Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia

Nabigazioa

Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Loteriaren iruzurra

Leire Narbaiza 2014/12/22 00:20
Euskadi irratiko Faktoria saiorako 2014ko abenduaren 19rako prestatutako testua

Ezagutzen nautenek badakite ez ditudala Gabonak batere maite. ez dut ukatuko oporrak gustuko ditudala, opariak egitea eta jasotzea ere gustatzen zait, baina gutxi gehiago. Ikasle batek grinch ere deitu zidan behin… Baliteke grinch samarra izatea, bai, denok ezin izan “happy”.

Eta Espainiar estatuan Gabonak ofizialki loteriarekin hasten dira. Bai, zoriontasuna eta dirua banatzen ei duen iruzur horrekin. Sarrera ederra, alajaina. Denon aberats bihurtuko garen amets faltsua buruan. Izan ere, loterian irabazitakoarekin nork laga liezaioke lan egiteari, eta irabazitakoarekin bizi? Inork ere ez, eta hori da benetan aberats izateko ametsa eguneroko obligaziorik ez izatea.

Tira, loteria tokatuta, sari potoloa jokatzen diren partizipazioekin, gutxirako ematen du. Zuloren bat tapatzeko, pasadoreak bagina legez, zuloz betatako koladoreak, alegia. Zulogintzan iaioak, alajaina, denok eibartarrak balira ere…(obrengatik diot)

 

Nola engainatu gaituzten sariarekin! 'Nola ez duzu erosiko, bada, neska! Eta tokatzen bada?' Eta halakoekin dabil makina bat jende loteria erosi eta erosi ohiturazko taberna, denda eta lanean, dantza talde, euskara elkarte eta ikastolako loteria ere erosten dute. Baita txango bat egiten badute ere Benidormera edo Bermeora, berdin dio. Eta zer egin sobratu zaigun boteko diru honekin? Loteria erosi.

 

Horrela iristen dira abenduaren 22ra paperez gainezka, askorendako irakurri duten libururik mardulena izango da txartelez egindakoa, ilusioa jarrita bonbo eta ume ahots gogaikarrietan. Eta zenbakiak atera ahala, irrati zein telebista saioen emisioa eten eta zozketa aretorekin egingo dute konexioa, denondako mesede handia bailitzan.

Ederki sakatu digute ziria! premio handia galtzearen beldurra hedatu dute eta konpartitze eta solidaritatez mozorrotu dituzte marketin estrategiak. Nik dezimoa erosi, partizipazioak egin eta trukatu, elkarrekin trukearen gurpil zoroa elikatuta.

 

Horrela estatuak milioika euro irabazten ditu urtero, bai, azkenean bera baita benetako irabazlea sari potoloa lortzen duena zozketan parte hartu barik. Eta gu, osasuna dugulako eskerrak ematen jardungo dugu ez baitzaigu tokatuko!

Denboraren joanean

Leire Narbaiza 2014/12/19 11:21
Gipuzkoako Hitza-n 2014ko abenduaren 19an argitaratutakoa

Denborarekin oso gauza bitxia gertatzen zaigu. Sarritan, asteak infinituak bihurtzen zaizkigu, batez ere, astelehen goizetan, ostirala argi-urte batera dagoela iruditzen zaigu eta. Bestalde, egunerokoan errutina aspergarrian murgilduta gabiltzanean, bizkor doan sentsazioa izaten dugu: egunak, hilak eta urteak arinegi doazela, egutegiko orriak hegaztada batean desagertzen zaizkigula begitantzen zaigu.

Baina era berean, beti gazte perpetuoak beti berdin gaudelakoan gaude; nahiz eta adinean aurrera joan. Askotan esaten dugu gaztetxoek zahartzen gaituztela: biberoia ematen genion mutikoari ahotsa aldatu zaio, duela gutxi jaio zen ilobak laguntxoekin egindako azken barrabaskeria kontatzen digu, eta ikasle gazteek eskuko telefono gabeko kontuak kontatzen dizkiegunean arraro begiratzen gaituzte. Orduan konturatzen gaztaroa lehen aldiko kontua dela eta gu beste fase batean gaudela: helduaroan. Eibarko Katilluk esan zuen moduan: "Edozein kakaumek jakaz 70 urte".

Urte amaierako data hauetan, ez dakit egutegi, agenda eta abarrak aldatzen digulako den, baina kontzienteago gara denboraren joanaz, zein bizkor pasatu den urtea, eta zein gutxi aldatu eta aurreratu dugun! Urte aldaketak nostalgiara ere bagaramatzala esango nuke, eta gure joerak atzera begiratzeko parada ematen digutela.

