Izan eta Esan

Su-eten iraunkorra iragartzear zegoen eguneko goiz honetan euria ari zuen, udaberriko euri argia. Goiz askotan legez, Paulorekin demanda izan dut bederatziak laurden gutxitan ingeleseko liburua aurkitzen ez zuelako. Ate ondoan tregua, eta musuarekin joan da. Oier, betiko moduan, kexu ikastolara joan nahi bai, baina lehenago Peter Panen barkuarekin jolastu nahi zuelako. Azkenean konbentzituta eraman dut ikastolara, esku batean laranja bat eta bestean buruz dakien Popotka siouxaren ipuina zeramala.

Gladys ekuatoriarrak gaur zeukan paperak ukatzearen aurkako epaiketa, Donostiara joan da. Nola ote zioakion.

Kotxean sartu, irratia entzun, aparkatu eta bulegora sartutakoan kafeak eman dit lanerako lasaitasuna. Kafea eskuan, eguneko agenda begiratu, korreoa irakurri. Hamarretan bezero bat. Hamaika t’erdiak arte neu berbetan. Beste kafe bat mingaina bustitzeko, bitartean deiak. Iñakirekin hogei minutu telefonoan. Aldi berean SMS baten seinalea, Xabierrena, Gladysen epaiketa ondo joan dela dirudiela. Tira. Laneko gaia bukatu ondoren, Iñakirekin hurrengo hauteskundeez dihardut, treguak nola baldintzatuko ote dituen. Zein tregua, diogu, horren beste denbora anuntziatzen eta sekula deklaratzen ez den hori? Hainbeste gauza ari da gertatzen bitartean, ezkorrak gara.

Telefonoa eskegi. Pantailari begiratu, 12,22ak, mezu bat eibar.orgera "Amatiñok bidalitakoa":http://news.gmane.org/gmane.culture.language.basque.eibartarrak/: “SUETENA”. Zer? Beste mezu bat, Xabier Mendigurenena “ETAk su-eten iraunkorra hasiko du ostiral honetan”. Susanaaaaaa, dihar egin diot lankideari, tregua, que temenos treguaaaa!!. Momentuan telefonoa, Iñigo: ikusi duzu? entzun duzu? Sartu egunkarietan, ETAk komunikatua bidali du su-etena deklaratuz. Ilusioa, poza, irrifarrea, urduritasuna. Irratia, internet, eta eguerdian ardoa eta pintxoa. Merezi zuen. Izango ei da.

Puertollanon Almodovarren azken filmea estrenatu zen, “Volver”. Bertan zinegileak La Manchako bere oroitzapenak kontatzen ditu (…) Castilla-La Manchako presidenteak adierazi zion: "Zenbat eta mantxegoagoa izan, gero eta unibertsalako zarela erakusten duzu". (…) Beti daramazu La Mancha zeure bihotzean eta zuere zinean”. El Pais, 06-3-11

Almodovarrek, zalantza barik, festa eta marketina antolatzeko gaitasun aparta du. Egozten zaizkion alabantza artistiko guztiak ordea, eztabaidagarriagoak iruditzen zaizkit. Almodovar, nire ustez, ez da artista handia, baizik eta guztiek artista handia esaten dioten norbait. Usteak uste, “Qué he hecho yo para merecer esto” eta “Mujeres al bode de un ataque de nervios” asko estimatu nizkion. “La flor de mi secreto” ere, tira, ondo. Ostera “Atame”, “Kika” eta “Todo sobre mi madre”, ba, ene ustez, polito esateagaitik, ez ziren izan, inondik ere genio-lanak. Aitortzen dut “Hable con ella” eta “La mala educación”era sartzeko nahikoa ausardi izan ez nuela.

Talentu zinegilea hortan lagata, Almodovar artista da zirkua eta zalaparta sorrerazten. Bera eta bere ingurua ikuskizun bilakatzen du. Inork ez bezala kontrolatzen ditu bere lanen inguruko ikusminak, albisteak, medioetako agerraldiak. Ikus bestela azken egunotan, filmea bukatuta duela, komunikabideetan agertzeko gaitasuna eta ugaritasuna. Beti goraipatua. Ikutu du zerua, eta orain, dena dela egiten duela, guztia dago bedeinkatuta. Puertollanoko ikuskizuna, horren adibide.

Tarteak tarte, imajina al dezake inork Obaba filmea Asteasun egingo den kulturgunean estreinatuz, kultura ministroa eta lehendakaria bertan direla, filmari buruz esanez “zenbat eta euskaldunago, gero eta unibertsalagoa da?”. Ez ba. Almodovar, lilura bereziduna, bat eta bakarra. Obaba unibertsala ostera, gazteleraz.

Talibanaren antenarik gabe, atsedenik ez. Hara antenak Oierri antzemandakoa atzo:

• Tú video poner quieres?

Utikan talibana! Irrifarrea: gure umeen abia-hizkuntza (bai, abia-hizkuntza, ze Jainkoari ama dei badiezaiokegu, eta horrela entzun nuen behintzat Bergarako Santa Marinako mezetan egiten zuela Xabierrek (hau ere bi bider hogei taldekoa), zergaitik esan behar diogu oinarrizko hizkuntzari ama hizkuntza, aitaren hizkuntza ere izan baldin badaiteke, edo etxeko hizkuntza ere bai, eta Erregistro Zibilaren erreformaren ondoren baldin badirudi guraso hizkuntza esatea izango litzatekela egokia?), alegia, esaten niharduela, gure umeen abia hizkuntza badakigula zein izango den.

Horrelako sintaxia entzun ondoren, zalantzarik ez, Oier euskaratik abiatuako da mundura.

Afaria gertatzen dihardugun bitartean, pegorako tinbreak jo du. Telefonoa hartu dut eta:

• Bajau leikeda Paulo?

Pauloren auzoko lagunak, zortzi-hamar urteko bizpahiru mutilkoskor.

Ostikoa sabelean sentitu, eta talibana esnatzen zait. Zer erantzungo?

• Bai, bajau leikeda
• Bai, jetxi daiteke
• Bai, jetxi leike
• Bai, bajau leike
• Ez, kutsatu bariko ume baten ama izan nahi dot.

Talibanak makilajearekin laguntzen dit: Paulo!, dinotsat, zure lagunak, jolasera joan nahi dozun. Joan da.

Sua dario talibanari. Ume hauek ez daukate lau aiton-amon, bi guraso euskaldun? Ez doaz euskarazko ikastetxe batera? Ez dira ba herri euskaldun batean bizi? Erderaz ere gaizki dabiltza, barren! Inork ez die ezer esaten? Bai, eta ez dute kasu egiten? Zer ikasiko ote dute?

Hurrengo egunean Oier txiki-parkean dabil, plastikozko zalditxo batekin jolasean.

• Ama, balindot ibili zaldixan!

Ostikoa urdailean, oraingoan ez dira auzokoak, neurea izan da! Ume honek ez dauka guraso euskaldunik gauzak ondo erakutsiko dizkiotenik?

Ahalegintxo bat talibanaren ezpata sutsua atera ez dakidan.

• Bai maittia, zaldixan ibili zeinke.

Hurrengorarte. Talibana lozorroan baino ez dago.