Harrikadak
harkaitz_cano
Laurogei amona eta gero hau
Jabier Muguruza. Esan Ozenki: 1991-2011. Twist, Harkaiz Cano. Fermin Muguruza eta Eider Rodriguez. Anitzele: Xabier Euzkitze eta Bernardo Atxaga.
Apunte bat baino gehiago idatzi nahi izan dut aste honetan zehar, baina ezinezkoa izan da hainbat arrazoi direla medio. Beraz, denak takada batean doaz.
Astearte arratsaldean Jabier Muguruzak laupabost kantu jo zituen Donostiako FNACen. Bikote bat diskoa aurkezteko balio izan zuen ekitaldiak. Berarekin batera Mikel Azpiroz (Elkano Browning Cream) pianista eraman zuen irundarrak. Ez dakit zenbatgarren lana den Jabierrek bere bakarkako ibilbidean publikatzen duena, baina badu meritua. Ea 2013an ere beste batekin datorren.
Asteazken goizean Esan Ozenki: 1991-2011 lan bilduma aurkeztu zuten Elkarrek Donostiako Fermin Calbeton kalean duen aretoan. Bertan ziren Andres Camio Jitu, Nerea Fillat, Imanol Ubeda eta Fermin Muguruza. 90. hamarkadan Negu Gorriaken Gure Jarrera argitaratu zuenetik dozenaka erreferentzia plazaratu zituen Esan Ozenkik. Katalogoa gaurkotu, digitalizatu eta sareratu dute. Ubedak Hamarkada miragarria testuan esan bezala, 90. hamarkada gogoratu behar da euskal rockaren hamarkada gisa. Baina Muguruzak esan bezala: "Nostalgiak museo baten antza du: bisitatu beharra dago eta bertatik atera. Ez da komeni bertan bizitzea".
Ostegun goizean, Harkaitz Canorekin Twist egin genuen Donostiako Liburutegi Nagusiko sotoan. Aspaldiko prentsaurrekorik jendetsuena: kazetariak, lagunak eta senideak bildu baikinen Canoren liburu berriaren aurkezpena aitzaki hartuta. Garai batean bezala, gertaera kutsua zuen ekitaldiak. Eta ez da gutxiago ere: 430 orrialde ditu liburuak. Nik jada 300 irentsi ditut eta liburuak harrapatuta nauka. Ederra, gordina, Canok idatzitako orrialde onenak direla esatera ausartuko naiz -bene-benetan, Harkaitz ;-). Apuntearen titulua berari lapurtu diot. Liburuan esaten baitu gure zibilizazioaren eta Neolitikoaren artean 80 amona daudela.
Arratsaldean, berriz, Fermin Muguruza solasean aritu zen Eider Rodriguezekin batera Ernest Lluch Kultur Etxean. Lehenago alde egin behar izan nuen, baina bi ordu luze egon omen ziren berbetan. Galdera zorrotzak egin zituen Eiderrek eta modu berean erantzun Ferminek, aurpegian bezala, mingainean ere aho bilorik ez duela argi utziz. Forman ikusi nituen biak.
Muguruzak, besteak beste, esan zuen eskerrak gaur egungo ETBn Xabier Euzkitze dagoela. Honek gonbidatzen baitu bere saioetara. Ez omen da gauza bera gertatzen ETB2ko saioetan. Eta haserre agertu zen Alberto Suriok Al Jazeera telebistarentzat eginiko herri arabiarretako dokumentalen gaiarekin toreatu duelako.
