Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Ate adina maratila

Euskaltzaindian berriro

Xabier Etxaniz 2015/04/30 16:53
Pepelerdo hutsa naiz...

EUSKALTZAINDIAN BERRIRO

 

                Pepelerdo hutsa naiz. Eta okerrena da ez dudala ikasten.  Izan ere, atzera ere egotzi bainaute Euskaltzaindiaren egoitzatik.

                Burumakur, esku-hutsik eta lotsatuta.

                Beno... Zehazkiago, burua ertzain baten eskuak makurrarazita, eta -zilegi bekit hitz-jokoa- atxilo(tsa)tuta.

                Euskaltzaindiko langileak berehala ezagutu ninduen, baiki.

                - Zu ez al zara iaz "Racingsantanderrarena egin" esamoldea hiztegi batuan sar genezan proposatu zuena?   

                - Bai, neu naiz.

                -Eta zer nahi duzu orain? -galdetu zidan telefonoa hartzen zuen bitartean.

                Ahal bezain solemne, bi proposamen interesgarri nekarzkiela jakinarazi nion langileari, bai eta han bertan geratzeko asmoa nuela ere, artatua izan arteko eseraldi irmoan .

                - Hitz egin Sarasolarekin edo Aita Villasanteren espiritu santuarekin, baina ni hemen geratuko naiz, bai horixe!

                Telefonoa eskegitakoan ea zeintzuk ziren nire proposamenak galdetu zidan.

                - Lehenengoa "Gaizkarena egin" esamoldea.

                -Gaizkilearena?

                - Ez, Gaizkarena. Duintasunak ipurdian atximur egin eta salto egitera behartzen zaituenean erabiltzeko oso aproposa da.

                - Ez dakit ba, ez dut uste "duintasuna" eta "ipurdia" nahastea gustatuko zaienik... eta bigarrena?

                - "Pasalgo".

                - "Pasalgo"??? Eta hori zer demontre da?

                - "Ergel" hitzaren sinonimoa. Esaterako:" hi, pasalgo!, zerbait gertatzen al zaik?". Ergel hitza baino zatarragoa izanik, Elhuyarrekoek "tontolculo" jar lezakete ordain gisa... Ez dauka tradizio handirik baina euskara modernizatuko badugu...

                Une hartantxe bi zinpeko zaindari agertu ziren zeintzuek, oso modu zatarrean, gonbidatu ninduten kalera ateratzera. Nire protesta baketsua izan zen harik eta irainak hasi ziren arte. Burutik omen nengoen, zeharo jota. Halako batean duintasunak atximur egin zidan ipurdian eta salto egin nuen bi gorila horiengana.  

                Bai, arrazoia duzue: "Gaizkarena" egin nahian "gaizkilearena" egin nuen eta damu naiz. Horren damua daukat, bai eta gorputza porru eginda ere, jipoi ederra eman baitzidaten...

                Hortik aurrerakoa ezagutzen duzue...

                Arestian esan bezala, pepelerdo hutsa naiz... pasalgo erabatekoa...   

Gaia

Xabier Etxaniz 2015/04/23 13:20
Nire lagun Felixen leloa...

GAIA

                Kasualitateak zer diren, nire lagun Felixekin garagardo batzuk hartzen ari nintzela iritsi zitzaidan Euskal Idazleen Elkartearen posta elektronikoa esku-telefonora. Une hartantxe gaurko Maratilarako gaiaz ari ginen eztabaidan, zertaz idatziko nuen erabaki nahi eta ezinean. Nik zera nuen buruan, egun hauetan Afrikatik Europa zaharrera iritsi nahian Mediterraneoan hil (hiltzen ari?, hilko?) diren (ditugun?, dituzten?, ditudan?) etorkinez hitz egitea, baina, ikus dezakezuenez, ez neukan batere argi ikuspuntua. Felixek, ordea, argiago zeukan gaia nahiz eta hasieran ez zitzaidan hala iruditu.

                - Hi pitzatuta hago, Felix! "Anfibioen metamorfosia: zapaburutik igelera"??

                - Hik egidak kasu, Xabi. Har ezak Asier Sarasuak bere blogean zintzilikatu duen bideo bikain hau, eta egin ezak paralelismo bat zapaburu eta Marotoren artean. Edo bestela igelen eta De Andres diputatu nagusiaren artean. Irudikatzen ari nauk, Xabi: "Gizakiaren metamorfosia; normaltasunetik faxismora". Ez al duk ikusten??

                Aitor dut une batez amore ematekotan egon nintzela. Erraza zatekeen Asier Sarasuaren bideoa moldatzea jendilaje horri egurra emateko, baina ez erabiltzea erabaki nuen. Izan ere, errespetu handia diet anfibioei.

