Ekaitz giruan irakorri dot, ezin guztiz zentrauta, baiña halan be guztiz espezíala dok liburu hau. Testuingurua biharbada motzena, baiña halan be ederra: hiltzera doian pertsona baten azken segunduetan, bere bizitza guztia eta zeozer gehixago bizitzeko ahalmen miragarrixa. Eta gizon horren izaerian billaketia, eta maisuak moldatzeko era harrigarrixa... posible dan edo ez dan, esan gura dot: halako kasuak egoten diran edo ez diran ez dakitt. Baiña ederrak diraz. Berez oso gordiñak dirazen egoerak hain delikatuki deskribatzen dittu eze, munduko naturalena dirudi, esate baterako, narru zatixakin hartu eta zigortzia. Maittasun frogia.

Azken urtietan Hondarrabixan bizi izan zan Juan San Martin. Bere afiziñuari segika, Jaizkibel inguruan be ibilli zan, batez be arrasto arkeologikuen atzetik. Bertako pseudokarstan irudi asko topau geinkez bilduman:  

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11275

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11281

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11284

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11285

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11286

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11288

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11289

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11294

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11295

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11296

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11303

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11319

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11324

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11325

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11348

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11292 (Aierdi harpea)

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11298 (Marla haitzulo gunea)

http://www.guregipuzkoa.net/photo/15213

ADES-en gaur eguneko ikerketa eremuan be ibilli zan Juan San Martin.

 

Santimamiñe (Kortezubi)

Haitzulo honetako argazki asko agertzen dira. Batetik, arkeologia maillan dakan garrantzixangaittik; eta bestetik, urte askuan bisitta turistikuendako egokittuta egon zanez, bere lagunak eruateko aprobetxau zebalako.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10232

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10233 (Barandiaran)

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10234

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10235 (Maiztegi, Atxa, Zulueta eta Iriondo, ´Lagun-Artea´ elkarteko kideak)

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10239

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10240

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10241

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10242

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10243

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10244

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10245

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10246

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12060

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10247 (JSM, Toribio Etxebarria, Jose Laskurain eta frantses bat)

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10249 (Marful, Pako Alustiza eta Dionisio Murua)

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14151

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14153

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14195 (Barandiaran)

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14198

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14313

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14327

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14329

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14330

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14331

 

Atxeta (Forua)

Barandiaranek 1959 eta 1960an industu zeban haitzulo hau. Argazkixa ordukua da:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9363

 

Garratxa edo Lumentza (Lekeitio)

Bertan arrasto arkeologiko garrantzitsuak agertu ziran, txirula prehistorikua esate baterako:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9893

 

 

Entzun zazun, adiskide, saio hau dizut eskeintzen.

Entzun Aittitta Raduga interneten, Arrosa Sareko podcast bikaiñian. Baitta uhiñetan be: Lekeitioko Arrakala, Eibarko Matrallako, Bittorixako Hala Bedi, Iruñeako Eguzki, Bilboko Tas-Tas, Oreretako Zintzilik, Urruñako Info7 eta Oiartzun radixuetan.

ADES espeleologia taldia
Urdaibai, Lea eta Artibai (Bizkaia)
********************

Cantabriako mendixak Espainia guztiko koba dentsidade haundiña konzentratzen dabe. Hain da eze, bertako espeleologuak ezin izaten daben dana ikertu eta nazionalidade desbardiñetako lagunekin expediziñuak osatzen dabezen paradisu espeleologiko hartako exploraziñuan pizkaka sakontzeko.

Hala gertatu da aste honetan frantziar eta euskaldunen artian. Juan dan urteko biharrari jarraipena emonda, Albertvilleko eta Bizkaiko espeleologuak "La Gándara" sistemia arakatzen segidu dogu. 100 kilometrotik gorako laberinto honetan, hamaika ordu ta erdiko trabesixia egittia suertau jaku oinguan ("Le Delator"; "La Grand Galerie"; "Galerie des Anesthésistes"; "Rio Viscoso"; "Galerie des Anémones") eskalada bat egin eta hurrengo expediziñorako vivac baterako hornidurak eruan ahal izateko.

Aste amaieran, ostera, ADES-en falta ezin dan ekittaldixa burutu dogu: Aulestiako Lezate haitzulo zoragarrira urteeria, antxiñako eta oingo espeleologuak alkartzeko atxeki parebakua.

 
********************
ades@euskalnet.net
94 - 625 23 52
http://www.espeleologia.info/

Juan San Martinek ikerkuntza bihar haundixa burutu zeban Erronkari partian. Aurreko baten kultura maillan aittatu genduan, eta espeleologikoki be kanpaiña garrantzitsuetan parte hartu zeban.

