Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia

Nabigazioa

Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Autoa eta umorea

Leire Narbaiza 2014/10/31 11:20
Faktoriarako prestatutako testua

Zer ote dauka autoak umorea aldatzeko? Pertsonala lasaiena ere haserre bizian jarri eta bere onetik irtenda ikusteko? Ez dakit, baina hala izaten da.

Automobila espazio berezia da, intimoa. Barruan sartzen garenean badirudi etxe barruan edo gure logela propioan sartzen garela, inoren begirada indiskretuetatik salbu, nahiz eta denen begiradapean egon. Horregatik, beharbada, semaforoetan ikusten dira gidariak sudurretik mukiak arrantzatzen, uste dutelako ikusgai ez daudela, automobileko parabrisak dohain magikoak baleuzka legez, ikusezin bihurtuko balitu moduan.

Baina gidatzea gustuko dugunok askotan sentitu dugu hori: kotxean sartu, eroso eseri, gogoko musika jarri eta kilometroak irentsi; gustura, iristeko penaz. Aparkatutakoan ere, kanta zoragarri hori entzuten geratu, amaitu ez delako. Bizitzaren plazer txikiak.

(Hala ezegutu nuen kanta hau, gau batean Elgetako Espaloitik nentorrela, autoan sartu, irratia piztu eta kanta  eder hau entzun)

Eta lagunekin egindako bidaiak (laburrak edo luzeak izan) eduki lezaketen xarmaz, zer esan? Leku gutxi dago automobilaren eremu txiki eta mugatu hori baino hobea konfidentzietarako. Zenbat aitorpen, deklarazio eta asaskatze egon ote dira kotxeetan? Zenbat laguntasun eta intimitate kontatu ote ditugu?

Pentsatzeko gune aparta ere bada autoa. Egunero lanera bakarrik joaten direnek ondotxo dakite hori. Norberaren buruarekin egoteko gune ere badelako.

Beti eskura dagoen espazio propiorik gabeko maitaleen aterpe sokorritua, fereka eta laztan bizkorren etxea. Autorik ez balego, zenbat pasio frustratu!

Baina dena ezin perfektua izan. Automobilak gure alderdi txarrena eta agresiboena ere ateratzen du. Zenbat irain, oihu eta hatz luze atera ote ditugun gidatzean! Hau ez dut ulertzen, baliteke tentsioan egoten garelako izatea. Edo zitaldu eta mukertu egiten gaituela, ez dakit!

Askorendako euren gorpuzten luzapena ere bada, zakilarena esate baterako. Bai, entzule laztanak, testosteronaren neurgailua ere izan liteke, zebrabidean oinezkoak itzurtzen dituzten gizontxoen kasuan, adibidez, edo aurreratua izatea jasaten ez dutenena. Edo autobidean marrazo jarrera daukatenena, ziurtasun distantzia mantendu beharrean, ipurdia jaten ibiltzen diren horien detektagailu; aurrekoak jazartzen beraien kotxea handiagoa, indartsua eta garestiagoa delako, eta horregatik guztiarengatik, uste osoa dute bidea euren jabetzakoa dela.

Bai, halako askok autoa seme-alabak baino hobeto zaintzen dute, eta etxeak platerik ere jasotzen ez badute ere, astero kotxea barru eta kanpotik garbitu, etxeko andre (autoko gizon?) maratzak bailiran. Horiendako, autoa euren buruaren adierazgarri eta erakusgarri da, nortasunarena (nortasun pobrearena, alegia) azken baten.

Hori dela eta, pertsona bat ondo ezagutu nahi baduzue ikusi bere autoa eta eraman zaitzatela norabait, hala benetako nia agertuko du. Proba paregabea da! Sekula ez du huts egiten!

Bizikletaz lanera joatea

Leire Narbaiza 2014/10/29 08:41
Euskadi irrakitko faktoria saioen egindako kolaborazioa

Parisen diru-laguntzak emango omen dituzte lanera bizikletaz joaten direnei. Oso ondo iruditzen zait, bizikletak abantaila asko dauzkalako. Alde batetik, lanera bidean kirola egin liteke, osasunarendako abantaila, beraz. Bestetik, kutsadura ikaragarri murrizten da, baita trafikoa eta zarata ere. Gainera, bizitza-abiada moteldu egiten da, eta humanoagoa bihurtu gure erritmoa. Horretara, onurak alde guztietatik.

Tira, desabantaila batzuk ere aurkitzen dizkiot. Bata izerdia. Zer egiten dute bizikletan doazenek, egun osoan eramango duten arropaz jantzita egin ibilaldia? Gauza bera euria denean, bustita iritsi lanera eta hala egon lanaldi osoan? Deserosoa, ezta?

