Ehunka nazioarteko egun dauzkagu urtean. Normala da komunikabideek denei ez erreparatzea. Gainera, batzuetan batera ere kointziditzen dute egunek. Hala ere, ablazioaren arazoak ez du nahikoa oihartzun komunikabideetan. Beharbada urrunegi ikusten delako; edo agian, garrantzirik ematen ez zaiolako emakumeak eta hirugarren mundukoak direlako.

Atzoko Berrian oso artikulu interesgarria zetorren gai honen gainean: Esanekoa edo puta. Komendatzen dizuet irakurtzea, datuak eta ondorioak ematen ditu Ixiar Zubiaurrek. Gordina, baina argigarria.

Imajinatzen duzue zer izan litekeen horrelako mutilazioa jasatea? Hain gaztetan, gainera? Gizonezkook irudika zenezakete gizon fidel eta garbia izateko helburuarekin, kontzientzia duzuen adin batean, anestesia eta higinerik gabe zakila moztea? Ez, ezta? Nik ere ezin nezake imajina mutilazio genital hori. Pentsatze hutsak min ematen dit.

Gizarteak populazioaren erdia kontrolatzeko saioa da. Kontrol sexuala. Baina ustezko kontrol sexual horren eraginak askoz ere handiagoak dira. Alde batetik, mutilazio horrekin neskatilei esaten zaie euren gorputza zikina eta txarto egina dela, anputatu behar dela era gordin eta krudelean. Beraz, neska horiek barneratuko dute euren inperfekzioa, bigarren mailako gizaki izatea; izan ere, euren gorputzeko atal batzuk txarrak dira, kendu beharrekoak. Eta gorputz atal horiekin lotuta dagoen guztia txarra eta kendu beharrekoa dela ere sinistuko dute.

Beste aldetik, emakume horiek merkatzia hutsa dira, "zaindun" behar den merkantzia senarrarengana "ukitu" barik hel dadin; nahiz eta arazo fisiko eta psikologikoak izan lezakeen ablazioaren ondorioz. Berdin dio, garrantzitsuena; himena, alegia, salbu dago. Jakina baita himena dela neskatila baten baliorik handiena, familiaren ondra. Afrikan eta hemen (gero eta gutxiago baina atzora arte horrela izan da).

Tristatu eta sutu egiten nau gai honek. Nire ustez, ablazioa emakumeenganako mespretxurik handienetakoa da. Baina, era berean, gure gizartean gertatzen diren hainbat konturen ispilu ere bada. Muturrera eramanda, jakina. Iragarkiak ikustea baino ez dago jabetzeko, andrazkoon gorputza hobetu beharreko zerbait da, inperfetua. Tira, gai hau, ordea, beste post baterako laga beharko dut, baina nahiko nuke horren gainean idatzi.

Gabon ostean hasi nintzen lanean. Orduan hogeita bat urteko umemokoa nintzen, ikasketak amaitu berri eta lan egiteko prespektiba gutxirekin; izan ere, sasoi hartan ere krisi sakona bizi genuen Euskal Herrian, eta ez zegoen lanik ia inorekndako, are gutxiago esperientza bako gazteentzat. Hori dela eta Irladara joateko erabakia hartuta nuen, au-pair, ingelesa ikastera, hori zen-eta orduan jendeak egiten zuena bide berriak jorratzearren. Hori edo Nikaraguara brigadista joan....

Eskualdeko Udal Euskaltegi batzuetarako eginda neukan proba bat, esperantza gutxirekin. Hegazkin txartela erostera joan behar nuen egunean, janzten ari nintzela, telefonoz deitu zidaten azterketan nahiko aurrean geratu nintzela, eta segur aski lana izango nuela. Jakina, ez nintzen bidaia agentziara joan! Hau guztiau Gabon aurretik izan zen. Ez zidaten datarik jarri, eskualdean transmisio kanpaina martxan jarri behar zuten, baina arazo batzuk zirela medio, ezin ziguten ezer ziurtatu.