Atzera so eginez gero, gauza gutxi dauzkagu nabarmentzeko. Aspaldiko lagunekin elkartzen garenean gertatzen zaigunaren moduko zerbait: '—Zer moduz? —Tira, hainbestean, nobedaderik barik. —Hala hobe, nobedadeak beti txarrerako izaten dira-eta. —Bai, hala da!'. Azkenaldian zenbatetan izan ote dugun elkarrizketa hau, ezta? Etsigarria da, benetan, pentsatu eta aztertuz gero! Ezin dakiguke ezer onik gerta, errutina da onena, gertaera onak izateko momentua pasatu zaigu dagoeneko.

Baina aurtengo aktualitatea ikusita, helduon joera bera dela esango nuke; izan ere, nire sentsazioa da lehengo moduan gaudela, gauza gutxi aldatu direla, immobilismo hutsean murgilduta. Euskal Herriko arazoak iazko moduan daude: euskara, politika, nortasuna, ekonomia, berdintasuna, ekologia… Askotan atzera goazen sentsazioa ere badut, aldaketak, egotekotan, txarrerako direlako, dena delako murrizketa: zerbitzu publikoetan, norbanakoen eskubideetan, soldatetan, langileen eskubideetan, emakumeon askatasunean…

Ez dakit ona den atzera hainbeste begiratzea, nahiz eta euskal esaera zahar dioskun atzeak erakusten du aurrea nola dantzatu, eta egia izan daiteke. Baina hain da jasangaitza eta aspergarria panorama… egia ere bada beste lelo famatu batek dioela 'atzera pasorik ez, ezta inpultsoa hartzeko ere'. Betetzen ez dugulakoan nago, askotan zirkuluetan mugitzen garenez orain hogei-hogeita bost urte izandako eztabaida eta hausnarketa berak planteatzen ditugu berriak balira legez. Beharbada, ez da atzera egitea izango, baina ez dakit larriagoa ez ote den: buelta-bueltaka jarduteak gure zilborrari begiratzea baino ez dakar, eta irtenbiderik lortzeko aukerarik ez.

Baina errukirik gabe denbora aurrera doa, gu zirkulutan mugitu ala lerro zuzenean, luze edo labur dela iritzita ere, Pablo Milanesen kantuan bezala: ' Denbora pasatu egiten da, zahar jartzen ari gara, maitasuna ez dut atzo bezala irudikatzen…'

http://gipuzkoa.hitza.info/2014/12/19/denboraren-joanean/

Tabakoa, betiko borroka

Leire Narbaiza 2014/12/12 11:20
2014ko abenduaren 12an Euskadi Irratiko Faktorian esateko prestatua

Gaurko gaiarekin badakit jendea haserretuko zaidana, ez naizela berriro ere “emakume jator hori”, edo “irratian berba egiten duen zoro hori”. Ziurrenik, batzuek begitan hartuko naute; izan ere, badira gai bi pertsonak zuhurrenak ere zoratzen dituenak: futbola eta tabakoa. Kontra eginez gero, jakina. Futbolaz ez dut jardungo, hemen askotan egin dut berba-­eta. Gaur tabakoaz egitea tokatzen zait, eta tabakoa soziedadeetan! Elkarte gastronomikoak hainbat esentziaren gotorleku sakratu hori!

Aspaldi nerabilen tabakoaren gaia buruan, lehengo egunean, trenaren zain banku batean jarrita nengoela ondokoaren kea etorri zitzaidanean. Nasan geunden, “kalean” nolabait esatearren. Harritu ninduen ke bafada hain gertu sentitzeak, aspaldi sentitu ez nuena sentitu nuelako. Orduan konturatu nintzen ze jende gutxik erretzen duen nire inguruan! Ia inork ez! Eta lankide eta ikasleak lantokian sartu aurretik egiten dutenez, jakin ere ez dut egiten, sentitu ere ez dut sentitzen kea, zorionez. Era berean, esango nuke, erretzaile ziren askok ere laga diotela erretzeari, eta ez ditugula jasan behar ke txarrak. Eta hau guztiau tabakoaren legeengatik da. Bai!

Debekuak sentimendu anbibalenteak sortzen dizkit; izan ere, ez dut oso gogoko galarazi behar izatea zerbait lortzeko. Baina badirudi hala dela: tabernetan -ordu txikietan ez bada, behintzat- sar liteke ketu barik, gustura egon gintezke bertan inoren keak arnastu gabe. Hala ere, gobernuak inposatu behar izatea ere latza da! Horrek sortzen dituen kontraesan guztiekin (zergak, pribatutasuna, eskubideak,...)

Tira, nik ere erretzen nuen, erre zitekeen tokietan. Ez naiz inoiz erretzaile ofiziala izan, baina bai soziala: lehenengo zuritoarekin sortzen zitzaidan erretzeko gogoa. Baina irten ezean, ez. Sekula ez nintzen menpekotasunaren sareetan jausi, zorionez. Baina egia da ezer erretzen ez dudanetik keak gehiago molestatzen nauela, lehen ere hala zen, baina gutxiago.

