Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua

Iñoren umiak etxian hartziaz

Oier Gorosabel 2020/10/25 14:06
Gaur egunia etxe gehixenetan kotxiak dagoz, eta horrek ekartzen dau hara-hona dabizen ume talde gehixenak (kirolak, dantzak, ikuskizunak oro har…) atzetik “groupie” pillua eruaten dabela, ogibittartekuak, jarsixak eta toallak daroien botillero legez; ume bakotxeko bat.

Gaurko artikulu honen helburua ez da haur-ostatatzeari buruzko soziologixia egittia, iñundik iñora be (ze ordain topauko netsake "soziologia" berbiari nere blogian? "jendartologia" adibidez?). Kontua da, gurasuen papel zaharrak purgatzen eta tolosten nabillen honetan, faktura prehistoriko, sukaldeko errezeta, karikatura eta bestelako milla gauzen miszelanean, bisitta txarteltxo bat topau dotela: Irungo andra-gizon batzuena da, gure gurasuei eskerrak emoten, "euren semia hain ondo hartziangaittik". Fetxia, 1966ko maiatzan 24a.

 

1966ko II. Euskal Jaia 1
1966xan ospatutako II. Euskal Jaixan, Irungo guraso batzuen esker-mezua gure gurasuei, etxian Imanol Txapartegi semia hartziangaittik.

1966xan ospatutako II. Euskal Jaixan, Irungo guraso batzuen esker-mezua gure gurasuei, etxian Imanol Txapartegi semia hartziangaittik.

1966xan ospatutako II. Euskal Jaixan, Irungo guraso batzuen esker-mezua gure gurasuei, etxian Imanol Txapartegi semia hartziangaittik.

 

Hori ikusi eta pentsatzen geratu nintzan: "Zer gertatu zan fetxa horretan? Eta zer dala eta euki izan dau gure amak txartel hau gordeta, 54 urtian?".

 

Ez neban asko pentsau behar izan. Nik betidanik ezagutu dittudaz, etxeko argazki bilduman, arrebia Erronkariko trajez eta anaia dantzariz jantzittako erretratuak-eta, karroza batzuetan, kaletik zihar beste ume askokin... Oin dala urte batzuk jakin neban, batez be Asier Sarasuaren bittartez, zerenak zirazen: 60 hamarkadan, urte batzutan jarraixan, ospatu ziran Euskal Jaixenak. Arrebiari galdetuta, konfirmau desta, behin baiño gehixagotan, gurasuak kanpotik etorrittako umiak hartu zittuezela etxian. Itxuraz, gure pegorako Ana Mari Baskaran saltsa horretan ibiltzen zan (jaixok Kulturalak antolatu ei zittuan) eta ama eta bixak lagun miñak zirazenez, ba gure etxeko umiak be parte hartu, kanpokuak etxera ekarri... eta holan ibilli izan zirala. Gauza politta; batez be sasoia kontuan hartuta. Francon errejimena indartsu zeguala, euskal gauzak agerixan agertzen hasi ziranekua. Kasualidadez, Imanol Txapartegi horrek hau irakorriko baleu, jakin deixala errekuerdo ona laga zebala etxian.

 

1967ko argazki honetan, Emma eta Oswaldo Gorosabel agertzen dira, Eibarren 1967xan ospatutako Euskal Jairako jantzitta, lagun batekin.

1967ko argazki honetan, Emma eta Oswaldo Gorosabel agertzen dira, Eibarren 1967xan ospatutako Euskal Jairako jantzitta, lagun batekin. 

 

Kontua da, hau jakin eta segiduan etorri jatala burura etxian aurretik hartutako beste ume baten erretratua. Kasu honetan, amama Inesenekua da; eta atzian, tio Ernestok idatzittako notia daka. Mutillak Federico Savater zekan izena, eta Madrilletik ekarri zeben “huelga oso garrantzitsu baten” gurasuei laguntzeko. 1934ko uztaillian hartu zeben, beraz pentsau leike Madrillen sasoi horretan eraikuntzan eta metalgintzan izan ziran istillu larrixen testuinguruan izango zala; eta umiak UGT sindikatuaren bidez banatuko zirala, sozialisten etxietan. Tiok kontatzen dabenez luzaruan egon zan Isasixan, eta anai bixak (artian 8 eta 6 urtekin) oso ondo konpontzen ziran berakin.

 

1936ko udan, Madrilgo huelgen harira aittitta-amamak hartutako Federico Savater umian argazkixa.

1936ko udan, Madrilgo huelgen harira aittitta-amamak etxian hartutako Federico Savater umian argazkixa.

1936ko udan, Madrilgo huelgen harira aittitta-amamak hartutako Federico Savater umian argazkixa.