Kontua da egun horrean bertan, Anitzelen, Euzkitzek Bernardo Atxaga zuela gonbidatu gisa. Ezin izan nuen egun horretan bertan ikusi, baina eitb.com-eko Nahieran zerbitzuari esker, larunbat gauean irentsi nuen, jarraian, 1 h 40 minutuko saioa. Aldarte onean ikusi nuen Asteasukoa, fin. Adibidez, oso egokiak iruditu zitzaizkidan Fernando Aramburuk esandakoari buruz Bernardok botatako hitz hauek:
"Gauza hauek erdi bromakoak dira. Benetan (...) Labur esateko: seinale oso ona da. Oso ona da. Nik ikusten dut gu lehengo haiek bagina: Aresti hura, Lauaxeta hura, Antonio Zavala hura... Hor txoko batean... Orduan, ardurarik ez. Ezta ikusi ere. Ikusi ere ez. Ikusezin zen euskal literatura. Zenbat aldiz gogoratzen naiz, behin laudatu nuela Gerra aurreko Lizardi eta aurrean zegoena barrez hasi zen. Espainiako katedratiko bat zen. Orain, kezkatuta daude (...) Izan ere bi izaera mota daude: irla bakarti batera joaten zara halako pertsona batekin eta A izaerakoa bada harekin egiten duzu txabola, joaten zara hondartzara, etab.; beste jende mota batekin irla desertura joan eta zu segituan gorilengana pasatzen zara, askoz ere konpainia hobeagoa izango direlakoan".
Lerro hauek Sinnéad O´Connor-en I Do Not Want What I Haven't Got diskoko kantak entzuten idatzita daude.
Hona hemen Atxagari eginiko elkarrizketa oso-osorik.
#gaurkohitza kronika da
Berandu bada ere, hona hemen kronika moduko bat. Azaroak 2. DOKA.
iz. 1. Gertakari-sail bat ordena kronologikoan eskaintzen duen kontaketa; bereziki, ekintza historikoei buruzkoa. 2. Gaurkotasuna duen gai bati buruzko prentsa-artikulua. Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa
Gaurko Hitza zer den norbaitek galdetuz gero, bat-batean edonork esango luke gure munduan dauden elizetako baten ekimena litzatekeela Jaungoikoaren izena lau haizetara zabaltzeko. Baina zorionez ez da hori kontua.
Zoritxarrez, duela gutxi espainolez dagoen antzeko ekimen baten berri izan nuen. Zoritxarrez diot atzetik zituelako Real Academia de la Lengua eta Planeta argitaletxea. Arazoaren munia: RAEren edukiak erabiltzea.
Beste hizkuntzetan dauden adibideen jakitun, Maite Goñik (#euskara + #hezkuntza + #teknologiaberriak) erabaki zuen berak ere antzekoa abiatzea duela hiru urte. Eta egunero hitz bat jartzen du webgunean, adiera ezberdinak aipatzen dituelarik.
Bigarren urtebetetzea ospatzeko, 2010eko azaroan, publikoki eskatu zuen hitz bat hautatzeko, horri buruzko bideoa grabatzeko eta emaitza Gaurko Hitzaren youtube kanalera atxikitzeko (80tik gora bideo daude bertan).
Hirugarren urtemuga gertu zela-eta, aldiz, lagunek animatuta, erabaki zuen oraingoan kultur ekitaldia antolatzea, topaketa izango zela onena. Taldeanitza (eta forofoa) osatu ondoren, lehenengo gauzak lotzen hasi ziren (ginen, ni ere tartean bainago): tokia (DOKA Kafe Antzokia, Donostia) eta eguna (2011ko azaroaren 2a). Hortik aurrera, gainerakoa etorri zen.
Hitza ardatz hartuta, eremu ezberdinetako artista, sortzaile eta profesionalak gonbidatu genituen. Bakoitzak 5 bat minutu zituen, nahi zuena (gutxi gorabehera) egiteko.
Ongietorria Jon Martin eta Alaia Martin bertsolariek eman zuten. Gero, Koldo Martinez aurkezleak gonbidatu bakoitzak aukeratutako hitzaren definizioa irakurri eta paso eman zien, banaka.
Igor Calzadak Irteera aukeratu zuen. Aitaren omenez idatzitako lerroak irakurri ondoren, Exit jo zuen, gitarra lagun.
Iban del Campok Azaro hautatu zuen eta Kimuak programako hainbat film laburren collage-a moldatu zuen.
Xabier Euzkitzeren berba Ohildu izan zen. Matalazi buruzko lezioa eman zuen (orain betetzen dira hura akabatu zutela 350 urte). Gainera, Xabierrek aipatu zuen Benito Lertxundik ezagun eginiko kantan hiltzeko erabiltzen dela ohiltzeko beharrean.
Imanol Muruak Eztanda izeneko zutabea idatzi zuen. Ezin zuenez bertan egon, bideo bat grabatu zuen. Irakurtzen ageri da bertan.
