Kokoteraino egongo zarete honezkero elur kontuekin. Agobiatu egiten gaituzte komunikabideetan betiko topiko tipikoak ikusten, entzuten eta irakurtzen: Kontxa elurtuta eta jendea bainatzen, esatariak mendiko portuetan hotzak akabatzen eskularru eta txanopean, edozein bazterretako argazki elurtuak, eguraldi iragarpenak noiznahi, psikosia eta istripua errepideetan,…

Bai, albistegiak arrunkeriaz beteta daude, eta orriak eta denbora luzea ematen dute elurraren aitzakiarekin benetan gertatzen dena tapatzeko; elurrak lurra ezkutatzen duen moduan, eguraldia erabiltzen dute errealitatea lanbrotu eta estaltzeko. Horrela difuminatuta geratzen zaigu, eta benetakoa ez dela ematen du.

Hala ere, ikaragarri maite dut elurra. Txikitatik. Gurean ez da hain arrunta; urtero ere ez zaigu agertzen; egin arren, beti ez du zuritzen. Gainera, gomutara oso momentu ederrak dakarzkit: Egindako elur-bola gerrak, begia handitu zidatenekoa, trenbidetik egindako txangoak klaseko mutilengandik babesteko, eskolan erdi jai (berandu iritsi, gela erdi falta, irakasle batzuk ere bai…). Jolasa eta olgeta, disfrutatzea, berba baten!

Honetaz gain, nire bizitzako pasarte ederrekin ere lotzen dut. Aitarekin, adibidez. Iñuxente egunean beti etortzen zitzaigun logelara esnatzera "edurra da" esanez, eta beti jausten ginen, ez dakit nola egiten zuen. 

Elurrarekin lotura ere badago nire bizitzako egunik berezienetakoa, Somporten, hain zuzen. Ederra, elurtua, gozoa, eguzkipean… ahaztu ezinekoa. Eta aurreko bi horiekin batera pasa den astean ilobarekin bizi izandakoa, laburra baina ona. Elurrarekin haluzinatuta, galdera mordo bat egiten, flipatzen zerutik jausten ari zenarekin. Polita, oso polita…

Baina nire historia sentimentalarekin elurra oso lotuta egoteaz gain, niri neuri sekulako bakea ematen dit. Malutak jaustean duten kadentzia hori, mara-mara ari duenean. Dena zuri, kanpoan hotz, barruan epel. Oso txokolatezalea ez naizen arren, txokolate beroa hartzeko gogoa sartzen zait, mantapean kiribilduta. Non hobeto?

Horri guztiorri gaineratzen badiogu kalean dagoen bakea, ia zarata bakoa, trafikoa ere gutxitzen dela, zer gehiago eska liteke? Elurra egiten duen egunetan, dena da bereziago, dena doa astiroago, soseguz. Gehiago: txanoa, txapela eta ginbaila janzteko aitzakia perfektua da, baita modaz pasatako abrigu bero hori hainbeste gustatzen zaigun; izan ere, janzteko orduan elur-egunetan dena libre dela dirudi, moda alde batera lagata, barruko filiak erakusteko.

Nik gehiago ezin nezake eska. Egin beza elurra bota ahalean!

Kasualitatea ote? Hauteskunde kanpaina honetan entzun eta irakurritako hainbat gauzak kezka handia sortu didate. Banekien Espainian pentsamendu Karpetobetonikoa (kontsultatu 2. adiera) existitzen zela, baina ez nuen uste hain agerian lagako zutenik, batez ere, politikoki oso zuzena ez delako, eta horrelako sasoietan "ondo geratzea" eta gauza ederrak agintzea araua izaten baita.

Harritu ez nauena da beti alderdi berak egin dituela. Izan ere, oraingoan PPk hanka sarritxo sartu du, batzuetan gustu txarrera eta irainera ailegatu arte. Aurrerakoiak ez zirela banekien, baina horrelako adierazpena eta jarrerak izatea hauteskunde aurretik, ez nuen imajinatzen. Oso seguru daude irabaziko dutela, antza.

Argazki batek eman zidan (zigun/zuen) atentzioa. Portada batek, hain zuzen ere:

Ekintzaile eredugarriak Raxoirekin eta bosten artean emakume bakarra, eta gainera gozogintza arlokoa. Argazkiak berak ere pentsaera horren isla da, oso ondo erakusten du zer nahi duen adierazi.

