Ernest Lluch Kultur Etxean dago ikusgai maiatzaren 31ra arte Ceinpro ikastetxeko ikasleek egin duten beste erakusketa erakargarri bat: Fregonari bueltaka. Fregonaren 50. urteurrena ospatzen denez, asmakizun hori aukeratu dute erakusketa bat moldatzeko. Oraindik ez dut bertatik pasatzeko aukera izan, baina aurreko urteetan ikastegi horrek egindako lanaren jakitun izanik, mereziko duelakoan nago (begiratu Ez zara inoren panpina erakusketari buruzko aipamena blog honetan bertan).

Mezu hau idazteko informazio bila, gatazka dagoela konturatu naiz. Batzuek diote Emilio Bellvis Montesano izan zela asmatzailea; besteek, berriz, Manuel Jalón Corominas izan zela. Bitxia da Bellvis eta Jalón familiek 20minutos periodikoaren webgunean izandako mezu trukaketa.

Bellvis familiak fregona.net webgunea du martxan. Jalón-en jarraitzaileek, berriz, fregona.es eta fregona.com.

Indek eginiko apuntean irakurri dut Manuel Jalón-ek epaitegietara jo duela demanda de jactancia izenekoa planteatzera. Beraz, epaitegiek esan beharko dute nork asmatu zuen fregona.

Hori bai, arazo honek ez du eraginik erakusketan eta ukaezina da titulu argigarria aukeratu dela Donostiako erakusketa bataiatzeko: Fregonari bueltaka.

Maiatzean 10 urte beteko ditu Gazteszena espazioak eta zoriontzeko modukoa da horrelako gunea izatea Donostian. Gehiago beharko genituela, dudarik ez, baina goazen poztera horrelako gune bat behintzat badugulako.

Zenbat ikuskizun pasa da urte hauetan guztietan toki horretatik? Makina bat. Antzerkia eta dantza ikustera baino musika emanaldiak eraman naute Jai Alai maldatik gora normalean. Batzutan ez nau gehiegi interesatu areto barruan gertatzen zenak eta gehiago erreparatu diot barra ondoko solasari, baina beti izan da aberasgarri bertako atetik sartzea.

Hamargarren urteurrena dela-eta, pasa den astean aurkeztu zuten urtemuga dela eta bereziki prestaturiko programazioa. Apirilaren 26an hasi zen La vida de un piojo llamado Matías, Fernando Aramburu idazle donostiarraren liburuan oinarrituriko haur antzezlanarekin eta Tr´Espace taldearen emanaldiarekin amaituko dira kontuak ekainaren 1ean. Bitartean Nats Nuts taldearen haur dantza, Teresa Iturriozen Single  proiektuaren emanaldia (Gaztemaniak.net programaren barruan), Berri Txarrak, Al Kooper & The Funky Faculty, Peter Hammill, Asa, etab. pasako dira. Gainera, maiatzaren 27an festa antolatuko da.

Hau guztiau ezagutzera emateko, Gazteszena 10 urte folletoa egin du Donostia Kulturak eta diseinua José Luis Lanzagortari eskatu dio. 10 ikuskizunen berri emateaz aparte, eta agintarien agurraz gain, zenbait kazetari, artista eta antolatzaileri eskatu zaio bere iritzia: Sergio Cruzado, Ander Lipus, Xabier Portugal, Maite Agirre, Nats Nus Dansa, Juan Luis Etxeberria, etab. Testigantza argazki batzuk ere jarri dira, besteak beste La Máquina de Huesos  eta Jon Iraundegi fotografo rockeroenak.

Lerro hauek aprobetxatu nahi ditut Egia Kultur Etxeko gune hau posible egin duten guztien lana eskertzeko, egunero bertan beharrean jardun dutenei bereziki.

Ah, portzierto! Toki hau jaio berritan hil zen Poch jaunaren hamargarren urteurrena ere beteko da irailean. Badakit musikari batzuk omenaldi xumea egiteko asmoa dutela, baina oraindik ez dakit pulamentuzko ezer. Ondo iruditzen zait, Poch herriarena baita eta uste dut omenaldi hau herriak egin behar diola Ignacio Gasca zenaren barruan ezkutatzen ei zen jenioari.

En castellano

DK Literatura programaren barruan, Antzararen hizpideak (lumaje azpia) hitzaldia eman zuen Jokin Muñoz idazleak. Zehatz-mehatz, “euskarazko literaturaren sorkuntza bideez eta, bereziki, bere azken nobelaz, Antzararen bidea liburuaz” aritu zen. Angel Erro izan zuen aurkezle eta bigarren ahots, batez ere nobelako hainbat pasarte irakurriz.