Patxi Huarte Zaldieroak biñeta egin zuen hitz horri buruz. The Organization serieko azkena marraztu zuen. Edo hori esan zuen behintzat.
Harkaitz Cano eta Versus. Talentua eta vis komikoa biak batera eszenatoki gainean: hizkuntza gehienetan aurka esan nahi du, baina italiera omen da hasierako -rantz esanahia gorde duen bakarrenetakoa.
Anarik itxi zuen gaua. Opaldu hitza eskaini da eta Harriak kantaren bertsio akustiko hunkigarria eskaini zigun.
Bis moduan, Haritz Rodriguezek (Transistoria) eginiko bideoa bota genuen: Bizitza (vida).
Eskerrak amaiETA garaiak diren, zeren jendeak ederki mugitu zituen hortzak Kixkurgune dendaren produktak dastatzeko orduan.
Eta hauxe da dena. Gaurkoz, behintzat.
#gaurkohitza La palabra del día es crónica, este apunte en castellano.
Donostia 2016: bake edo gerra santua
Donostia izango da 2016ko Europako Kultur Hiriburu, Poloniako Wroclaw hiriarekin batera. Zorionak hori posible egin dutenei: lan-taldea, herritarrak, agintari politikoak. Hortik zehar harrapatutako hainbat kontu, nireekin batera.
Galtzen ez dakiten politikariak
Galtzen ez dakiten
kazetariak
"Por ello, en 2016 podríamos ver en San Sebastián competiciones de peleas de gallos, peleas de perros, o más inusuales como tiro a la nuca, además de talleres de redacción de cartas amenazantes, y conferencias sobre técnicas de extorsión, secuestro, colocación de bombas y confección de capuchas, especialidades todas ellas propias de la cultura de los violentos a los que se premia desde Europa. Un disparate, vamos, un disparate".
José María Yagüe. ¿Violencia en Córdoba?
Proiektua ulertzeko ezintasuna
"Lo primero que me ha preocupado, más aún, molestado, es el haber tenido que leer tres veces Propuesta de Candidatura 2016-Programa para empezar a entender algo. Mal asunto. Estoy acostumbrado a analizar documentos, informes, notas de prensa, en definitiva, mensajes…y a sintetizarlos. Después de tres lecturas del documento ahora mismo sería incapaz de hacer una síntesis del mismo.”
(...)
“Por tanto, lector, no hay otra manera de explicar el proyecto y sus contenidos que leyendo las 55 páginas del mismo. Y llegados a este punto se me ocurren tres posibilidades:
-El proyecto es demasiado complejo.
-Yo soy demasiado simple.
-El proyecto es demasiado complejo y yo soy demasiado simple.”
Juan Carlos Etxeberria. Ah... va a ser eso. Jende askok jarri du pega hau eta arrazoi dute.
Zenbat gara?
"No hay tanta inquietud creativa, y ésta no va a brotar al calor de los eurodólares. No hay espectadores, salvo para los grandes eventos (…) no hay interés salvo en los que ya lo tienen. (...) Nosotros somos 180.000 personas, y todo lo que quieran sumar como Eurociudad, y nos pensamos que tenemos una Bauhaus y una Factory en cada barrio".
Love of 74. Marchando una de betabloqueantes en terraza. Ados.
Eskubidea dugu
“Lo que no puedo entender es que se sumen a la caverna del odio negándonos el derecho que tenemos a ver a un alcalde de Bildu poniendo la mano en el hombro a un exalcalde socialista por un objetivo común. Para ellos será una chorrada. Para nosotros, ninguna”.
Guillermo Nagore. Tenemos derecho. Twitter-en egongo banintz, +1 esango nioke testu horri.
Flotadore bat
“Zer da baina, askotan ahoa betetzen digun delako kultura hori? Kaosa argiago ikusteko gaitasuna? Plazera besterik ez, plazererako bidea erraztu eta plazera ematen duena? Gure destinoaren kodea deskodetzeko era bat? Sineskeria estetikoak? Agian arrazoi zuen Roberto Bolañok, eta kultura flotadore bat besterik ez da. Ez da hain gutxi ere”.