Oraingoan, hauteskunde kanpaina bete-betean, eta Rubalcabarekin izan zuen debatean adierazi zuen Raxoik bere ekipoan kolaboratzaile emakume asko zituela, eta denak "euren etxeetako andreak zirela" (señoras de sus casas). Gizon kolaboratzaileak ez dira, itxura batean, "euren etxekoak". Pentsaeraren isla, atzera ere.

Baina benetan oilo ipurdia sortu zidana Valentzian ama batzuek kantatu zioten kanta izan zen, "Somos madres"(amak gara) izenekoa:

Ufff!!!! Ikaragarria! Nire eskolako mojak modernoagoak ziren. Zelako letra atzerakoia, zelako sinplifikazioa, zelao eredua ama horiek euren umeei ematen dietena! Batez ere, euren alabei! Txantxa ustean, azalkeria eta atzerakoikeria nahastu zituzten! Franco bizirik zegoen sasoira eroan ninduten, mundu zaharrunora.

Egun honetan bertan, Facebooken bideo hau ikusi nuen, eta goiko abestia eta bideo hau sasoi berekoa zirela begitandu zitzaidan:

Emakumeendako garai ilun, triste eta itogarri horiek berriro ere bueltan ote datozkigun pasatu zitzaidan burutik, aurrera pixka bat eginda geundenean.

Gehiago ezin zela bota pentsatzen nuenean, Cullerako alkateak (PPkoak) jarri zuen erramua, esan zuenean azaroaren 20an garaipena xanpainez eta emakumeekin ospatuko zutela!

Zalantza gutxi dut PPk irabaziko duela. Duda bakarra dut gehiengo absolutuarekin. Nahiko nuke ezetz, gauza askorengatik. Bata gizarte eredua da, emakumeoi ikaragarri eragiten diguna. Aurreko adibide jarraitzen badie, beltza datorkigu (bestela ere…). Beldurra eragiten dit, handia, gainera.

Beste motibo bat gehiago Espainiatik ospa egiteko! Goazen! Lehenbailehen! Ospa! Hanka! Alde!

Ostiralean taularatu zuten "Amantalen ahotsa" ikuskizuna. Ederra bezain hunkigarria; gure aurreko andreek gerra eta gerra-ondoa zelan bizi izan zuten dantzaz eta kantuz azaldu ziguten, euren testigantzaz lagunduta.

Niri neuri ikaragarri gustatu zitzaidan. Ikuskizun ona zela iritzi nion. Ondo josita egon zen testigantza, musika, deklamazioa (edo aurkezpena), dantza, kantua, bertsoak. Hainbeste andrazko taula gainean: ume zein gazte. Zaharrak, bideoz. Hori bai, nire belaunaldia falta zen, eta gure amarena, Amaia Zubiriak ordezkatu zuen.

Amaia Zubiria aitatuta esan behar, kantariak zoragarriak direla: Zubiria bera, Zaloa Urain, Ain-1, Maialen Lujanbio, eta onena, Aranne Unamuno! Umea bizkarrean zuela, oso polita eta adierazgarria. Dantzariek umeei amantala jartzea bezain esanguratsua. Dena xehetasun eta detailez betea. Txikitasunean, handitasuna.

Esandako moduan, hunkigarria. Nik ez nion negar egiteari laga ia saio osoan; izan ere, ikaragarri gogoratu nintzen gure amamez, aitaz ere bai. Emozioa hain zen handia, malkoei eutsi ezinda ibili nintzela, amama Maria Angelesi hamaikatxotan entzundakoa, beste emakume batzuen ahotik entzun nuelako. Amama Virginiaren bizipenak imajinatu nituelako, aitxaren lehengo ume denbora "ikusi" nuelako… Gogorra, baina ahaztu behar ez duguna.

Arlo guztiak ukituz zituzten, historiak, letra handiz idazten denak, inoiz jasotzen ez dituenak: egunerokotasuna, zelakoa zen egun bakoitza, nola egiten zuten jateko, eskolara joateko, jolasean egiteko,… niri hainbeste kostatzen zaidana imajinatzea. 