Eibarren, bizi naizen herrian bizikletarekin harreman sakonak izan ditugu, familia askori jaten eman digulako (amak GACn egin zuen lan, bere lan-bizitza osoan). Gurea, baina, ironiaz betetako herria da: euskal bizikleta fabrika askoren  jatorrizko herria izan (GAC, Orbea; BH,) eta oso desegokia bizikleta erabiltzeko, aldapaz beteta dagoelako.

Aurrerago esan dudanez, bizikletak bizitza erritmoa humanoagoa bihurtzen du, eta Eibarren krisi sakon batetik irteteko balio izan zuen: armak egitetik, bizikletak (eta josteko makinak) egitera. Industria-birmoldaketa bikaina, heriotza eragiteko trepetxuak egitetik, aisia disfrutatzeko eta natura zaintzeko trepetxuak egitera!

Baina aipatu dudan bezala, lanera joateko (Eibar-Ermua) trena erabiltzen dut, eroso, merke eta azkarra delako. Beti aparkatzen du ondo! Bizikletan ez naiz inoiz joan. Oinez inoiz itzuli bai baina Eibarren bizikletaz ibiltzeko,esan dudan aldapengatik, behar da ia karrerista profesionala izan. Gainera dabilen auto mordoarekin ere, txarto.

Gipuzkoako Foru Aldundia bidegorriak suspertu nahian ei dabil, baina gurean ez, premia gorrian izan arren. Elgoibarren badute, ia Maltzagaraino doana, Saturixon amaitzen da. Eta Debagoienetik datorrena, Soraluze pasatu eta ia Maltzagaraino ailegatzen da! Diru asko dela diote (Deba ibaia zeharkatu behar du) baina oraingoa desastrea da, Eibartik (Azitaindik Maltzagara) joateko bide bazterra baino ez dago eta N-634ko artzena estua eta arriskutsua da! Ez dugu nola ibili bizikletan ez oinez! Eta kanpaina bat abiatu dute sinadurak jasotzeko. Ermutik oinez etortzeko ere zebrabide arriskutsuak gurutzatu behar zarata eta keen artean, penagarria. Ez dago lekurik ez lanera bizikletaz joateko, ez paseatzeko! Gurekin dagoen abandonu historikoa ote? Hemendik eskatu nahi diot Aldundiari mesedez jaramon pixka bat egin diezagula kontu honekin!

 

 

Iritzia emateaz

Leire Narbaiza 2014/10/24 10:08
Gipuzkoako Hitza-n 2014/10/24n argitaratua

Azken aldian ezagunekin elkartu eta zer berri dudan galdetzen didatenean, hemen, Gipuzkoako Hitzan, hamabostero idazten hasi naizela aipatzen diet, hori baita nire bizitza errutinazkoan dagoen nobedade bakarra. Askotan, komentario horrek garamatza blogaz hitz egitera, eta bertan futbolaz idatzi nuenean izan nuen erantzun iraingarriez ere egin izan dugu berba: ia 9 urtean erantzun onak eta politak izanda, eta kirol sakratuari kritika eginda, deskalifikazioa!

Honen guztionen gainean hitz egin ostean, ia beti galdera bat egiten didate: “Ez zaitu beldurtzen iritzia emateak?” Lehenengoz hori galdetu zidatenean ahoa bete hotz laga ninduten. Izan ere, beldurra ez da eragiten didana; beste pertsona batzuk mintzeak ematen dit erreparoa, nahi gabe mina sortzeak, ez besterik.

Agian, oso normala da niretzat gaiei buruz iritzia izatea. Alde batetik, euskaltegian irakasle izanda, ikasleei idazlanetan hori eskatzen zaielako/diegulako idazlan eta azterketetan: eman zure iritzia tabako legeaz/zezenketak debekatzeaz/tabernen ordutegi berriez… ia eguneroko kontua da gurean. Beste aldetik, bloga sortu aurretik ere eibartarren posta zerrendan makinatxo bat eztabaida edukitakoak gara, mila gairi buruz, inongo ikara barik.

Hori dela eta, aho zabalik segitzen dut, hainbat jenderi –pentsamendu, bizimodu eta adin desberdinekoei– entzun diedalako, aurrerago aitatutako egoera berean, beldurraren kontu hori. Horrek zeharo nahasita utzi nau, eta buruari eragin diot galderaren zergatiaren bila. Azkenean, itaunak adierazten du lagun horiek beldurra diotela posizionatzeari, besteek jakiteari zer duten gogoan. Masaren anonimotasunean ezkutatu beharra sentitzen dutela, alegia. Inork ez dezala jakin beren buruetan dabilena, badaezpada ere!