Harkaitz Cano, 2008ko maiatzean,
hautagaitza aurkeztu zen egunean.
Aurrera jo beharra
“Toca trabajar y escuchar, esperamos que el nuevo equipo sepa hacerlo con más mimbres, con otros enfoques y preferiblemente mejor desde abajo hacia arriba que al revés. Esperamos también que DSS2016 no sea solo un logo para atraer a más turistas a comer Pintxos. Segi aurrera!”
Nimu.tv. Zorionak Donostia 2016.
Manifesta 5
Europako Kultur Hiriburu izatea ez da Joku Olinpikoak edota Munduko Futbol Lehiaketa antolatzea. Ezta Erakusketa Unibertsala ere. Beraz, jar dezagun lorpen hau dagokion tokian. Hori bai, eta hau bai dela positiboa, aipatu hiru ebento horiek espekulaziorako tresna ezin egokiak suertatzen dira.
2004an Manifesta 5 ospatu zen gure hirian. Hura baino handiagoa izango da, baina hiru hilabete horiek di-da pasa ziren eta ez dut uste Manifestak gauza gehiegi utzi zuenik gure hirian.
Espero dezagun Hautagaitzak dituen 90 miloi euroak beste zerbaiterako erabiltzea. Eta ez ahaztu, Alberto Moyano El Jukebox-ek video-chat honetan dioen bezala, diru hori ez dela Europatik etorriko: bertako administrazio guztiek jarri beharko dute zerbait.
No parece que guste mucho que San Sebastián sea la Capital Cultural Europea del 2016, este apunte en castellano.
Ipuinak eta poesia, musika lagun
Goizez, helduentzako ipuinak Tabakaleran. Iluntzean, Komuneko paperean emanaldia Ernest Lluch Kultur Etxean. Urtarrilaren 14an biak.
Atzo goizean Joserra Senperena musikariaren mezu hau jaso nuen.
"Ostegun honetan grabatzen dut Cuentos para adultos diskoa, Dora Salazar eta Harkaitz Canorekin batera prestatzen ari garen erakusketa-disko-liburua, ekainean estreinatzekoa dena. Grabazioa goizez izango da Tabakaleran bertan, hango sala handiaren erreberberazioa baliatzeko. Gainera, prozesua filmatuko dugu lau kamera erabiliz, Iñigo Salaberriaren aginduetara. Takaleran grabatzen den lehenengo diskoa da, eta eraikina berritu aurretik azkena".
Ezin izango naiz joan, baina itxura hona du.
Arratsaldean, berriz, Ernest Lluch Kultur Etxean egongo dira Imanol eta Mattin Epelde, Bi anai. Emanaldia iluntzeko 19:30ean izangoa, Erakusleihoa programaren barruan. "Imanolek idatzitako poemak hartu eta Mattinek musika jarri die, Komuneko paperean izeneko ikuskizuna sortuz. Giro intimistan errezitatuko eta kantatuko dituzte poemak, inor epel ez uzteko ahaleginean".
Informazio gehiago nahi izanez gero, begiratu Komuneko Paperean proiektuko bloga.
Hona hemen minutu erdiko trailerra. Bertara joateko gogoa piztuko dizuelakoan. Gogoratu, urtarrilaren 14an.
Cuentos y poesía, con ayuda de la música, este apunte en castellano.
Senperena and cia
Bi emanaldi eskaini ditu ostiral eta larunbatean Donostian.
Ostiralean Joserra Senperenak Lugaritz Kultur Etxean aurkeztu zuen duela urtebete ateratako Dardaren interpretazioa diskoa. Pianista bikaina da loiolatarra eta eskarmentu handia du beste musikariekin batera aritzeko orduan. Aldiz, kosta egiten omen zaio lehenengo planoan aritzea. Barikuan Hasier Oleaga (bateria) eta Gonzalo Tejada (kontrabaxua) izan zituen laguntzaile.
Emanaldi gupidagabea izan zen (zentzu onean, noski): kanta guztiak bata bestearen atzetik joan ziren, inolako etenik gabe. Amaieran, Harkaitz Cano igo aurretik, denak aurkeztu zituen Joserrak eta Gereziak irakurri zuen Lasarteko poetak. Kronika egin du Juan Luis Etxeberriak Diario Vascon: Poemas negros.
