Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Dantzing / Euskal dantza: beste enigma europar bat

Euskal dantza: beste enigma europar bat

Oier Araolaza 2011/11/14 11:15
Zergatik ez dago euskal dantzak aztergai dituen institutu bat? Zergatik ez dago EHUn euskal dantza ikergai duen sail bakar bat ere ez? Nola da posible, gure nortasunaren sinbolo bihurtu dugun horri buruz ezertxo ere ez jakitea eta ezta jakiteko asmorik ez izatea? Hori bai dela Euskal dantzaren enigma...

Euskara: enigma europarra izeneko izeneko dokumentala grabatzen ari dira egunotan. ETBn eskainiko da abenduaren 3an, Euskararen Eguna dela eta. Hasier Etxeberriak eman du horren berri Zuzeu albistarian eta grabatutako irudietako batzuk jarri ditu bertan: Lekeitioko Kaxarranka Bilbon, Guggenheimen, armiarmaren ondoan. (Bide batez, Asier Uskola bera ageri da kaxa gainean dantzan eta Arkaitz Pascuas kaxa eusten .)

KAXARRANKA Guggenheim Museoan from H. Etxeberria on Vimeo.

Honetara ere  ohituta gaude, alegia, euskararen jatorria aztergai duen dokumentalean dantza irudi batzuk ikustera. Ez dakit zein erabilera sinboliko eman nahiko dioten dantzari dokumental horretan, baina maiz, horrelakoen bidez iradoki nahi izaten da gure dantzak hain desberdinak eta bereziak izanik, euskararen izaera bakana irudikatzen dutela.

Batzuk enigmak, besteok topikoak

Hamaika aldiz erabili izan dira euskal dantzak euskararen eta euskaldunon izaera berezi horrekin lotuta. Ondorioa da, euskal dantzen jatorriaz mitoa eraiki eta mito hori topiko bihurtu dugula. Beraz, oraingo dokumental honetan bezala, estereotipo eraginkorra da dantza irudiak jartzea euskararen jatorria aztertzen duen dokumental batean.

Dantzaren alorrean apurtxo bat sakontzeko ahalegina egin duen edonor konturatzen da topiko horrek errealitatea erabat desitxuratu duela, baina hain dago errotua estereotipoa ez dagoela amaren semerik horri buelta emango dionik.

Non daude ikertzaileak ?

Jakin nahiko nuke zenbat hizkuntzalarik daukan euskararen jatorria profesionalki ikertzen aritzeko aukera. Zenbat milaka lagunek egin dituzten euskal filologia ikasketak eta zenbat lanpostu dauden euskararen ikerketarekin lotuta. Horren aurrean, argi eta garbi esan beharra dago, mundu osoan ez dagoela ikertzaile bakar bat ere dantza ikasketak egin (koreologia, etnokoreologia,...) eta profesionalki euskal dantza aztergai duena. Urbeltz, Irigoien eta abarren lana ikaragarria izaten ari da, beren burua beren kasa prestatu eta beren ogibide eta familiei lapurtutako denboran egina. Fdez. Larrinoa, Sanchez Ekiza, Itzaina eta enparauek, beren unibertsitate ibilbideetan (antropologia, musikologia, gizarte zientziak...) saiatu dira tarte bat eskaintzen dantzari. Baina ezin koska egin bete-betean gaiari, beti pasadan. Horietako batzuk lan ikaragarriak egin badituzte ere, euskal dantzaren alorrean ez daukagu formazioz eta dedikazioz horretan aritzen den ikertzaile profesionalik.

Euskal dantzaren jatorria, bilakera, historia, jasotako eraginak,... dena dago aztertzeko eta ikertzeko. Dantza klasikoaren jatorrian euskal dantza dagoela esaten dugu harro-harro, eta ez dago ikerketa alu bat bera ere hori frogatzen duenik. Horren inguruan dagoen lan bakarrak (Urbeltz-ek, 1994an Bailar el Caos-en argitaratutakoak) oso bestelako ikuspegia eskaintzen du, baina inork ez du bide hori sakontzeko prestaketa eta denborarik. 1661an Parisen, lehen ballet konpainia sortu zenean bertan 20 euskal dantzari zeudela dakigu, baina ez dakigu ezer gehiago horretaz, ez delako ikertu.

Euskal dantzaren enigma  

Baldintza horietan, amorragarria ere gertatzen da Euskararen enigma europarra moduko dokumentaletan dantzak jokatzen duen papera ikusi eta dantzak berak atentzio propiorik ez izatea. Dantza enigma horren parte bada, zergatik ez daukagu hori aztertzen duen ikertzaile bat bera ere? Zergatik ez dago euskal dantzak aztergai dituen institutu bat? Zergatik ez dago EHUn euskal dantza ikergai duen sail bakar bat ere ez (eta hori errektorea dantzaria dugula!)? Nola da posible, gure nortasunaren sinbolo bihurtu dugun horri buruz ezertxo ere ez jakitea eta ezta jakiteko asmorik ez izatea? Hori bai dela Euskal dantzaren enigma...

etiketak: , ,
Amatiño
Amatiño dio:
2011/11/15 00:52

Ba... inor ez delako arduratu, eta arduratu behar luketen lehenak zaleek izan beharko luketelako.

Kontu horiek ez dira goitik behera etorriko. Herri-erakundeek ez dute egingo premiarik ikusten ez baldin badute, edo norbaitek premia hori aurpegiratzen ez baldin badie.

