Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua / Baherik bako ipoiñak

Baherik bako ipoiñak

Oier Gorosabel 2019/11/27 12:52
PEILLEN, Txomin. 1985. "Allande Elixagarai ligiarraren ixtoriak (parre ipuinak)". Antropologiaren euskal bilduma 9. Ed. Haranburu, Donostia.
Baherik bako ipoiñak

Arnaud Artigau AKA Allande Elixagarai (1919-2001)

Oso atsegiña egin jatak liburu hau irakortzia. Tipo interesgarrixa Allande Artigau hau, Elixagarai etxekua. adiñez oso zaharra ez izan arren (1919xan sortua), etxeko giruan eragiñez eta interes propioz historia zahar askoren jabia. Txomin Peillen lehengusuak grabagailluz jasotakuak, eta halaxen transkribatuak irakorri izan dittudazen beste ipoiñ bildumen aldian plus pare bat jaukak honek, barrena: batetik ahozkuan bizittasuna gordetzen dabela (Azkuek eta Barandiaranek, grabagaillu barik, entzun eta gero bere erara berridatzi bihar izaten jittuezen) eta abade baten presentzia intimidatzaillerik ez (bestiak ipoin "zurixak" baiño ez jittuezen jaso, hamen ostera abade pekatarixak, umore gordiña eta sexua barra-barra agertzen dittuk).

Nere lexikorako jaso dittudazen berba eta esamolde barri batzuk:

  • Aphainkan / xikoka aritzia = narrutan egittia.

  • Pastetxa = talua.

  • "Bidea luze bezain astapito" izatia.

  • "Haizea ebakitzea" = pasiatzia.

  • "Ilhar biribil bihikatzea" = Barriketan jardutia (baitta jarduera konkretu horretatik kanpo be).

  • Xahako = Urdaitz / Santa Grazi.

  • Xahakotar = santagraztar.

Liburu hau irakorritta hobeto ulertu juat Sentazi ingurukuei buruzko topikuak, eta euren "erretasuna" horren kontura; herrixen arteko pikietan ez dok diplomazia askorik egoten. Edozelan be ondo etorri jatak: kontuan hartu biharreko gauzia, handik aldekuekin hankia ez sartzeko!

Allande "Elixagarai" ezaguna zuan Ligin, kontatzen jittuan historixengaittik. Ezkontzetan, tabernan, etxian, familia arteko bazkarixetan... nahikua zuan hari "to Allande, khonta izagük hire ixtoria horietarik bat" eta han hasiko zuan gizona, kontu kontari, ospakizunan erdigune bihurtuz. Baiña 1985rako hori iragana zan; ordurako tabernetan musikia hasitta zeguan, eta etxietan telebisiñua. Oso ondo kontatzen jok Elixagaraiek zein izan zan horren eragiña ahozko ipoiñon transmisiñuan:

- Nurekin ari hiz ixtoriakan?

- Adinekoekin prefosta... Ligin, hogeitahamar urteez peko gazte haboroenek, laborari seme izanik ez peitakie eüskararik... beren ixtoriak frantsesez 'tuk... nik ere frantsesez badakitzat, bena eztütük bethi eüskaraz untsa ezarten ahal eta hik euskarazkoak nahi'tuk...

- Eta ezteietan?

- Ez, ez, orai badük müsika eta tarrapata apaidü orotan eztük entzüten deuse... e'litek entzün ere, herots sobera badük... müsika horik bethi ari'tük thei gabe... eztük entzüten elhestatzen hiz aski hüllan den harekin, bestelan ez, herotsa handiegi dük.

- Eta bestelan?

- Eztük artho xuritzerik... eztie arthorik ere egiten... ogi joitia ber gaiza... (...) Lehen süpazterrian... sütondoan biltzen güntian, zunbait aldiz aizo bateki... bena hura ere fini dük, ... orai... hanitx telebisionian aitzinian eta ixilik egon behar dük han, ez ixtoria khontatzen hasi.

- Ordian uste dük ixtoria khontatzia(re)n denbora akabi dela?

- Ez, heltübada ez, orai azkenik "Ziberoako Botzian" entzüten dütük Eüskarazko ixtoriak... ber gaiza nurbaitek telefona har eta antenan bere ixtoria haren erraiten hasten dük, bena gazteak behatzen dira, radio horri? Untsa lükek hala balitz.

Ahozko transmisiñuak takateko makala hartu jok, bai, etxeko sukalderaiñok sartu jakun globalizaziñuakin. Halan be, aho biko ezpatia dan neurrixan, transmisiño hori bermatzeko moduren bat topauko bagendu...!

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Idatzi zortzi zenbakiak erabiliz
Erantzuna:
Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Info7 Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna amuategi andoain antzerkia araba arantzazu aranzadi ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora diego-rivera egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irun iruñea izarraitz iñigo_aranbarri jacinto_olabe jamo_savoi juan san martin julen_gabiria kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurik-3 kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia manex_agirre maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia ozeta paisajiak parakaidistiarenak paris patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019