Larunbat iluntzean, berriz, Arteko Galerian egon zen Senperena. Kasu honetan, Rafa Berriorekin batera amaiera eman zion Lieder lan kolektiboaren erakusketari. Kanta haiek entzuten nituen bitartean aurreko koadroak eskegitzeko erabilitako iltzeen arrastoari erreparatzen nion nik eta irudi hori daukat buruan itsatsita.
Gaurko El País egunkarian aipatzen duten bezala, Erromara eramango ei dute erakusketa ekainean. Lan hauek ez dakit, baina ni, behintzat, ostegunean noa Italiako hiriburura. Oporrak.
Mikel Laboak ere alde egin du
Mikel Laboa. 1934-2008. Goian bego.
Gaur goizean autoa hartu eta etxerako bueltan gentozen hiru egun Arnedilloko bainuetxean pasa ondoren. Iruñea paretik pasa gara eguerdiko 13:00ak aldera eta albistegiaren bila aritu naiz irrati aparatuan. Euskalerria Irratian Mikel Laboaren musika entzuten ari nintzen, baina hori ohikoa iruditu zait. 13:00ak eman eta albistegiaren tenorean Laboaren musikak jarraitzen zuela konturatu naizenean, pentsatu dut Gipuzkoako Foru Aldundiak joan den astean iragarritako urrezko domina entregatu diola gaur. Zoritxarrez, oker nenbilen: agur esan baitigu gaur Laboak.
Ez naiz oso Laboazalea izan, baina "Gauerako aterbea", adibidez, Negu Gorriak-en bertsioagatik ezagutu nuen. 1990. urtearen bueltan bertsioz osaturiko diskoa egin zioten euskal rock musika taldeek Xabier Montoiak pentsaturiko proiektuan: M-ak, Delirium Tremens, Bap!!... Gustatuko litzaidake binilo hura norbaitek CDan berrargitaratzea.
Arratsaldean, Euskadi Irratian entzun ditut Harkaitz Canoren hitzak. Goizen Elkar argitaletetxean publikaturiko azken liburuaren aurkezpenean botatakoak. Jende gaztearekin konektatzeko Laboaren erraztasuna goraipatu du Harkaitzek. Gaineratu du ere Laboarentzat Harkaitz New York-en bizi zela.
Lasai Harkaitz: badut lagun bat Laboaren familiakoa dena. Karrera amaitu eta urteak lanean eman ondoren, oraindik ere batxilergo ikasketak ea nola zihoazen galdetzen omen zion Mikelek aipatu lagunari.
Arratsaldean aita bisitatu dut egoitzan eta Donostiarako bidean, Agurtzanerekin gogoratu naiz, Mikelen alabarekin. Euskal Herriak musikari handi bat galdu du, baina Agurtzanek aita. Eta hau galera handiagoa delakoan nago.
Ehuneko berrogeita hamar garestitu zen zerbeza
Waits, Springsteen, Bassmatti, Berrio, Fast Fatum. Noiz egin zuen gora zerbezak?
Sapatuan Tom Waits ikusten egon nintzen Donostiako Kursaal Jauregian. Joserrak eman zidan aukera (eskerrik asko). Dirutza pagatu nuen, baina oso gustura egon nintzen Waits zaharra entzuten.
Handik atera, bueltatxo bat Alde Zaharrean eman eta anabasatik gertu zegoen Bassmatti & Friends partyan egon nintzen. Giorgio ez nuen ikusi, baina gozatu ederra hartu genuen Rafa Berriok gitarra hartu zuenean.
Asteartean, berriz, Bruce Springsteen jaunaren showa ikustera joan nintzen Anoeta Estadiora. Badakizue 40.000 ikusle bildu zituela eta jende gehiena oso gustura atera zela, Mr. Jukebox ere bai (jarraitzeko moduan erantzunetan dagoen eztabaida: ebentoak vs. tabernen zirkuitua). Agian larunbatean bizitutakoaren ondoren, ez nuen joateko gogo handirik, baina sarrera Gabonetan erosi nuenez, futbol zelaira joatea beste erremediorik ez zegoen.
