Kant: gezurra, egiaren parasito
Kantek dioenez, gezurtiak egia behar du, jendearen konfiantza egian. Bestela, inork ez lioke bere gezurra egiatzat hartuko, gezurra ez litzateke efektiboa.
“Ohituren metafisikaren oinarria”-n dazter Kantek promesa gezurtiaren paradoxa. Gezurra ezin da unibertsalizatu: diru-premia larrian dabilen norbaitek promesa faltsu bat egingo balu, bere maximaren unibertsalizazioak suntsitu egingo luke promesaren beraren aukera, zeren eta, guztiok horrela jokatuko bagenu, inork ez bailuke promesetan sinetsiko.
Ezinbestekoa du gezurrak, arrakastaz gauzatuko bada, egiaren konfiantza jendarteko praktikan aldez aurretik mamitu izana. Egia esateko ohitura orokorra behar du gezurrak; eta gezurtiak, besteen konfiantza. Promesen egiaren bermearen gainean baizik ez da posible promesa faltsua.
Bestalde, “Motibo onberengatik gezurrak esateko ustezko eskubideaz” artikuluan, Kantek dio gezurrak gizatasunari berari egiten diola kalte, zuzenbidearen iturburua bera hondatzen duelako, egiarekiko konfiantza publikoa ahultzen baitu.
Horrenbestez, Kantentzat, batetik, parasitoa da gezurra, egiari atxikiriko mintzamoldeen gainean bizi baita, egiaren odola xurgatuz; eta, bestetik, gezurra ezin da unibertsalizatu, unibertsalizatuz gero bere aukerak eta bere burua suntsituko bailituzke. Eta unibertsalizagarria izatea da Kanten iritziz edozein maximak etikoa izateko ezinbestez bete beharreko baldintza.