Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / XIX. mendeko euskara laudiotarra

XIX. mendeko euskara laudiotarra

Amatiño 2008/09/16 00:02
Gentza Belaustegigoitia adiskide minak bere osaba Federikoren (Laudio, 1876-1947) paper eta liburuen artean aurkitu du 1877an Bilbon argitaratutako “Cristiñau Doctrinia, Aita Gaspar Astetec erderaz escribidua” eta “Laudiyoko abade jaunen encarguz eta costuz, diar dirian baiyezcoecaz, eusquerara biyortuta” eta argitara emana.

Gaspar Astete (Coca de Alba, 1537-1601) jesuitak kristau doktrina idatzi zuen (1599) kontrarreforma katolikoaren suspergarri eta Berri Ona Ameriketan zabaldu nahirik, edozein kristauk bere arima salbatzeko gutxienez jakin behar zukeenaren oinarrizko bilduma edo. Arrakastarik ezin uka, milaka argitalpen izan baitzituen, gaztelaniaz ezezik baita beste hainbat hizkuntzatan ere. Euskaraz soilik, hegoaldeko euskalkien lain bai behintzat.

Aita Larramendik (Andoain, 1690-1766)  itzulitakoa Burgosen argitaratu zen, 1757 urtean: Cristauen doctrina, azalqueta laburraquin galdeaz ta erantzuteaz. Len aita Gaspar Astete Jesusen Compañiacoac gaztelaniaz ta orain beste jesuita batec eusqueraz ezarria.

Jose Antonio Uriartek (Arrigorriaga, 1812-1869), Louis Lucien Bonaparte printzearen eskariz edo eraginez segurutik: La doctrina cristiana traducida al vascuence, dialecto vizcaíno, variedades de Marquina, Bermeo, Arratia, Centro y Ochandiano (Londres, 1862). Ale bakarra argitaratu omen zen.

Iruñeko Muñiz apezpikuaren aginduz, berriz, 1935an argitaratu zen Lenbiziko Jaunartzerako Kristau Ikasbidea, Nafarroako apez jaun batzuek itzulia. Aingeru Irigarairi jaramonik egingo badiogu: “El euskera es francamente popular, sin ser chabacano, y se inclina hacia la forma del alto navarro, poniendo sin embargo esan, beste, jetxi, &, del guipuzcoano; un vascuence que lo leerán fácilmente todos los euskaldunes de la diócesis, donde hay tanta variedad de dialectos” (RIEV XXVI, 1935).

Laudioko bizkaiera

     Aita guria ceruetan zagozana: santificadu bedi zure icena; betor gugana zure erreinua, eguin bedi zure borondatia celan ceruan, alan lurrian. Emon eguiguzu gaur egunian eguniango oguiya; eta parcatu eiguzuz gueure zorrac, gueuk gueure zordunai parquetan deutseguzan leguez; eta ichi ez eiguzu tentaciñoan yausten; baya libradu gaguizuz gacherik. Amen. 

Laudio1

 

 

 

 

 

 

Laudio 2

 

 

 

 

 

 

 

 

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Idatzi zortzi zenbakiak erabiliz
Erantzuna:
Aurkezpena

Amatiño

Luis Aranberri Mendizabal