                Horrelakoetan geundela iritsi zitzaidan arestian aipatu mezua. Gonbidapen bat zen, Liburuaren Nazioarteko Egunaren harira ekintza xume eta eder batean parte hartzeko. Proposamena sinplea zen oso: liburuak eta liburuaren eguna sustatzeko leloak asmatzea eta #liburuareneguna traolaren erabiliz mundura zabaltzea. Ideia bikaina iruditu zitzaidan.  

                - Liburuen alde leloak sortzea ideia ona?? Hi haiz, hi, leloa!!

                Zur eta lur geratu nintzen, Felixen purrustada ulertu gabe.

                - Leloak gauza guztietarako behar dituen mundu zikin honetan liburuaren sektorea duk leloak sortzen ez dituen bakarra...

                Esan gabe doa gustura ordaindu nituela garagardoak... 

600 metro

Xabier Etxaniz 2015/04/16 14:34
Oker nengoen... Zenbatzaile zehaztu eta zehaztugabeak.

 

600 METRO

 

                1993an hasi nintzen AEKn lan egiten.

                22  urte. Bizitza erdia. Milaka ikasle. 10 Korrika. Hamaika fotokopia. Ezin konta ahala bilera, ezin konta ahala txosten. Kamioikada bete eztabaida eta galtzak bete lan. 5 barnetegi urrun. 7 bat euskaltegi txukun. Txanda dezente txosna barruan. Trago gehiegitxo txosnatik at. Berrogeitaka ikasgela. Beste hainbeste arbel. Hirurogeitaka ikastalde. Kilometro askotxo. Dozena bat biltzar nazional aspergarri. Ehundik gora lankide jator. Kabroi gutxi batzuk. 1993ko 80000 pezeta eta koska. 2015eko 1000 euro inguru.  Lagun franko. Etsai batzuk. Hainbat lagun-min. Makina bat ale ahaztutako aurpegien kutxan. Ale batzuk ezin ahaztuzkoenean.

                22 urte. Bizitza erdia.

                Eta ideia bat.

                Ideia bat, inoiz aldatu ez dena, letania moduan txostenez txosten errepikatutakoa, mantra budista baten moduan buruz ikasia, fededunen indarraz sinetsitakoa baina fedegabeen ezintasunaz behin eta berriz atzeratua.

                   Ideia bat zeina, isil-isilik eta adi-adi geratzen bazarete, urrunean entzun dezakezuen haizearen firfirarekin batera.

                Doakotasuna... doakotasuna...  doakotasuna...

                Aitor dut: 22 urte hauetan beti pentsatu izan dut doakotasuna ezin lortuzko helburua zela, ideia bikaina, bai, baina erabat ezinezkoa.

                Amets ezin ukituzkoa, kimera lortezina, utopia soila.  

                Eta, batez ere, abstraktua.  

                Orain badakit oker nengoela: doakotasuna zerbait ukigarria da, neurgarria, kuantifikatzeko modukoa eta ez da abstraktua.

                Gipuzkoan doakotasuna Abiadura Handiko Trenaren 70 metroko tarte txiki bat baino ez da.

                Eta Euskal Herrian, zenbat "AHT metro"? Kilometro erdia? Hor inguru ibiliko da... 500 metro inguru. 600, gehienez ere.

                600 metro.

                Bi urtean behin 2500 kilometro korrika egiten duen herri batentzat, huskeria.  

Benidorm Berria

Xabier Etxaniz 2015/04/09 11:47
Pentsatu eta esaten diren gauzak...

BENIDORM BERRIA

 

                Ez, ez nuen gaizki hartu. Har nezakeen, baina gero ohartu nintzen haiek ez zekitela nor den Harkaitz, eta ez nuen egin. Isiltasuna aukeratu nuen. Azken batean, jakin beharra baitago non zauden eta norekin, eta horren arabera jokatu. Eta ni Caceresen nengoen, El Torno-n, Jerteko bailararen magalean, gereziondoak loretan eta garagardoa pitxarretan, Benidorm Berria izeneko terraza batean. Eta norekin? Ba, bertako sei lagunekin, sei "indigena" atsegin eta prestu, lanak El Torno-tik deserriratutakoak eta Aste Santuak herriratuak, jatorrak baino jatorragoak seiak. Eta espainiarrak baino espainiarragoak.

                Halako batean jakin zuten idazlea nintzela eta ziztuan hasi ziren galderak. Ea zer idazten nuen, ea zerbait argitaratuta ote nuen, eta ea nire liburuak internetetik jaisterik ote zeukaten.

                "Jaitsi ditzakezue, baina ez duzue ezer ulertuko. Euskaraz idazten dut."