Egia esatera, gure herrian diskretu izatea bertutea da. Diskretu, ez nabarmentzearen zentzuan, jakina. Politikari zenbaitzuek ere diskrezioz jokatzen dutela diote, ona balitz bezala. Eta hala izango da batzuetan, ezer ez baita ona edo txarra beti; baina nire iritziz, sarritan  diskrezioak imajinazio falta, zenbaki bihurtzea eta aspergarri izatea esan nahi du. Sentitzen dut!

Baina nondik ote datorkigu pentsamendua kamuflatu edo ezkutatu nahi hori? Zerk eragin ote du beldur madarikatua? Ez dakit, baina esango nuke frankismoaren arrastoa dela. Bai, oraindik ere, gerraren ondorioak, berrogei urteko diktadurak eta errepresioak markatzen gaitu, ez gaude salbu, zoritxarrez. Hainbeste eta hain luzaroan sufritu duen gizartean aztarna sakonak laga ditu errepresioak. Gizartean ez ezik, geure barruan ere bai, ezinbestean. Nahiz eta sasoi hori bizi transmititu egin da familietan eta sozietate osoan.

Frankismoaren hipotesia darabilt beste leku batzuetan ikusi dudanagatik. Ez naiz oso kosmopolita, munduan ez naiz gehiegi ibili. Baina uste dut beste herrialde batzuetan, Frantzian, adibidez, askoz errazago eztabaidatzen dutela, ideien elkartrukea naturalagoa dela. Seguruenik ohitura badutelako, eztabaidak badirelako, haserretu gabe, ahots bolumen normalean, oihu barik, beldur gabe iritzia emateko orduan.

Beldurra. Ba ote da gehiago mugatzen eta paralizatzen duen sentimendurik? Uxatu behar dugu, beraz, adierazi, bota dezagun pentsatzen duguna!

Kamiseta hori

Leire Narbaiza 2014/10/17 12:58
Euskadi Irratiko Faktorian egindakoa 14/10/17

Elastiko bat dakart hizpide. Elastiko urdin bat. Asteon egunkari bateko portada izan dena. Eta azkenean tiraderan sartuko dugula ospatu dugu. Bai, kamiseta urdin arraro hori, letra horiduna. "Egunkaria aurrera" dioena. Hamaika urtean (11 urte asko eta luze da) askatasun aldarri izan dena. Estetikoki oso polita ez bada ere, ezinbestean maite duguna, duintasunaren ikurra izan delako, baita elkartasunarena ere. Azkenean, betiko sartuko dugu kutxan, baina ez dugu ahantziko. Oroitzapenen kaxan izango dugu agerian, gertatutakoa atzendu ez dakigun.

Berria-ren portada

 

Euskal Herria herri tristea da, -ondo ulertu, e?- Barre egiten dugu, umorekoak gara. Baina erreparatzen badiogu zerk ematen digun poza, sentsazioa oso tristea da, pobrea: Euskaraz irtengo dela hurrengo android telefonoa, eta bibaka gabiltza. Lisboako autobus turistikoak euskaraz eskaintzen dutela informazioa, zoragarri, etxean ez bezala. Hamarkada luze batean inputatua egon ostean libre kargu barik, ustezko delitua iraungi delako, pozez zoratzen.

 

Normala da pozik jartzea (ez dezagun ahantz beste batzuk oraindik kartzelan daudela egunkari bat, Egin, argitaratzeagatik). Baina nork itzuliko digu jasandakoa, lapurtutako dirua, kendutako osasuna?Nork eskatuko digu barkamena?

 

Gauza gutxirekin gaude konforme, eta hizkuntza handien mahaietatik jausitako edozein hondakinek egiten gaitu zoriontsu. Baina, zorionez, gure bidea ere jakin dugu egiten, crowdfoundinga sortu genuen, diru-batzea zuenean izena. Auzolan, elkartasun eta boluntario lanari esker lortu dugu orain duguna. Gutxi ala asko, baina gure borondate eta indarraz lortutakoa da, inorekin zorretan egon barik; sarriegi, agintari eta handi-mandien gogoaren kontra. Gure burugogorkeriari esker. Hau ahaztuko ez bagenu, ekinak izaten jarraituko bagenu, askoz gehiago lor genezakeelakoan nago.

 

Horregatik, kamiseta urdin hori sarrekan gorde, baina oroigarri eta bandera izan behar du: egin diezaguketen mina eta kaltea ez ahazteko, eta elkarrekin egin genezakeen indarra eta lana akorduan izateko.