Boss-arekin ez nuen gozatu. Bai, badakit: ni eta beste bat ezagutzen dut hori esan duena. Dena emanda aldegin zuela irakurri eta entzuten dut hortik zehar. Izerdi patsetan amaitu zuelako kontzertua? Horixe behar genuen! Eta egia da askok bera bezainbeste kobratu ondoren erdia ez dutela ematen, baina, niretzat hori ez da nahikoa.
Haserretu egin nintzen kontzertuaren hasieran egondako tokian musika ez baitzen behar den bezala entzuten (eta ez nengoen toki txarrean, soinu mahaiaren albo batean). Gero, mugitu egin nintzen eta hobetu zen soinua, nahiz eta ez izan espero nuen bezain espektakularra.
Eta inguruko tabernek kaña 3 eurotan (% 50eko igoera) eta katxiak 6 eurotan jartzea? Barruan, okerrago, katxiak 9 eurotan pagatu behar. Lapurreta. Hau zer ostia da? Hemen denak balio du?
Gure betiko martxan jarraitu beharko dugu. Etxeko zirkuitua. Adibidez, ostegun gauean, AEBetatik etorri berria zen Igor Calzada entzun nuen Le Bukowski aretoan, FasTFatum. Harkaitz Canok ere irakurri zituen poema batzuk. Eta googleheim hitza inbentatu genuen, Joserra Senperenak Alondra Bentley deskubritu zigun. Eta abar, eta abar.
Donostia 2016, hautagaitzaren aurkezpena
Olinpiadak? Ez. Europako Kulturaren Hiriburu izateko kanpainaren aurkezpena egin zen ostiral iluntzean Victoria Eugenian.
Gipuzkoako bi periodikoetan dituzue kronikak; bata, Mitxel Ezquiaga jaunarena; bestea, Itxaso Millan anderearena.
Bertan irakurriko duzue Chillidatarrek eginiko logoa duela Donostia 2016 edo San Sebastián 2016 hautagaitzak, Odón Elorzak hitz egin zuela euskaraz eta gazteleraz, Donostiako Orfeioa aritu zela kantuan, Luisa Etxenikek irakurri zuela testu bat gazteleraz, Harkaitz Canok beste bat euskaraz, Markel Olano elebitan aritu zela, Morgan Creativos ekoiztetxeak egin duela bideoa. Eta abar.
Nik, berriz, Harkaitz Canok irakurritako testuarekin utziko zaituztet. Asko gustatu zitzaidalako. Bereak dira egile eskubideak, beraz.
Buruko antzokia
Gustatzen zait antzokiaren ideia. Litekeena da aldian-aldian ikusten dugun antzezlana gustuko ez izatea, aktoreak nahikoa onak ez direla edo antzezlana eskasa dela iriztea. Orduan distraitu egiten gara, ondoan daukagunarekin xuxurlaka hizketan hasten gara, lokartutako zango txinurrituei zaplaka. Antzokiko gure besaulkian eserita gaudela, gertatu ohi da inguruan norbait ziplo lo geratu izana ere, zurrungaka, edota sillako besoan duen ukondoak gu gogaitzea. Munduaren lagina da antzokia. Teatroek badute burezurren antza: bi hemisferio dituzte, publikoari dagokiona bata, eszenatokia bestea. Batak bestea elikatu ezean, ordea, ez dago antzokirik batere, ez dago bururik batere. Bi hemisferio horien tamaina ere aldatu egin da denborarekin: eszenatokia eta butaken patioa ez dira gaur hain garbi bereizten, bietan handiena eta aktiboena zein den ez dakigu ziur. Denok aktore bihurtu ote gara, honenbestez?
Antzoki iluna da gure burua ere, kobazulo bat. Ez gara bakarra hor barruan, jende asko baizik. Batzuek sentitzen duten bitartean, besteek pentsatu egiten dute, eta alderantziz. Hor dago oroitzapenen korua. Denok dugu buruan apuntadore bana, testua ahazten zaigunerako, denok dugu zentsorea, saboteatzailea, edota tramoista taldea, teloien edota beloen sokak menperatzen dituena, geure burua noiz agertu eta noiz ezkutatu erabakitzen duena; batzuetan ezustean teloia altxatu eta jendearen aurrean ustekabean biluzik agertzea ere suertatzen zaigun arren... Asko gara buru bakarraren barruan eta ona da elkarren berri izatea. Osterantzean, teatro hutsa garezur mortu bilakatzen da: "Izan edo ez izan?"; "Ez izan".
