitaldi berean, Juan Bautista Merino Urrutia euskaltzain urgazlea Vascuence en la Rioja y Burgos gaiaz mintzatu zen eta, ondotik, Aita Villasantek  ordutik aurrerako ohorezko euskaltzain agiria eman zion.

Ekitaldia amaitu ostean, Villasante euskaltzainburuak --Logroñoko Diputazioaren,  Errioxar Ikasketa Institutuaren eta bertako Agustindar Errekoletoen ordezkariekin batera— orduandik Donemiliaga Kukulako  Yuso monasterioaren sarrera-aretoan bertan esekia jarraitzen duen marmol zuriko oroitarria agertarazi zuen:

 Izioqui

Marmol zuritan egindako oroitarria

AIrigoien

Alfontso Irigoien, euskaltzain sarrera-hitzaldian

IrigoienVillasante

Alfontso Irigoien agiria jasotzen, Luis Villasante euskaltzainburuaren eskutik

Amatiño
Amatiño dio:
2011/04/06 20:02

ETBren sorreran, 1983an, Teknika Zuzendaria ondarrutarra zen. Tipo jatorra, zuzena, behargina, berriketabako teknikaria, eta teknikaririk gehienak bezala "farandulatik" urruti ibiltzen ahalegintzen zena. Euskaldun peto-petoa, baina batere alfabetatua ez.

Gure Teknika Zuzendariak "guek" erabiltzen zuen beti, "guk" erabili beharrean, eta geure burua jakintsutzat jotzen genuen sasi-letratuok adarra jotzen genion, batere errukirik gabe.

Bihoa aipamentxo hau haren omenetan eta barkamen eskaketan, are gehiago kontuan izanik 1974an Yuso monastegian egona zen kazetari petral honek 1983an, Iurretan, horrenbeste jakin beharko lukeela.

Serafin Basauri
Serafin Basauri dio:
2011/04/11 13:03

Eskerrik asko Aritz. Berba politta. Ilusi Labayruk diñuana:

aiutu 1 adj. adecuado -da, ajustado -da, acomodado -da. ~ apropos

oier g
oier g dio:
2011/04/05 11:10

Eskerrikasko Amatiño. Glosa emilianensiak gora, glosa emilianensiak behera, baiña glosak eurak irakorri bakua naiz, ezta euskerazko hórrek berbok be. Oiñ badakat atxekixa.

aritz
aritz dio:
2011/04/10 22:58

Nire amak (Etxebarrikoa da bera) eta erabiltten dabe ajutu berba, esaterako honako kontestuetan: "etxe txikixe da baina ajutue" etributu/adjetibo moduan erabiltten dabe. Esangura ez dakit zehatz zehatz baina "jasoa" "txukuna"ren parekoa dala esango neuke.

jaime
jaime dio:
2011/04/06 18:39

Gaur berriro arakatu dut Koldo Mitxelenaren "Textos arcaicos vascos" liburu interesgarria eta, lehen bezela, bi euskal esaldi famatu hauen esanahi zehatza nereganatu ezinik geratu naiz. Ba al da honi buruzko ikerketa modernoagorik?

Amatiño
Amatiño dio:
2011/04/06 19:45

Mitxelenaren "Textos..." horrek mende erdi du barrena. Geroztik, Alfontso Irigoienen sarreratik hona, hainbatek aztertu du gaia, Henrike Knörr zena tarteko.

Kazetari (arin) honen iritzi apalez jakintsuek nekez eman ohi dituzte errezeta zehatzak, ez behintzat komunikabideetan azaltzeko nahi genukeen bezain mehatz.

Honelakoetan praktikoena Internet duzu. Esaldia idatzi Googlen, klik egin eta barreneraino muturra sartu. Wikipedia --arrazoiz edo ez-- esangura argi samarrak eskaintzen ausartzen da. Sakatu, goiko post horretan, "lehen esaldi biak".

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hogei ken bi? (idatzi zenbakiz)
Erantzuna:
Aurkezpena

Amatiño

Luis Aranberri Mendizabal