 

Gaur egunian, arraruagua da hori: etxe gehixenetan kotxiak dagoz, eta horrek ekartzen dau hara-hona dabizen ume talde gehixenak (kirolak, dantzak, ikuskizunak oro har…) atzetik “groupie” pillua eruaten dabela, ogibittartekuak, jarsixak eta toallak daroien botillero legez; ume bakotxeko bat. Gure gizartian hazkuntza-forma-hiperbabestaillian erakusle argixa… Baiña ez leku guztietan: Zuberoako herri antzezpenetan (maskaradak, pastoralak), ondiok egitten da: Barkoxen ikusitta dakat, Polo lagunaren bittartez Kanpok gomitatü ninduelarik, mahaixan -familia “extendituaz” eta lagunez gain- gurekin gazte lotsati batek bazkaldu zebala; kantiniersa papela jokatzen zebana, txarto gogoratzen ez badot. Eta gurian ha hartu zan modura, beste etxietan be jokalari bana hartuko zeben. Domekero-domekero, herriz herri eta guraso barik bidaiatzen daben gazte talde hori hartuta...

 

Kanpo etxean, Maskaradetako bazkal orduan. Mahaian, besteak beste: Patrick Keheille, Jean Bordaxar eta kantiniersa.

Kanpo etxean, 2007ko Maskaradetako bazkal orduan. Mahaian, besteak beste: Patrick Keheille, Jean Bordaxar eta kantiniersa.

Adeitasuna, juzku barik

Oier Gorosabel 2020/10/17 23:51
DAUDET, Alphonse, 1869. Cartas desde mi molino. Aguilar, Madrid 1961.
Adeitasuna, juzku barik

Alphonse Daudet

Bere sasoian hain famoso izandako liburua (bertako lekuetatik ziharko erromesaldixen motibo) guzurra dirudi gaur eta hamen hain ezezaguna izatia (neuk behintzat, sekulan aittu bez). Oso hurrekua da, zeozelan esateko. Moralejarik bako kontakizun deskriptibuak, herri girokuak, orduko jente normalan bizimodu normalak kontatzen dabenak. Asmakizunetik be asko izango dau kontizu, baiña halan be... hur hurrekua somatzen da, bukolismorik, epikarik edo satiratik gitxi -Tartarinen ez bezala- eta bai ostera halako enpatia bero bat, juzgatzen hasi barik jente horren egunerokotasunian ixa oharkabian sartzen gaittuana, ixa mailla etnografikoraiñok. Faroleko zaindarixen bizimodua, aittitta-amama zahar batzuen erretratua... antologikuak dira (beharbada Paul Arene-ren eragiña, Daudetekin batera idazle izan zana?): Gero, badagoz estilo aldaketak be: ipoin alegorikuak,  bidai-oharrak, eta ganberradatxoren bat edo beste. Baiña beti, idazliari maittasuna darixo, bere pertsonajiak margotzian; berez repelente xamar beharko leukian pertsonekingo be (algodoietan bizitera egindako pruntzipe txikixa, adibidez) adeitsu eta ulerbera agertzen da. Ez dago lagun/etsai banaketarik, deskribapen hutsa baiño.

1895eko korridia

Oier Gorosabel 2020/10/12 00:00
Papel hau, zalantza barik, gure tallarreko fotokopiadoratik urtendakua da 80 hamarkadako hasieran: makiña harek erabiltzen zeban papel griskara-brilloduna ondo gogoratzen dot. Oin: orijinal mekanografiau hori noizkua ete dan? Hori esatia gatxagua da. Tipografixia ez dirudi oso zaharra; esango neuke bulegoko Olivetti (?) makiñiana dala, nik neuk nere lehen mekanografia ariketatxuak egitteko erabilli izan neban berbera; hori errez jakin ahal izango litzake, neure papelen batekin erkatuz. Halan be, testu mekanografiau hori nundik hartu zeben tallarrekuak? Hori da benetako misterixua: eskuz idatzittako nota batzuk garbira pasau ete zittuezen, gero lehengusuen artian banatzeko? 1895ko programa batetik kopixau ete zan? Ezin jakin.

Batek daki: juan dan eguneko paskin ha agertu zan modura, igual egunen baten programa honen orijinala be agertuko jaku. Momentuz baiña, kopixa baten kopixa baten kopixa honekin konformau beharko gara. Fotokopiadora otxentero batetik mundu dijitalera salto eginda!

