Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua / Purra! Purra! 2

Purra! Purra! 2

txiko 2007/01/16 22:55

yon_etxaide.jpg

Etxakixat ezer idazle honen gaiñian, baiña agure zahar baten modura irudikatzen juat, gerrako batallitak kontatzeko zaletasuna jaukat. Agure zaharra, gauzak larregi esplikatzeko ipintzen daben enpeñuangaittik begittantzen jatak: oso kiskillosua dok, antxiña modura berbak biñaka ipintzen jittuk hobeto ulertzeko (“baiarte edo kamilla batean jarri zuten gudaria...”) eta esplikaziño pillua emoten jok kontakizunetan zer duan egixa ta zer fikziñua argitzeko. Honek, jakiña, literarioki kontakizun guztia “desinflatzen” jok, baiña horren trukian Espainiako Guda Zibilla ikertzen gabizenei oso baliogarrixa suertatzen jakuk.

Etxaide hau jeltzale totala dok, eta horretara bere erara moldatzen jok kontakizuna: bere kristaletik ikusitta noski. Ikusten najabik baiña, Guda Zibilleko protagonisten kontakizun guztietan gertatzen dala hori eta normala dok gaiñera. Ikerlarixen biharra dok objetibatzia, eurak nahikua egin juen.

Pasarte batek oso modu grafikuan ekarri jestak orduko girua. Jente desbardiña, kontestu desbardiña, sasoi desbardiña zuan eta hori askotan etxuau ikusten 2007tik. Orduan, alistatutako errepublikazale askok (boluntarixo nahiz reklutak) ez zekixen gazteleraz. Gaur egunian guretako, Hegoaldeko biztanliondako, espresiño batzuk guztiz normalak dittuk (carguen armas!, rompan filas!, fuego a discreción!) soldauzkia egin dogulako edo pelikuletan bada be makiña bat bidar entzun izan dogulako. Baiña zinerik bako herri txiki batetik oiñaz etorrittako 17 urteko gazte batendako, 1918an jaixotakua, ulertueziñezko esaldixak baiño ez ziran. ¿Zelan eratu Armada bat zibillez, zelan bateratu hain jatorri eta kultura desbardiñetako soldauak, zelan inprobisatu neurrixak danak batera eta modu koordinatu baten ejerzito profesional bati eurre egitteko?

Duda eta inprobisaziño-ahalmen guzti hori etortzen jatak burura Joseba Imanol Iradi Irastorzaren Euzko Gudarosteko Gudari Agiritik kopiatutako testu honekin:

“Egun batzutan, armak heldu zain, instruzioa egin zuten korrika eta presaka, aginduak ahal bezala euskerara itzulirik, hala nola:

Bildu, mutillak! – A formar!

Errenkadan! – Alinearse!

Tokian, egon! – En su lugar, descanso!

Lasai, egon! – Discreción!

Mutillak, irmo! – Reclutas, firmes!

Eskuira begi, be! – Vista a la derecha!

Bira erdia, eup! – Media vuelta, mar!

Bira osoa! – Doble derecha!

Aurrera, eup! – De frente, mar!

Arin, eup! – Paso ligero, mar!

Laisterka, eup! – A la carrera, mar!

Astiro, eup! – Paso lento!

Luzatu/laburtu, eup! – Alargar/acortar el paso.

Neurtu pausoa, eup! – Marcar el paso, mar!

Geldi, ge! – Alto, alt!

Banatu mutillak! – Rompan filas!

Guzti hauek su-iskilurik gabe egiten zituzten. Su-iskiluekin, ostera (eta fusilik ez zegoelarik, eskopetekin edo makilekin) honela:

Agertu, izkiluak! – Presenten, armas!

Jetxi, izkiluak! – Descansen, armas!

Sorbaldara, izkiluak! – Sobre el hombro, armas!

Errendi, izkiluak! – Rindan, armas!

Jarri, karga! – Carguen, armas!

Giltzatu, izkiluak! – Seguro, armas!

Apunta, izkiluak! – Apunten, armas!

Atzera, izkiluak! – Retiren, armas!

Su! Kendu karga! – Fuego! Descarguen!

Belauniko! – De rodillas!

Eserita! – Sentado!

Etzinda! – Tendido!

Sua nai ala! – Fuego a discreción!

Geldi sua! – Alto el fuego!

Agure zahar honen gaiñian zeozer jakin nahixan nebixala, hara nun enteratu naizen Juan San Martinen maisuetako bat izan zala (ez eskolakua, bestelakua baiño). Pasarte polittak jatozak “Jakin” aldizkarixan egindako artikulo honetan :

Urte hartan eskatu nion Yoni, Eibarko euskaltzale tal- de bati hitzaldiren bat emateko, euskal literaturari buruz. Jakina, mendian klandestinoki izan behar zuen, bestela ezin baitzen urte haietan. 1955. urteko udaberrian zela uste dut, gure eskari hura bete zuena. Elgetako Egotxeaga pagadipean, bere gogozko autorerik hoberenen bizitza eta lanen berriak emanez. Horretarako, Egoarbitza gailurrean eta beste zenbait muinotan jarri genituen zaintzaileak, badaezpada, goardia zibil edo beste inor zalantzagarri izan zitekeenik hurbilduko balitz aditzera eman ziezaguten. Hala ziren denborak.

Oso interesgarrixa artikulua, eta (glups!) irakorrittako liburua meheia dan arren, “peso pesado” batek idatzittakua dala jakitzian lotsa pizkat be emoten jok idatzi dotena idaztia. Baiña tira, halakuetan sekulan etxuat berridazten eta eginda jagok.

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hiru ken lau (idatzi zenbakiz) ?
Erantzuna:
Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Info7 Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna andoain antzerkia araba arantzazu aranzadi ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora diego-rivera egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irun iruñea izarraitz iñigo_aranbarri jacinto_olabe jamo_savoi juan san martin julen_gabiria kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurik-3 kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia manex_agirre maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia ozeta paisajiak parakaidistiarenak paris patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019