Obeditzeaz

Leire Narbaiza 2014/10/10 00:25
Gipuzkoako Hitza-rako egindako kolaborazioa

Legea errespetatu, zintzoak izan, diskrezioz lan egin, akordioak erregutu, eskubideak mesedez eskatu, “emadazu, faborez! zintzo, leial eta fidela naiz”

 

Horrela gabiltzala uste dut: gobernuak, politikariak, jendea,… gizartea oro har. Aldarrikapena, aurrez aurre jartzea ez dago ondo ikusia. Hong Kongetik hasita, Madrileraino, Gasteiztik Bruselara.

 

Esaneko, zintzo, txintxo, on, obeditzaile,… Teorian adjektibo hauek positiboak dira zerbait edo norbait deskribatzen dutenean. Baina, azken aldi honetan, entzuten ditudanean euren sinonimo edo antzeko batzuk ulertzea iruditzen zait: meneko, agindupeko, jopu…

 

Txikitatik dakigu, eskolan eta etxean ikasia, obeditzaile izatea dela konturik garrantzitsuena. Izan ere, etxe eta eskolaren helburua heztea da, bezatzea, alegia. Txikitatik erakusten digute zein garrantzitsua den arauak betetzea. Eta hala da, sozietatean bizitzeko nahitaezkoa da, argi daukat. Baina, ez ote dugu araua, legea, sakratu egin? Horregatik du garrantzia zintzotasunez betetzeak, ezeren gainetik inportanteena txintxoa izatea delako. Baliteke legea zaharkituta egotea, gurea ez izatea, premiak ez asetzea, baina, hala ere bete beharrean gaude. Hori dioskute gurasoek, irakasleek, komunikabideek, gobernuek. Baita gure barne ahotsak ere.

 

Baina injustiziaren kontra ezin justizia arrunta erabili, ez baita itsua, bera ere meneko delako. Orduan, mundua eraldatzeko ezin dugu desobedienteak izan? Ezin dugu protestatu? Aurre egin? Managaitz bihurtu zerbaiten alde (edo kontra)?

 

Jakina, baietz erantzungo dut. Historiak erakutsi digulako ez dela ezer lortzen men eginez. Bestela, nola litzateke posible munduan izan diren iraultzak, Eibarren 1931ko apirilaren 14ko goizaldean II. Errepublika aldarrikatzea, emakumeen boto eskubidea, ikastolak sortzea, Hegoafrikan Apartheid-a desagertzea, mutilak soldadutzara ez joatea… Inork indarrean zegoen legeari aurre egin izan ez balio, ziur nago emakume euskalduna naizen aldetik ez nintzatekeela zutabe hau idazten ibiliko: gizonen eremua eta hizkuntza ez-egokia liratekeelako gure aurrekoek borroka egin izan ez balute.

 

Horregatik, beti ezin gara obedienteak izan. Ez da komeni. Intsumisioa eta desobedientzia beharrezkoak ditugu. “Jarki” aditz ia ezezaguna gehiagotan erabili beharko genuke: aurre egin, eutsi eta iharduki esan nahi duelako. Otzan izan barik, beti adi, beti prest.

 

Desobedientziarena ez da, uste genezakeenaren kontra, hain kontu modernoa. XIV. mendetik erabili izan zuten Foru Pasea, Foruen kontra egiten zuten Gaztelako legeak ez errespetatzeko formula. Gaur egunean, ahotan foraltasuna darabiltenek ahaztuta, hain zuzen. Foralista horiek meneko eta jopu bihurtuta daudelako, diskrezioz.

 

Hau guztia ikusita, askotan gogoratzen naiz Morauren “Super euskalduna” kantuarekin:

Morroitzarako aproposa behar du

umil eta langilea

inork ez dituelako maite

euskaldun alprojak

eta hori guztia aski ez balitz

zintzo eta egiazale behar

elizkoi, ondradu, kantuzale, mozkor

izatea da bere kondena

non da euskaldun ezinhobea

zeu zara euskaldun perfektoa

hori al da super euskalduna?


Ikasturte hasierako kezkak

Leire Narbaiza 2014/09/26 08:30
Gipuzkoako Hitza-rako idatzitako artikulua

Ziurgabetasuna da nagusi irailean euskaltegietan. Oraindik ezin dugu esan zenbat lagun matrikulatu diren. Datuak datu, gutxiegi izango dira izena emandakoak, dagoen premia ikusita. Batez ere, ez-euskaldun eta erdi-euskaldun gehiegi dabilelako bazterretan. Baina euskarara ekartzeko ahaleginak ez dira nahikoak izan, antza. Hainbat dira arrazoiak, eta ziurrenik, arrazoi konjuntzioagatik izango da euskara ez ikastearena. Baina uste dut batzuk-batzuk azaltzeko gai banaizela.