Egia esatera, debekuenak funtzionatu du. Gogoan dut duela ez hainbeste urte, ia edonon erretzen zela. Medikuak kontsultan, adibidez. Gelan euskaltegian, Eibartik Donostiara rutako autobusean (herriz herri zihoan hartan) puru ederrak erretzen ikusi eta jasan ditugu!

Beste mundu bateko kontuak dirudite. Orduan ere esaten zen orain esaten dena: nor da gobernua arautzeko, gure eskubidea da, nola pasatuko dute denbora hori guztia erre barik? Eta horri esker, zoritxarrez, lortu dira ke bako espazioak.

Beharbada, horregatik, arauei aurre egiteagatik, da, antza Amelia Barquinek bere blogean dioena: espazio autogestionatuetan tabakoa jaun eta jabe dela. Eretzea “progrea” dela, ez erretzeko eskatzea, atzerakoia...

Pertzepzioak pertzepzio, debekua onerako izan dela uste dut. Oraindik automobilen keak dauzkagu airean, eta badakigu horiek murrizteko gobernuak askoz gauza gutxiago egingo dituela, interes ekonomiko gehiegi daudelako jokoan (autogintza, zergak, gasolina eta hidrokarburoen negozioa, autopistak,...). Ke horiek ere egunen batean murriztuko ahal ditugu!

Haurtzaro lapurrak

Leire Narbaiza 2014/12/05 11:27
2014ko abenduaren 5ean Gipuzkoako Hitza-n argitaratua

Lehengo baten, goizean lanerako bidean nindoala, lagun batekin eta alabatxoarekin elkartu nintzen. Alaba triste zihoan ikastolara. Zazpi urteko neskatilak itsasoari buruzko ipuin bat eraman behar zuelako klasera eta berak Pirritx, Porrotx eta Marimototxen bat aukeratu zuelako, eta bazekielako gelako mutilek barre egingo ziotela.

Bai, hala daude kontuak: umeendako pailazoak gustuko izateagatik barre. Antza, nagusiegiak dira horretarako. Badirudi mutiko horiei futbola gustatzen zaiela eta neskatoei Violetta, lehen Hannah Montana izango zen, baina modak aldatu egien dira, futbol jokalariak zahartu ahala.

Ama eta biok animatzen ibili ginen umea, pailazoak gustatzea ondo zegoela eta berari gustatuz gero, hor konpon beste guztiak, ez ziela jaramonik egin behar esaten jardun genuen; eta barre egiten bazioten “eta zer!” ozen bat jaurti behar ziela. Baina uste dut gure diskurtsoak ez zuela gehiegi konbentzitu.

Agurtu nituen eta gaiari bueltaka ibili nintzen luzaroan, nahiko hunkituta laga ninduelako neskatoaren tristurak. Oso gogorra iruditu zitzaidan zazpi urteko haurrendako pailazoak txikien kontua izatea, eurak nerabeak balira bezala. Eta orduan Jose Ignazio “Piter” Ansorenari, Mirriri, egindako elkarrizketa batean irakurri niona gogoratu nuen. Berak zioen Txirri, Mirri eta Txiribitonen aurreko urteetan ikuskizunetara hamar-hamaika urteko umeak joaten zirela, eta denbora joan ahala haurren adina gero eta baxuagoa zela. Bere esanetan, haurtzaroa murriztu egin diegu umeei, aurre-nerabezaroan jartzen ditugu goizegi. Esango nuke, ikusitakoa ikusita, Ansorenaren esperientzia hori beste pailazoei ere gertatzen zaiela, eta kontu orokortua dela.

Zein tristea den, baina! Umeak desumetu egiten ditugu, gaztetxo bihurtu, behar baino lasterrago, honek dakarren guztiarekin. Nerabezaro amaiezina jasaten dute/dugu horrela. Txarrena da pubertaroan sartzen direla, pubertaroaren aldaketa fisiologiko eta mentalik gabe, eta ematen dizkiegun ereduak guztiz sexualizatuta eta genero estereotipoak zeharo markatuta daudela: neskak emakume pinpirin, makillatu eta tuntun; eta mutilak gizontxo patetikoak indarra eta oilarkeria demostratu nahian dabiltzanak.

Hala kontatu dit lagun batek, behintzat, 11 urteko iloba neska duena: makillaje, itxura eta abarrak baino ez omen dituzte berak eta bere lagunek buruan, Disney channel-i esker, itxura denez. Izan ere, telebista kate horretan “site-comedy” direlakoak eredu horiek zabaltzen dituzte, zeharo estatubatuarrak oso sexualizatu, banandu eta estereotipatuak. Galdetu beharko genuke zein den helburua, zergatik ostu nahi diguten bizitzako sasoirik ederrenetakoa, zergatik kendu nahi diguten inozentzia, zergatik niniak heldu bihurtu nahi txepel hori. Zer interes ekonomiko, sozial eta politiko ote dagoen horren atzean.

