Kristiania eta gosearen zikloa (II)
XIX. mendearen amaierako Kristianian kokatzen da kontakizuna, gaur egungo Oslon. Garai hartan Kristiania zuen izena. Nobelan, Kristiania ez da atzealde hutsa, ezpada beste protagonista bat. Etengabe dabil idazlea harat-honat kaleetan, parkeetan, enparantzetan, kafetegien inguruan, egunkarietako erredakzioetan, ostatuetan eta alokatutako geletan. Hiriaren geografia protagonistaren egoera ekonomikoarekin batera aldatzen da. Dirua duenean, hiri arrunt batean bizi dela sentitzen du; dirurik gabe, ostera, labirinto makur bihurtzen zaio idazleari Kristiania: janariz, beroz eta ostatuz hornitua dago, baina nekez eskura ditzake. Gainera, pobrezia, aldirietako auzo miserableetan ez ezik, hirigunean ere nabari da. Ondo samar doakion jendea du protagonistak inguruan, eta horrek bakardadea areagotzen dio.
Nobelaren berezitasunetako bat da ia ez duela tramarik: idazle gazte eta pobre baten gose fisikoa, degradazioa eta kontzientziaren gorabeherak eta eldarnioak kontatzen ditu Hamsunek. Idazlea aldi berean da narratzaile eta protagonista. Lehenbiziko pertsonan sartzen gaitu Hamsunek protagonistaren gogoan. Horregatik hartu izan da eleberri psikologiko modernoaren aitzindaritzat.
Hainbat aldetatik da Gosea 1890ean bezain modernoa egun. Ez dago “mezua” transmititzen duen narratzaile orojakilerik, edota protagonista psikologikoki koherente eta gardenik. Kontraesanek bizi dute idazlea, eta gorputzak, goseak, hitzek, harrokeriak, desirak eta irudimenak astintzen dute haren gogoa. Beharbada, eleberria ulertzeko gakoa ez da bakarrik gosea; aintzat hartu beharrekoak dira, orobat, gosetiaren kontzientzia eta kontzientzia gosetia. Nobelak argi ikusarazten digu bereizketa horren funtsa.
Aldi berean narratzaile eta protagonista den idazle horrek ez du izenik. Idaztetik bizi gura duen gaztea da. Saiakera filosofikoak idazten ditu, poeta izan nahi du. Goseak eragindako krisi existentzial eta mistikoetan idazten ditu sarritan sorkuntza-lanak. Haatik, biziraun ahal izateko ez dio kazetaritzari muzin egiten: artikuluak idatzi eta egunkarietara daramatza. Batzuetan argitaratzen dizkiote eta diru pixka bat irabazten du; gehienetan ez. Edonola ere, premia hutsak bultzatzen du kazetaritzara, ez du lanbide finkotzat nahi, sosa lortzeko bitarteko puntual gisa darabil.
Istorioak ez du urte askorik hartzen: aste edo hilabete gutxi batzuk baino ez, iruditu zait. Bestalde, egutegiko denbora baino muntazkoagoa da idazlearen gorputzarena: zenbat ordu daramatzan jateke, noiz jan duen azkenekoz, noizko espero duen artikulu baten ordaina eta ondoriozko sabelaldia. Zehazki, idazlearen gose-zikloen arabera antolatzen da denbora: aurrena gosea, hurrena dirua lortzeko aukera, gero janari apur bat, ondotik dirua bukatzen zaio eta buelta berriro gosera.