Dantza-taldeen inguruan ba al dago hori bultzatzeko gertu legokeenik? Dantzarien artean ez al dago edozein alderditako kargu politikorik? Zein dago zuen artean gertu gidaritza hartzeko eta buruzagitzaz jabetzeko?

Nik ez dut uste hori zaila denik. Horretara jarri behar, besterik ez. Ekin eta jarrai.

Amatiño
Amatiño dio:
2011/11/22 18:16

Aurrenik barkatu lehenago ez erantzutea. Gezurra dirudien arren "ez nuen gogoan" erantzuna, azaltzekotan, zure blogean azalduko zela eta ez nirean.

Zuk "goitik behera" etorri omen diren "liburutegiak, unibertsitatea, orkestrak, irrati-telebista publikoa, arteleku,..." aipatzen dituzu eta ez duzu uste "Unibertsitatean hainbat ezagutza-alor desberdin irakatsi eta ikertzen badira, denak zaleek aldarrikatu zituztelako bideratu direnik.

Ni aurreneko aldiz unibertsitatean sartu nintzenean hitzaldia emateko izan zen. Ezer gutxi dakit unibertsitateaz, eta dakidan apurra kritiko samarra da. Edo beste modu batez esanda, ez dut ezagutzen beste estamenturik hainbeste kritika mereziko lukeenik eta hain gutxi jasotzen duenik.

Halaber, ezer gutxi dakit liburutegiez, orkestrez, artelekuez eta gainerakoez. Beraz, isil nadin. Izango al dute nork defenditu!

Baina, oso hurbiletik tokatu izan zitzaizkidan HABEren edo ETBren sorrerak eta... ez duzu gero pentsatuko bi egitasmo horiek lehendakariren bati (nahiz onena izan) otu zitzaizkiola egunsenti ameskorren bateko ordu txikietan, ezta? Ez duzu gero uste izango egitasmo horiek indarrean jartzeko ideia gobernu-bileratik goitik behera etorri zenik, ezta?

Deitu egidazu telefonoz.

Oier A.
Oier A. dio:
2011/11/16 14:15

Bai Amatiño, neurri batean horrelakorik lortu ez izanaren ardura alorreko zaleona izan daiteke. Berez kezka hori agertu, aldarrikatu eta erakundeen aurrean defendatu izan du dantzaren alorrak, baina ez du asmatu aldarrikapen horretan batasun irudirik ematen (barne liskarrek indar gehiago izan dute) eta ez du jakin premia zehatz horientzat erakundeen babesa eskuratzen.

Baina neurri batean diot, ze erakundeetako arduradunek, alor batean premia antzematen dutenean, ez dute arazorik izaten ekimena bere gain hartzeko. Azken hogei urteotan, hainbat eta hainbat errealitate "goitik behera" egin dira, mila arrazoi tarteko. Liburutegiak, unibertsitatea, orkestrak, irrati-telebista publikoa, arteleku,... Unibertsitatean hainbat ezagutza-alor desberdin irakatsi eta ikertzen dira, eta ez dut uste denak zaleek aldarrikatu zituztelako bideratu direnik.

Azken urteotan ari gara ahaleginetan, baina bistan da ez dugula asmatzen. Baina ez dugu etsiko!

H. Etxeberria
H. Etxeberria dio:
2011/11/15 17:56

Hemen, haluzinatzen, ostera ere.

Oier A.
Oier A. dio:
2011/11/16 14:23

Ez larritu Hasier, hau bestearen klona baita, batera argitaratu ziren. Eta bestean esplikatu bezala, trakets samar azaldu arren, hau ez da dokumentalaren kritika bat, besterik gabe dokumentalak azaleratu egiten du dantzaren alorrean dugun gabezia larri bat: ikerketa eza. Zuzeun idatzi dudana ("Lan-talde ederra, beraz, emaitza ere halakoa espero dugu!") erabat zintzoa izan da, ez zuen bueltarik, eta nire amorrua ez da dokumentalean dantza ageri delako, baizik eta dantzari buruz horrelako dokumental bat egiterakoan ez genukeelako Lakarra, Gorrotxategi eta Gomez moduko aholkularirekin kontatu ahal izango.

Iruzkina gehitu

Erantzuna formulario hau betez utzi dezakezu. Formatua testu arruntarena da. Web eta e-posta helbideak automatikoki klikagarri agertuko dira.

Galdera: Zenbat dira hiru ken lau (idatzi zenbakiz) ?
Erantzuna:
Aurkezpena

Dantzing

Hitzen eta gorputzen dantza

Oier Araolaza Arrieta (Elgoibar, 1972) Dantzaria naiz. Kazetaritza eta Antropologia ikasketak egin ditut, ETBn eta Elhuyar-en egin nuen lan, eta azken urteotan dantzaren komunikazioan eta kudeaketan ari naiz buru-belarri dantzan.com elkartean. Eibarko Kezka dantza taldea dut bigarren etxea eta Donostiako Argia dantzari taldeak argitzen dit bidea.  <eibartarrak> posta zerrendaren bidez Interneti zukua ateratzeko aukerak ikasi eta dantzaren alorrean aplikatzen saiatu naiz. dantzan.com izan da ahalegin horien ondorio nagusia, euskal dantzarien informazio gune bat. Gaur egun dantza eta generoaren inguruko ikerketa lanean ari naiz EHUn Mikel Laboa Katedraren babesarekin, eta Dantzertin euskal dantzako eskolak ematen ditut.

Blog honetako testuen lizentzia: Creative Commons by-sa

twitter