Erronkari eta Baretous artian, Hernaz izeneko mendatia dago eta bertan kokatzen da San Martin harrixa, 262 zenbakidun mugarri ezaguna. 1950ian, Georges Lepineux eta Giuseppe Occhialini espeleologuak leza bat lokalizau zeben leku horretan. Hainbeste arrazoiengaittik, bere exploraziñua oso “mediatikua” izan zan: lehelengo bertikalan sakona (300 metrotik gora), Marcel Loubensen istripu dramatikua, munduko leza sakonena bihurtzia, munduko aretorik haundiñetakuakin (La Verna)...

Gaur egunian, leza hau “Sima de la Piedra de San Martin” edo “Gouffre Lepineux” izenekin ezagutzen da, leku horren benetako izenan kaltetan (Hernaz). “Pierre St Martin-Gouffre des Partages” izeneko sistemian parte da: 80 kilometrotako galerixa-laberintua, sei sarrera desberdiñ dittuana. Larrako karst osuan exploraziñua espeleologo askoren elkarlanian eruaten da, ARSIP erakunde internazionalak koordinauta.

Juan San Martin be han ibilli zan, eta bere bilduman bertako argazki sorta haundixa topau leike. Gehixenak 1960ko Uztaillekuak dira, Aranzadi Elkarteko beste sei kidekin batera ikerkuntza expediziño baten parte hartu zebanekuak (Euskal Espeleologoen Elkargoko V Jardunaldixetan). Expediziño horretan nazionalidade desbardiñeko ehun pertsonatik gora hartu zeban parte, hiru taldetan banatuta. San Martiñen taldian biharra Hernazeko sarreratik La Verna aretoraiñoko topografixia egittia izan zan, Antoine Saunierren zuzendaritzapian. Expediziño hari buruzko informia Munibe aldizkarixan argitaratu zeban,

Halako informiak irakorritta, batek bertigo pizkat sentitzen dau: izan be, gaur egunian darabigun asteroko kroniken antz haundiegixa dake: batek daki hamendik urte batzutara beste espeleologo batzu ez ete daben gure nota kaskarrak modu berian irakorriko... (¡glup!).

 

Eskilzarrako kanpamentua:

Hamen egin zan kanpamento basia, Uztaillan 9xan:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9709

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9710

 

Inguruak

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10287

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9450

 

Hernazeko kanpamentua

Uztaillan 10ian ipiñi zan, lezian sarreria baiño beheratxuago. Materixal guztia mandoz karriatu zan bertaraiñok.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10259

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10278

 

Sarrera historikua.

Gaur egunian sistema honen 6 sarrera ezagutzen dirazen arren, Hernazekua izan zan lehelengua eta bertatik egin ziran hasierako exploraziño guztiak.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10261

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10267

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10268

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10271

http://www.guregipuzkoa.net/photo/13188

 

Unai eta Oier San Martin, leku berian 1975 inguruan. Gaur egunian sarrera historikua eraikin batekin itxitta dago. Errepidetik errez ikusi leike.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/13133

 

Tornua

Hernazeko lezian lehelengo potzua oso oso sakona da, 300 metro baiño gehixagoko jaitsieriakin. Materixal eta pertsona guztien karriua arintzeko torno bat instalau zan sarreran:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10264

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10265

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10266

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10279

 

Tornua sarreratik ikusita

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10269

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10270

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12408

 

Bidegain eta Casteret

Jose Bidegain eta Norbert Casteret lezia deskubridu zeben espeleologo taldekuak izan ziran. 1960ko kanpaña honetan be parte hartu zeben, hamen ikusten danez:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9392

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9395

 

“Espainiar espeleologo taldea”

Argazki honetako bat, oker ez ba nago, Ruiz de Arkaute da:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10258

 

“Jeitsiera hasten deneko lekua”

Jon Arana, jaitsieria hasten; lehelengo potzu honek hirurehun metro baiño gehixagoko sakoneria daka (Eiffel torrian alturia):

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10280

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10286

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12406

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12407

 

Lehelengo kanpamentua

Uztaillan 11an ipiñi zeben, sarrerako bertikala jaitsi eta Lepineux salan bertan:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10252

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10274

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10276

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12410

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12411

 

Juan San Martin, sarreran

Genefono bat eskutan, barrukuekin berbetan. Antza danez, arazuak izan zittuezen telefono harixak ipintzeko; tornuan kabliakin endredatuta eteten zan, eta hiru bidar ipiñi bihar izan zeben.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/11266

 

Bigarren kanpamentua

Uztaillan 15ian, topografia taldia Loubens salara allegau zan eta han plantau zeban kanpamentua.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10277

