Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Markos Zapiain / Leturiaren egunkari ezkutua eta Egunero hasten delako

Leturiaren egunkari ezkutua eta Egunero hasten delako

Markos Zapiain 2010/10/28 15:24

 

Biak dira giro berdintsuaren kume, biak oso frantsesak. Txillardegiren eta Saizarbitoriaren nortasunak dira desberdinak, eta horrek badu eragina noski giro frantses hori bereganatu eta ondoren isurtzeko moldean, beren eleberrietako pertsonaietan eta ideietan. Biok bat datozen arren gizakia ezertarako balio ez duen pasioa dela baieztatzeko orduan, alferrikako grina, pasio inutila, Sartrek zioen bezala, nabarmenagoa da kutsu soziologikoa Egunero hasten delako-n; Txillardegik introspekziora jotzen du gehiago.

 

Txillardegik natura maite du, Leturiak zoriona naturan eta bakardadean aurkitzen du maizenik. Gogoko du bere sentipenak, sentimenduak eta arrazoiak, bere burua, naturako bakarlekuetan aurkitzea eta aztertzea. Hori bai, ez da natura basatia izaten, baizik mendixka, lorategia edo parkea, Leturiaren egunkari ezkutua-ko parke urmaelduna bezala, Zerubide, bere bankutxoekin.

 

Aitzitik, Saizarbitoriari bakardadea ez zaio laket: batetik, bere buruarekin bakarrik egotea pairagaitz zaio, eta, bestetik, errukigarri zaio jende bakartia, gure gizarteek jendea bakardadera derrigortzen duten egoerak gorroto ditu, aurka egingo die. Adibidez, neska gaztea tren geltokian bakarrik trenaren zain, maleta alboan duela, eta ondoko erromesaldia medikuz mediku, ea nork egingo dion abortua, mediku gehienen aldetik errieta, mespretxua edo hoztasuna jasotzen duela.

 

Gisèleren bakardadeak “berritsu” deitu izan denaren gupida ere pizten du. (Bide batez, gutxietsi egin izan da pertsonaia hori, berritsukeria leporatu eta horixe hartu baita haren ezaugarri nagusitzat, baina pentsalari interesgarri bat da, erlatibista antidogmatiko sentibera, biziki komunikatiboa, eta tren geltokiko tabernako edota lokutorioko gogoetak freskoak bezain ausartak dira, eta aberatsak beren aniztasunean: estiloaz eta heziketaz, gustu estetikoaz, gaizkiaren eta ongiaren kopuruak aldagaitzak direla ziur jakiteak ekarri beharko lizkigukeen aldaketez gure jarrera moraletan, naturaren krudelkeriaz, antisorgailuez eta etorkinez, Aldous Huxleyren “Bai mundu berria” eleberriaz, larru jotzeaz eta maitasuna egiteaz, gaztediaz...)

 

Historia-irakasle kalakari hau eta Gisèle arbuio batean datoz bat (eta horrek Txillardegirengandik urrutiratzen ditu): beraientzat natura gaiztoa da, indartsuak beti menperatzen baitu ahula, naturak malderrari ez dio inongo babesik eskaintzen.

 

Kontrakotasun horren adierazpen da, halaber, Txillardegik eta Saizarbitoriak hain animalia desberdinak aukeratu izana beren nobeletarako. Txillardegiren eleberrietan oso indartsua da ugaztunaren presentzia: zakurra (Leturiaren egunkari ezkutua-n, zehazki, Miren maitearen Pintto), ziminoa, katua eta zaldia. Txillardegik ez zuen alferrik abiarazi euskal eleberriaren historiako Ugaztunaren Aroa.

 

Saizarbitoriak ugaztunak ikusi ere ez ditu egiten, bere nobeletako animaliak heriotzari lotuak dira, heriotza tragikomikoa ia beti: sardina latan da txapeldun, baina Luxio muslaria hiltzen duen zezen-buru disekatua ere hor dago, hormatik desitsatsi eta Luxioren gainean erorita, edota, bestelako aldarte batez, etakidearen odola miazkatzen duten usoak.

 

Bi idazleon ikuspuntu politikoen arteko aldea naturaren aurrean duten jarrera desberdinetatik ere ondoriozta liteke hein batean: Saizarbitoria gizarte-gaiek mugiarazten dute batez ere, natura ankerrak edo gizarte ergelak baztertutakoak babesteko gogoak, hala nola zaharrak, gudari ohi mainguak, nahi gabe haurdun gelditutako neska gazteak...