Entzule kualifikatu batek (ez dut izenik jarriko, zeren orain duda sartu zait nori entzun nion hori) adierazi bezala, esatera etorri zen Muñoz Donostiara, etxeko lanak ondo eginda. Pena haren hitzaldiak oihartzun mediatikorik ez izatea, baina Nick Cave Donostian zegoen eta txikia da gure hiria. Nik hartutako zenbait ohar garbira pasa eta hemen jarri ditut.

Fikzioa

Paul Valéry arrankean aipatu ondoren, usteltzen hasi den aitaren etxean idazleak baino hauen fikzioak interesatzen zaizkiola esan zuen.

Poesia jakin batek min asko egin digula ere bota zuen. Isaías Carrasco zinegotzi ohiaren aurkako atentatua aipatu ondoren, Errok periodiko batetan albistea nola agertu zen irakurri zuen. Horrek balio zion Jokini esateko ñabardurarik ez dagoela periodikoetan eta bere literatura ñabardurak jartzera zetorrela. Beraz, “arriskuak hartu behar ditugu idazleok”.

Zalantza

Kalitateaz aparte, ahots propioa behar-beharrezkoa dela zioen, baita prosa gardena ere, istorioaren mesedetan. Azken eleberriak badu, noski, irakurketa politikoa, ekidinezina baita politika gure herrian. Halere, azpimarratu zuen bere liburuetan ikuspegi literario hutsez ari dela aztertzen euskal gatazka.

Amaitu dira narratzaile orojakileak liburuetan, nahiz eta politikari orojakileen lurraldean bizi. Gainera, narratzaileak irakurlea harrapatzeko kazetari txarra izan beharra dauka. Literatura perplejidadea, paradoxa… da. Zalantza = literatura, ziurtasuna = bloga.

Ipurdi zabal gogorra

Roberto Bolaño idazlearen aipu bat: literatura jardun aspergarri eta antinaturala da; jolas gisa hartzen ez bada, jasanezina bihurtzen dena.

Idazleen arteko polemikak kritikatu zituen, maila eskasekoak zirelako. Blog-literatura nagusitzen ari omen da, neurrian erabiliz ondo, baina onanismoa nagusitzeko beldurra hor dago: artikulu-bildumez eginiko liburuekin eta beste batzuekin errepikakorrak izateko arriskua dago.

Borges idazle argentinarraren aipu bat: irakurtzerakoan, zerbaitek hunkitu behar zaitu. Jokinek, berriz: hunkitu, jo, harritu aditzak erabili zituen.

Berriro esan zuen ez zaiola interesatzen idazlea, bere obra eta fikzioa baizik; halere, nori axola zaio euskarazko euskal literatura? Izan ere asmo handiko proiektuek klandestinitatea eta ipurdi zabal gogorra izatea eskatzen diote idazleari.

Harrotasun falta

Harrotasuna falta zaiela euskal idazleei, eta anbizio gehiago behar dutela orain gatazkaz hitz egiteko. 400 milioi hiztuneko hizkuntza izango bagenu bezala jokatzea eskatu zien euskal idazleei. Eta orain da unea, ez hemendik urte batzuetara: orduan memoria errekuperatzea baino, nahiago orain egitea.

Basque warriors

Gauza tristeak kontatu dituela azken nobelan, baina baita dibertigarriak ere; honela, umorea erabili duela Gigi pertsonaiarekin, bufoi hitzontzi bat.

Leitza inguruko pasaia aipatu zuen, Pagozelain pastillaz lepo zeuden basque warriors delakoak.

Indiferentzia

Aitortu zuen indiferentziaz hasi dela begiratzen euskal arazoa: denborarekin, literatur arazo soila izango dena, gainera (hori esan zion liburu aurkezpenean eginiko elkarrizketan Alberto Barandiarani Berrian).

Konfliktoari solemnitatea kendu nahian, premonitoriotzat jo zuen Itxaro Borda idazlearen Jalgi hadi plazara liburua.

Kontuz, zeren eta esperpentorako bidean gaude, zineman batez ere. Woody Allen zinemagilearen formula gogoratu zuen: komedia = tragedia + denbora.

Martxa honetan inbisibleak, the others, bihurtuko gara.

Sirena hotsak, bulean, 8:00etan? Nori interesatzen zaio hori? Edo Kontxa, arratsaldeko 8:00etan?

Mututasuna

Donostiara etortzerakoan pertsonaiak eta figuranteak ikusten omen ditu. Ez dira alferrik pasa 18 urte kresala esnifatu gabe dagoela.

