Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Markos Zapiain / Laranja mekanikoa

Laranja mekanikoa

Markos Zapiain 2020/03/19 09:15
Bai Laranja mekanikoa eta bai Metodo arriskutsu bat programazioko lehenbiziko gaiari dagozkio. Metodo arriskutsu bat psikoanalisia aurkezteko da egokia; Laranja mekanikoa, berriz, konduktismoa aurkezteko

 

1-Laranja mekanikoa, Londresen filmatu bazen ere batik bat, zehazten ez den Ingalaterrako hiri batean dago kokatua, etorkizun lauso batean. Distopia bat da. Zer da distopia? Zeri kontrajartzen zaio?

 

2-Zilegi da kriminaltasuna gutxitzeko gizakiari aukeramen librea artifizialki kentzea, alegia, laranja mekaniko bilakaraztea, kanpotik organiko baina barrutik mekaniko? Alex protagonista bezalako sadiko soziopatek ere merezi dute askatasuna, edo gobernuak zilegi du horrelako joerak dituen jendea espetxeratzea ez ezik, haien garunak eta nahiak aldatzea ere? Agintaria bazina, kartzela kendu eta Ludovico metodoa ezarriko zenuke delinkuentziaren aurka borrokatzeko, giza askatasuna ezabatzen duen arren? 

 

3-Gizakiak erremediorik gabe baldin badu ongirako joera, dei diezaiokegu hala ere gizaki? Edota, Laranja mekanikoa-ko abadeak dioen bezala, funtsa du gizakiak ongiaren eta gaizkiaren artean aukeratzeko askatasuna, eta beraz ahalmen gaizkilearekin batera gizatasuna ere erauzten zaio?

 

4-Sotilkeria moralak ote dira horiek, poliziak dioen bezala? Sufrimendua apaltzea da helburu zentzudun bakarra, kriminaltasuna gutxitzea, nahiz eta askatasuna bezalako giza ezaugarri garrantzitsu bat desagerrarazi?

 

5-Zer iruditzen zaizu, politikariek benetan nahi diotela Alexi lagundu? Edo mugatzen dira hauteskunde-emaitzak hobetzeko Alex erabiltzen ahalegintzera? Zentzu horretan, ba al dago alderik gobernuko kontserbadoreen eta oposizioko ezkertiarren artean?

 

6-Bilatu Psikologiako liburuan zer den Konduktismoa edo Behaviorismoa, eta azaldu. Simpsondarren Skinner-ek Behaviorismoaren  pentsalari nagusietako batengandik jaso du izena. Nor izan zen Skinner psikologo konduktista? Nondik nora kritikatu zuen Noam Chomsky-k?

 

7-Zakurrei, autoei beldurra hartzeko txikitan kurpila isatsaren gainetik pasatzen diete Beran; eta ardiei errespetua hartu eta ez eraso egiteko, txiki-txikiak direla ardien kortan sartzen dituzte, ardiek jipoitu ditzaten. Konduktistentzat, gizakiok animaliek bezala ikasten dugunez, estimulu-erantzun, hezteko orduan gizakiekin ere Laranja mekanikoa-n bezala deskarga elektrikoak eta gisakoek funtzionatuko omen dute ondo. Bat zatoz?

 

8-Ludoviko tratamenduak gaizkilea behartzen du bortizkeriazko eta sexuzko irudiak lotzera nazka eta beldur sentipenekin, horrela benetako bizitzan biolentziatik eta biolaziotik uxatuko duelakoan. Zer iruditzen zaizu, Anthony Burgess (“Laranja mekanikoa” eleberria idatzi zuena) eta Stanley Kubrick (filmaren zuzendaria) behaviorismoaren alde daudela, ala kontra? Efektiboa iruditzen zaizu Ludovico tratamendua buru-eritasunak sendatzeko orduan? Eta, burutik jota egon ez arren, gaiztoak direnak on bihurtzeko, edo gaiztakeria erauzteko, Ludovikoren gisako ezinikusi edo nazka terapiak onargarriak dira etikoki?

 

9-Uste duzu bizitzak bumeran-efektua dakarrela, hots, txarto eginikoak lehenago ala beranduago ordaindu egiten direla?

 

10-Psikologiari begira, anbibalentea da kuadrilla: zer alde on eta zer txar aurkitzen dizkiozu?

 

11-“A” partikula ezeztatzailea da grekeraz: ateoak Jainkoaren (“theós”) existentzia ukatzen du, amnesia oroimena (“mnésis”) galtzea da, anarkia ukoa da hierarkiari, arauari, printzipio zuzentzaileari (“arkhé”). Latinez legea “lex” da. Halatan, Anthony Burgessek “legeari ukoa” adierazi nahi izan zuen Alex izenaren bidez. Egokia iruditzen zaizu protagonista horrela bataiatzea?

 

12-Nobelan hamabosna urte dituzte Alexek eta bere lagunek. Billy Boyren manada biolatzen ari den neskak, berriz, hamar baino ez. “Manada” izena zabaldu da aspaldion mutil eta gazte kuadrilla biolatzaileak izendatzeko. Batzuek uste dute horrela animaliak iraintzen direla, animaliak ezin direlako gaiztoak izan. Zer deritzozu?

 

13-Anthony Burgess idazlearen emaztea haurdun zenean lau gaztek bortxatu eta ondorioz umea galdu zuen, horixe izan zuen Laranja mekanikoa nobelak abiapuntu. Zure ustez, eragin terapeutikoa izan dezake horrelako traumak arte-obra bihurtzeak? Edota alderantziz, nobelaren eta filmaren arrakastaren erruz izugarrikeria hartaz behin eta berriro mintzatu beharrak oinazearen apaltze, sendatze eta ahazte posiblearen aurka jokatuko luke?


14-AEBen filma zentsuratu zuten. Ingalaterran, berriz, gazte talde batzuek Alexen kuadrillaren jokabideak imitatzen hasi zirenez, Kubrickek berak eskatu zuen filma zinema-aretoetatik erretiratu eta hogeita zortzi urte barru arte ez proiektatzea. Iruñeko manadako kideetako batek Alex eta bere lagunen irudia du gorputzean tatuaturik. Ulergarria egiten zaizu Laranja mekanikoa filmak Alexen kuadrillaren jokaera imitatzeko gogoa piztea  

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hiru ken lau (idatzi zenbakiz) ?
Erantzuna:
Aurkezpena

Markos Zapiain

1963an jaio nintzen. Markos Zapiain naiz ia beti. Baina ez zidaten soldaduzka egiten utzi, nortasun bikoitza dela eta. Batzutan Pelipe pizten da ene baitan. Pozik ibiltzen da oro har Pelipe. Baina haserretzen denean, kontuz.