Alde batetik, dirua. Matrikula garestia da. Astean hamar orduko jarduna izanda, kurtso osoan 400 €tik gorakoa da prezioa, normalean bi epetan ordaintzekoa. Bekak badaude, baina normalean a posteriori, eta batzuk azterketak gainditutakoan. Entzun diot inori esaten ingelesa-eta ikastea askoz garestiagoa dela. Ados. Baina euskara hemengo hizkuntza ofiziala da; ingelesa, ez! Gainera, ez dezagun ahantz gaztelania doan ikas litekeela HHEetan (EPA, helduen hezkuntza zentroetan). Zentro horiek ez daude Espainiako ministerioaren menpe, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailekoak dira. Beste norbaitek esan lezake euskara ere ematen dela zentro hauetan, eta egia da, baina oso nozio oinarrizkoetan geratzen dira ikastaroak. Beraz, euskararen premia izanda ere, euskalduntzeak dakarren ahalegin pertsonalaz gain, ordaindu ere egin behar dugu.


Bestetik, euskararekiko desmobilizazio orokorra ikusten dut. Ez dio inori ardura, orokorrean esanda. Gure hizkuntza babestuta dago, hezkuntzan ikasten da, erakundeak dauzka,.. zer gehiago behar da, bada? Bere bidea segituko du, egingo dute, zer ardura dio gaztelaniaz edo euskaraz aritzeak? Kontua elkar ulertzea da, ezta? Horrelakoak dabiltza askoren buruetan, argi eta garbi adierazten ez badute ere. Polito egiten du afixetan euskarak, “egun on, buenos días” esateak, bagabiltza euskararen alde, baina erdaldunak ere kontuan izan behar ditugu. Itxurakeria hutsa! Lasai asko bizi gintezke Euskal Herrian euskaraz jakin gabe. Zertarako esfortzua egin, ez badu ezertarako balio?


Azken arrazoia azterketekiko obsesioa da. Ikasleak etsaminik etsamin dabiltza, profila eta hizkuntza eskakizuna lortu nahian. Horregatik baino ez direlako matrikulatzen asko, paper miragarri horren bila, eta oposiziorik ez dagoenetan, behera doa ikasle kopurua. Izan ere, titulitisak jotako zentro bihurtu dira euskaltegiak –hau ukatzen duenak gezurra dio–, baina koarentena gabeko ikasleak dira gureak, botika esperimentalik ere ez dugu-eta. Denok gaixotu gaitu gaitz honek, kutsakorra baita oso.


Lehen esan bezala, azterketarako asmorik ez duena ere, dirua itzultzeko baino ez bada, aurkeztu egiten da. Inor onik irtengo da obsesio honetatik, baina gurpil zoroan sartutako kuiak gara, erroberari etengabean bueltaka, jakinda hankatxoa hortik ateratzen duena jokoz kanpo geratuko dela. Eta esan digutenez, gurpilari abiada biziagoa eman nahi diote, titulu berriekin eta exijentzia handiagoekin… Bai, #poziktibity negatiboa.


Ikasturte berriaren atarian beti berdin gauden sentsazioa dut, kezkek itota, immobilismoan murgilduta. Dena den, ez dagoen lekutik indarrak atera eta kurtsoari itxaropenez begiratu behar diogu, izena eman duten horiek baitira euskararen etorkizun eta salbazioa, indarra ematen digutenak, odol berria gure zainetan!

 

Zoramena

Leire Narbaiza 2014/09/12 18:38
Gipuzkoako Hitza-rako egindako kolaborazioa.

Opor sasoian gaude. Askori amaituak bazaizkigu ere, beste batzuk oraindik badabiltza bazterretan deskantsu egunez gozatzen. Baina atsedenik hartzen dugu ala benetan zoratu egiten gara?

http://1.bp.blogspot.com/-JWb64_UHrQU/Ull_xgQ86oI/AAAAAAAAS6Y/CCgUcdaxt1Q/s1600/Untitled_Panorama3.jpg

Gustuko dut bidaiatzea, gauza berriak ikustea eta ezagututako tokiak birbisitatzea. Egindako bidaietan beti geratu izan zait zerbait ikusteke, egiteke. Inoiz, ezinbestekoa den zerbait ere ez dugu bisitatu izan, ondo ez zetorkigulako, edo beste plan batzuk, biziagoak, irten zaizkigulako. Dena ezin delako, hitz batean.

Baina inguruan sumatzen dudana beste gauza bat da, antsia moduko bat, erotuta, dena egin, ikusi, bisitatzea exijitzen duena, azken egunean azterketa bat gainditu beharko bagenu bezala. Gidan dauden Top ten-eko lekuak ixa batez markatu beharko bagenu legez. Kanpaiaren museoa ikusi gabe daukagu! Katastrofea!