Hala ere gauza batzuk ez zitzaizkidan gustatu, hainbat arlotan, gainera. Lehendabizi sarreren salmentarena. Badakit antolakuntzakoen errua ez dela, baina esan beharrean nago, eta toki ona dela uste dut. Lehengo aldia zen kutxasarrerak.net-en bidez erosten nuela. Ai, ama! Alde batetik gaztelania da hobetsitako hizkuntza (norberak aldatu behar du euskarara). Bestetik, pantaila bakoitzaren informazioa eskasa da, eta gero ez du atzera egiten lagatzen. Hori dela eta, gura ez nuen moduan erosi behar izan nituen, eta sarrerak, kanpoan jaso: Irun, Donostian edota Tolosan. Hori da Gipuzkoa Kutxarentzat!!! Ikaragarria!!!

Bigarrena, ufalean sartu ginela Victoria Eugeniara! Kontzertu punki batera bezala! Euria ari zuela, atea zabaldu, eta raust denok trumilka! Gero gaztetxeez esango dute! Kukutzan lasaitasun handiagoz sartuko ziren kontzertuetara, seguru nago!

Hirugarren kritika anitza izango da, espektakuluaz jardungo dut eta. Nire ustez, oso ondo aukeratuta egon ziren testigantzak, baina bazterketa bat sumatu nuen: ia guztiak gipuzkeraz, gerra Gipuzkoaren zati baten baino bizi izan ez balute bezala. Jakin badakigu, Deba ibarrean grabazio ugari daudela, baita beste probintzia batzuetan ere! Ez dakit zein zen buruan zerabilten esparrua lana egiterakoan, baina Hego Euskal Herria izanda larria da, Gipuzkoa balitz, tristea!

Espektakuluan kontu bakarra ez zitzaidan batere gustatu, antzerkia, hain zuzen. Ez umorea sartzen ahalegin zirelako, ez. Ondo ikusten dut umorearena, giroa lasaitzeko eta negarra uzteko. Hala ere, modua ez zitzaidan ez egokia, ez benetakoa begitandu. Histrionikoegia, larjokatua, afanosokeriatik gehiago zeukan umoretik baino. Hainbeste imintzio, errealitatetik hain urrun. Gauza txar bakarra, nire iritziz.

Barre kontu honekin lotuta, jendearen barreak harritu ninduten. Haluzinatu egin nuen: oso pasarte latza kontatu, eta ikusle askok barre! Eta ni negarrez! Nola ezin zezakeen barre publikoak, eskolan maistrak euskaraz egitea debekatzen zienean kontatutakoan? Horrek sortzen zien inpotentzia eta sentimenduak adieraztean? Oso gogora egin zitzaidan! Beharbada, ohituta ez gaudelako hain hizkera espresiboa entzuten, baina barre… Denetarako gaude eta…

Hala ere, orokorrean zoragarria, beharrezkoak ditugu horrelako ikuskizunak, memoriaz gain, errealitatearen zati bat erakusten digutelako. Benetan merezi duena!

Domekan gertatu zan istrupua, ixa astebete. Zeozer idazteko gogua izan dot, baiña ezin. Atzo be, funeraletik etorritta asmua banekan, baiña nekatuegi neguan. Pasau neikian idatzi barik ezer, egixa da. Baiña estimatzen dittugun personak juaten diranian, barruak agintzen dau, sentimientuak diñue asaskatu bihar dogula, eta blogarixok ezagutzen doguna hauxe da: zeozer idaztia.

Ulazia ez zan nire lagun gertukuena, ezta gitxiagorik be. Eta, biharbada, batzuek, aste txarra pasau doadala esaten dodanian pentsauko dabe hori nabarmentziagaittik diñodala. Seguru, danetarako dago jentia-eta. Baiña askotan, lagun zirkulo zabal-zabal baten, hartu-emon handirik barik be, persona batzuk kuttunak dira. Juan Luis kasu. Asko estimatzen neban. Gehixago be esango neuke, famelixa haundi bateko kidiak garala: Eibarko Klub Deportibokuak, eta bertan ibili garanok, barruan, badakaugu zer dan hori. Horregaittik, neri bost holakorik pentsau leikenekin. Gure sentimientuak benetakuak diralako! Nik bera omendu baiño ez dot gura.

Ez dot gogoratzen zelan ezagutu neban. Baiña badakat bere imajiña bat deportiboko buleguan ertz baten jarritta, serixo. Badakitt, hasiera baten, bera ikusitta hain haundixa, bizar horrekin eta itxuraz serixo, inponidu egin ninduala; pixka bat ezagut arte, jakiña.

