Gabon ostean hasi nintzen lanean. Orduan hogeita bat urteko umemokoa nintzen, ikasketak amaitu berri eta lan egiteko prespektiba gutxirekin; izan ere, sasoi hartan ere krisi sakona bizi genuen Euskal Herrian, eta ez zegoen lanik ia inorekndako, are gutxiago esperientza bako gazteentzat. Hori dela eta Irladara joateko erabakia hartuta nuen, au-pair, ingelesa ikastera, hori zen-eta orduan jendeak egiten zuena bide berriak jorratzearren. Hori edo Nikaraguara brigadista joan....

Eskualdeko Udal Euskaltegi batzuetarako eginda neukan proba bat, esperantza gutxirekin. Hegazkin txartela erostera joan behar nuen egunean, janzten ari nintzela, telefonoz deitu zidaten azterketan nahiko aurrean geratu nintzela, eta segur aski lana izango nuela. Jakina, ez nintzen bidaia agentziara joan! Hau guztiau Gabon aurretik izan zen. Ez zidaten datarik jarri, eskualdean transmisio kanpaina martxan jarri behar zuten, baina arazo batzuk zirela medio, ezin ziguten ezer ziurtatu.

Denbora pasa ahala, kezkatzen hasita nengoen, ez zen deirik, Irlandakoa baztertuta neukan. Zer egin behar nuen? Dei hori egin zen, Gabon ostean esan dudan moduan. Hori bai, deitu zidanean gripearekin nengoen ohean! Ai, ama , dena kontra. Zein gaitza zen lehen beharra topatzea!

Hasi nintzen, hasi. Eibarko Udal Euskaltegian lau sartu ginen. Ni nobata bakarra, besteak ibilita baitzeuden, gutxi baina zer edo zer. Junkalek, euskaltegiko irakasleak hartu gintuen bere babespean, bera zen gure koordinatzailea. Berba baten esateko, berak irakatsi zigun (zidan, agian hobeto) klaseak ematen. Ni oso eskertuta nago gurekin izan zuen pazientzia, irakatsi zigun guztia, beti oso umoretsu eta irribarre batekin. Inoiz ez diot esan, eta aprobetxatuko dut momentua: mila esker guztiagatik, Junkal!

Lehenengo urratsa ematen nuen, guraso talde bitan. Denak ni baino askoz zaharragoak, 40 urteren bueltan. Sarri pentsatzen nuen eurek ni ikustean hain gaztea, esperientzia bakoa, hain pipiola ez nindutela aintzakotzat hartuko. Gainera, hankasratzen handia egin nuen, esan nien ez nuela inoiz klaserik eman nagusiekin. Hori ezin da inoiz egin!! Tira, ondo errespetatu ninduten, zintzo-zintzo etortzen ziren. Emaitzak? ez dakit. Zerbait ikasi zuten, eta ez da gutxi.

Eta zelako denbora! Ordenagailua idazkariak baino ez zeukan, ez zen Euskaldunon Egunkaria ere existitzen. Prentsa idatzian Argia, Aizu eta Habe baino ez zeuden. Dena fotokopiatan (eta fotokopiadorak halamoduzkoak), sarri eskuz idatziak. Ez HEOK, ez atazetan oinarritutako irakaskuntzarik. Hiztegi bakarra 2000! Liburu errazak euskaraz irakurtzeko ia ez zegoen......Ia dena artesanala zen. Hori bai, karpetetan gordeta euskaltegietako irakasleok karpetak gurtzen baititugu! Atzera begiratuz gero, zientzia fikzioa iruditzen zait guztia. Nola ematen genituen klaseak? Zelan ikasten zuten gure ikasleek? Egia esan behar badut etb1en futbol gutxiago ematen zuten, eta pelikula gehiago. Hori bai, gaztelaniaz azpititulatuta! Klasean bat ikusiz gero, orri batekin estaltzen genituen.....Zelako sasoia!

Eibarkoaren ostean, Bergara, Ermua, Galdakao, Getxo, Arrasate, Basauri, Zalla eta Durangoko Udal Euskaltegiak etorri dira, baita Ermuko Kaltxango aek euskaltegia ere. Lehengo urratsetik EGAra, erretiratuak eta gaztetxoak, autoikaskuntza eta klase presentzialak, alfabetatze eibarreraz eta alfabetatze teknikoa, inmigranteak eta eibatar peto-petoak, zero-patateroak eta ikasle gruyerrak, instituteroak eta funtzionarioak.......ia denetarik pasatu da nire begen aurretik. Ia guztiekin, oso ondo. Batzuekin, primeran. Gutxi batzuekin, ez hain ondo. Poz asko jaso ditut, baita atsekaberen bat ere. Ia beti gustura eta ondo ibili naiz, jendearekin eta euskaraz aritu naizelako.

Kasualitatez hartu nuen bide hau, eta ez zait damutu. asko gustatzen zait nire lana, gero eta gehiago, esango nuke. Baina Irlandara joan izan banintz, orain non nengoke? Batek daki!