Ikaragarria begitantzen zait hau guztiau. Ume denbora luzean izan beharko luke, kantu, jolas eta barre artean bizitzekoa, itxura eta modari erreparatu barik, helduon eguneroko “arazo” txotxoloetatik kanpo, inork barre egiten badie “…eta zer?” ozen baten planto egin eta jarki daitezen, dibertitzen ibili, barrezka, arboletara igota, eta txiribueltaka lurrean, zoro, alai…

"Black friday" edo ingelesez bataiatzeko joera txatxua

Leire Narbaiza 2014/11/28 11:46
2004ko azaroaren 28ko Euskadi Irratiko Faktoria saiorako

Ostiral Beltza. Orain urte bira arte inoiz entzun bakoa nintzen. Thanks giving day edo esker emate egunaz etengabe bete dizkigute igande eguerdiko film txepelak, mantaz eta siesta egitekoak, baina halakorik sekula ez dut ikusi; nahiz eta jai horren osteko eguna izan. Hau da, Esker emate eguna azaroko azken ostegunean izaten da beti eta AEBetan festa handia, Gabonak bezain bestekoa. Jai izaten dute, zubia askok, eta Thanksgiving day eta asteburuaren artean dagoen ostiral horri esaten ei diote Ostiral Beltza. Gaur, alegia.

Dendek prezio bereziak izaten ei dituzte eta jendeak erosketak egiteko aprobetxatzen du jaia. Eskaintza onen amuari kosk egin eta behar ez diren beste hainbat produktu irentsi. Antza denez, dendetan gehien saltzen den eguna da. Beraz, ez du garratzi gutxi Estatu Batuetan.

Badirudi, moda honek ozeanoa zeharkatu eta Europara ere etorri dela. Espainiako telebistetan hasi dira iragarkiak ematen egun honetako eskaintzak zabaltzeko. Eta izena dagoen-dagoenetan jarri diote “Black friday”.


Ez dakit nik, estatu espainiarrean arrakastarik izango duen, jairik ez dagoelako, eta krisia itzela delako. Baina eskaintza handiak beharrean ez litzateke hobea prezioak merketxoagoak izatea beti? Ez dakit, dendariek esango digute. Nik hartzen diodan itxura azalera handietako dendek eta kate handien kontua baino ez dela. Dena den, denborak esango digu zer etorkizun duen.


Baina beste kontu bat ere ekarri nahi nuke honen harira: Black friday. Beharrezkoa da ingelesez jartzea, benetan? Ostiral beltza ez litzateke ulertuko? Ez dakit ze obsesio dagoen ingelesezko izenak jartzearekin. Batzuetan, ziur naiz euskarazko izena ez jartzeagatik dela, badakizue, euskara zabarra eta abarkadunen hizkera basa delako. Beste batzuetan euskara-gaztelania hautua ez egiteagatik, erdiko bidea hartzea. Baina zenbat halako dauzkagun! Bilbao Exhibition center, Basque culinary center, BAT Basque team,… Hamaikatxo! Eta ez dezagun “basque” hitza ahaztu, gainera, horrek ematen baitigu autentikotasuna! (ironic mode on).

 


Joera hau herrietara ere iritsi da, zoritxarrez: Eibarren merkatariek merkealdiko hondarrak saltzeko “Eibar factory” egiten dute eta Elgoibarren duela aste bi “Friday Market” antolatu zuten! Begiak talo eginda dauzkat oraindik! Zer, dendara joan eta How much is it? galdezka ibili behar dugu? Ala natural jokatua: Zenbat balio du honek?

Tristeena da asko munduko hiritar sentitzen dela halakoak esanda, eta Anjel Lertxundik artikulu bikain honetan zioen bezala "Nago ez ote gaituzten Basque Tontoland Center izeneko hiritarrak egin nahi…". Dena den, jarrera kanpolarrosa hauek etxekardo bihurtzen dituzte bataiatzaileak, barregarri geratzen dira, erridikulo, ustez kosmopolita dena, kosmopaletoa bihurtuta. Benetan, ufa!!!!

Kalitateaz

Leire Narbaiza 2014/11/21 10:55
Gipuzkoako Hitza-n 2014ko azaroaren 21ean argitaratua

Euskarateka- OlariagaLagun batzuekin bazkal oste baten askotan egiten dugun txantxa bat aipatu genuen: Euskaltzaindiak ergatiboa kenduko duela urte batzuk barru, eta guk ikusiko genuela, ez zirela, beraz, urte asko pasatuko. Nik beste forma batzuk ere gehitu nizkion abolituko omen zituztenen zerrendari: Nor-Nork (agian, “maite zaitut” lagako dute, arkaismo moduan eta Pirritx, Porrotx eta Marimototxi esker!), erlatiboa (nork esaten du, bada, gaur egun “lagun bat dut medikua dena”?), partitiboa (“*Ez daukat sua” da arruntena), galderetako ba- (“*Daukazu sua?” biak konbinatuta), geroaldia (“Jolasten gara?” egunero balitz bezala), -eta esplikatiboa (“*Etorri hona, berandu dela!” azalpen barik, besteena errepikatuta!),… Zerrenda hau hainbeste luza liteke…