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12409

 

1952 urteko exploraziño kanpaiñan, Marcel Loubensen istripua gertatu zan. Torno batetik txintxilizk zeguala, kablia eten eta espeleologua altura haundittik jausi zan, lesiño oso larrixak eginda. Orduko teknikekin konplikaua zan zaurittu bat kobatik etaratzia; erreskate lanen erdixan hil zan Loubens, istriputik 24 ordura. Gorpua barruan lurperatu bihar izan zeben, eta hau da bere oroitarrixa:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10263

 

Antoine Saunier

Topografo frantziarra izan zan Juan San Martinen taldian burua.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10297

 

Hirugarren kanpamentua

Oker ez banago, Chevalier salan. Bertarako bidian gogortasunangaittik, suministro arazuak hasi ziran hamen (jatekua eta erregaixa). Gaiñera, ozta-oztan egon ziran istripua izateko: espeleologo bat denda kanpañatik urten, eta segundu gitxira 3.000 killotako harri blokia jausi zan paretetik, dendia azpixan hartuta.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10262

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10272

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10273

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12413

 

La Verna

Ekipua Uztaillan 18xan allegau zan “La Verna” areto erraldoira (270 x 230 x 180 m, lau edo bost katedral kabitzeko morokua). Zazpi eguneko bide neketsua izan zan, egunero 12 ordu topografiatzen; bueltan, beste egun bi biharko zittuezen kanpora urtetzeko. Juanen bilduman ez dago orduko argazkirik: nahikua biharra izango zeben aparte be, erretratuak egitten hasteko...

1960an amaittu zan La Vernara sartzeko tunel artifiziala. EDF hidroelektrikiak hasi zeban 1954an bertako ur-saltua aprobetxatzeko asmotan, baiña ez zeben ondo egin eta beste koba bat agertu zan (Arphidia), ordurarte ezezaguna. Nun zulatu bihar zan jakitzeko, ezinbestekua zan topografixa ahal danik eta zehatzena egittia: eta horixe izan zan, hain zuzen be, Antoine Saunier eta Juan San Martinen taldian helburu nagusixa.

La Vernako irudi hónek 1961ko Maiatzekuak dira. Seguraski, erretratuak tuneletik sartu eta gero hartu zittuan; 800 metroko pasiotxua edo egun biko ibillaldi gogorra ¡ederra aldia!

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10275

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12412

 

Felix Ruiz de Arkaute, La Vernako sarreran.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10284

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12414

 

 

La Vernako tunelan sarreria, Santa Grazin.

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10283

Oharra: orduko argazki teknikekin, ezin izaten zan hain gela haundixetako irudi onik hartu. Gaur egunian La Vernako irudi hobiak lortu dira, hamentxe esate baterako.

 

“Espedizioaren jeitsiera bailarara”

Manduak be ez zeben bihar makala egin:

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10254

 

Lagun taldia ´Aranzadi´ galerian

1960 arte, San Martin lezian barrenengo puntua La Verna aretua zan, (-) 737 metrotan. Tunela egin eta gero exploraziñuak egitteko erreztasun gehixago etorri zan;  La Vernako paretan bertan galerixa barri bat agertu zan (“Aranzadi” izenekua) eta bertatik exploraziñuak (-) 940 metrotara aurreratu ziran. Hala diño Munibe aldizkariko 1961ko ale honetan. Hónek argazkixok ordukuak dira (61ko Abuztua)

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10256

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10285

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12415

Eibartik hurre izanda, Juan San Martinendako eskalada leku naturala izango zan, jakiña; argazki pillo baten hala ikusten jako behintzat, horman gora masmia legez. Jakiña: hango zulo ugarixak ezin bisittau barik laga.

 

“Anbotoko Begia”

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9250

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9253

 

Gerriko kobie

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9267

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9273

 

Marijen kobie

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9257

 

“Bentaneta”

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9408

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9409

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9410

 

Sorginkobeta (Aitztxiki)

 

 

Mendi honen tontor bixetako baten dagon zulua:

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10295

 

“Nardin-Koba (Izpizte)”

 

 

Santa Cruz abade/gerrillero karlistian ezkutalekua:

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/10019

 

ADES espeleologia taldia
Urdaibai, Lea eta Artibai (Bizkaia)
********************

Askotan, espeleologixan bigarren maillan lagatzen dira baiña ezinbestekuak izaten dira alderdi "espektakularra" ondo burutu ahal izateko. Prospekziñua eta material prestaketia dira, eta aste honetan honetara zuzendu doguz gure indarrak.