Irudi hori zihero aldatu zan denporia pasau ahala; izan be, Juan Luis beti zeuka irribarria ahuan, ez zan serixua, sinpatikua zan. Umore eta ironixa fiñekua. Lagun ona. Lagunak euskeraz dakazen esanahi guztiekin.

Mendixan ezagutzen da ondo jentia. Eta berakin gitxi ala asko ibili ezkero, segiduan igartzen zan eskuzabala zala, beti laguntzeko prest. Beti animuak emoten, forma fisiko eskasagua gekanori bidia errezagua egitten. 

Ezin dot ahaztu Euskal Jaixari emondako laguntzia, bihar ixilla eginda, lan "zikiña": berak, mendi taldeko beste lagun batzuekin batera, artisau eta basarrittarren ferixako postuak montatzen, asto-lana egitten. Baitta difrutatzen be! Guapo-guapo jantzitta, egunaz disfrutatzeko prest.

Hau guztiau, Mertxe andria onduan zeukala. Zelako bikotia! Enbidixia emoteko modukua! Gustau egin jata beti eurek emoten zeben sensaziñua. Ona, gustora egotekua.

Egixa esan, jente gitxi dago holakua, hain jatorra, hain ederra, hain gixti merezi dabena gertatu jakona. Eta bizirik jarraittuko dau estimatzen genduanon bihotzetan, Deportiboko jendian artian, bere famelixan. Gugan bego esan behar nuen, baina gugan badago.

Laztan haundi bat Mertxe, Ziortza eta Ehari. Besarkada bat Deporreko mendi taldekueri. Musu handi bat Juan Luis!

Atzoko espektakuluaz berba gutxi geratzen dira esateko. Goiko argazkiak laburbildu lezake Kukutzan gertatu zena. Eta ia zuzenean ikusi genuena teknologia berriei esker. Hala ere, esan nezake ez nauela harritu, izan ere, badakigu barne sailburuek nola bidaltzen duten polizia, eta hamaikatxotan ikusi ditugu horrelakoetan, biolentzia erabilita.

Gaur interneten badabil jira-bueltaka orain 20 urteko irudi batzuen bideoa: Bilboko beste gaztetxe bat eta Bilboko beste alkate bat, baina gauzak ez dira apenas aldatu, imajinaren kalitatea eta arropa besterik ez.

Ez da antzekoa? Hori, bada! Diskurtsoak ez dira aldatu!

Urte hauetan guztiauetan, gaztetxe eta etxe okupatuak hustutzen eta botatzen jardun dute. Ia beti eraikin abandonatuak ziren gazteak (edo ez hain gazteak) okupatu dituztenean, jabeen  utzikeriaz, ardurabakokeriaz bertan behar lagata, abandonatutako etxeak.

Horrek beti eman izan dit atentzioa. Antza denez, edifizo hauen ugazabek nahiago izan dute arratoiek eta tristeziak jatea euren ondasunak, berreskuratu eta erabili beharrean. Edo, beste kontu bat ere izan liteke: hainbeste gauzaren jabe dira, non konturatu ere ez diren egiten etxe hura eurena denik. Baliteke.

Kasualitatea izango da, baina, urteetan itxitako fabrika, frontoia, etxea, ... erdi jausita egon, gazteak sartu, margotu, apaindu, biziberritu, martxan jarri, aktibitatez bete,... eta orduan gogoratzen dira bazeukatela fabrika, frontoi, etxe bat leku horretan!

Eta anbizioa sortzen zaie, jabegoaren harra. Orduan, esnedunaren ipuinean bezala, alferrik galduta zuten eraikinarekin zenbat diru lortuko duten hasten dira kalkulatzen. Begiak

Tio Gilitori bezala dolarraren ikurrez $$$ betetzen zaizkie, edo euroarenak €€€, berdin dio, dirua beti baita ona (venga de donde venga). Segituan, birkalifikazioetan hasten dira pentsatzen, eraikuntza enpresetan eta espekulazioan. Une horretan hasten dira arazoak, diruak euren buruaren eta bihotzaren kontrola hartzen duenean. Izan ere, ordura arte, poz-pozik bizi ziren...

Hau guztiau positiboa litzateke gure herri eta auzoek kultura eta aisialdi aukerak balituzte. Baina ez da hala, makroaren gizartean baikaude, eta makroan eskaparatismoa da garrantzitsuena: dotorezia kanpotik, baina barrua hutsa.