Hala da, euskaraz dihardugunean badirudi gaztelaniazko formak dauzkagula buruan, eta horren gainean eraikitzen dugula esaldia eta, ondoren, diskurtsoa. Gailetak egiteko moldea balitz bezala: moldea gaztelaniazkoa litzateke, forma ematen diona, eta orea, gaileta-orea, euskarazko hitzak, hiztegian aurki ditzakegunak. Labean sartu ondoren, gaileton gustua euskarakoa izango da, baina arraroak egingo zaizkigu. Gailetagileak, ordea, pentsatuko du euskal gailetak egin dituela, euskaraz dabilela, alegia, hitza euskaldunak direlako. A, baina ez dakigula burutik pasa gaztelaniaren itxura duten hitzez betetzea moldea, nahiz eta moldea euskararen egituraduna izan; inori ez dakiola bururatu “bentana”, “zarratu”, “kozinatu” eta halakoekin orea egitea; segituan esango diote-eta erdarakadaz betetzen duela jarduna. berba horiek Euskaltzaindiak berak Hiztegi Batuan jasota baditut ere…


Zergatik hau guztiau? Ez naiz gai erantzun egokia emateko. Batzuetan, lotsa ere bada. Badakit inguru batzuetan “ikusi zaitut” bezalakoak erabiltzea pedantekeriatzat hartzen dela, irakasle kontua dela, eskolakoa, beraz, “31 eskutik” blogean Maialen Berasategik “Lau irri” izeneko postean dioen moduan, lotsarazten gaituztela hainbat esaera jatorrek, jatorkeriak direlakoan (hitz hau ez du berak aipatzen), “normal” hitz egiteko eskatuko dute; hau da, akatsez.


Beharbada, gaztelaniaren presentzia etengabe eta betierekoa da arrazoia. Nonahi daukagu gaztelera, inguratuta gaude, edo hobeto esanda, irentsita gauzka, murgilduta, pentsamenduak eta berbaera inbadituta. Hiztegian garbizale gara, egituretan, ez. Agian, hiztegi kontuak errazago antzematen ditugulako, usaina errazago hartzen zaielako. Begi bistakoak (edo belarri entzutekoak) direlako.

Hain barneratuta dugu lotsarena, ezen zuzentzeak erreparoa ematen digun. Ezagutzen ditut irakasleak seme-alabei ia zuzentzen ez dietenak, nabarmendu ez daitezen, edo euskarari tirria izan ez diezaioten, erdaldun elebakarrek euren seme-alabei inoiz zuzenduko ez baliete bezala. Ai, ene!

Baliteke euskara ikasi eta zabaltzearena, berreuskalduntzearena alegia, hain bizkor egin izanagatik eta hausnarketa gehiegi gabe egiteagatik pagatu behar dugun ordain-saria izatea. Baliteke. Baina benetan merezi du hainbeste ordaintzea? Zalantzan jartzen dut. Eta berreskuratuko duguna euskara izango da ala beste hizkuntza bat, kriolloa, hibridoa? Batek daki!

Edukazio ona eta txarra

Leire Narbaiza 2014/11/14 10:55
2004ko azaroaren 14ko Euskadi Irratiko Faktoria saiorako

Gure amama Maria Angelesek esaten zuen edukazioa zela garrantzitsuena, manera onak izatea. Berak “urbanidade” esaten zion, eta eskolan halakorik ez zela gaur egunean (orduan) irakasten. Ez zegoela nagusienganako errespeturik eta gazteok (orduan gazteak ginenok) txakur jokatzen genuela adinekoekin. Jakina, heziketa ona eta urbanitate kontu horiek zaharren kontuekin lotzen nituen eta oso atzerakoia, oso carca-tzat neukan.

Baina denbora pasatu ahala, eta adinean aurrera joanda, gure amamaren iritzikoa naiz. Ez dut esango gaur eguneko gazteek heziera txarra daukatenik, baina gero eta gehiago estimatzen ditut gizalegea eta kortesia bizitzako edozein unetan.

Gustuko dut jendeak igogailuan agurtzea, baita laneko karrajuetan ere. Irribarrea ahoan ibiltzea, eta ez betozkoa jantzita, nahiz eta batzuetan saihestezina den. Ateak zabaltzean, ondokoari pasatzen uztea, emakumea izan, zein Ingalaterrako erregina. Trenean irteten lagatzea, sartu aurretik, eta nasa eta bagoiaren artean tarte handia dagoenean, karrodunei laguntzea. Trena hartzera berandu datorrenari, pasatzen lagatzea. Kontutxo hauek kortesiak dira, politesse hutsa.