Denok gara irakasle, baina ez denok maistra. Maistrak emakumeak gara eta lehen hezkuntza edo oinarrizko hezkuntzako irakasleak, oro har. Irakasle ikasketak dauzkagu eginda (magisterio, denok ulertzeko moduan). Baina inork ez digu horrela deitzen, ezta guk geure buruari ere. Zer gertatu da? Egin dezagun historia pixka bat.

Sasoi batean euskaraz lehen hezkuntzako irakasleoi maistra edo maisu deitzen ziguten, sexuaren
arabera. Gero, baina, emakumeondako "andereño" berba zatarra erabiltzen hasi zen. Andereño? Gaztelaniako señorita hitzaren kalko hutsa. Nik andereño zein señorita berbak gorrotatzen ditut, irakasle emakumeok (hau da, maistrok) izendatzeko ezezik, beste eginkizun batzuetarako ere (señora, señor, señorita, jaun andre, andereño). Kontuan izan, ez dagoela jaunño edo horrelakorik gizon ezkongabeari deitzeko. Gaztelaniaz existitzen da señorito, baina beste konnotazio batzuk dauzka. Atera kontuak, andereño hitzak profesioaz desjabetzeaz gain, gizarteko mailaren konnotazioa ere ematen digu. Ez da horelakorik gertatzen maisu berbarekin, profesioa baino ez du-eta izendatzen.

Harrezkero, maisu eta andereñoak baino ez zeuden. Zer dela eta maistra hitza baztertu? Geletan eta bizitza publikotik zokoratu delako, adibide hauei begiratzea besterik ez dago: maisulanak daude, dantza-maisuak, orkestrak maisuki jotzen du sinfonia hori,....Eta maistrak, non gaude maistrak? Mari-maistran baino ez gara geratu! Sargento semana-ren estilora. Hemen ere sexismoa ageri-agerian!

Nik gogoko dut maistra berba, handikeriarik gabe. Hori naizelako, hori errebinditzen dut!

Liburu labur hau di-da baten irakurri nuen. Laburra eta umorez betea dagoelako. Irribarrea behin eta berriro etortzen zitzaidan ezpainetara. Bertan Pennac-ek bere esperientziak kontatzen ditu. Alde batetik, bera ikasle zeneko bizipenak; beste alde batetik, bera irakasle zenekoak. Lubakiaren alde bietan egon baita Pennac, gainera, ikasle kaskarra izan zen, porroterako bidean zihoana. Baina irakasle onei esker eta irakurketa egokiei esker, buelta eman zion egoera horri.

Liburua asko gustatu zait. Gure lanaren, irakasleon beharraren goraipamen ederra. Kantu bat bezalakoa. Irakasle eskola guztietan derrigor irakurri beharko litzatekeena. Baita hainbat urtetan lanean diharduten irakasleendako, etsituta eta desmotibatuta daudenendako ere, gogorarazteko zer den gure ofizioa, zergatik erabaki genuen maisu edo maistra bihurtzea.

Zerk erakartzen gintuen? Gauza askok. Horien artean bat idealismoa izan zitekeen. Hainbat herrialdetan maistra zein maisu izatea behartsu eta zapalduen ondoan egotea zekarren. Hori gure gaztetxo denborako imajinarioan oso garratzitsua zen, plus bat ematen zion gure hautuari. Ez ginen gehiago izango guri tokatutako irakasleen gisakoak. Ez, aldatu egingo genuen hori. Gainera, ikasketak egiten ari ginenean, pedagogiako klaseetan hainbaten esperientzia zoragarriak aurkezten zizkiguten: Summerhill, Freire, Montessori, Freinet......denek deskubritu zuten era bat hezteko, ikasleak konprenditzeko, dena zen zoragarria, harro egoteko moduan geunden.

Gero geletara pasatu eta egoera aldatu egin zen. Metodo zoragarriek ez zuten mundu errealean eta gure heziketa sisteman balio. Eta pedagogoak gorrotatzen hasi ginen. Egunerokotasunak askotan utzikeria ekartzen digu, ahaztu egiten ditugu gure helburuak, sarritan ilusioak eta bokazioak ere huts egiten digulako.

Horrelako liburuek, baina, bider bi pentsatzeko astia ematen dute. Bai, ni umeekin egin nahi nuen behar. Eta? Berdin dio, maistra naiz eta nire lanean hori egiten dut, zubi lana, ezagutzari eta jakintzari alde batetik bestera pasatzen laguntzen diet. Ezagutza horrekiko ilusioa, atentzioa eta maitasuna ematen ahalegintzen naiz. Hori da-eta gure lana.

Liburu honen bitartez honekin guztionekin konturatu naiz, era atseginean. Ez da gutxi, ezta? Ba, errebidika dezagun maistra berba. Biharko post-ean!

Badira egun batzuk HABEk (Helduen Alfabetatze Berreuskalduntze Erakundea) bere urteurrena iragartzen dabilela. Irratian, ikasbilen, komunikabideetan....