Antsia hori, beharbada, ez da oporretan bakarrik gertatzen den kontua. Urte osoan ere sufritzen dugula uste dut. Mila gauzatan daukagu burua, eta planifikazioa ezinbestekoa da. Hori bai, dena lor dezakegula uste dugu aktibitate batetik lehentxoago irtenda, edo berandutxoago iritsita. Baina beti erlojuari begira, eta ezer amaitu baino lehen hanka aterantz dugula. Dena harrapatu nahian, xehetasun eta zehetasun asko bidean lagata, guztia egitea lortu dugula sinetsita, baina inon ere sakondu ezinda, zoroen pare gabiltzalako.

Oporrak hartzean ere, joera hori nabarmen ikusten da. Laneko txirrinak jo orduko, maleta eta guzti daude horrelako kakapirriak automobilean. Bidaiatik etorri ere, itzulera egunean bertan ia-ia, denborarik hartu gabe egokitzapenerako. Badirudi herriak ere erre egiten diela ipurdia, infernu kirasdunean murgilduko direla heriotza motelean.

Jakina, horrelakoentzat, bidaiatzea ezinbestekoa da. Plazera edo aukera bainoago, obligazioa. Besteok egin ezean, arraro begiratzen dute. Gainera, zenbat eta urrunago eta exotikoago izan plana, hobeto. Beharbada, ez dute ezer jakingo hango kontuez edo egoeraz, baina bueltan geopolitikan adituak balira moduan hitz egingo digute, bisitatutako lekuaren egoera soziopolitikoaren azterketa arina eginez, gu aspertuz.

Talde horren barruan badago azpitalde bat, beren buruari turista beharrean, bidaiari deitzen diotenak, turistengandik bereizteko edo. Marco Polo sindromeak jota daude, antza. Badirudi, tour operadoreen atzaparretatik aterata lur ezezagunak deskubritzera doazela, hangoen etxoletan lo eginda aurkitzen dela egiazkotasuna, nahiz eta sherpa horrek bizkarrean hartuta igo behar izan dituen garagardo edo oca-cola lata horiek bidaiariak lasai edan ditzan, benetakotasunaz goza dezan...

Jarrerak jarrera, sarritan pentsatzen dut momentuaz gozatzea ahazten dugula, dena hain planifikatuta eta lotuta daramagulako bidaietan ez ezik gure eguneroko bizitzan ere. Askotan, etorriko den momentu magikoaren begira gaudela, esperientzia paregabe horren zain, ikaragarria dena, bizitza aldatuko diguna. Baina, baliteke, errebelazio hori, etortzeko dagoen epifania, gauza txikietan egotea, erreparatu gabe gure ondotik pasatzea eta guk, basoa ikusi nahian, ez dugula ondoko zuhaitzean dagoen katagorri jostaria ikusiko.

para disfrutar de los personajes en la plantilla psd de clase

Gipuzkoako Hitza 2014-09-12

Kolpeka

Leire Narbaiza 2014/08/27 10:00
Horrela gabiltza etengabe

Gutxien espero denean kolpekatzen du, halakorik berriro ere gertatuko ez dela uste denean, ahaztuta zegoenean, adina handiegia zela pentsatzen zenean.

Ez du errukirik, eta hasieran fantasia eta amets munduan bilduta izan ostean, kank, hor dator lehenengo kolpea, errealitateaz emandakoa.

Jotzen du, eta aspaldi bezala, itzelezko mina sortu, ez da aldatu. Hori sumatzen zuen. Armadura jantzita zegoela iritzi arren, bigun harrapatzen du beti eta samina egin.

Jipoitu egiten du, behin eta berriz, etengabe, baina ez da minsor bihurtzen zauria. Kolpe bakoitzak mindutakoaren gainean astintzen du-eta. Kank-kank-kank-kank.

Kolpearen ondorioz, barruan gordeta bizi den nerabea agertu da, ziurtasun ezak burua atera du, lurreraino arrastaka eraman du egoa, eraikitako heldutasuna, atzera ere babesgabe eta makal laga arte.

Desamodioak egurtzen duenean, berdin da noiz, ume afektu gabe bihurtzen du edonor; sendoena ere, eta maitasun gosezto bilakatu.

Azken ilusioak txikituta, brintz eginda, zauritzen dute, lehergailuan jarritako metraila legez, eztanda egitean jaurtita, ziztatuz bihotz eta gogoa.

Fantasiak eta ilusioak amaiera dute. Kolpeka ekartzen dute lurrera, lurrartze izugarria, boxeolari zaharren gisan, jota behearen gainean  apurtuta.

Pasioak, desioak, kariñoak zart egin dute inpaktuan, ilusioa deuseztatu.