 

Txillardegik, aldiz, giza harrokeriak desagerrarazi nahi lituzkeen diferentzia naturalen alde borrokatzen du. Giza harrokeriak gainerako animaliengandik bereizi nahi izaten du, giza berezitasuna kosta ahala kosta gailendu, edo bestela jende eta herri desberdinak uniformatu. Halatan, kaiolaturiko ziminoak eta hartzak piztuko dute Txillardegiren gupida, labarretik amilduriko astoak; edo giza aurrerapen inperialaren izenean suntsitu nahi diren herri txikiak, hala nola gurea. Aberriaren aldeko borroka armatuari dagokionez, Txillardegik bikotekidearengandik bereizi behar mingotsa azpimarratzen du eskuarki, historiari ekitekotan biologiatik, maitearen epeletik, aldendu behar zaila; Saizarbitoriak, berriz, ekimen militarrak bikote-bizitzari eta ugaltzeari dakarkion hondamendia nabarmentzeko joera izaten du.

 

Edonola ere, Saizarbitoria alaiagoa da. Bizitza egunero hasten da, eta Gisèle, abortatu ondoren, berpiztu egiten da, bizipoza berreskuratzen du. Txillardegiren ezkortasunak, ostera, ez du zirrikiturik. Bizitza liluratzea da, eta liluratze oro abortu eginik itzaltzen da ezinbestez. Herioren nagusitasuna errotikoa da antiguatarrarenean. Saizarbitoriaren gurarietako bat, kontrara, hauxe litzateke: hiltzen ari garen artean, bila edo asma ditzagun jendartean ahalik eta oinazerik apalena nozituz moldatzeko jokabideak; guztiok hiltzera goazenez, hilerrira bidean, gorputzak usteltzen zaizkigun bitartean, konta diezazkiogun elkarri desira eroari eta gorputzen usteltzeari buruzko istorio hunkigarri eta barregarriak.

Mikel Hernandez Abaitua
Mikel Hernandez Abaitua dio:
2010/11/02 22:31

Bi testu hartu behar dira kontuan: azken edizioa eta aurreko guztiak. Azken edizioan Saizarbitoriak asko aldatu du idazketa liburuaren erditik aurrera, baina bere mamia benetan aldatu gabe. Eszenak berridatzita daude baina lehengo espiritu berbera dute. Liburuan ez dago ezein daturik neskaren istorioa berritsuak idazten duela pentsatzeko, baina zilegi da pentsatzea, eta gaurko harrera-teorien arabera irakurleekin ikerketak egiten baditugu, ikusiko dugu irakurle batzuek hori pentsatzen dutela eta oso ondo dago. Azken edizioan gainera Saizarbitoriak eszena berri bat sartu zuen, non neskak berritsuaren antzekoa den pertsona bat ezagutzen duen estazioan. Zoritxarrez aurreko edizioetan zirudiena baino askoz zaharragoa dirudi pertsona horrek azken edizio horretan. Hori gabe ere, irakurle batzuk, nobela bukatutakoan, uste dute neskak benetan ezagutu duela berritsua. Hala ere horrek ez du garrantzi handirik, benetako garrantzia berritsuak nobelan betetzen duen funtzioa da, eta nire tesian defendatzen dudan bezala, esan dezakegu berritsua Gisèleren "defendatzaile ideologikoa" dela eta nobelagintza zaharrean narratzaile orojakile batek normalean esango zituzkeen gauza asko hartzen dituela bere berbaldian. Baina Saizarbitoriak nobela moderno bat egin nahi zuen, eta ez zuen hain aspergarria izan nahi (eta gainera, pasarazi nahi duen tesi mozorrotua errazago pasatzen du). Horregatik berritsuaren pertsonaia sortzen du. Guztiz aurrerakoia da, abortatze eskubidearen aldeko nobela batek eskatzen zuen bezala. Berritsuaren jarduna hitzez hitz aztertu ondoren erlazio (ideologiko) zuzenak adierazi nituen bi istorioen artean. Azkenean, ongi mozorrotutako tesi-nobela da, argi eta garbi abortatze eskubidearen aldekoa. Ezin dut hemen gehiago zehaztu, baina oso interesgarria da, eta azterketa egin baino lehen ongi ezagutzen nuen arren, oso harrituta gelditu nintzen idazleak erabili zuen inteligentzia handia ikusita, pieza bakoitza bere lekuan jartzeko eta aspergarria izan gabe gainera! Ahoz askoz gauza gehiago esango nizkizueke. Markos, ziur nago egunen batean kafetxo bat hartuko dugula gauza hauetaz hitz egiteko. Nirekin kontaktatzeko, egin zaitezte facebook kide eta haren bidez hitz egiten jarraituko dugu. [Bide batez, eskuminak eman zure anaiari nire partetik, ikasle izan bainuen Bergarako UNEDen lehenik eta laguna gero; behin zure gurasoen etxean ere egon nintzen eta zure anaia nirekin musika egin zezan konbentzitzen saiatu nintzen alferrik; ba al zenekien hori?]

