Leturia eta Don Juan (I)
Argi adierazi zuen Txillardegik Euskal Herria helburu-ko 186. orrialdean: “Gerratearen ondoko garaiak existentzialismoarenak ziren. Eta gu giro hartako seme ginen, dudarik gabe.
Sartreren “authenticité”aren aldeko dei sutsuek ere, konpromezu politikoak hartzera bultzatu gintuzten. Eta laburki, hitz gutxitan, neure burua orduan definitu behar izan banu, honelako zerbait erantzungo nukeen, ustez eta nahikundez bederen: ‘Ni existentzialista abertzalea naiz; eta intelektual konprometitua, engagé frantsesez’.”
Euskal mundu osoan izan zuen eragin handia existentzialismoak. Joxe Azurmendik zehaztu zuenez, existentzialista izan zen gerraondoan ETA, poesia edo antzerki berria, Txillardegiren nobelagintza, Jakin aldizkaria etab. sortu zireneko pentsamendu nagusia.
Txillardegik Euskal Herria helburu idaztean, 1994an, uste zuen bere lehenbiziko saria “Kierkegaard-en hazia Unamuno-gan lore” 1955eko testuarekin lortu zuela. Nahasketa txiki bat da, Joxe Azurmendik "Kierkegaard-en egunkari ezkutua" artikuluan argitua: Berasaluze'tar Sabin frantziskotarrarena da "Kierkegaard-en hazia Unamuno-gan lore".
Dena den, nahasteak garbi erakusten Txillardegi urte haietan autore existentzialista horiek pasioz irensten zebilela. 25-26 urte zituen 1955ean, eta aurreko zazpi urteak eman zituen euskara ikasten eta lantzen. Orduan hasi zen fruituak ematen egundo amaituko ez zen ikastaldi hori. Hurrengo urtean idatzi zuen Leturia, 1956an.
Txillardegik dioenez, Leturiaren egunkari ezkutua, Peru Leartzako bezala, liburu filosofikoa da osotara. Haizeaz bestaldetik ere bai. (Euskal Herria helburu, 192)
Hatsarre existentzialisten izenean bereiziko da Leturia Mikel adiskidearengandik, zeina Don Juanen ildoari atxikirik bizi baita. Libertatea maite duen matxino gisa ikusi du zenbaitek Don Juan. Kierkegaarden eta Sartreren ikuspuntu ezkorragoei lotuko zaie berriz Leturia.