Aurreikusi zezakeen, baina liluraren bris-brisak itsutu egin zuen, ez zion errealitateaz jabetzen lagatzen, ilusioa eta ametsen lainoan mundua desitxuratuta ikusten delako, gogo bahitu dutelako.

Kolpeek hustuta lagatzen dute arima/gogoa/gorputza, ezdeus. Ezertan sinistu ezinda, txundidurari entzungor.

Xarma ez da existitzen.

 

Hilekoa gorroto dut

Leire Narbaiza 2014/07/28 15:10

Menstruatzea gorroto dut. Bai, hala da. Badakit ez dela politikoki zuzena, ez dagoela modan, baina ez dut gogoko hankartean behera odola isurtzea, ez; zikina, usaintsua eta deserosoa da. Mingarria eta aztoratzen duena, atentzio handia eskatzen duena. Garestia eta edonora poltsa eramanarazten diguna.

Ez dut maite goizeko bostetan esnatzea tripako minez. Ez zait gustatzen titiak puztuta eta minberatua izatea. Ez dut gustuko edozein lerdokeriagatik emozionatzea. Ez ditut atsegin umetorkiaren kontrakzio horiek, ezta odolbilduak iraiztea ere.

Hala da, lagunok! Batzuek esango didazue ez dudala onartzen nire emetasuna. Ez dut uste, gustura nago-eta emakume izatearekin (hilekoak hileko). Beste batzuek esango didazue ez dudala nire gorputza onartzen. Bo, egia liteke. Gaitza da andrezkoontzat gure gorputza onartzea gizartearen kanon hauekin, gure inperfekzioz betetako iragarki eta irudiekin bonbardatzen gaituztenean. Zaila da, bai. Baina halakorik ez zaigu esaten –gure gorputza ez dugula onartzen, alegia– depilatzen garenean, gure ileak ez ditugula maite. Zergatik ote?

Menstruazioa beti da arazo: aurre-nerabezaroan etortzen bada, goizegi delako. aurre-gaztaroan, beranduegi. Zikloaren amaieran ez datorrenean, haurdun egon gintezkeelako gura barik. Zikloaren amaieran datorrenean, ez gaudelako haurdun eta gura genuelako. Aurre-menopausian ziklo barik datorrelako, nahi duenean. Menopausian betiko joan zaigulako. Hori, kontuan hartu barik eguneroko kontu txikiak: hondartzara, oporretara joateko, praka zuriak janzteko,…Beti arazo.

Mitoen kontra egin genuen borrokan. Gure belaunaldikooi, oraindik haur ginela etorri zitzaigunean, sekretismo osoz eroan genuen(dugu). Debeku andama jaso genuen: ezin bainatu/dutxatu/burua garbitu eta ezin izozkirik jan, odol isuria moztu egiten ei zelako; ezin landarerik ukitu, hil egiten zirelako; ezin maionesarik eta horrelako saltsarik egin, ez omen zirelako lotzen… Bai, niri esan dizkidate serio hauek guztiak. Horregatik, probak egiten genituen: hilekoarekin egon eta salako landareari hostoak ukitu. Osasuntsu segitzen zuen! Ezkutuan dutxatu eta izozkiak jan, eta isuriak segitzen zuen…

Era berean, mediku askok (denak gizonezkoak) esaten zuten hileko minak psikologikoak ziela, baina minaren kontrako pilulak errezetatzen zizkiguten (analgesikoak, antiinflamatorioak,… ez botika psikiatrikoak). Ostikada bat euren hankartean sortutako barrabil mina bezain psikologikoa, horratik!

Batzuek esango didazue naturala dela. Bai, hala da. Mukiak eta izerdia ere naturalak dira, baina ez dut gozatzen muki-kandelak dariola izatean edo izerdi patsetan egotean ere ez. Naturala izateak ez du esan nahi gustuko izan behar dudanik.

Ez dago modan esan dudan hau guztiau, badakit. Hilekoren argazki odoltsuak egitea dago bogan, aldarrikatzeko. Edota Naturak emandako dohaina dela gure emetasuna aldarrikatzeko… diskurtso biek gogaitu egiten naute, ados banago ere hilekoa isilean eraman dugula eta baztertzeko erabili izan dutela –aipatu ditudan debekuez gain, ezin ahaztu erlijio handietan hilekodun emakumea ezpurua (izan) dela–.

Eta emetasunarena aldarrikatzeak,…ez dakit, aspertu egiten nau. Beste espezie batzuetan emeen ugalkortasun zantzuak beste era batekoa direlako, halakorik barik. Eta esan behar dut: emakume jaio nintzen, eta ez nintzen "emakume bihurtu" (gorroto dut esamoldea) hilekoa etorri zitzaidanean. Bestela zer, menopausikak (sentitzen dut ezin dut idatzi menopausiko!) eta menopausia ostekoak ez dira emakume? ala emakume izatea ugalkorra izatea baino ez da?