Denbora pasa ahala, kezkatzen hasita nengoen, ez zen deirik, Irlandakoa baztertuta neukan. Zer egin behar nuen? Dei hori egin zen, Gabon ostean esan dudan moduan. Hori bai, deitu zidanean gripearekin nengoen ohean! Ai, ama , dena kontra. Zein gaitza zen lehen beharra topatzea!

Hasi nintzen, hasi. Eibarko Udal Euskaltegian lau sartu ginen. Ni nobata bakarra, besteak ibilita baitzeuden, gutxi baina zer edo zer. Junkalek, euskaltegiko irakasleak hartu gintuen bere babespean, bera zen gure koordinatzailea. Berba baten esateko, berak irakatsi zigun (zidan, agian hobeto) klaseak ematen. Ni oso eskertuta nago gurekin izan zuen pazientzia, irakatsi zigun guztia, beti oso umoretsu eta irribarre batekin. Inoiz ez diot esan, eta aprobetxatuko dut momentua: mila esker guztiagatik, Junkal!

Lehenengo urratsa ematen nuen, guraso talde bitan. Denak ni baino askoz zaharragoak, 40 urteren bueltan. Sarri pentsatzen nuen eurek ni ikustean hain gaztea, esperientzia bakoa, hain pipiola ez nindutela aintzakotzat hartuko. Gainera, hankasratzen handia egin nuen, esan nien ez nuela inoiz klaserik eman nagusiekin. Hori ezin da inoiz egin!! Tira, ondo errespetatu ninduten, zintzo-zintzo etortzen ziren. Emaitzak? ez dakit. Zerbait ikasi zuten, eta ez da gutxi.

Eta zelako denbora! Ordenagailua idazkariak baino ez zeukan, ez zen Euskaldunon Egunkaria ere existitzen. Prentsa idatzian Argia, Aizu eta Habe baino ez zeuden. Dena fotokopiatan (eta fotokopiadorak halamoduzkoak), sarri eskuz idatziak. Ez HEOK, ez atazetan oinarritutako irakaskuntzarik. Hiztegi bakarra 2000! Liburu errazak euskaraz irakurtzeko ia ez zegoen......Ia dena artesanala zen. Hori bai, karpetetan gordeta euskaltegietako irakasleok karpetak gurtzen baititugu! Atzera begiratuz gero, zientzia fikzioa iruditzen zait guztia. Nola ematen genituen klaseak? Zelan ikasten zuten gure ikasleek? Egia esan behar badut etb1en futbol gutxiago ematen zuten, eta pelikula gehiago. Hori bai, gaztelaniaz azpititulatuta! Klasean bat ikusiz gero, orri batekin estaltzen genituen.....Zelako sasoia!

Eibarkoaren ostean, Bergara, Ermua, Galdakao, Getxo, Arrasate, Basauri, Zalla eta Durangoko Udal Euskaltegiak etorri dira, baita Ermuko Kaltxango aek euskaltegia ere. Lehengo urratsetik EGAra, erretiratuak eta gaztetxoak, autoikaskuntza eta klase presentzialak, alfabetatze eibarreraz eta alfabetatze teknikoa, inmigranteak eta eibatar peto-petoak, zero-patateroak eta ikasle gruyerrak, instituteroak eta funtzionarioak.......ia denetarik pasatu da nire begen aurretik. Ia guztiekin, oso ondo. Batzuekin, primeran. Gutxi batzuekin, ez hain ondo. Poz asko jaso ditut, baita atsekaberen bat ere. Ia beti gustura eta ondo ibili naiz, jendearekin eta euskaraz aritu naizelako.

Kasualitatez hartu nuen bide hau, eta ez zait damutu. asko gustatzen zait nire lana, gero eta gehiago, esango nuke. Baina Irlandara joan izan banintz, orain non nengoke? Batek daki!

Jendeak liburuaren portada ikusten zidanean haluzinatu egiten zuen. Azal hori, izenburu horrekin, zer dabil irakurtzen Leire? Izan ere, gauza arraroak irakurtzearen fama izan dut.