Prospezkziñuan, lurrazala arakatzen dogu, koba sarrera barrixen billa. Gehixenetan basuak zeharkatzia eskatzen dau honek, matxetiak eskutan, eta sektoreka egitten dogu modu antolatu baten. Aste honetako prospekziño eremuak Aterreta (Ispaster, Soluan auzua) eta Atxarre (Ibarrangelua) izan diraz.

Bestalde, material prestaketan klasifikaziño eta garbitze biharrak egin doguz. Honek garrantzi berezixa daka soken kasuan: asko erabiltzen dogun materixala da berau, eta arrisku egoeretan espeleologuan bizitzian berme bakarra izaten da sokia. Horregaittik, metroka-metroka errebisatzen da ondo dagola sigurtatzeko, eta bere egitturia kaltetu leikian mikrokristalez garbitzeko.
********************
ades@euskalnet.net
94 - 625 23 52
http://www.espeleologia.info/

Zigoitiako koba hau Gorbeiako parke naturalan barruan dago, eta lehelengo exploraziñuak XX gizaldi hasierakuak dira, Pyrenaica aldizkari honetan irakorri ahal izan genduan legez. Gaiñera, oso sinbolikua izan zan frankismuan, bertan ospatu ziran euskal jaialdixengaittik. Nik neuk ez dot ezagutzen ondiok, baiña laster juateko esperantzia dakat GEA-ko lagunen

eskutik.

 

Mairuelegorretako hainbeste argazki ikusi geinkez bilduman:

 

“Kobazulo barnean meza ospatzen”

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9955

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9956

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9957

 

“Kobazulo sarrera”

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9958

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9959

 

“Lurpeko paisaia”

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9960

 

“Estalagmitadun galeria”

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9962

 

“Lehoinabar azaladun pareta”

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9963

Ni eibartarra izanda, Lekeittion bizi naiz eta beraz Lea-Artibai-Urdaibaien dihardut ADES espeleologia taldiakin. Horregaittik, nere jaioterri inguruan ez dot haitzulo bakar bat bera be ezagutzen, baiña euren erreferentziak exotiko eta erakargarrixak egitten jataz. Han inguruko espeleologo jatorren batek erakutsi nahiko balestaz...

 

Aitzbeltz (Mendaro)

 

 

Argazkixen etiketan Elgoibar agertzen dan arren, esango neuke koba hau gaur egunian Mendaron dagola. Izan be, oker ez banago, Aitzbeltz hau I Euskal Espeleologia Jardunaldixetan (1956kuak) bi ponentzia merezi izan zebana da eta Aitzbeltz II izenekuakin batera Mendaroko Garagartza auzuan dago, Otaerre mendi inguruan

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9168

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9173

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9182

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9180

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9181

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14789

 

 

Errekaldeko Lezia (Urko, Ermu partian)

 

 

Bizi guztian “la cueva de Urko” gora eta “la cueva de Urko” behera entzutzen, eta ¿siñistu zeinkie ondiok ez dotela ezagutzen? San Martiñek argazki hau dakar:

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9735

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9736

 

Baiña Indalecio Ojangurenen argazkixen artian beste hau dago be

 

 

“Entrada de la cueva de Urko (Mallabia)”

http://www.guregipuzkoa.net/photo/7526

 

Bai bata bai bestia, txikixak izanda be, nere bisitta pendientiak dira. ¿Zeiñek eruango ete nau bertara?

 

 

Jentiletxeta (Mutriku)

 

 

Olatzeko haitzulua, izen bereko hiruretatik lehelengua oker ez banago. Auzuan betidanik ezaguna, Barandiaranek industu zeban 1927 eta 1936xan, beste arrastuen artian 7 pertsonan hazurrak topauta.

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9900

http://www.guregipuzkoa.net/photo/9901

 

 

Ekain (Deba)

 

 

Wikipediatik hartuta: “Ekain Deban (Gipuzkoa) dagoen leizea da, Goi Paleolitokoa. Ezaguna da batez ere Madeleine aldikoak diren labar-pinturak direla-eta. 1969ko ekainean topatu zituzten Rafael Rezabal eta Andoni Albizurik, Azpeitiako "Antxieta" kultura taldekideak zirenak. Benetako leizeak ez daude bisitarientzat zabalik, baina Zestoan koben erreplikak daude, non, pinturen kopiak ikusgai dauden. 2008an UNESCOk kobazuloak Gizateriaren Ondaretzat izendatu zituzten, Santimamiñe eta Altxerrirekin batera”.

 

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12917

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12920

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12921

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12922

http://www.guregipuzkoa.net/photo/12923

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14161

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14162

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14165

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14311

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14319

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14323

http://www.guregipuzkoa.net/photo/14334