Esan dudan moduan, gaztetxotan uste nuen zaharren kontuak zirela, baina ez da hala. Ez dira aberatsen kontuak ere, gure amama ez zen familia aberatsekoa, ba, bizitza osoan lan egin behar izan zuen bizimodua aurrera ateratzeko. ez dute klase sozialarekin zerikusirik, errespetua eta gizalegea direlako, elkarbizitza hobetu eta errazten duten keinu txikiak baino ez.

Aurreko batean esan nuen, bada, automobilean, gidatzen ezagut genezakeela jendearen benetako pertsonalitatea, ezta? Bada, horrelakoetan ere ikus liteke nolakoa den pertsona. Berekoiak heziketa eskisitoa ez badu behintzat, ez digu lagako bere aurretik pasatzen atean, esate baterako. Eta lagunkoia ez denak ez du agurtuko eskaileran. Hala da.

Baina badago leku bat, nire ustez, gakoa dena: mahaia. Jaten ez dakienak, mahaian “portatzen” ez dakienak nirekin jai du. Izan liteke George Clooney edo Kapurtalako maraja, berdin zait, ez dut jasango. Bai, lagunok, mahai-tresnak erabiltzen ez dakiten horiek (eta ez naiz ari sagarra sardexka eta aiztoaz jateaz, ez, edozein xerra ganora pixka batekin baizik); ahoa zabalik jaten dutenak, denok euren hausnarra ikusteko moduan elikadura-boloa nola prozesatzen duten; edo jaten zarata egiten dutenen horiek, zopa zurrupatuz, koilaraz baino zurrutean zurrut-zurrut ari direnak,… ez, ez da pijoa izatea, egoten jakitea baizik.

Eta goazen trenera edo autobusera! Zer esan bagoi osorako musika jartzen dutenei buruz? Beti, gainera, gustuko ez dudan musikaren bat! Gogoa ematen dit esateko: aizu, ze musika ez duzu gustuko? Trikitixa, ba, tori trikinosia! Aupa Maurizia!

Bo, eta azken higuingarriak: kalean txu egiten dutenak!!!! Nazka ematen duzue!!! Ez baduzue zapirik, irents ezazue zuen mukiak, zuenak dira eta! Gargajorik, karkaxarik ez! Zakurren kakak jasotzen ez dutenen parean zaudete

Horregatik, lagunok, begiramen pixka bat, denok leku berean bizi behar dugu eta! Gora urbanidadea!

Gorputz perfektuak

Leire Narbaiza 2014/11/12 11:50
Euskadi irratiko Faktoria saioan 2004ko azaroaren 7rako prestatua

Victoria’s secret lentzeria markak publizitate kanpaina bat abiatu du: The perfect “body” lelopean. Erresuma Batuan hasi dira firmak batzen eslogan honen aurka. Gainera, emakume eredu errealen aldeko kontrakanpaina ere abiatu dute eta parodia bat egin, argazkiko modeloak dauden jarrera berberetan, mota eta kolore askotako emakumeak posatzen: lodiak, arruntak, titi txikiak, hanka sendoak, beltzak zuriak, asiarrak...

Gorputz perfektua asmatutako entelekia da. Mendez mende aldatua, eta beti lortzen gaitza izan bada ere, gaur egunekoa ezinezkoa. Izan ere, modelo horien moduan, kanon estetiko honetan mehe egotea da ondo egotea. Argazkiko modeloak, gainera, gorputz inposibleak dauzkate, meharrak dira, txanka mehe eta gero titi-ipurdi txiki baina biribiltxoak dauzkate. Kirurgia barik, zail.


Denok taila 38an sartu behar, eta 36a bada, hobeto. Baina zoratuta gaude, ala? Lehen, jendea mehea, argala, normala, mejoratua eta lodia zen. Gaur egun, ondo eta lodi, bi marka baino ez daude. Hainbeste joan zaigu burua ezen taila 42a, lehen taila arrunta zena, gaur egun taila handien atarian dagoen.


Titi eta ipurdi betetxoa derrigorrean, baina txikiak. Hori bai, tripa eta izterrak finak, lauak eta ahurrak, konkaboak izan behar, bestela gorputzaren forma naturala izanez gero, girgiloak (edo mitxelinak) dauzkagula esango dute. Dena oso naturala eta osasungarria, horratik!


Eta buru-jan honek sortzen dituen konplexu eta buru-hausteak? Inperfektuak garela badakigu, baina sekula irudi egokirik ez dugula lortuko pentsatzeak dakarrena ere, ez da osasungarria: beti gure gorputzarekin diskonforme, deseroso. Gure etxea beharko lukeena, atzerri bihurtuta, kosmetiko eta kremen enpresen mesedetan.