Arrantza? Noiztik zaude arrantzan interesatuta? Baina zer da liburu hori? Hau esaten zidaten, izenburua benetan bitxia delako. Yemen bezain lehorra dirudi, oso berezia eta ederra izan arren.

Nola definitu liburu hau? Narrazioa da? bai. Nobela? baita, oso sui generis, baina. Kontakizuna ez darama narratzaile orojakile batek, ezta lehenengo pertsona batek kontatu ere. Narrazioa puzzle bat da, hainbat idatzik osatuta: eguneroko baten zatiak, gutunak, e-mailak, ikerketa bateko transkripzioak.....Protagonisten dokumentuak, edo protagonistei hartutakoak. Oso oso bitxia.

Istorioa ere arraroa da. Pertsonaiak ere bai. Xeke yemendar aberats batek izokinak nahi ditu sartu Yemenen, gero arrantzan egin ahal izateko. Eskozian moduan, hain zuzen ere. Baina Eskoziako klima eta Yemengoak ez dute inolako antzik, ezta herri bietako ibaiak ere.

Horretarako aditu ingeles bat kontratatu du, funtzionario britainiar bat. Funtzionarioak ez du lana hartu nahi, baina Erresuma Batuko gobernuko goi kargu batek behartu egiten du, nolabait esatearren. Horrela pasadizo pila bat daude liburuan. Baita maitasun istorioa bat ere.

Pertsonaiak bitxiak dira. Xekea oso maitagarria da, nahiz eta hasieran prepotente samarra dirudien. Bera da pertsonaiarik xaloena, zorakeria bat egin nahi du, baina hain ondo argumentatzen du, ezen azkenean beste protagonista biak ilusionatzen dituen.

Pertsonaia nagusia, zientifiko ingelesa, gizajo hutsa da. Emazteak gutxietsi egiten du, gizon aspergarria da, bere bitxoak dira bere bizitza osoa. Hala ere, benetako maitasuna ezagutuko du eta honek dakarren zoriontasuna eta mina.

Liburu gomendagarria, zinez. Asko gustatu zait, diferentea delako, bai planteamendua, bai pertsonaiak, bai istorioa. Umorea ere badauka, sotila den arren. Ez beldurtu izenarekin eta anima zaitezte liburu honekin!

Aminetu Haidar eta Maialen Lujanbio. Emakume izen bi. Biak eredu, biak iazko pertsonaiak, nire ustez, euren artean antz handiegirik ez badute ere, euren bizipenak oso desberdinak diren arren. Biek dute burua estalita. Bata, Haidar, bere heriaren janzkerarekin, melfarekin. Bestea ere, bere herriko gizonen kapeluarekin, txapelarekin, Bertsorali txapeldunaren txapelarekin, hain zuzen ere.

Aminetu Haidar indar eta duintasunaren irudia da. Borroka egiteko bere era leun baina tinkoa. Egoerarik txarrenean ere, irribarrea ahoan. Herri oso baten isla.

Maialen Lujanbio, ostera, Euskal Herriaren irudi berria. Txapelaz gain, beste titulu bat irabazi du, apal eta harro, lehenengo emakume bertsolari txapelduna izatea. Hori asko da, gero! Mundu maskulinoan gaztetxotik hasita, beste emakume batzuek irekitako bidea zabaltzen, nasaitzen. Historia egiten. Hainbat eta hainbat emozionatzen. Baita Taliban Jatorra ere!

Emakume izen bi: Aminetu eta Maialen, urteko pertsonaia absolutoak. Ganorazko gauzengatik, balore positiboengatik. Bestela, andrazkoak noiz agertzen dira, bada, komunikabideetan? Biktima izanez gero, eta txotxolakeriengatik, kitto!

Andrazko eredugarriak, emozionatu egiten gaituztenak, herri txiki biren ispilu. Umil eta tente, denondako modelo.

Amaitzear dagoen urtean ere ez zaizkugu hainbat gauza agertu, galduta jarraitzen dute hor nonbait. Kalvellidoren marrazki bat harrapatu dut hemendik; izan ere, nik ez daukat beste batzuek duten abilidadea blogarekin, ezta euren imajinazioa ere!

