Garagoittiko Orakulua

Umian organismo fisiko birjiña izorratziaz gain (nagusixonakin parekatzeko), oso garrantzitsua da alderdi psikikua be ez ahaztutzia. Lehengunian, Markiñatik honako autobusian amama-illoba batzun aurreko asientuan tokau jatan, eta leziño politta emon zesten. Abots gozo eta apalezko konbertsaziñuan pasau zebezen biajiak irauten daben hogei miñittuak. Hobeto esanda: amandriak egin zeban berba denpora guztian, etenbako jarixuan. Berbak, esandako lez, maittakorrak ziran guztiz: “(..)Ikusten dozu behixa? Bai behi politta be. Han dago bere etxia. Eta etxian gora, mendixa. Bedar berde-berdiakin. Ene! Etxe politta hor. Eta gizona, atxurrakin biharrian. Zelako tomate ederrak, eh? Gure ortukuak lakotxiak. Eta hor basua. Eta zela ibitzen da aittitta basuan? Tra-tra-tra sasixak kentzen, ezta? Baaaai. Zeu be laster lagunduko detsatzu aittittari, ezta?(...)”. Eta segi eta segi eta segi, hogei miñittu. Paradan be hala topau nittuan, eta pentsatzekua da autobusetik jaitsi eta gero be segiduko zebela, batek daki noiz arte. Bere etxera alde egiñ arte igual.

 Orduan, hausnarkor (¡!) geratu nintzan. Etxerako bidian niñuan: zenbat dakagu, gero, gaztiok zaharrengandik ikasteko! Ume horrek, amandrian maittasun jarixuak ittota, ez zeban tautik be esan Markiñatik Lekeittiorako bidian. Aukerarik be ez zeban izan, egixa -amama hiru segunduan be ez zan isildu- baiña... izan izan baleu be, zer? txarto, ala? Zertarako erabilli garuna munduari zuzenian erreparatzeko, espikerra onduan izan bageinke errealidadia erretransmititzeko?

****

EGUNERAKETA: 2023-I-14ian, amaittutzat emoten dot nere "guraso estreinatu berri" fasia; atzetik etorriko dirazenendako, erabilgarrixa izan leikialakuan, momorró txiki bat sortzeko aholku guztiak hamentxe ipiñi dittudaz.

Extremadurako VI Ferixa Itinerantia Urrixan izan barri da, Ermuan.

Jakuña, autu honek Euzkal Errian Euzkaras bilduman bere lekua merezi dau eta hantxe be ipiñi dot.

Entzun dotenez, hau da Carlos Totorikaguena alkatian arpegi barrixa:

Argazkiak.org | Las Gobas © cc-by-sa: txikillana

Azken egunetan asko difundidu da kantu hau; batzuk Aragoneko ereserkitzat proposau dabe be. Bertsiño berezixa dozue hau: katalanezko eta euskerazko zatixekin, hain zuzen be.

Argazkiak.org | Eskuak II © cc-by-sa: txikillana

 Argazkiak.org | Guell Parkeko squata © cc-by-sa: txikillana

.

Entzuizu hamentxe saiuori.

Eta saio guztiak hamen dakazuz entzuteko moduan. Bestalde, Aittitta Raduga uhiñetan entzun zeinke: Lekeitioko Arrakala, Eibarko Matrallako, Bittorixako Hala Bedi, Iruñeako Eguzki, Bilboko Tas-Tas, Oreretako Zintzilik, Urruñako Info7, Oiartzun irratixan... Eta interneten, Arrosa Sareko podcast bikaiñian be topauko gaittuzu.

Baten Aitor Egurenekin sartu nintzan apropos erretratuak egitteko. Beste baten barriz, Angel Bidaurrazagakin bertaratu nintzan UEU-rako prestatzen genguazen Hidroterapia Kurtsua dokumentatzeko. Bixetan, etxeko txakurra izan zan gure laguntzaille fin eta isilla.

 Argazkiak.org | Fatxada nagusixa © cc-by-sa: txikillana

 Urtietan, hau izan da Urberuaga auzotik pasatzen giñanak ikusi izan dogun irudixa. Pizkaka pizkaka, berez jausten edo eskabadoriakin zati peligrosuenak botatzen. 1983ko ufalekin amaittu zan hotel eta baiñuetxe erabilpena, eta enbotelladoriak bakarrik segidu zeban martxan. Esporadikoki, jangela haundixa erabiltzen zan oturuntzak egitteko: jatekuak kanpuan prestauta eruaten ziran bertara, fafua antxiñako elegantzixiakin-edo egin ahal izateko.

 Argazkiak.org | Jangelako ate bat © cc-by-sa: txikillana

Baiña... halako baten honi be allegau jakon ordua. Gu juan baiño aste batzu lehenago, Angelita eta etxekuak draunbada haundixa entzun zeben gabardixan. Bixamonian, halan topau zeben jangelia.