Toki eta une egokienean ez zegoela esan aurretik, askotan pentsatu omen du idazleak mutu egon beharko lukeela obra bat publikatu ondorengo hilabeteetan. Agian beti.

Hegoaldea

Faulkner idazlearen Yoknapatawpha, Hegoaldean dago, Ebro inguruan. Izan ere, 40 urteren bueltan dagoen belaunaldia azkena da Gerra Zibileko protagonisten bizipenak zuzenean entzuten.

Adi, baina, Vila-Matas idazleak zioen bezala, bikoiztu eta pobretu egiten baitute idazle batzuek errealitatea.

Rafa Berrio

Ostegun gauean ezin izan nuen Rafa Berrio musikariaren emanaldira joan eta gainera lista pasatzen zuten. Kaka zaharra! Eskerrak lista pasatzen zuen pertsona berak (Cruz Larrañetak) grabatu zituela kanta batzuk. Hemen jarri du "La senda del olvido" bikaina, behin eta berriro entzuten ari naizena lerro hauek idatzi bitartean.

Elnako amaetxea

Thee Brandy Hips

Amaratik aterata, berandu bazen ere, Egiara igo ginen Sorkun abeslariaren kontzertua ikusteko asmoz. Ederra izan zela diote Etxeberriak eta Leozek. Ni, berriz, beste frekuentzia batean nengoen ostegunean. Tabernan geratu nintzen. Aldiz, ondoren bai gozatu nuela Le Bukowski aretoan zegoen Thee Brandy Hips bandarekin. Kontuz, zer esana emango du-eta laukoteak.

Txuma Murugarren … eta ragafas

Ostiralean ere bazegoen zer entzuna Donostian. Rosendo, Barricada eta Aurora Beltran? Bai, hori ere bai, baina guk Txuma Murugarren jaunarengana hurbildu ginen. Ados nago Etxeberriak diarioan idatzitakoarekin. Halere, nik gaur Txumaren pianistarekin geratuko naiz. Rafa Acevesen bideo bat baitago youtuben hona ekartzeko modukoa. Fernando G. Tolak ETB2n egiten zuen programatik pasa zen Rafa gaztetxoa:

Sariak

Ostegunean jaso zuen Jabier Muguruzak Musika Akademiak emandako euskal kanturik onenaren saria Valladoliden. Hirugarren aldia da Jabierrek sari hau jasotzen duela eta pozten naiz berarengatik. Azken diskoak ere merezi baitu.

Atzo, berriz, Espainiako Kritika Saria eman diote Rafael Chirbes idazleari. Izugarria da Crematorio eleberria eta merezitakoa jaso du valentziarrak. Chirbes ezagutu nuen egunean ere enfant terrible bat ezagutu nuen: David de Jorge sailkaezina. Berarekin egin dut topo kiroldegian gaur goizean. Bai, kiroldegian irakurri baitut Berriako azken orrialdea .

Euskaraz, berriz, Jokin Muñoz eta Jon Gerediaga idazleek jaso dituzte sariak. Muñozena ere irakurri dut eta handia iruditu zait ere. Portzierto, apirilaren 24an Donostian egongo da Jokin hitzaldi bat ematen: Antzararen hizpideak (lumajearen azpian).

Zorionak saridunei.

Kanposantuan

Ostegunean hil zen nire amautxia. Aspaldian ikusi gabe nengoen, baina atzo eman genion lur Irunen. Horrek aparteko apunte bat merezi du.

En castellano

Baga

Harkaitz Cano idazlearen poesia bilduma elebiduna kaleratu zuen 2004an Atenea argitaletxeak: “Dardaren interpretazioa / Interpretación de los temblores” (urtebete lehenago euskaraz soilik Zarautzko Olerti Etxeak).

Biga

Liburu horren ale bat, agian poetak berak oparituta, Joserra Senperena pianistaren eskutan erori zen. Joserrari gustatu eta musika jartzen saiatu zen.

Higa

Musikariak egindako lana erakutsi zion poetari eta honek bueltan hiru poema idatzi zituen.

Laga

Diskoak argia ikusi du 2008ko martxoaren hasieran eta Dardaren interpretazioa du izenburu, Gaztelupeko Hotsak zigiluaren eskutik. Diseinua, portzierto, Cheli Lanzagortarena da.

Boga

Diskoaren aurkezpena egiteko Rafa Berrio musikariaren testu zirraragarri bat erabili dute. Batere horditu gabe jotzen duen honky-tonker onena omen da Joserra.

Sega

Javier Vizcaíno kazetariak ere tripak jarri ditu teklatu gainean disko honetaz eta beste gauza batzuetaz idazteko.