Horregatik, harrapakari beharretan abilagoa naizenez, hainbat iturritik edan behar dut, marrazki honetan kasu.

Hori ba, 2010ak ekar diezagula ez daukagun guztia, ahalik eta lasterren, modurik onenean!
Hamarkada hau ona izan dadila danondako! Urte berrion, lagunok!

Gaur goizean Hur Gorostiagari entzun diot Euskadi irratian egiten duen kolaborazioan. Gustatu zait, Gabon onak opatzeko modu diferentea. Behean duzue:

Hori bai, onena zuendako, maitasunez!

Duela domeka bi Victoria Eugenian izan nintzen "Magifique" Ballet de Biarritzen dantza emanaldia ikusten. Txaikovskiren musika oinarri hartuta Thierry Malandain-ek koreografia ikuskizuna sortu du. Ni nahiko analfabetoa naiz musika arloan, eta Txaikovskiren pieza batzuk ezagutua arren, ez nekien denak berarenak zirenik. Guztiak ezagun-ezagunak, ederrak.

Hirugarren lerroan izan ginen, luxua, dantzariak nola izerditzen ziren ere ikusten genuen eta. Beraiek izerdia bota zeren guk itzelezko hotza pasa baikenuen. Odonek berogailuan ere murrizketak jarri dituela dirudi. Baina lartxo izan zen. Batzuek txamarra erantzi ere ez zuten egin. Ondo dago berogailua kentzea dantzariak asten direnean, baina ordu erdi lehenago itzalita izatea! Gehiegi.

Harira! Hasieran, egia esan behar badut, kostatu egin zitzaidan espektakuluan sartzea, ez zidan ezer transmititzen, baina aurrera egin ahala aldatu egin zen. Indarra hartzen hasi eta gorantza! Nola egiten duten dantza, ikaragarria da. Gainera, beste hainbat balletetan dantzariek dauzkaten irribarreak faltsuak dira. Hauenak naturalagoak dira. Ez diot euren aurpegiko keinua irribarre normala zenik, dena oso ondo estudiatuta egoten baita, baina bai oso ondo entseatuta, eta sinisgarria ematen du. 

Obrak espontaneotasunetik ere badauka. Freskoa dela esango nuke, gaztaroaren zorakeriatik ere baduela uste dut. edo behintzat nik hori ulertu nuen.

Zelako gorputzak! Mutilenak! Neskenak ez dira nire gustukoak, beharbada beste tipo bat gehiago gustatzen zait. Baina gizonezkoak....itzelak! Zenbat gihar! Zelako txokolate tabletak! Eta ipurdiak? Biribilak eta gogorrak! Nahiko lukete gimnasiotan dabiltzan hainbatek horrelako itxura izatea! Dena bere lekuan, koipe gramorik barik, kruasan itxura gabe...Nork esan du dantza ez dela maskulinoa?

Dibagazio estetiko hauek alde batera lagata, esan nahi dut ez dugula nahikoa baloratzen etxean zer daukagun. Ballet zalea naizen arren, ez dut ezagutzarik horretan. Dena den, behin baino gehiagotan ikusita talde hau eta beste batzuekin konparatuta, esan nezake oso maila oneko konpainia dela, dena ematen duena eszenarioan. Euskal Herrikoa da, baina ez diogu daukan garrantzia ematen.

Oso gustura irten ginen. Izoztuta baina pozik. Hala ere, tutudun eta maila zuridun ballet klasiko bat, orkestra eta guzti, ikusteko gogoarekin jarraitzen dut. Etorriko da hori ere!

