Zuzenbideak gaur egun bizitzan aukera asko egiteko eskubidea ahalbideratzen digu, duela ehun urte pentsa ezinak. Aukera horietako asko zientziaren garapenaren eskutik etorri dira, zientziak bideak ipini eta zuzenbideak aitortu. Beste batzuk ostera, gizartearen eta zuzenbidearen beraren bilakaeraren ondorio dira.

 

Adibidez, egun emakume batek erabaki dezake haurdunaldia aurrera eraman ala ez, Kode Penalean abortua zenbait kasutan ez da zigortzen eta Espainiako Gobernuak aurreikusita dauka abortua ahalbideratzen duen epe eta kasuetako lege berri bat bultzatzea. Era berean, hiltzeko aukera ere jaso egingo da, segurasko, gutxi barru. Bernat Soria ministroak iragarrita dauka borondatezko heriotza zenbait kasutan arautu egingo dela, eta zenbait kasutan gaixoaren aukera kontutan izango dela duintasunez hiltzen utzi edo laguntzeko. Jaiotza eta heriotza aukeran.

 

Zailagoa zirudien beste honek, baina egun lortu da sexua aukeratu ahal izatea. Erregistro Zibilean gizon edo emakume moduan inskribatuta dagoenak eskubidea dauka bere sexu zibila aldatzeko, aurretik sexu fisikoa aldatu badu. Atsotitz zaharrak zioen zuzenbideak dena ahal zuela, gizona emakume bihurtu ez ezik. El imposible vencido, zuzenbidea eskuan, gizona emakume bihur daiteke.

 

Aukeratzeko gai gehiago aitortuta dauzkagu: ezkontideaz banatzeko ahalbidea, duela urte batzuk irudika ezina, eta baita ere erlijioa aukeratzeko edo ez aukeratzeko eskubidea. Are gehiago, elizatik ateratzea aukeratzea ere badago.

 

Besteak beste, ordea, aukera bat dugu debekatuta, alegia, nazionalitatea aukeratzea: Espainiako lurraldean jaiotakoak nazionalitate espainola daukate, bere gurasoetako bat behintzat espainola bada, eta ez daukate nazionalitate espainiarra gurasoetako bat behintzat espainola ez bada. Ez daukat ikusmen nahikorik ehun urte barru zer izango den iragartzeko, baina, zinez, gustora kilikatuko nuke aukera honen bilakaera.

 

Nahiz eta, eransten du egunkariak, pentsatzekoa den De Juanak eta bere ezkontideak ondasunen banaketaren erregimena hautatuko zutela ezkontzerakoan, zeren irazpideen sozietatea izanez gero, andrearen ondasunak enbargatu ahal izango liratekeen.

 

Beraz, diot nik, eta baita ere zuzenbidea ikasten diharduen edozein ikaslek, ondasunen banaketa erregimenpean ezkonduta badaude, eta etxebizitza emazteak erosi bazuen, etxebizitza andrearena da. Andrearena bakarrik, ez ezkontide biena, ez ezkontza-sozietatearena. Eta andreak ordaindu behar al ditu bere gizonaren kalteak, asko eta mingarriak izanik ere?

 

Zuzenbidea penala zabaldu zuten interpretazioaren interpretazioaz, nahiz eta zuzenbide penalaren printzipioa izan modu hertsian interpretatu behar dela. Orain Zuzenbide zibila da malgutu, zabaldu eta bere erara makurtu nahi dutena.

 

Kontzeptuak argitze aldera, egunero egiten dugun lanak baliotxo bat-edo izan dezan, eta medio itxuraz serioak eskaintzen duen kakanahaste hori ezeztatzeko:

 

1. Bikote bat ezkontzen denean, gizon zein emakume arteko konbinazioa edozein dela, Espainiako Kode Zibilaren lurraldean irabazpideen sozietatearen erregimenpean ezkontzen da.  Ondorioz, bikoteak ezkontzan zehar irabazten edo erosten dituen ondasunak, edo hartzen dituen zorrak, sozietatearenak dira, alegia, bi ezkontideenak.

 

2. Kode Zibilak berak beste aukera bat ematen du: ezkondu aurretik edo ezkondu ondoren, edozein momentutan, ezkontideek erregimen ekonomikoa alda dezakete. Nahikoa da notarioarengana joatea eta eskritura bat sinatzea. Horrela, hortik aurrera, ondasun banaketaren erregimenpean egongo dira. Ondorioa: bakoitzak erosten duena, irabazten duena,  bakoitzak hartzen dituen zorrak… bereak baino ez dira. Ezkontide horrenak, ez bestearenak.

 

3. Ondasun banaketaren erregimen hau oso erabilia da, eta bereziki ohikoa

         - politikarien artean (etxebizitza bat zure izenean eta bestea zure andrearen izenean, eta horrela, errenta deklarazioa publiko egiteko beharrik balego, ez du ematen horren beste ondasun dituzunik)

         - autonomo eta oro har negozioetan dabilen jendearen artean: igeltseroak, eraikitzaileak, enpresa-jabeak etab. Modu honetan negozioa gaizki baldin badoa, ondasunak ezkontidearen izenean daudenez, salbu geratzen dira.