Mikro asko behar ditugu, txikiendako eta txikiek eginak, izpiritu xumez, euren apalean eder. Horregatik behar dugu Kukutza, ..... Kukutzak! Kukutza moduko lekuak nonahi!

Bakoitzak bere perbertsioak dauzka eta nireetako bat lantzean behin pastoral bat ikustea da! Bai, disfrutatu egiten dut. Arraroa naiz, bitxia, badakit, baina zer egingo diogu, bada? Bakoitza bere zoroak bizi du!

Egia esanez gero, ulertzen dut jendeari aspergarria suertatzea. Baina jakin behar da zelan joan eta norekin. noski, beti nire moduko lagunekin joaten naiz, disfrutatzen dutenekin, bestela besteen kexak entzuteko, ez. Beti erosten dut libretoa, eta beti jarraitzen dut, ostantzean, ezin liteke jakin zein den zein, eta zertan diharduten. Eta eroaten ditudan azkeneko gauzak: umorea eta barre egiteko gogoa. Osagai horiekin, seguru ondo pasatzen dudala.

Ekainean-edo jakin nuenean Bergarara ekarriko zutela, ez nuen zalantza egin: egun horretan bertan izango nintzen: "Monzon" izan ala "Napoleon" izan. Behin etxera ekarriko digute, eta joan ez?

Hala, osagai guztiak egoki nahastuta, Seminarioko patioko karpan eman genuen arratsalde osoa antzerkia ikusten. Pastoral berezia izan zen; izan ere, bost bat kantu Monzonenak ziren, jakina, eta ikusle guztiok genekizkien. Beraz, taulagainekoek ez ezik, karpapeko guztiok kantatu genituen. Eta denok dakigu zein edarra den hainbeste pertsonak batera kantatzea zein ederra den!

Beste alde batetik, atipikoa ere izan zen hainbat dantza berri edota berriztu sartu zituztelako. Hori ez zitzaidan hain beste gustatu, uf, koreografia berriek ia beti auzo-lotsa puntu bat ematen didate, eta lan honetan ere horrela izan da: "Gerla" izenekoa ez zitzaidan gustatu, Monzonen heriotzakoa, tira, dantzariak hobeto egongo ziren satan jantzita. Orain, satanak aipatu ditudala, ez zen satanen elkarrizketarik egon! Bitxia!

Esan behar dut, emakumeen presentzia pertsonaien artean ia hutsa dela. Oso maskulinoa da, eta hori igartzen dela Jean Bordaxar idazlea ahalegindu zela emakumeak ere sartzen. Baina, zoritxarrez, behartu samar geratzen dela. Bueltaka jardun genuen ea zein emakume ikusten genuen pastoralerako sujeta izateko, eta zoritxarrez, ez zitzaigun burura etorri. Lastima!

Libretoari begiratzen jarraitzen badugu, batzuek abertzalekeria deituko liokete atzokoari. Baina jakina da pastoralak beti direla manikeoak: onak oso onak dira, eta gaiztoak, turkak, oso gaiztoak. Kontuan izanda turken artean Franco, Mola eta falangistak zeudela, gaiztoak benetan zuren oso gaiztoak! Gainera, prespektiba historikoa oso laburra da, duela gutxi hil zen Monzon, ez duela 200 urte. Eta pertsonaia horrek hori eskatzen zuen. Jose Antonio Agirre pastorala ez nuen ikusi, baina izango zuen "abertzalekeria", ezta? Santu bati eskaini izan baliote, erlijioaz eta jainkoaz jardungo zuen, ezta? Larraineko herriak jakingo du zergatik aukeratu zuen pastoral hori...

Horrek harritzen nau: Horrelako herri baten, hegoaldekoon istorioetatik hain urrun egonda, hain pertsonaia markatuak aukeratzea. Ez dut inoiz ulertu. Baliteke, harridura hau izatea ezagutza eza, baina beti laga nau "deskolakatuta". Gustatuko litzaidake gehiago jakitea, eta euren pentsaera hobeto ezagutzea!

Galdera gehiago ere sortu zitzaizkigun: berrehun biztanleko herri batendako zer ote da pastorala muntatzea? Herria derrigor indartu behar du, itzelezko indarra eta trinkotzea. Gauza ederra izan behar da! Gogorra eta ederra!