 Argazkiak.org | Jangelako bestekaldia © cc-by-sa: txikillana

Esandako moduan, ordurako hotela urte askuan zeguan abandonauta. Bertako arkupiak millaka ur kaja gordetzeko almazenak bihurtuta zeguazen, eta euren artian eraikiñan atari nagusixa agertzen zan.

Argazkiak.org | Atari nagusixa © cc-by-sa: txikillana

Kariatide misteriotsuen artian -begixak zuri zuri- hasi genduan gure ibilbide misteriotsua. Barruko pasillo, eskillara eta gela kondenauen artian izaki siniestro batek gidatuta.

 Argazkiak.org | Squeeeeeeek.....!!!! © cc-by-sa: txikillana

Pasillo luze eta isillak, egun argiz be bildurgarri. Txakurran juan-etorrixak pizkat alaitzen zittuan behintzat.

 Argazkiak.org | Markiñako resplandoria © cc-by-sa: txikillana

Geletan topau genduan elemento hau, sinbiosi teknologiko aboziñaua osatzen.

 Argazkiak.org | Alfa Cyborg © cc-by-sa: txikillana

Eskillarak nahikua ondo zeguazen ondiokan. Antxiñako elegantzia signuak inpresiño berezixa egitten zeben, hautsa eta lizunan artian.

 Argazkiak.org | Moketadun eskillaria © cc-by-sa: txikillana

Ganbaran zerbitzuko partia topau genduan: izarak-eta esegitzeko alanbriak, bihargiñendako gelak (asko ez: gehixenak inguruko basarrittarrak ziran), palangana, oriñal eta bestelako katxarruen almazena, gela kondenau bat (ez genduan jakin barruan zer zeguan), eta... errelojuan makiñia.

 Argazkiak.org | Errelojua © cc-by-sa: txikillana

Balnearixuan beti egoten dan tabernia han zeguan bebai. Gaur egunian, ondiokan, ahuntzak ikusi leikez bide baztarretik, leihuetan atseren hartzen.

 Argazkiak.org | Tabernia © cc-by-sa: txikillana

Tabernatik urten ezkeriok, sotanuetara bajatu geinkian urak hartzera. ¿Etorriko zarie? Horretarako eskillara akogedore honetatik bajatu biharko gara.

 Argazkiak.org | Norman? © cc-by-sa: txikillana

Urak hartziakin batera nasaittasuna eta atserena da balnearixo bati eskatzen jakona. Horretarako, pasialeku zabal eta argitsuak topau geinkez bertan, teillatupian jakiña, Euskalherrixan eurixa sarri izaten dogu-ta.

 Argazkiak.org | Pasiorako galerixia © cc-by-sa: txikillana

Pasillo amaierako txokuan, aulka eta mahaixa genkazen zain. Gizon bigotedun bat falta zan bakarrik, jaka zurixa ta kanotierrez apainduta, begiradia infinituan galduta.

 Argazkiak.org | Kafe mahaitxua © cc-by-sa: txikillana

Udazkena udazkenago izaten da halako lekuetan. Hamen galerixako leihuetako bat.

 Argazkiak.org | Uretako leiho bat © cc-by-sa: txikillana

Eta haren onduan, itturrixetako bat. Hiru zeguazen, bakotxa santu baten izenakin. Bestiak ruinen azpixan egongo ziran ordurako, eta hau geratzen zan bakarrik. Ez da naturala, kobaren baten lapurtutako estalaktitekin egindakua baiño (seguraski Atxurrakuak). Eta hor darixo eten barik ur epel nitrogenaua, txakurran kubora eta gero errekara, iñork aprobetxau barik.

 Argazkiak.org | Itturrixetako bat © cc-by-sa: txikillana

Inpresiñua emoten dau lehenagoko instalakuntza txukunak naturaleziak janda ikustiak. Iriak, esate baterako, komuna hartuta zekan.

 Argazkiak.org | Odola, ongarri ona © cc-by-sa: txikillana

Esaten danez, jestiño txar batengaittik galdu zan Urberuagako balnearixua. Askotan ikusten dan kasua, biharbada: diru asko, baiña buru gitxi daken pertsonak gurasuen ondasunak alperrik galtzen. Ur enbotellauan negoziuak be ez zeban aurrera egiñ -guzurra dirudi, Urberuagako uren kalidadiangaittik- eta eraikin guztiak espekuladorien eskuetan geratu ziran, noiz jausteko zain. Urterik urte, halan ikusi doguz errepide aldeko eraikiña botatzen ("Alafrantzesa" hotela, ordutegi europarrakin funtzionatzen zebana hala egixa), baitta bestekaldekua be (hotelan parte haundiña, azpixan instalakuntza terapeutikuak zekana). Oin dala pare bat urte eraitsi zeben arkupetako eraikiña be, artikulu honen hasierako erretratokua, pareta zatixak bidera jausten ziralako.

Hamen Alfonso Batalla argazkilarixak flickerren argitaratutako irudi txorta bat, 2006kua.

Eta hamen Angel eta bixok sasoi hartan egindako artikulo bi, artxibotik etaratakuak.

- Hidroterapiaren erabilgarritasunak.

- Hidroterapiaren historia laburra.