Gizonak, halere ez zaudete salbu. Gero eta gehiago exijitzen zaizue, eta eredua osasungarriagoa bada ere, ezinezkoa da. Abdominal, pektoral eta abarrak lortzeko, gimnasioan ordu larregi eman behar; agian, inoiz ez lortzeko. Dietak ere, zoroak, anabolizatzaileen kontsumoa eta beste zorakeria batzuk ere tartean…

Egia esatera, txokolate tableta horiek argazkietan ikusita gustuko nituen. Baina hondartzan gutxi ikusi baditut ere, zuzenean ez zaizkit hainbeste gustatu. Bular zabalak nahiago, gimnasio itxura duten gizonezkoen artean.


Gainera, tabletok ez dira erosoak izan behar, ezta? Kontua da ez dudala bat bera ere ukitu. Zorionez, fortunatu zaizkidan gizonezkoak askoz ere mundutarragoak izan dira, eta zilbot txikiak gustuko ditudala esan behar: biguntxoak dira gerri bueltako flotagailutxo horiek, atseden hartzeko atseginak eta leunak. Eta argazkietan ageri zaizkigun txokolate tableta abdominal horiek hainbeste konkorrekin, ezin erosoak izan, ala bai? Biak probatu dituenik balego, konta diezadala!

Osatu, osotu, trinkotu

Leire Narbaiza 2014/11/07 08:01
2014/11/7n Gipuzkoako Hitza-n argitaratua

Zer ote dute udazken eta udaberriko asteburuek plan, ekintza eta errebindikazioz beteta daudela? Bihar bertan Gure Esku Dago-koek mosaiko erraldoia antolatu dute Zurriola hondartzan Katalunian etzi egingo den kontsultari babesa adierazteko asmotan, goizean. Arratsaldean, ordea, Ziburun Kaskarotenia ikastolaren aldeko manifestazioa izango da. Gauza gehiegitxo larunbat bakar batentzat, nire iritzirako.Kaskarotenia

 

Hau da, koordinazio pixka bat beharrezkoa litzateke, bakoitzak bere astoari arre esan beharrean eta besteei hor konpon. Arrain txikien kasuan bai, handiari begiratzen zaio, handiak (edo handiaren ekitaldiak) txikiarena jan ez dezan. Hori ez da ez trinkotzea, ez herria egitea, kohesioa lortzea. Ez genuke jardun beharko elkarri begira, elkarri entzunez, denok garrantzitsu?

 

Larregitan ibiltzen gara epe laburreko kontuetan, beharbada gure egoera prekarioagatik, eta maiz erantzuna brastakoa izan behar delako, azken orduko larrialdi eta injustiziei erantzuna emateko. Baina horren hustu eta higatu egiten gaitu, eta behin baino gehiagotan lepoa moztutako txitak bezala gabiltza, noraezean gauzak eta ekimenak egiten, pentsatu gaberik, egin egin behar delako…

 

Herri santu/madarikatu honetan (aukeratu zuk, irakurle, gehien gustatzen zaizun adjektiboa), uste dut, gainera, sarri askotan, kanpora gehiegi begiratzen dugula, barrura beharrean. Kanpolarrosa samarrak garela, alegia; horrek dakarren guztiarekin: etxekardo izatea, edo nahiago baduzue, etxekalte. Baina gure kanpoeder izaera hori ere ez dugu ondo erabiltzen, kopiatzen ere ez dakigu eta! Kataluniari begiratzen diogu, baina ez gara gai han sortu dutena hemen berregiteko, handik ikasi genezakeena, ondo inportatzeko.

 

Katalunian jendeak egin du bultza, behetik gora, trinkotuta eta elkartuta. Baina gurean ez ote gaude zatikatuegi? Ez ote ditugu besteak susmagarritzat hartzen? Gure lakoak ez direnei –ez soilik politikoki– ez ote diegu autentikotasunaren labela ukatzen? Oso sakabanatuta gaudelakoan nago. Alde batetik estatuen arteko zorigaitzeko muga hori, elkarri begiratu beharrean elkarri bizkarra emanda bizitzera kondenatu gaituena, oraindik ere Euskal Herri kontinentaleko euskaldunak exotiko eta berezitzat hartzera garamatzana penintsularrok. Ahaztu barik probintzianismo merkea, hondartza-txizati eta onddo-lapur etiketapean sailkatzen gaituena, guipuchi eta vizcaino, faltsuak eta kortesak, elkar ezagutu barik batak bestearenganako mesfidantzaz. Eta futbola aipatu gabe, askorentzat hori baita herri bakarra… Horrela nola egin (ab)herria, nola osotu komunitatea?

