Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Markos Zapiain / Ilargiaren eta eguzkiaren arteko distantzia egokia

Ilargiaren eta eguzkiaren arteko distantzia egokia

Markos Zapiain 2026/07/20 17:53

Garbi bereizten dituzte idazketarik gabeko herriek mitoa eta ipuina. Mitoa ez dator inondik. Naturaz gaindikoa luke jatorria, eta ahozko tradizioak transmititzen du. Mitotzat hartua izateko, beharrezkoa du istorioak errepika, mendez mende behin eta berriz kontatua izatea. Mitoaren gaietako bat da unibertsoaren, naturaren eta jendartearen antolaera, eta erakusten du nondik nora heldu garen gizakiok zentzuzko antolaerak sortzera.

Lévi-Straussek nabarmentzen du mitoak zaku berean sartzen dituela guretzat desberdinak liratekeen galderak eta buruhausteak, eta erantzun bakarra ematen diela pentsamendu zientifikoaren argitan gaur egun heterogeneotzat jotzen ditugun arazoei.

Berbarako, mitoek egitura komuna darakutsate kosmosaren, naturaren eta jendartearen hainbat fenomenoren artean. Egitura horren hastapen nagusietakoa da distantzia egokiarena, edo bitarteko neurritsuarena, ordena ahalbidetzen duena, kaosetik zein behin betiko bereizte erabatekotik ekidistantzian.

Adibidez, mitoak azalduko luke zergatik dagoen eguzkia Lurretik distantzia egokira. Zeren eta askoz ere urrutiago egon bailiteke, eta betiereko gaua genuke orduan; baina halaber askoz hurbilago, eta Lurrarekin batera kixkaliko ginateke gu ere.

Aldi berean, mitoak erakutsiko luke zergatik bilatu behar duen gizonak emaztea distantzia egokian: ez urrutiegi, zeren orduan izaki arrotza izan bailiteke, etsaia edo sorgina; baina ezta hurbilegi ere, intzestu-bekatuaren errudun bihurtuko litzatekeelako.

Orobat, azalduko luke zergatik ez diren egunak eta gauak eta urtaroak ziztu bizian edo erritmo ulergaitzez iragaten, baizik eta nolabaiteko erregulartasunarekin.

Mitoak aditzera ematen duenez, ezinbestekoa da eguzkiak eta ilargiak elkarren arteko distantzia egokiari eustea, egunaren eta gauaren alternantzia posible izan dadin; harreman hori, gainera, gizonezkoaren eta emakumearen arteko ezkontza-harremanaren metafora bilakatzen da.

Alegia, mitoak azaltzen dizu zergatik dagoen neurri egoki bat ordena kosmologikoan, ordena meteorologikoan, urtaroen ordenan, natur taxonomian  eta gizarte ordenan. Bildu egiten du hori guztia, eta arazo desberdinei erantzun bakarra aurkitzen saiatzen da.

Guk, berriz, ikuspuntu zientifikoarekin bat, Descartesekin ikasi dugu arazoak zatitan bereizten, eta arras bestelakoak zaizkigu kosmologia,  ezkontza eta urtaroak, zein bere termino berezien arabera planteatu eta ebatzi beharreko jakintzak.

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hogei ken bi? (idatzi zenbakiz)
Erantzuna:
Aurkezpena

Markos Zapiain

1963an jaio nintzen. Markos Zapiain naiz ia beti. Baina ez zidaten soldaduzka egiten utzi, nortasun bikoitza dela eta. Batzutan Pelipe pizten da ene baitan. Pozik ibiltzen da oro har Pelipe. Baina haserretzen denean, kontuz.

Azken erantzunak
Ondo ekarria. Adibidez, ez Mitxelena ez Brassens ... Markos Zapiain, 2026/06/16 10:25
Georges Brassens (1921-1981) kantari ... Amatiño, 2026/06/11 14:50
Mila esker, Urko! Irakurri ditiat Mastodonen gai ... Markos Zapiain, 2026/06/10 21:03
Txillardegik eta Jorge Luis Borgesek hizkuntzari ... Urko Azpitarte Zubizarreta, 2026/06/09 18:42
Beharbada bai, Amatiño. Hori bai, ... Markos Zapiain, 2026/05/28 07:35
Ebidentziaren bost paradigma horiek egia ... Amatiño, 2026/05/27 18:16
Arrazoia, Amatiño, kar-kar-kar.   Josu Goikoetxea ... Markos Zapiain, 2026/05/02 22:56
Von Neumannek, matematiko eta informatiko ... Amatiño, 2026/05/02 12:11
Euskal abeslari ospetsu batek pertsona ilegabeen ... Markos Zapiain, 2026/03/12 17:55
Andoni Ortuzar zara? Markos Zapiain, 2026/01/07 17:50