Mikel H. Abaitua
Mikel H. Abaitua dio:
2010/11/15 21:27

Ez dakit mezu hau ikusiko duzun, baina esan nahi nizun Sautrela saioan egin zenuten Saizar/Txillar bikoteari buruzko monografikoa asko gustatu zitzaidala. Beharbada zure blog honetatik atera zen justu oraintxe monografiko hori egiteko asmoa. Ideia bat daukat buruan eta nire helbide elektronikoetako bat jartzen dizut hemen zuk niri idazteko eta zure helbideren bat bidaltzeko nahi baduzu, eta nire ideia kontatuko dizut. Besarkada bat. mikel@elkarrekin.org

Mikel Hernandez Abaitua
Mikel Hernandez Abaitua dio:
2010/10/29 13:39

Asko gustatu zait zure artikulu hau, Markos. Egia da berritsuaren pertsonaia ez dela euskal kritikan gehiegi goraipatu. Alabaina, orain dela urte asko Txuma Lasagabasterrek esan zuen (garai hartarako) bi pertsonaia sendo baino ez zeudela euskal literaturan, Txomin Agirreren artzaina eta Saizarbitoriaren berritsua. Nire doktorego tesian gauza bera defenditu nahi izan nuen, eta pertsonaiaren azterketa egiten saiatu nintzen; alderdi fisikoaz gutxi esan badaiteke ere, haren pentsakeraz eta izaeraz datu asko ditugu esaten dituen gauzengatik (nahiz eta kontuz ibili behar den iturri nagusia pertsonaiak berak esaten dituen gauzak direnean). Tesiaren defentsan Marijose Olaziregi ez zen nirekin eta Lasagabasterrekin ados agertu (Txuma ere tribunalean zegoen), baina guztiz oker dagoela iruditzen zait. Hain zuzen ere, azterketa egin gabe ere, berritsuaren nortasun sendoa garbi sumatzen da irakurketan, modu intuitiboan. Gertatzen dena da ez dagoela osatua modu tradizionalean (hor ere Ramonen abilezia handia). Bestalde, Leturia ere ez da makala, hasieran baino modernoagoa den eleberri horretan agertzen den pertsonaia nagusia. Gaztetan nekez irakurtzen da gustura, baina zahartu ahala gero eta gehiago estimatzen dugun liburua da. Berriro diot, biziki laketu dut artikulua hau.

markos zapiain
markos zapiain dio:
2010/10/30 16:03

Milesker,Mikel!

Saizarbitoriaren obran aditua zarenez, ea kezka hau argitzen didazun: Lasagabasterrek Egunero hasten delako-ri egin zion hitzaurrean iradokitzen du (ez dut argitalpen hura aurkitzen, tamalez ezin hitzez hitz zioena hona ekarri) berritsuak idatzi duela Gisèleren istorioa.

Ez dakit ba. Egia da ez dela ezinezkoa berritsuak Gisèleren istorioa idatzi izana, baina Saizarbitoriaren testuan ba al da zantzuren bat halako aldarrikapena egiteko? Ez al lirateke antzekoak Gisèlerena Jean-Louisek idatzi duela defendatzeko “frogak”, alegia, irakurlearen apeta guztia etxe edo liburuaren baitan sarrarazi, biribildu eta artefaktu beregain bilakarazteko?

Ea jardunaldiren bat antolatzen dugun korapilo hauek askatzen ahalegintzeko eta Saizarbitoriaren 67 urteak ospatzeko (zergatik itxaron, zergatik ospatu behar beti 70 edo 75ak?

markos zapiain
markos zapiain dio:
2010/11/02 14:50

Eskerrik asko, Habailari; aipua berriro irakurri eta lehengoan nago: nik bederen ez dut ikusten "narrazioaren logika osoak" Gisèlerena berritsuak kontatua dela baieztatzera daramanik

habailaria
habailaria dio:
2010/10/31 23:41

Honako hau ote da Lasagabasterren aipua?:

"(...) Nor da, orduan, Gisèle'n historia hori kontatzen digun kontalaria? Narrazio osoaren logikak berritsua bera dela esatera bultzatzen gaitu. Bera dugu, textoan zehar, hitzaren, kontatzearen, iturri eta indar sortzaile bakarra. Bere berritsukeria bitxi eta batzuetan farregarri hura zinez hartu behar da azkenekoz, haren bitartez egiten ahal bait da narrazio osoaren oinarria. Interesgarriena berritsu honengan -bestalde, beste berritsu guztiengan bezala- ez da berak esaten duena, esatea bera baizik. Berak dioenez, <> Ezinbesteko hitz egin behar honek -eta Caporalen laguntzak, jakina!- lakartu eta lehortu egiten dio eztarria azkenerako eta haren isiltzeak hitzaren etena, nobelaren amaia marrazten du. (...)"