 

Hala eta guztiz ere, dena ez da izango krika, hausnarketa eza eta irreflexioa. badugu ekimen zoragarria –ez da bakarra, baina bai agian berriena–, herria egiten ari dena, osatzen, elkarri begira jartzen gaituena, aurrez aurre, mapa erditik tolestu eta elkarri muin emateko moduan, Errigora, alegia: gure hegoalde fisikoko ekoizleei erosi, bitartekari gabe, eta etekinak atzera ere inbertitu hantxe, euskararen alde. Bertako produktuak bultzatu, ingurunea zaindu, bertan lanpostuak mantentzen lagundu eta euskara indartu,. era xumean eta gozoan, tripa bete eta animoa goratu. Hala bai osatu, osotu eta trinkotu.

Errigora

 

Autoa eta umorea

Leire Narbaiza 2014/10/31 11:20
Faktoriarako prestatutako testua

Zer ote dauka autoak umorea aldatzeko? Pertsonala lasaiena ere haserre bizian jarri eta bere onetik irtenda ikusteko? Ez dakit, baina hala izaten da.

Automobila espazio berezia da, intimoa. Barruan sartzen garenean badirudi etxe barruan edo gure logela propioan sartzen garela, inoren begirada indiskretuetatik salbu, nahiz eta denen begiradapean egon. Horregatik, beharbada, semaforoetan ikusten dira gidariak sudurretik mukiak arrantzatzen, uste dutelako ikusgai ez daudela, automobileko parabrisak dohain magikoak baleuzka legez, ikusezin bihurtuko balitu moduan.

Baina gidatzea gustuko dugunok askotan sentitu dugu hori: kotxean sartu, eroso eseri, gogoko musika jarri eta kilometroak irentsi; gustura, iristeko penaz. Aparkatutakoan ere, kanta zoragarri hori entzuten geratu, amaitu ez delako. Bizitzaren plazer txikiak.

(Hala ezegutu nuen kanta hau, gau batean Elgetako Espaloitik nentorrela, autoan sartu, irratia piztu eta kanta  eder hau entzun)

Eta lagunekin egindako bidaiak (laburrak edo luzeak izan) eduki lezaketen xarmaz, zer esan? Leku gutxi dago automobilaren eremu txiki eta mugatu hori baino hobea konfidentzietarako. Zenbat aitorpen, deklarazio eta asaskatze egon ote dira kotxeetan? Zenbat laguntasun eta intimitate kontatu ote ditugu?

Pentsatzeko gune aparta ere bada autoa. Egunero lanera bakarrik joaten direnek ondotxo dakite hori. Norberaren buruarekin egoteko gune ere badelako.

Beti eskura dagoen espazio propiorik gabeko maitaleen aterpe sokorritua, fereka eta laztan bizkorren etxea. Autorik ez balego, zenbat pasio frustratu!

Baina dena ezin perfektua izan. Automobilak gure alderdi txarrena eta agresiboena ere ateratzen du. Zenbat irain, oihu eta hatz luze atera ote ditugun gidatzean! Hau ez dut ulertzen, baliteke tentsioan egoten garelako izatea. Edo zitaldu eta mukertu egiten gaituela, ez dakit!

Askorendako euren gorpuzten luzapena ere bada, zakilarena esate baterako. Bai, entzule laztanak, testosteronaren neurgailua ere izan liteke, zebrabidean oinezkoak itzurtzen dituzten gizontxoen kasuan, adibidez, edo aurreratua izatea jasaten ez dutenena. Edo autobidean marrazo jarrera daukatenena, ziurtasun distantzia mantendu beharrean, ipurdia jaten ibiltzen diren horien detektagailu; aurrekoak jazartzen beraien kotxea handiagoa, indartsua eta garestiagoa delako, eta horregatik guztiarengatik, uste osoa dute bidea euren jabetzakoa dela.

Bai, halako askok autoa seme-alabak baino hobeto zaintzen dute, eta etxeak platerik ere jasotzen ez badute ere, astero kotxea barru eta kanpotik garbitu, etxeko andre (autoko gizon?) maratzak bailiran. Horiendako, autoa euren buruaren adierazgarri eta erakusgarri da, nortasunarena (nortasun pobrearena, alegia) azken baten.

Hori dela eta, pertsona bat ondo ezagutu nahi baduzue ikusi bere autoa eta eraman zaitzatela norabait, hala benetako nia agertuko du. Proba paregabea da! Sekula ez du huts egiten!

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Eibarren pertsona nagusi batek galdetuz gero nor naizen, Munikolanekua edota Eustakion alabia erantzuten dut. Horiexek dira nire kredentzialak.
Ni jaio bezperan Martin Luther King hil zuten, eguen baten. Barixakuan jaio, eta zapatuan “La, la, la”k irabazi zuen Eurovision. Euskara Batua ere nire kintoa da. Sinis egidazue: gauza horiek markatu egiten dute. Gainera, Franco oraindik bizirik zegoen! Maistra naiz ofizioz eta bokazioz. Baita hamaika saltsatako perrexil ere; eta hau bai afizioz

Txargaingo tontorretik dakusat

Anti-gona

Sustatuko Zer erantzi atala

Kontagailua