Eguraldiari aurre eginez, aurpegia erakutsiko dugu atzera ere, Egunkariaren alde.
Bideo bat ere topatu dut. hainbat hizkuntzatan dago, euskeraz jarriko dut hemen:

Elkartasuna adierazteko ere badago tarte bat egunkaria.info-n. Laga bertan zure izena! Hainbat hizkuntzatan dago web hori. Zabal zenezake zure kontaktuen artean hau guztiau (eskerrik asko, Eneko!), ea denen artean gelditzen dugun zorakeria hau:

http://egunkaria.info/wp-content/uploads/2009/11/manifestua_euskaraz.pdf

¿Sabías que en el estado español los poderes públicos cierran periódicos?

Es el caso del diario Euskaldunon Egunkaria…

Esta lucha nos afecta a todos y todas: solidarízate…

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=esp

Saviez-vous qu’au sein de l´Etat espagnol les pouvoirs publics ferment des journaux?

C’est le cas du quotidien Euskaldunon Egunkaria…

http://egunkaria.info/international/wp-content/uploads/2009/11/manifest_francais.pdf

Cette lutte nous concerne tous. Adhérez…

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=fr

Did you know that the authorities in the spanish state Closed down newspapers?

That is the case of the newspaper Euskaldunon Egunkaria…

http://egunkaria.info/international/wp-content/uploads/2009/11/manifest_english.pdf

This fight affects each and every one of us: please support it…

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=eng

Ja saps què  a l’estat espanyol els poders públics tanquen diaris? 

És el cas del diari Euskaldunon Egunkaria…

http://egunkaria.info/international/wp-content/uploads/2009/11/manifeste_catala.pdf

Aquesta lluita ens afecta a totes i a tots: solidaritza’t…

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=cat

Wusstest du, dass im spanischen staat von staatlichen stellen zeitungen geschlossen werden?

Das geschah im fall der tageszeitung Euskaldunon Egunkaria…

http://egunkaria.info/international/wp-content/uploads/2009/11/manifest_deutsch.pdf

Dieser kampf geht uns alle an: solidarisiere dich…

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=deu

Sapevi che in Spagna i poteri pubblici chiudono giornali?

È il caso del giornale Euskaldunon Egunkaria…

http://egunkaria.info/international/wp-content/uploads/2009/11/manifesto_italiano.pdf

Questa lotta tocca tutti/tutte: dacci la tua solidarietà!…

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=ita

Sabias que no Estado Espanhol os poderes públicos fecham jornais?

É o caso do jornal Euskaldunon Egunkaria…

http://egunkaria.info/international/wp-content/uploads/2009/11/manifesto_portugues.pdf

Esta luta afecta-nos a todos: solidariza-te…

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=port

Sabías que no estado español os poderes públicos pechan xornais?

É o caso do xornal Euskaldunon Egunkaria…

http://egunkaria.info/international/wp-content/uploads/2009/11/manifesto_galego.pdf

Esta loita aféctanos a tod@s: solidarízate…

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=gall

¿Sabebas que en l’estau español os poders publicos trancan periodicos?

Ye o caso d’o diyario Euskaldunon Egunkaria...

http://egunkaria.info/international/wp-ontent/uploads/2009/11/esplanicada_aragones.pdf

Ista luita nos pertoca a toz y todas: solidariza-te...

http://egunkaria.info/?page_id=519&hi=arg

 Aurten egun bitan joan naiz Durangoko liburu eta disko azokara. Zapatuan eta domekan. Baten beharrera, badiharduguko stand-en txanda egiten; bestean lagunekin elkartzera. Izan ere, Durangon urtero hitzordua daukagu, aspaldi baten egina, eraginkorra gutxienez urtean behin batzeko balio digulako.

Asko guztatzen zaizkit feria egunak. Disfrutatu egiten dutpasio bik bat egiten dutelako: liburuek eta lagunek. Postu artean hurrengo hileetako irakurketan ikusten ditut lehenengoz, baita irakurritako liburu kutunak eta bereziak ere. Maitasun ezkutuan nonahi, liburu forman.

Lagun, ezagun, maiteak edonon. Sorpresa atseginak nahibeste. Laztanak eta besarkadak ugari (erakusmahaia erdian geratzen ez bada, behintzat). Hala ere, beti falta zaigu baten bat, bereziki (hinbat motiborengatik) ikusi nahiko genukena, baina agertzen ez dena. Hari/haiei ere musuri handiena eman nahiko nioke/nieke, ziber-musua baino ez bada ere. MUN!!!