Zai

Eta nik hauek guztiek esandakoaz aparte, lan ederra dela gehituko dut. Delikatua. Uste dut udazkenera arte itxoin beharko dugula Loiolako semea zuzenean ikusteko

Zoi, Bele, Arma, Tiro eta Pum

Irakurle/entzuleak egin dezala.

En castellano

Atzo arratsaldean kaña batzuk hartu nituen lagun batzuekin lanetik irten ondoren. Konturatu gabe Iñaki Diéguez trio taldearen emanaldiarekin egin genuen topo Gipuzkoa Plazan, Aldundiaren arkupetan. Eguraldi euritsua Donostian eta jende gutxi musikariei kasu pizarra egiten. Saioa Udaberriko Kontzertuak izeneko programaren barruan zegoen.

Doan izango da ere Iban Nikolai datorren ostegunean Donostian, kasu honetan Erakusleihoa izeneko gordasolapean. Nikolaik Iker Telleria, perkusioetan, eta Asier Suberbiola, bibolinean, izango ditu lagun.

"Nikolaik estilo pertsonal bat garatu du didgeridooa folka, rocka, duba, technoa edota funkya bezalako estiloekin fusionatuz eta dozenaka artistekin kolaboratu du beren lanetan arrasto berezia utziz".

Non: Ernest Lluch Kultur Etxeko areto nagusian (Anoeta Estadioko 8. atearen aldamenean).

Noiz: martxoaren 27an, arratsaldeko 19:30ean.

Sarrera: doan.

Oharra: argazkia Iban Nikolaik utzitakoa da.

En castellano

Pare bat aldiz egon naiz Josep Pla idazlearen jaioterrian, oporretan. Jaiotetxea (uste dut fundazioak egoitza duen tokian bertan jaio zela Pla) behin bakarrik bisitatu dut. Saiatu naiz haren liburu batzuk irakurtzen, baina soilik El Quadern gris (El Cuaderno gris hobe, gazteleraz leitu bainuen) bukatu dut. Ahaztu egiten zaizkit irakurri ahala liburuak, baina gozatu ederra hartu nuela bai dudala gogoan.

Aurreko batean Fundació Josep Pla izenekotik e-maila jaso nuen adierazteko libreta datozen bi urteetan igoko zuela sarera fundazioak berak. Ez dago garbi noiz dagoen idatzita: batzuen arabera, liburuak aipatzen dituen urteetan, 1918tik 1919ra; beste batzuen arabera, geroago daude idatzita (1960. hamarkada arte ez baitziren agertu eta harrigarria baita idazle gazte batek horrelako heldutasuna izatea). Dena dela, lehenengo apuntea 1918ko martxoaren 8koa da eta, laurogeita hamar urte beranduago, sarean dago jada (baita 9, 11 eta 14koak ere). Horrela hasten da:

"Com que hi ha tanta grip, han hagut de clausurar la Universitat. D’ençà d’aquest fet, el meu germà i jo vivim a casa, a Palafrugell, amb la família. Som dos estudiants desvagats. El meu germà, que és un gran afeccionat a jugar a futbol –malgrat haver-s’hi ja trencat un braç i una cama–, el veig purament a les hores de repàs. Ell fa la seva vida. Jo vaig tirant. No enyoro pas Barcelona i menys la Universitat. La vida de poble, amb els amics que hi tinc, m’agrada".

Orduan gripe espainiarra zen arazo, gaur hegazti gripea izan daiteke.

Gehiago El quadern gris blogean.

En castellano

Esan bezala, Behnaz Rezaei margolari eta diseinatzailearen erakusketa otsailaren 29an, arratsaldeko 19:30ean, inauguratuko da Ernest Lluch Kultur Etxean.

Kontutan izan erakusketa-aretoa Anoeta Estadioko 8. atearen aldamenean dagoela. Martxoaren 18ra arte, margolanak ikusteko moduan egongo dira ondorengo ordutegi hauetan: astelehenetik ostiralera, 16:00etatik 20:30etara; larunbatetan, berriz, 17:00etatik 21:00etara.

Prentsa-oharrak dio, besteak beste: "diseinu grafikoaren mundutik bideratu du bere karrera profesionala, baina Txipre eta Iranen bertan alor honetan burututako lan ezberdinak margolari eta ilustratzaile jardunarekin bateratzen jakin izan du. Horren lekuko bere jaioterrian bertan antolatu dituen hiru erakusketetan lortutako publikoaren onespena. Azken boladan Bartzelonan bere bizilekua kokatu duen artista honek Ametsen bakea izenburuko atmosfera bereziko margo sorta ekarriko du Donostiara. Emakumea ametsen helburu eta sorburu dituen margo bilduma".