Urtarrilean 19 urte beteko ditut euskaltegietan beharrean. Ia bizitza erdi, eta ia beti (ikastaro labur batean izan ezik) udal euskaltegietan. Ia jende gehienak Habe euskaltegiak deitutako horietan. Hainbeste urte, eta oraindik azaldu behar ez naizela Habeko langilea, eta sekula ez naizela izan. Durangoko lagun bati fitxatzeko txartela erakutsi behar izan nion sinis ziezadan, bere udaleko behargina nintzela, berak eta bere herrikideek ordaintzen zidatela, eta ez eusko jaurlaritzak {dena minuskulan, letra xehez, nahiz eta eurek larriz idatzi}. Txartelak baino ez zuen konbentzitu.

Toki guztietan nabil entzuten Habek euskaldundu duela jendea, berari esker daukagula ikasteko sistema hau diruz lagundua. Hori entzundakoan begiak handi-handi geratzen zaizkit, euskaldundu euskaltegietakook euskalduntzen dugulako, ez Habek. Berak dirua banatu eta baldintzak jarri baino ez ditu egiten. Baldintza zorrotzak, Batzuetan, drakonianoak ere esango nuke. Ratioak, baremoak, ordu kopuruak, talde zurrunak,......inposatzen digu, gurekin kontsultatu barik. Berandu baino lehen desagertuko ginelakoan hasi zen. Baina gure lanak etorkizun luzea dauka, zoritxarrez. 

"Ekin, ukan, ekin", "Pixka bat es mucho" eta horrelako kanpainak egiten ditu Habek. Dirua xahutzeaz gain, zertarako balio dute? Nik ezetz esango nuke. Horrela, biribil. Hori bai, zein garrantzitsua den diaspora euskalduntzeaz jardungo dute etengabe. Argentinan euskara ikastea doan da. Hemen ez, ostera

Bai, baina diru laguntzak daude.....Bai, aprobatuz gero. Eta azterketarik egin nahi ez bada, zer? Askotan ikasleei azterketak egitea debekatuko nieke. Horrek sortzen duen estresak eta urduritasunak higuindu egiten nau. Karrera amaiezina bihurtzen du euskalduntzea. Loterian bezala ahalik eta gehien jokatuz gero, tokatuko zaielakoan; azterketarik azterketa, kalejira mugagabean murgiltzen zaizkigu ikasleok, titulu edo diru-laguntzen bila. Horrela denok kokoteraino eta aspertuta amaitzea besterik ez da lortzen!

Zorionez, egunotako argazkietan Aek zein euskaltegi homologatuetakoak agertzen ari zaizkigu. Badirudi lehengo auziak alde batera lagata daudela, eta elkarlana hasita. Bazen garaia. Hala ere, pastelaren zati askoz-askoz handiagoa merezi dutela uste dut, egin duten lanarengatik, eta egiten duten ahaleginarengatik. Gogora dezagun gure erkidegoko hiruburuetan ez dagoela zentru publikorik (publikotasuna ere hertsian ulertzen badugu). Donostia, Bilbon eta Gasteizen funtzionatzen duten euskaltegiak diru laguntzak jasotzen dituzte, baina ez dira ez udalarenak, ez diputazioarenak, ez jaurlaritzarenak, ez ministerioarenak. Ulertuko genuke hiru hiriotan eskola publikorik ez egotea, eta denak kontzertatuak izatea? Ez, ezta? Bada, hori.

Bada ordua gure lanaren garrantziaz ohartzeko, serio hartzeko, ez garela gauera arte beharrean gabiltzan zoro batzuk, aspertuta daudenak. Euskalduntzea gauza sakona da, eta ezin dugu inor bazterrean utzi. LAgundu egin behar da, gauzak erraztu, inoi Euskal Herria euskalduna izango bada.

Eta gaiztakeria batekin amaitu nahi dut. Urteurrenaren ekitaldia gaur iluntzean da. Gaizto jarriko naiz. 25 urte edo gehiago klasea ematen daramatenak gonbidatuta daude Kursaalera. Ederto. Baina gaur klase eguna da, eta nork emango ditu euren klaseak? Eta ematen ez badira ordu horiek nola zuritu? Ahaztu egiten zaie gutako askok 7etan klasean gaudela, lanean. Ez diete inoiz gure beharrizanei erreparatzen. Lastima!

Ikasleekin egin beharreko grabazioak dira. boluntarioak eskatu ostean, euren gustuko gauza bat eskatu nien. Esan nien, batetik, egin zezaketela irakurri ditugun liburuetatik pasarte bat hartu eta grabatu. Bestetik eurendako garrantzia izan zezakeen edozer.

Horregatik Izaskunek "Sua falta zaigu" liburuko "Sandra" ipuina irakurri zuen. Esan zidan berari asko gustatu zitzaiola eta horregatik aukeratu zuela. Hona hemen:

 
Jessicak, ostera berri bat aukeratu zuen, aktualitateko gai bat: tratu txarrak. esan zidanez, oso sentsibilizatua dago gaiarekin, eta horregatik aukeratu zuen. Honatx: http://www.archive.org/details/EmakumeenKontrakoIndarkeria_281 

Proba bat besterik ez denez izan, ez dugu gehiegi landu, baina gustura gaude, hurrengoan ere egiteko moduan. Eta hobeto, seguru, musika eta guzti!!