Hain gozagarria izanda ere, hausnartzeko balio izaten digu, batez ere aurtengoak. Alde batetik, uste dut birplanteatu egin beharko liratekeela hainbat gauza, hainbat produktu erdaldunen salmenta. Kanpora tema vasco delakoa. Nik neuk ez neuke lagako erdarazko produkturik saltzen. Bai, erradikala izango naiz, talibana. Berdin zait. Horiek edonon aurki litezke, azokan euskarazkoak baino ez nituzke jarriko. Kitto!

Bestetik aurtengo beherakada. Itzela izan da, batez ere asteburuan. Ez zen ia inor ibili, eta saldu....ikaragarria! Beldurgarria izan da salmenten jaitsiera!! Krisia izango da, EREak, pasaotismoa, ez dakit, baina Durangorako bonbardaketa (ez Durangoko bonbardaketa) zelanbait murriztu egingo nuke, beharbada feria bi antolatuta, abenduan eta ekainean, adibidez. Horrela, argitaletxeen Durangoko monokultiboko uzta, murriztu baina bikoiztu egingo litzateke. Beraz, kultura kontsumitzaileoi ez genuke urteko gose erdi asetu hori izango. Eta Gabon aurreko betekada hau saihestu egingo genuke.

Erdi gose eta enpatxatu bizi gara euskarazko liburuak irakurtzen dugunok, pobreen moduan: Ahal denean jan errementatu arte; eta urte osoan ahal den moduan elikatu, izozkailuko tuper-ak ateratzen!

Badiharduguko standa.

Eibarko euskera batzordiak euskerian egunerako Juan Sanmartinen "Zirikadak" eta "Eztenkadak" liburuak altuan irakortzia proposau zeban, eta hainbait lagunok irakorri genduan.

Aillegau jatanian abixua pozarren erantzun neban; izan be, asko gustatzen jata altuan irakortzia. Pentsatzen dot oso-oso ariketa politta dala, eta disfrutatzeko moduko gauzia. Asko ikasten da testu baten gaiñian altuan irakortzeko prestatzen dogunian: esanahixa, puntuaziñua, entonaziñua, ahoskeria....Horren ostian dator "antzerkixan" partia, altuan leitzia interpretaziñotik be badakalako.

Kontuan izan bihar dogu liburu bi hórrek txiste eta pasadizo liburuak dirala. Horrera, "antzeztu" egin  bihar da pixak bat, behintzat, irakortzerakuan, bestela ez daka ez emoziñorik ez graziarik.

Neri kazarixen bost pasarte tokau jatazen, Eztenkadetakuak; ez oso ondo puntuauta, gaiñera. Etxeko ensaiuetan katiau egitten nintzan pare bat pasartetan, ez zekelako ganorazko puntuaziñorik. Beste alde batetik, esan bihar dot Sanmartiñek ez zekala oso garbi noiz idatzi bustidurak (x, tt,..) eta noiz ez. Hori dala eta, erabagi bat hartu bihar zan, eta nik, jakiña, danak egittia pentsau neban. Bizixago eta naturalago geratzen zan.

Oso gatxa zan ganorazko irakorketia egittia, baiña ahalegintxuak egin genduazen, nahitta mikruan aurrian jarrittakuan eskuak dar-dar izan! Azkenian, mini-publikuan (eguerixan oso jente gitxi egon zan ikusten) barre bat be egon zan, eta ez da gitxi! Txistia irakorri eta iñork barrerik ez, frustrantia zan, gero! Baiña dana ezin da!

Oso politta, benetan. Liburuak ezagutzeko, Eibarko euskeran sakontzeko, eta irakorketia bultzateko. Gustau jata. Ederki! Datorren urtian Maixu Juanek eta Peruk jardungo dabe barriketan udaletxeko pleno aretuan? Nahiko neuke!