Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Markos Zapiain / Bonoboak, elkarrekin gustura

Bonoboak, elkarrekin gustura

mzap 2006/08/05 11:44

Gizakiok ez dugu asmatu elkarrekin gustura bizitzen. Zimino mota batek sozietatean elkartzeko modu atseginagoak sortu ditu (Frans de Waal, "Bonobo: The Forgotten Ape", Berkeley, University of California Press, 1997; lan hori gero Jesus Mosterín-ek laburtu du: "¡Vivan los animales!", Random House Mondadori, Bartzelona, 1998, 162-164 orr. Ikus orobat Frans de Waal beraren "Chimpanzee Politics: Power and Sex Among Apes" bikaina, Johns Hopkins University Press, Baltimore, 1982, non besteak beste erakusten baita Makiaveloren gogoeta aginteaz eta politikaz bat datorrela txinpantzeen betiko jokabidearekin.)

Bonoboak bereziki argiak omen dira. Horixe adierazten du beren behako zuzen, zabal eta zirraragarriak. Bizitza sozial harmoniatsu eta barea dute, gatazkarik ez. Txinpantzeek edo gizakiek ez bezala, bonobo batek egundo ez du beste bat hil, behatzaileek bederen inoiz ez dute halakorik ikusi. Promiskuitatez nahasten dira, maitasun librez eta etengabeko sexu harremanez, ia beti ugaltzeko xedeaz berex. Bonoboak beti ari dira sexuarekin jostari eta beste bonoboen sexuekin igurtzitzen, harreman aukera guztietan: ar-eme, ar-ar, eme-eme, heldu-gazte, ahoan musu, larru jotze, zurrupatze, edozelako kontaktu.

Horrela, eme bi urdurituz gero, elkar besarkatu eta, elkarri tinki so, kanpoko sexu organoak igurtzi egiten dituzte lasaitu arte. Sexualitatea baita bonoboen sozietatea mugitzen duen gasolina, eta tentsioa baretzeko balio du, adiskidetasuna pizteko, aliantzak ezartzeko, bakea egiteko edo beste barik denbora pasatzeko. Emeak ia beti daude harkor eta irekirik, arrekin larrua jotzeko gertu (“como las humanas” dio harrigarriro Mosterínek; giza primateak izango gara Mosterín eta biok, espezie berekoak, baina bai desberdinak gure bizipenak, zorionez).

Ondorioz, arrek ez dute emeengatik borroka egin beharrik. Gainera emeek, beren artean aliantza sendoak eratuz, arren erasokortasuna eta kumeak hiltzeko joera (beste primate batzuen artean ohikoa) eragoztea lortzen dute.

Izan ere, emea duzu sexu nagusia, arra bezain nagusi behintzat bai. Oro har, bonoboek osatzen dute ezagutzen dugun primate sozietaterik kohesionatuena eta baketsuena, eta ez dago bertan inongo oldarkortasunik, ezta obsesiorik ere hierarkia dela eta, edo nagusitasuna. Aitzitik, gozamena eta laguntasuna zaintzen dituzte, modurik hedonistenean, hots, zentzuzkoenean. Horixe da bederen egoera naturalean aztertu dituzten zientifikoen inpresioa.

etiketak:
Popa bero
Popa bero dio:
2006/10/24 02:37

Dene den, oraindik gelditzen zaigu Afrika...bonobo sortzaile traketsen paradisu amestua.

markos zapiain
markos zapiain dio:
2006/08/06 14:38

asel, ba hain zuzen eboluzionista batzuk ageri dira aspaldion jelosiaren oso alde, pertsonen arteko jabetza pribatua aldezten, ondorengoak babesten dituelakoan

ez dakit non irakurri dudan, aurkitu bezain laster esango, baina dirudienez harreman zuzena dago jelosiaren gogorraren eta umeak izateko gogoaren artean

Popa-bero
Popa-bero dio:
2006/10/23 23:08

Gure artean ere badago bonobo ugari, erraz antzeman ditzakegu popatik eman edo hartu gustuko duten tximino lurtarrak. Erokerian babesturik askatzen dituzte beraien nahi sexual psikotikoak, non amesgaiztoetan azaltzen zaizkie desio gogor eta mingarrienak. Unamunori ere popatik eman zioten, honela jaio zen " El sentimiento trágico de la vida"; Asimov-ek bonoboak zituen barne(big-ban teoria popa zuloa bero bero zuela azaldu nahian zebilen); Freud-ek ostera ingelesa erabiltzen zuen bere Felipe askatzeko "Nia eta Zera", baina badira ere latina erabiliz sexu nahi psikotikoz beterizko psikoanalizi bat askatu nahian dabiltzanak (diagnóstico: Transtorno bipolar/Enfermedad ulcerosa péptica). Pentsalari baino antropologo baten hausnarketa genezake hau; gramatika guztiz menperatzen ez duten galtzaileena. Bonoboak ametsetan soilik izan ditzaketen sortzaile trakets sufrituena; zu bezelako pentzalari famatu miresgarriak urrun dituguz guk.

asel
asel dio:
2006/08/05 15:22

Pena bonobo jaio ez izana, nire buru anarkistak amesten duen gizartea da hori! Eta ondino pentsatzen dugu gizakiok garela eboluzioaren gailurra? Inozoenak bai, sexua murriztu eta geure burua lan egitera kondenatu dugun errukarriok, jabego pribatu sakrosantua asmatuz...

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hogei ken bi? (idatzi zenbakiz)
Erantzuna:
Aurkezpena

Markos Zapiain

1963an jaio nintzen. Markos Zapiain naiz ia beti. Baina ez zidaten soldaduzka egiten utzi, nortasun bikoitza dela eta. Batzutan Pelipe pizten da ene baitan. Pozik ibiltzen da oro har Pelipe. Baina haserretzen denean, kontuz.