Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / A Lurte

A Lurte

Amatiño 2012/08/26 00:05
Seguru asko ez da garairik aproposena elurretan pentsatzen hasteko baina “A Lurte” elkarteak nolabaiteko interpretazio-gunea prestatu du Canfranc-en, elurbiziek historian zehar Aragoi Goienan eragin izan dituzten istripurik larrienen berri emateko eta arriskuez aldez aurretik jabetzeko zein segurtasun-neurriak denboraz areagotzeko.

Auskalo zergatik, baina zorioneko erakusketa ez da jendaurrerako erabat irekia. Egunean zehar hiru hitzordu besterik ez ditu eskaintzen, beti ere ordubete inguruko bisita gidatuak ahalbidetzeko. Horretara, bere kasa ordu erdiko sartu-irtena egin gura lukeenak hobe du Internetek eskaintzen duen informazioaz baliatzea.

Besterik ezean eta, maltzur samar, sarrerako neskatilari galdetu diot A Lurte izenaren nondik norakoaz. Eta berak erantzun:

--  Es que, Lurte significa en aragonés avalancha…*

--  Aaah…

Oso oker ez banago, Candanchún azken urteotan izandako elurbizirik larriena 1985an izan zen, Zapatillaren "tubo" barrenean. Hamalau urteko sei gazte eta monitorea hil ziren, eta beste bost bizirik egokitu. Arabarrak, gipuzkoarrak eta nafarrak ziren denak. Elurpetik konortea galduta eta hilzorian atera zuten hamalau urteko neskatila elgoibartarra elkarrizketatu nuen nik Gaur Egun albistegian. Hogeita zazpi urte geroago neska-mutil biren ama da. Biak eskiatzaileak.

Zapatilla 600

Argazkiaren erdi-erdian Candanchuko “Zapatilla” mitikoa eta bere alboan, goitik behera, eskiatzaile ontxoek baino jaisten ez duten sakan meharra. Malkar barren-barrenetik behera egindako erauntsi zuriak betiko elurperatu zituen sei gazteak.

 

*Es de claro sabor euskaldun el vocablo castellano “alud”. Los lingüistas no se ponen de acuerdo en si está emparentado exactamente con el término “elurte” (nevada) o con “lurte” (movimiento de tierras). Pero es evidente que se trata de un desprendimiento natural de nieve o tierra. Se trata de un vocablo extendido en todo el Pirineo. Desde el euskera roncalés “lirta” hasta el catalán del Vall d'Aran “lit”, pasando por el bearnés “lurta”, el gascón “eslurra” y el aragonés “lurte”. Se da la paradoja que en los valles de Anso y Echo se utiliza “lurta” incluso hablando en castellano. Todo ello relacionado con el pre-ibérico y pre-vasco “lute” y “luta”, que aparece tanto en los Pirineos como en los Alpes. http://eibar.org/blogak/amatino/261?searchterm=alud

Serafin
Serafin dio:
2012/08/26 22:59
"Houra" eta "A Lurte" informaziño oso interesgarrixa.
Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hiru ken lau (idatzi zenbakiz) ?
Erantzuna:
Aurkezpena

Amatiño

Luis Aranberri Mendizabal