Asko hitz egiten da aurrerabideaz, baina gutxi albora egiteak dituen abantailez. Eta kulturaren funtzioa, beharbada, alboan dago eta ez aurrean: ez litzateke txarra noizean behin, xakeko zaldia bezala, aldi berean aurrera eta albo batera mugitzeko gaitasuna izatea. Eta batzuetan, aurrera baino gehiago albo batera, izkinara, ertzera (baina ez zokora). Axedrezeko zaldiaren gaitasuna eman behar liguke kulturak.
Zer da baina, askotan ahoa betetzen digun delako kultura hori? Kaosa argiago ikusteko gaitasuna? Plazera besterik ez, plazererako bidea erraztu eta plazera ematen duena? Gure destinoaren kodea deskodetzeko era bat? Sineskeria estetikoak? Agian arrazoi zuen Roberto Bolañok, eta kultura flotadore bat besterik ez da. Ez da hain gutxi ere.
30.000 edo 50.000 gen inguru ditu gure ADNak. Gen bakoitza informazio unitate bat dela kontutan hartuta, ez gintuzke harritu behar kopuru hori -gutxi asko- gure hizkuntzako hitzen kopuruarekin bat etortzeak. Gure buruan ditugun hitzen kopuruarekin bat etortzeak. Kanpoa barruan dago eta barrua kanpoan. Kultura gu gara, batzuetan enteratzen ez garen arren: ogia erosi eta diskoak trukatzea, pianoa jo eta lagunaren garagardoa ordaintzeagatik lehiatzea, telefonorik ez zen garaiko literaturaz mintzatzea telefonoz, filmetako protagonisten ahotik ikasitako esaldiak txantxetan edo serio elkarri esatea; eta, batez ere, gabardina gure aulkian ahaztuta utzi dugun aitzakiarekin antzokitik azkar-azkar atera ondoren antzokira itzultzea atzera, jendearekin igurtziz eta estropezu eginez, estropezu eginez eta igurtziz, horrela besteek zer dioten entzuteko, korrontearen kontra doan izokina bezala mugituz butaketako jendearen artean, edo are hobeto, aurrerantz eta alborantz mugituz, xakeko zaldia bezala, norbere buruan, denon antzokian, gure hirian.
Dardarak
Joserra Senperena musikariaren azken diskoa da "Dardaren interpretazioa".
Baga
Harkaitz Cano idazlearen poesia bilduma elebiduna kaleratu zuen 2004an Atenea argitaletxeak: “Dardaren interpretazioa / Interpretación de los temblores” (urtebete lehenago euskaraz soilik Zarautzko Olerti Etxeak).
Biga
Liburu horren ale bat, agian poetak berak oparituta, Joserra Senperena pianistaren eskutan erori zen. Joserrari gustatu eta musika jartzen saiatu zen.
Higa
Musikariak egindako lana erakutsi zion poetari eta honek bueltan hiru poema idatzi zituen.
Laga
Diskoak argia ikusi du 2008ko martxoaren hasieran eta Dardaren interpretazioa du izenburu, Gaztelupeko Hotsak zigiluaren eskutik. Diseinua, portzierto, Cheli Lanzagortarena da.
Boga
Diskoaren aurkezpena egiteko Rafa Berrio musikariaren testu zirraragarri bat erabili dute. Batere horditu gabe jotzen duen honky-tonker onena omen da Joserra.
Sega
Javier Vizcaíno kazetariak ere tripak jarri ditu teklatu gainean disko honetaz eta beste gauza batzuetaz idazteko.
Zai
Eta nik hauek guztiek esandakoaz aparte, lan ederra dela gehituko dut. Delikatua. Uste dut udazkenera arte itxoin beharko dugula Loiolako semea zuzenean ikusteko
Zoi, Bele, Arma, Tiro eta Pum
Irakurle/entzuleak egin dezala.