 

4. Ezkontza-erregimena publikoa da. Adibidez, pertsona ezkondu batek etxebizitza bat erosten badu, Jabetza Erregistroan agertzen da zein erregimen ekonomikoren pean erosi duen etxe hori. Edozeinek eskura dezake informazio hori ordenagailuaren aulkitik mugitu ere egiteke. Beraz, horren gainean espekulazioak egitea zorroztasun eskasarekin jokatzea da. Informazioa nahi duenak, konproba dezala.

 

5. Beraz, eta Kode Zibila eskuan, ondasun banaketaren erregimenpean ezkontide batek erositako etxebizitza, berea baino ez da. Bere ezkontideak zorrak baldin badauzka (negozioetakoak, epaitegietakoak, haziendarekikoak etab) etxebizitza horrek ez die zor horiei erantzungo, eta beraz, ezin da enbargatu zor horiei aurre egiteko. Ez eta Ministeritza Fiskalak eskatuta ere.

 

Bestelako interpretazioek Kode Zibila hankaz gora jartzea dakarte. Eta Espainian dauden milaka negozio-gizon, promotore, eraikitzaile, politikari etabarren familien ondarea arriskuan jarri. Eta hori ez dago onartzerik.

 

"Arnado Otegi ez dago partehartze politikoko eskubideaz gabetua, ez eskubidearen alor aktiboaz, ez pasiboaz (…). Alderdi bat legez kanpo ipin daiteke, baina ezin da herritar bat, herritar denez, legez kanpo ipini, epai batek delitu baten ondorioz horrela ez badu ezartzen, nazionalitateak berez daukan eskubidea delako. Konstituzioaren barruan ezin da horrelakorik egin. Erabat ezinezkoa da". Javier Pérez Royo, El País, 07-5-5.

Leggingak modan egon ziren aurretiko aldian, Hertzainak taldearen lehen abestiak entzuten genituen garaian. Unibertsitateari orduan langabetuen fabrika esaten zioten. Bederatziehun ikasle ginen Zuzenbideko lehen ikasturtean. Interes piska bat sortzen zigun irakasgai bakarra, zuzenbide politikoa. Horren barruan, lehen ikasturtean konparatutako zuzenbide konstituzionala ikasi genuen, bigarrenean 1978ko Espainiako Konstituzioa.

Ikasi genuen Konstituzioak Estatu bateko arau nagusi moduan daukan garrantzia, eta Konstituzioak nola hezur-mamitzen duen Estatu bat. Baita ere nola iritxi zen Espainiako Erreinua "estado social y democrático de derecho" izatera, eta zelako aurrerapausu demokratikoa izan zen oinarrizko eskubideen aldarrikapen bat edukitzea bere baitan, are gehiago, aldarrikapen hori babesa ematen zioten berme juridikoz lagunduta zetorrelako.

Berdintasun eskubidea, osotasun fisikorako eskubidea, ideologia askatasuna, ohore eta intimitate eskubidea, askatasun eskubidea, ideia askatasuna, elkarteak sortzeko eskubidea, arazo publikoetan parte hartzeko eskubidea, indarrean ez dauden delituengaitik kondenatua ez izateko eskubidea… Horrek eskubideok Konstituzioaren muina dira. Irakatsi ziguten ondo babestuta
zeudela, eta nahiz eta legeen bitartez garatuko ziren, aldarrikapena
erabatekoa eta zabala zela. Ikasleok ez horren beste, baina irakasleek buruan zeukaten Konstituzioaren aurreko errejimena, eta hain zuzen, horrexegaitik ematen zioten horren besteko balioa 1978 urteaz geroztik abiatutakoari.

Laurogeigarren hamarkadan horren zabala erakusten zitzaigun eskubideen ortzemuga murriztuz joan zen hortik aurrera eskubideok garatzen (praktikan mugatzen) zituzten legeen bitartez. Gogoangarria gertatu zitzaigun Herritarren Segurtasunaren Legea (Corcuera legea), askatasunaren eta atxiloketaren arteko muga itzaltsu bat ezarri zuena, askatasun eta legalitate eskubideen kontra erabat.

Konstituzioa eskuan, bertan harro jasotako eskubideei men eginez, herritar espainiar batek hautatzeko eta hautatua izateko oinarrizko eskubidea du. Eta eskubide horretaz gabetzeko, delitu batengaitik epaitua izana behar du, eta epaian espreski sufragio aktiboko edo pasiboko eskubidea kentzen zaiola adierazia. Horrelakorik ez den bitartean, politikan parte hartzeko eskubide osoa du espainiar nazionalitadun orok. Bestelakoa Konstituzioaren kontrakoa da. Hori da irakatsi zigutena.