Odolusten garelako bizi ei gara luzeago, odola "garbitu" egiten zaigulako hilero. Baina bizitzako berrogei urtean egitea nahiko da? Zenbat mito gehiago sortu behar ote ditugu prozesu hau jasateko?

#EibarDefendatu?

Leire Narbaiza 2014/07/03 18:49
Azken boladan Eibarko erakusleiho eta balkoietan ikusten den traola.

Orain 25 bat urte oso futbolzalea nintzen. Igandero Ipuruara joan eta oso ondo pasatzen nuen. Baina gero, zerbait aldatu zen nire barnean eta jasanezina bihurtu zitzaidan, fartsa hutsa zela iritzi eta zeharo urrundu nintzen, ia gorrotatzeraino, erretzaile ohiak tabakoa jasaten ez duen legez.

Baina sekula ulertu ez dudana, zalea nintzenean ere ez, herriko taldea babestu behar hori foballa gustuko ez izan arren, herriarendako ona delakoan. Ez dut ulertzen "patriotismo" futbolero hori. Telebistako lehiaketetan ere halakoak egiten dira: abesten irten eta botoa eman behar herrikoa delako. Bai? Eta gustatu ezean nola kantatzen duen, edo ez badugu pertsona hori atsegin ere irabazteko gogoa izan behar dugu? Ez dut konprenitzen!

Batzuek diruaren aitzakia darabilte babes horiek emateko: onura ekonomikoak ei dakarzkio herriari. Agian, bai, ostalaritzari. Izen ona ematen omen dio Eibarri. Beharbada, hala izango da, baina beste mila kontuk ere ematen dute prestigioa eta ez dira hauspotzen eta laguntzen, edo ez hainbeste, behintzat.

Aberatsak praka motzetan babestu (baliteke Eibarko jokalarien kasua ez izatea), bihotz eta aberri bakoak, diru eskaintza handiagoa izanez gero, koloreak erraz asko abandonatuko dituztenak. Baina guk, populuak, maitatu eta animatu behar, "gureak" direlako.

Kokoteraino nago futbolari ematen zaion garrantziaz, dena estaltzeko balio duelako eta benetako arazoak ezkutatzen dituelako. Dena barkatzen zaio, zorra izan Gizarte Segurantzarekin edo ogasunarekin. Egin dezala partikular batek edo enpresa txiki batek halakorik eta ikusiko du nolako barkamen eta onarpen soziala duen...

Halakoak esanda ez dakizue zelako gaitzespenak jasan behar dituudan! "Neska, baina gauza politak dira", "Kirola da eta jendeari gustatu egiten zaio", "Zu beti berdin, beti halakoak ateratzen". Eta esaten ez didatena ziur larriagoa dela: erresumindu, "rancia", zapuztaile, ilusio gabea.... Niri bost! Baina, bitartean, segitzen dugu hainbat zelai publiko ordaintzen eurek esklusiboki erabil dezaten, emakume taldeek gutxiespena sufritzen, euskara kantuetan desagertuta, hizkera biolentoa,... Baina neska, herriaren onerako da.

Honekin guztiarekin ez dut esan nahi Eibar KE-k egin duena kirol arloan garrantzitsua ez denik, edota eskatzen dioten diru-bermea justua denik. Ez. Hori beste kontu bat da. Ez dut uste denon artean ordaindu behar dugunik hau ere.

Gainera, ez zait euskarazko leloa gustatu #EibarDefendatu. Ez, talde bat defendatzen delako, ez gure hiri guziz eredugarria (armarrian dioen bezala). Ez, erdarazkoa egokiagoa da #DefiendeAlEibar. Artikulu horrek diferentzia markatzen du, taldea defendatzea eskatzen duelako.

Badakizue nork ez duen akziorik erosiko, ezta?

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Eibarren pertsona nagusi batek galdetuz gero nor naizen, Munikolanekua edota Eustakion alabia erantzuten dut. Horiexek dira nire kredentzialak.
Ni jaio bezperan Martin Luther King hil zuten, eguen baten. Barixakuan jaio, eta zapatuan “La, la, la”k irabazi zuen Eurovision. Euskara Batua ere nire kintoa da. Sinis egidazue: gauza horiek markatu egiten dute. Gainera, Franco oraindik bizirik zegoen! Maistra naiz ofizioz eta bokazioz. Baita hamaika saltsatako perrexil ere; eta hau bai afizioz

Txargaingo tontorretik dakusat

Anti-gona

Sustatuko Zer erantzi atala

Kontagailua