Amaitzeko gaiztakeria bi: Bergaran taula gainean agertu ziren ardiak eta astoa bergarakoak edo ingurukoak izango ziren, ezta? Zeren, bestela, zelako bidaia, ardi koitaduak!

Bestea: nor geratu zen Larrainen herria zaintzen? Santa-Grazikoak? Nork ematen die jaten oilo, ardi, behi eta zaldiei? 

Dena dela, ederra da egin duten lana: eskerrik anitx!

Esnekien atala izango da supermerkatuan gehien gustatzen zaidan tokia. Bertan dauden gauza guztiak gustatzen zaizkit, eta asko, gainera. Hori dela eta, sarri geratzen naiz parean begira, tuntunen moduan, zer erosi jakingo ez banu bezala. Ez da hori, arazoa da, dena eramango nukeela, eta berritasunak ezagutzea ere gustatzen zaidala. Begira ere, disfrutatu egiten dut.

Gaur ere gauza bera gertatu zait, eta hori jo-puntu argia neukala: jogurt natural arruntak! Floritura barik! Hala ere, parean jarri naizenean, eta produktua begiz jota neukanean, marka bat aukeratu behar! Bi ziren helburu. Biak bertakoak. Biak sasi-baserrikoak.

Zein aukeratu? Antzekoak gustuz, gertutasunez, prezioz. Beraz, beste bi faktore: hizkuntza eta paketatzea. Euskara eta ekologia. Bata kartoizko alferreko paketea, baina elebidun etiketatua; bestea, ordea, pakete barik baina gaztelania hutsean.

Zein erosi? Euskalduna baina zikinagoa, ala ekologikoagoa baina euskararen kontrakoa? Hain gaitza da gauzak ganoraz egitea? Beti eskean ibili behar gara? Inork ez du ekologiaz eta hizkuntzen ekologiaz entzun? Bakarra naiz jogurt-erosleen artean?

Gaurkoan elebidunak irabazi du, baina agian hurrengoan paketatze egokidunak! Beti berdin!

Hasteko esan beharra daukat makro izendapen hauei beti usan txarra hartzen diedala, sarritan megalomania eta eskaparatismoaren sinonimoak baino  ez direlako, batzuei argazkian irteteko aukera ematen dielako, eta betikoa betiko moduan izaten segitzeko direlako. Diru larregi, proiektu handiegiak eta kaleko jendearendako etekin gutxiegi. Azalutsendako aparteko egokiera. Eta sarri, negozio ez oso garbiak estaltzeko.

Facebookeko nire lagun batek horrela azaldu du goiko paragrafoan esan dudana.

Hala ere, (galtzaile txar batzuen kasketaldiak kasketaldi) Donostiari eman diotenez, ondo aprobetxatu behar dela uste dut. Gainera, aukera paregabea dela pentsatzen dut gauzak ganoraz egiteko, aurreragorako ere hazia erein eta benetako kultura loratzeko.

Esan beharra daukat hiriburutasun hori eman ziotenean asko kezkatu nintzela; izan ere, telebistakoak kalera irten zirenean eta jendeari galdetu ziotenean, denek esaten zuten: oso ondo, gure hiria hain da ederra, hain ondo jaten da, gure pintxoak...... Barkatu? Ez jaun-andreok, hori ez da kultura! Ai, azalean geratzeko arriskua, atzera ere!

Hori da arazoa, kultura saldu beharrean, turismoa saltzen dela, dena nahaspilan. Eta hori ez da helburua, turistendako kultura egitea. Kultura bertakoendako sortu behar da. Sortu eta eragin. Ikusle eta sortzaile izateko. Izan ere, beti esan izan da Donostia ikusle hiria zela: suei begiratzea izozkia janez......

Espektakuluen kultura ere nik ez dut gogoko, ezta makro, super, hiper-kultura ere. Maite ditut espektakuluak ikustea, maisu-lanak bisitatzea, ikusle izatea. Hala ere, Guggenheim kultura makro-kontzertuen kultura huts-hutsean, hutsala begitantzen zait. Nahiago dut herritarrak kulturizatzea, sortzaile bihurtzea, artistei laguntzea, imajinazioa eta sormena sustatzea. Kultura baino, herri kultua nahiago.

Zelan lortu liteke hori? Ez dakit oso ondo, baina hezkuntza bidez egin litekeela deritzot. Komunikabideek ere lagun lezakete langintza honetan, erakargarri bihurtzeko. Konturatu zarete inoiz nola tratatzen den telebistan irakurtzea edo museoak bisitatzea? Aspergarria balitz bezala, interesik edukiko ez balu moduan. Zenbat kalte egiten ari diren!