Bigarren edizioari egindako hitzaurretik hartua.

habailaria
habailaria dio:
2010/10/31 23:47

Aurretik idatzitako post-ean, ez dakit zergatik ez den sartu honako testu hau:

(Berak dioenez,)"neri egia esan ez zait axolik, hitzegiteko adiskide bat egiten badut noski..."

Barka endredoa.

markos zapiain
markos zapiain dio:
2010/11/03 00:41

bai, emango eskumuinak Iñakiri; oso zorrotza izan da beti musika kontuan; behin batean, Trinidade enparantzan, poesia-errezitaldi kolektibo batean ikusi zintudan gitarra lagun zure bertsoak kantatzen, talentu handiz; baina zuk gehiago jotzen zenuen Bob Dylanen ildotik, eta sasoi hartan Iñaki Joy Divisionen zale zen

gurasoenean bazkaltzen izan zinela banekien, Irungo Institutuan irakasle ibili zinenean, eta hain zuzen orduz geroztik "berritsu" ospeaz jabetu zinen gure etxean, Saizarbitoriaren zentzuan noski

facebook... psikiatrak debekatu egin dit; aski lan tuentirekin

dena den, badut zure telefono bat: 270245

1991n edo 92an autobus berean egin genuen Bilbotik Donostiarakoa; nik Orixeren Euskaldunak eta Txekhov-en Ipuinak neramatzan (ipuinak argitaratu berriak, Mendiguren helduaren itzulpena); galdetu nizun zein aukeratuko zenukeen; inongo zalantzarik gabe Txekhov, erantzun zenidan

telefono hori apuntatu zenidan barruko lehenbiziko orrialdean; alboan Mikel dakar

ez naiz oroitzen zertarako eman zenidan; baina, besteak esan zuen bezala, gutuna beti-beti iristen da bere helmugara

Mikel Hernandez Abaitua
Mikel Hernandez Abaitua dio:
2010/11/06 21:33

Ez dut horretaz ezer gogoratzen. Guztiz harrituta utzi nauzu. Gustatu egin zait zure memorian gauza horiek guztiak bizirik egotea. Dudarik gabe bidaia hartan gogaide sentitu zintudan, nire satelite berekoa zinela argi eta garbi. Ziur nago egunen batean topo egingo dugula berriro, halabeharrez, eta espero dut denbora izatea kafetxo bat hartuz berriro hitz egiteko. Ondo segi!

Ricardo P.Costa
Ricardo P.Costa dio:
2017/09/16 16:46
Padua / Guila JD Arpoador / FERNANDO / Luiz FERNADO gordetzen Time jabearen US OME PENSION erreklamazioa aldia zen aurrezten me eragin bila.
MAIA saskibaloia Ibirapuera / SESC / Fabinho TITULARRAREN JARBAS FLORES / Forest Etxe NIGHT IN ORLANDO Itapevi NON Paulista GARDEN eta anaiek parte hartu zuten.