                Ez baita lehenengo aldia, jakin badakit euskaraz idaztearen kontu horrek ezustean harrapatzen dituela erdaldunak, zabuka uzten dituela une batez, nola jokatu eta zer esan jakin gabe. Eta jarraian, behin gauza exotiko baten aurrean daudela onartuta,  gehienak galderetara itzultzen dira, ea zerbait itzulita ote daukadan eta horrelakoetara.   Gehienak itzultzen dira, bai, baina ez denak.

                Izan ere, horrelakoetan beti baitago nire hautua okerra dela pentsatzen duenik. Beti dago euskaraz idaztea absurdutzat jotzen duenik, alferrikakotzat eta txokokeriatzat. Haiena da unibertsala eta kosmopolita, merkatuak irekitzen dituena, handia are handiago eta ederra are ederrago bihurtzen duena. Gurea ez, ordea.   

                "Gazteleraz jakin eta euskaraz idaztea ere"...  Pentsatu eta esaten ez diren gauzak, Harkaitz Cano handiak esango zukeen bezala. Alabaina, Harkaitz ez baitute ezagutzen, haiek esan egiten dute pentsatzen dutena.

                - Perdona pero te estas infravalorando...

                Ez, ez nuen gaizki hartu. Har nezakeen, baina isiltzea erabaki nuen. 

                Alferrikakoa zatekeen azaltzea zergatik idazten dudan euskaraz.

                Euskaraz idaztea bezain.       

Dena azkarregi doa

Xabier Etxaniz 2015/04/02 19:06

 

DENA AZKARREGI DOA

Azken bolada honetan triste nago. Nekaturik eta makal. Ez kezkatu, pasako zait. Ez da lehenengo aldia horrelako zerbait gertatzen zaidana. Zeinek daki! Agian joan den astean kolpatu ninduen depresioaren azken arrastoak dira. Agian neguaren luzeak tristurara bultzatzen nau egun batean bai eta hurrengoan ere bai. Edo, bestela, agian dena errazagoa da eta arazo bakarra zera da, zahartzen ari naizela…

Ez dakit. Batzuetan pentsatzen dut hemendik aurrera ezer ez dela izango behinola izan zena. Dena azkarregi doala, eta ni, ordea, egunetik egunera mantsoago. Aldaketa gehiegi gertatzen ari direla eta daukadana baino garun malguago bat behar dudala berrikuntza horiek guztiak ulertuko eta onartuko baditut.

Ez dakit…

Berriki bi gertaerak eman didate atentzioa. Bata euskaltegian lanean ari nintzela gertatu zitzaidan. Halako batean zera galdetu nien ikasleei, ea parrandan ateratzen direnean zenbateko “botea” jartzen duten. Ez dutela boterik jartzen erantzun zidaten alai asko. Nik sinetsi ezinik geratu nintzaien begira, ulertu gabe, nork bere zorrotxoa patrikatik aterata eta zerbitzariari zenbat zor duen galdezka imajinatu nahi eta ezinean. Gazteak direla erantzun zidaten, baina nik begiak itxi eta, larunbatero Trintxerpeko Harpo taberna ixten genueneko garaiak gogora ekartzen ditudanean, ezin dut horrelako irudirik topatu. Kataluniarrengandik gauza asko ditugu ikasteko baina ez zehazki hori…

Bigarrena Korrika 19 abuztuaren 31 kaletik pasatzen ari zela ikusi nuen. Halako batean lagun bat ikusi dut lasterka. Lagunak egurrezko makil bat darama eta makil horren puntan euskal preso baten argazkia. Haren ondoan ezagutzen ez dudan beste korrikalari bat doa. Honek ere makil bat darama eskuineko eskuan, baina berea ez da egurrezkoa. Makilaren puntan bideo kamara ñimiño bat. Bata bestearen ondoan hainbat metro egin dituzte, nork bere makilari helduta. Lagunak ia 60 urte ditu. Ezezagunak 20 inguru.

Ni erdian nagoela pentsatu nahiko nuke baina pentsamendu horren ordez  beste pentsamendu bat datorkit burura.

Ezer ez da behinola izan zena izango.

Eta, jarraian, beste pentsamendu bat: nire aitaren gero eta antz handiagoa daukat.     

Aurkezpena

Xabier Etxaniz Rojoren bloga da hau. Donostiarra. Trintxerpetarra. Idazlea. AEK-ko beteranoa. Zutabegilea. Errealzalea. Pipa erretzailea. Aita (biologikoa zein adopzio bidez). Elkarte gastronomikoan sukaldaria. Txiolaria (@xabietxaniz). 2014ko irailetik, Eibar.org komunitateko blogista.

Blog honetako testu guztien lizentzia: Creative Commons by-sa.