Pako Belmonte izan da lerro hauek idatzi dituena: "Behnaz Rezaeiren pinturak ametsen esperientzia hegazkorraren ateak irekitzen dizkigu. Lehenik eta behin, atmosfera biribil eta gandutsu batera eramaten gaitu; bertan ikusmena esekita gelditzen da, mugarik gabeko formen eta koloretako gasen mundu batean. Xehetasunetan murgilduz kizkur, distira, filigrana berriak aurkitzen ditugu, tonu bizi horietako dantzaren moztura txikien antzera".

"Amets honetatik ez dago sartu edo ateratzerik, bidaiatzerik beste ez dago. Amesgaizto-errealitatea emana, mundu fantastikoetara egiten den ihesiak ez du ihes-funtzioa betetzen, babesekoa baizik.  Izugarrikeria, suntsipen eta triskantza irudiekin aztoratuta, Behnaz Rezaei-k ilusio, sorkuntza eta bizitza-ingurunera eramaten gaitu lan hauen bidez. Den-dena ametsaren etenaldian".

En castellano

Bloglines-i esker jakin dut Danbaka.com webgunean Ruper Ordorika errepidean dela berriro. Lagun batek kontatu zidan aurreko batean Oñatin aritzekoa zela pasa den ostiralean Gutagutarrak taldearen emanaldian eta hala izan zela frogatzerik izan dut (Elizondon, hurrengo egunean, Pantxo Pottoka mitikoa egon omen zen Lur diskotekan). Ea Igorrek edo Unaik laster igotzen duten bideorik beren txokora.

Gure antiojodun maitenetako bat martxoaren 21ean, ostiral santuan, Miarritzeko Gare du Midi aretoan egongo da (aurretik emanaldi gehiago izango ditu, baina hau da gertuen daukadana). Pajaruak dio "datorren apirilaren erdialdera aterako duela CD berria. Kafe Antzokian jasotako zuzeneko grabazioa izango da eta seguru asko DVD batekin".

Duela ia hamar urte Bilbon ikusitako Desorden Público Venezuelako taldearekin gogoratu naiz. Caracaseko ska taldearen webgunean ikusi nuen duela gutxi "discotienda" hitza. Diskodenda ezagunagoa da hemen Euskal Herrian (nahiz eta Google-k hamar emaitza bakarrik jarri bistan), baina gazteleraz ez nuen inoiz entzun discotienda. Latinoamerikan erabiliko dute, zeren eta 125.000 emaitza inguru lortu ditu bilatzaileak.

Txantxikuarrak publikatu ditu bere lanak biniloan, CDan, DVDa erabili du ere. Zer izango da hurrengoa? Ez dakit, baina aste bukaeran ikusi dut nonbaiten Estopa taldeko bi anaiak haserre zeudela norbaitek filtratu duelako bere azken lana, Allenrok izenekoa (Kornella buelta emanda). 250.000 deskarga izan omen ditu ez dakit zer webgunean. Are gehiago, horren aurretik, beste norbaitek filtratu omen zuen diskoaren azala.

Kasualitate gehiegi direla kontutan izanik, La Tafanera zerbitzuan (Kataluniako zabaldu.com) ikusi dut hasi direla jada zalantzan jartzen akatsarena; batek baino gehiagok dio ez ote garen marketing operazio baten aurrean egongo. Sinesgarria da, bai.

Eguneratzea: 21:15ean. Gutagutarrak taldearen webgunean jarri dute ikusgai bi minutu t´erdiko bideoa.

En castellano

Aurreko batean kontatu nuen Hitzorduak izeneko apuntean, Mikel Erentxun musikariarekin batera atera zela Victoria Eugenia antzokiko eszenategira Rafa Berrio. Gaur, Rafaren laguna den Cruz Larrañeta argazkilariaren blogean ibili naiz saltseatzen eta hara non ikusi dudan egun hartako minutu eta erdiko bideo bat. Bertan Rafak kantatzen du Erentxunekin batera.

Bukatzeko, pasa den igandean Javier Vizcaíno irrati-gizonak Rafa elkarrizketatu zuen bere programan. Berrioren izenaren gainean klikatuz gero hemezortzi minutuko solasaldi lasaia (tartean Loreto Larunbek eginiko perfil ederra) entzuteko aukera izango duzue. Bertan esaten du apunte honen izenburuan agertzen dena: obra da garrantzitsuena. Horregatik saiatuko da disko bat grabatzen 2008an. Ea egia den.

En castellano