121SATANGOV.BLOGSPOT.COM
Serie-hilketa SERIE E, eleberriak, telebistan LIFE ezkutatzeko baina nahi duzun jakin (denuncias 2010etik, Eleberri tropikala Paradisua 2006an, 2008an salatu zuen amaitu nire neskalagun ohia Thais eta beste asko dut. Izan ere, 2014 urtean aurkitu da nerabeen Fireman goitizena horia, Paradisua kalean egoiliar Caucaia egin Alto hil ebanjeliko bat saskibaloi jokatu zuten Harold izeneko ito. Yellow ametsa zen aurrezten bizitza izan nahi du eta hainbat aldiz emandako to for Fire probatzeko) eta ZU arduraduna Erakunde Publikoak eta bakoitzaren PROVIDENCE REQUEST beste gai GOVERNMENT entregatu funtzionarioek izateko, baina nor diren eta zergatik lan han? BECAUSE DONA DULCE HERRI SE Ministerioa nire ama itxura du, eta ADENILDA 41 URTE (nire ama, Dr Ilma, osasuna geltokia mediku eta Brasilian egoiliar lagun bat da. 1993an Brasilia evangelicals baten hutsegite eta kamioi bat ere Cotia, ordena merkataritza Itaquera, lada etxe alokairua Rodrigues da Conceição portu birrindu in berriz muntatu. (Joly / TRIPEX) Adenilda Ipira da) Fábio Pira Bahia- saskibaloi jokalaria ere nire alaba AMA (haurrak erabiltzen du goratzeko pinto, ez du, beraz, bere adineko 12 urteko alaba izeneko Amanda, lizunkeria, libido erabiliz, ez da bidali hasieratik egin, beste arazo delako delako connivance drogak artean. GAECO) erosi berri FALSE eskizofrenia ERANSKINA II prozesuan 004195743.2012-0007 / 0008141-36.2013.8.26.0007 artxibatu / 0011896-59.2013.26.0010 eta igorri Thugs armatuak me eraso. Ez zekien nor deitu zuen eta aurkeztu zen. (Egun honetan ez daukat abokatua no epailea trukatzea hitzorduak delako, izendatzen existitzen ez abokatu, abokatu susmoa ideia batetik nor Facebook agertu jendea batetik, Orkut ez duten ongi lan horiek ADV, ez nire alde militatzeko aurkako prozesuan legezko defentsa eta adversarial printzipioa, Itaquera Cris''escarninho defendatzaile Publikoaren lana onartzen '', MARIA CRISTINA '' telefonoa intoned Cris izen aurkako salaketa dela bikoitza duela nire ahizpa urte asko egin ondoren izan arazoak abokatuek aurkitzeko bere semea aita auzitara, eta beste arazo batzuk. defendatzaile langile Caucaia biztanleek lookalike dira.) eta JUDGE Evandro Takeshi KATO (Tadashi mekanikoa Itaquera 2006an emakume bat bilera izan zen of ½ in Cohabi nire autoa zela hori Thais (583.07.2006.111946-8) ezagutua nuen hil berean hautsi bizi nintzen. Adenilda txabola batean bizi da. '' Renascer Hall '' Co Légio Hugo Takeshi, Tristan Ferreira kalearen ondoan, 0007 foro militarrak (GETS) ondoan. Ferreira duela bi urte hil zen segurtasuneko gizon bat da. Leku berean Elizaren '' House Rocha '' Sustatzailea Heraldo Francis Rock, Francis saskibaloi jokalari nor Renato de Souza batera eraman argazki denean filmatu zen I, Valeria Souza Maciel Sky telebista euskarri Jornal da Globo, Programa egin Jo eta abar . I txat Tim bildu) hautsi nirekin 2007an delako, ez nintzen P. M. froga zuenak bere etxetik I ordaindu. D.R Daniel .... Sky operatu ninduen São Pauloko ospitalean tiroan nengoenean. Daniel, Adenildaren erizain baten lagun. Adelson berandu Wasteland park, nor Sprinter galtzerdi batean aritu zen Valeria bat istripuaren egunean 15 urte baino gehiago anaia bat izan zuen. '' Thiago Splitte '' pentsatu nuen nire anaia nahi nuen lan egiten zuen langileak lan egiteko. pilota biltzen zen hainbat pertsona, nor aritu inork `` `zen` Chapecó The) ONARTZEN FALSE txostena eta ez mediku HERRI Osasun Unitateko non depresioa sintomak izan dut geroztik 2005. ADENILDA itxura bat hainbat pertsona barne SAFETY BERNADETE COMPANY CURRENT Skrull '' ARM FORTE '' dela ere areto MP (okila anaia ikasi nuen 5ean series IVAM Bispo ere, armadako soldadu izan ziren, bere senide horren lekukoak izan daitezke, eta bere bizilaguna Dora Bispo. Adenilda, ezagutu ordezkaria ez zuen gogoratzen salatu nitaz izena, baina Ibirapuera parkean denean 2001ean I filmatu zuten) sarritan 2008an hil saskibaloi jokalari Paulinho CHEIDDE, alkandora 41 Sao Bernardo do Campo, EZ dakit, baina hau Interneten ETA MANY Kirolariak du hilketa kexak eta bestelako ez atleta EX AS Erlijio du I IN 2010/2011/2012.
Fernando !!!
Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hamar gehi lau? (idatzi zenbakiz)
Erantzuna:
Aurkezpena

Markos Zapiain

1963an jaio nintzen. Markos Zapiain naiz ia beti. Baina ez zidaten soldaduzka egiten utzi, nortasun bikoitza dela eta. Batzutan Pelipe pizten da ene baitan. Pozik ibiltzen da oro har Pelipe. Baina haserretzen denean, kontuz.