Argi daukat gauza txikiek eragin lezaketela, sortzaileei laguntzeko unean eta Kukutza gaztetxea bezalako mugimenduan eta taldeak babestu beharko liratekeela, ez euren kontra jo; horrelakoek kultura aterpetu eta babesten dutelako, era xumean, baina jendearengandik gertuen, eta era merkean, gainera!

Kultura ez ezik jende kultua ere lortu gura nuela aitatu dut goraxeago. Zer da, bada, sortzaile mordoa inguru barik? Norbaitek galdetuko du zer esan nahi nuen horrekin, zer den jendarte kultua, norbanako kultua. Ez da handiuste, larjakin, txirriporro, kanpaitsu eta pedantez betetako herria; musika, antzerki, liburu, pintura, eskultura eta abarrez disfrutatzeko gai diren pertsonez osatutako gizartea baizik. Horretarako herri txiki bat har genezake eredu: Eslovenia 

Helburu handia, ezta? Dena den, geldiro eta ganoraz egin litekeelakoan nago, eta horretarako aprobetxatu beharko genuke geroan inbertitzeko, eta ez sei hilabete hutsetan.

Beste gauzatxo bat ere gustura hartuko nuke: kultura olatua Donostiaz gaindi pasatzea eta olatua baino tsunamia izatea, gutxienez, Gipuzkoa osora ailegatzeko, Elena Lakak ondotxo esan duen moduan bere blogean, mugalariok ere eskubidea badaukagu eta!

Gehiegi eskatzen diodala kultura hiriburuari? Beharbada bai, baina horrela izan behar da, ala ez?

Sare sozialek denetarako ematen dute: lagunekin berba egin, dibertitu, tontakeriak partekatu, artikulu serio eta luzeak irakurtzeko, eta gauza bitxien berri jakiteko. Bitxi baina joia esanahiarekin, kasu honetan bezala.

Aste honetan tuit baten bidez ezagutua dut joiatxo hau: "Loreen uhartea", Brasileko film labur hau, 1989an Jorge Furtadok egindakoa. Berlineko 1990 jaialdian film labur onenaren saria irabazi zuen, eta orduko egoera islatzen badu ere, gaur egunerako ere balio du, oso gutxi aldatu dira gauzak eta.

Film honek tonu hezitzailea dauka, irribarrea sortzen duena. ironia ere badarabil, era sotil eta bikainean, egoera oso gogorrak salatzeko. Gure munduaren absurdoaz eta krudelkeriaz dihardu era finean, kapitalismoaren burugabekeria agerian lagatzeko.

Merezi du ikustea, benetan. Beraz, lasai hartu eta esango didazue!

Euskal Herrian diskretua izatea bertutea da; nabarmentzea, ostera akatsa, saihestu behar dena. Berritsua edo alferra izatea bezain gaitzesgarria.

Hala ere, diskretutasun (edo diskretukeria) horren atzean, gizarte tradizionalaren betoa, tabua eta errepresioa baino ez dago. Nortasuna izatea, desberdin izatea erreprimitu beharra dago. Hobe masa, hobe artalde.  

Inguruan baditut diskrezio hori goraipatzen dituztenak: kolore diskretuak, barre diskretuak, elkarrizketa diskretuak.....baina diskretua mediokrea da, erdipurdikoa. Zer dira, bada, emaitza diskretuak? Hobetu beharrekoak!

Gure herrian, eta batez ere janzkeran, kolore diskretuak, estanpatu diskretuak, arropa diskretua... oso-oso erabiliak izan diren terminoak dira, horiek klasea edota dotorezia emango digutelakoan. Hain oker daude, ordea! Mediokritatetik eta originaltasun faltatik nekez sor bailiteke dotorezia.

Bestetik, kontrol soziala ere badela esango nuke. Aipatu dudan moduan, berdindu baino elkarrengandik ez desberdintzera bultzatzen gaituelako; sena, gustua eta kreatibitatea zapalduz, gizakiak gris, triste eta uniforme bihurtuz. Pertsonak jende bilakatuz, berba baten.

Nabarmentzeari beldurra dionak, gaitz dauka indibiduo izatea. Joerak erreprimitzen dituenak zail du libre izatea.