Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua / Tremesa

Tremesa

Oier Gorosabel 2015/06/11 07:31
Aulesti partian darabigun speleo martxia dala eta, sarri izaten gara Zarrabentan. Badira hille batzu ogi berezi bat ikusi nebala: “Zer da hau?” eta “Tremesa”. Gaur, Santa Eufemiako zelaixan izan dogun parrandatxorako pare bat ale hartu dittudaz, baitta gizonari zer berezittasun dakan galdetu be. Hauxe izan da gitxi gora behera berak esandakua.
Tremesa

Eskuman, Zarrabentako tremesa

  • Berez, benetako tremesa beste gauza bat zala. Ogi hau Okamikako ogitegi industrial baten egindakua da, haren antza emonda.
  • Tremesa, berez, basarrixetan astero egitten zan, ogi normalen labakadian ostian, sobran geratutako oriakin.
  • Eurak be egin izan dabe oin dala 6 urte arte, etxeko laban ogixa egittiari laga zetsen arte.
  • Ogi zapala zan, talo tipokua, gaiñetik arrautziakin gorrittuta. Ogi korrientia baiño berezitxuagua zan, astian behin jatekua, eta mamin gitxiago zekanez egunian bertan jan bihar izaten zan, bestela gogortu egitten zalako.
  • Hortaz aparte, Pazkoan antzerako ogi bat prestatzen zan, baiña apaingarri gehixagokin: “mokotza” esaten jakon. Ohitturia zan amabitxixak besuetakuari mokotza erregalatzia.

Honaiñok Zarrabentako gizonak kontautakua.

Ogixak historia luzia daka gure gizartian. Paleo dietako jarraitzailliak ados izango ez badira be, nik maittasun haundixa detsat ogixari, bai gusto ona dakalako, baitta gizakixan historian izan daben papel garrantzitsuangaittik. Izan be, Homo sapiensan garapenian salto haundixa izan zan laboriak menderatzia, giza elikagai bihurtzia, eta honekin energia itturri merke eta ugarixa lortzia. Horren ondorixua gara gu.

Horregaittik, gizakixa eta ogixa alkarrekin ibilli diralako juan dan millaka urtietan, lexikuan leku haundixa izan dau beti (hiztegixetan dakazen aldaerak begiratzia baiño ez da bihar). Halan be, Historian gauzak aldatu egin dira eta berba bakarrak esanahi desbardiñak hartu izan dittu aroz aro: gogoratu lehengo artua (Panicum miliaceum) arto barrixak (Zea mays) ordezkatu zebanekua... gari motak be asko aldatu izan dira, azkenak oin dala ez urte asko... gure gurasuak gaztetan jaten zeben “fota” eta ogi baltza guk ez doguz ezagutu... Halan, etxata arrarua egin Zarrabentako gizonak kontautakuak eta Eibarko hiztegixan topau dotenak bat ez etortzia:

tremes. iz. (TE). Torta de pan moreno, (pan) bazo, comuña. "Eralgi bako urunakin egindako ogixa, zahi eta guzti; gehixenetan arturuna eta urun zurixa nahastian daukazena" (ETNO). "Biribilla, erre gabekoa eta irina gainetik izaten zuen. Umeek eta ez hain umeek oso estimatua izaten zuten" (EEE, 144). Elgeta-kaleko labarixak eitten eban tremesa gozuetarikua zan. / Gerra ostian jaten genduan ha tremesia eta, artua eta... ha zan ona!!.... / Tremesa izeten zan bueltakue. Ogixe piskat luzantza. Izena diferentie, zer ostien jateko igul txamar: Zeozer izeten zien bastotxuago, baiña ez, ez eukan... Loditxuago izeten zan, ta pixkat tronkotxuago urtetzen zan, tronkotxuago. Ik. ogi-tremes.

http://www.eibarko-euskara.com/hiztegia/berba/6704

Beraz, nahiz eta Zarrabentako ugezaban iritzixan, “benetakua” ez izan, zapatuetan hor izango dozue ogitxo berezi hau. Ni behintzat zale-zalia naiz: bestiak baiño gatz gitxitxuago daka (eskertzen da), ariña da jateko, kobara (edo mendira) eruateko erreza, ogibittartian gauzak sartzeko forma egokixa daka... Probatzen badozue, kontau!

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Idatzi zortzi zenbakiak erabiliz
Erantzuna:
Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Info7 Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna andoain antzerkia araba arantzazu aranzadi ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora diego-rivera egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irun iruñea izarraitz iñigo_aranbarri jacinto_olabe jamo_savoi juan san martin julen_gabiria kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurik-3 kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia manex_agirre maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia ozeta paisajiak parakaidistiarenak paris patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019