 

Nabarmentzeko morokua da testuan tono zirikatzaillia; ez dago txiste nabarmenik, baiña bai umore xelebre bat (neri Amalloko jaixen kartelak ekarri destaz gogora) benetako programia eta eguneroko gauzen aipuak nahastatzen dittuana; begibistakua da festa giruan eta festarako egindako testua dala. Ez dakitt sigur zein izango zan programan aittatzen dirazen pertsona guztien arteko harremana, baiña kuadrilla berekuak ez baziran hortxe-hortxe ibilliko ziran (aittitta Akilinon kintakuak-edo, epoka horretan 19 bat urte izango zittuezenak). Itxuraz ospittalerako (ze ospittale? eliza ondokua edo beste bat?) dirua batzeko antolatu zeben, eta pentsatzekua da Zuloaga pinttorian bisittaren bat aprobetxauko zebela, haren arrimuan publikua erakartzeko. Honek 25 urte zittuan, eta ordurako famia hartzen hasitta bazeguan be, ondiok bohemio/perroflauta fasean zebixan. Eta, jakiña, artian korrida plazia egin barik zeguanez (1903kua da), pentsau leike korrida hori Untzagan izango zala, Zuloagak berak handik lau urtera pinttauko zeban lekuan bertan.

 

Hona testua, transkribatuta.

 

 

PLAZA DE TOROS DE EIBAR

=======================

 

GRAN NOVILLADA

 

Para el sábado festividad de San Pedro

9 Junio 1895 no confundirse fecha.

 

A BENEFICIO DEL SANTO HOSPITAL

 

PROGRAMA

 

1º - A las 3 de la mañana la Banda de música tocará en la cama.

2º - A las 6 y media recorrerá el tren la vía Eibar a Bilbao.

3º - A las 8 y media la Banda de música, tamborilero Kale-Gira anunciando fiesta.

4º - A las 10 misa mayor en la Parroquia con órgano y Sermón.

5º - A las 11 concierto en la Plaza y vino blanco en la taberna de María pagando.

6º - A las 12 gran revolución pucheril.

7º - A la 1 1/2 visita general a los cafés Amistad, Banaca, Salón y de Amigo.

8º - A las 3 1/2 gran asalto en las taquillas en busca de entradas.

9º - y último, picados, banderilleados y simulado la muerte por la cuadrilla siguiente.

 

Caballero en Plaza

Epifanio Vildosola (a) Abadiano.

 

Banderilleros

 

Tomás Echaluce (a) Renegao

Aquilino Amuátegui (a) Chiclanero

José F. Eguiazabal (a) Albañil

Andrés Callón (a) Morenito

 

Puntillero


Damián Uribe (Polvorín)

 

Picadores

 

Jorge Sansaburu (a) Miramal

Antero Ichari (Charol)

Jose M. Ojanguren (a) Malatraza

Perico Galdos (a) Niño Perdido

 

==============================================================

La citada cuadrilla ha recorrido todo el mapa toreando con éxito en las ciudades siguientes en la monumental plaza de Unzaga, en Ardanza, Chiriocalle, Hospital, Barrencalle y Rabal, habiendo algunos llegado a torear en Arragüeta y hasta Urcusua.

Terminada la corrida se soltará la popularísima vaca de Arguiñao, para que los aficionados bailen el Rigodón.

Presidirán la corrida las Stas. más bellas Eibarresas y de la dirección de la lidia se encargará el pintor D. Ignacio Zuloaga, gran aficionado al arte taurino. Amenizará la función la Banda Marcial. Habrá un gran aurrescu antes de la corrida.

Los toros son de la renombrada ganadería de San Nicolás de Lastur, son de buena lámina, buena estampa y de peso y si no diesen juego como prometen será debido al mareo del viaje.

La entrada a la Plaza será por la puerta, y la corrida empezará al salir el primer toro. Si lloviese agua y vino después, torearán en zancos, y si se suspende la función es prueba de que no hay corrida. La cuadrilla de los toreros que dan esta corrida no poseen todavía coleta pero peinan palante y han hecho progresos en el arte taurino, estudiando todas las noches el libro taurómaco de Paco Frascuelo, por lo que el público verá suertes nuevas no vistas en plaza alguna. Para hacer todo diferente el Salto de la Garrocha lo harán por debajo del toro.

 

Criadas, solteras y niños menores de 12 años ......................... 0,25

=========================================

NOTA DE LA IMPRENTA. - El público notará en este programa algunos errores tipográficos que no han sido corregidos por órden expresa del cliente.

Umien dimentsiñuan

Oier Gorosabel 2020/10/11 09:09
DAHL, Roald, 1988. Matilda. Santillana Infantil y Juvenil SL eta Zubia Editoriala SL, Etxebarri 2018.

Nikori eskolan agindutako liburua; umiak zelan gozatu daben ikusitta, neuri be irakortzeko gogua sartu jata eta halan egin dot, 3,4 ekittaldittan. Printzipioz argumentua etxatan asko interesatzen: gurasuekin txarto eta maistriakin ondo konpontzen dan neskatillia (umien garrantzixak eta nagusixonak hain dira diferentiak...) kontatzeko eria lilluragarrixa da. Kontakizunak, gaiñera, politikoki zuzenak ez dirazen hainbeste ganberrada dittu eta, noski, horrek asko laguntzen detsa. Zeozelan esateko, balore hezitzaille batzuk modu orijinal eta dibertigarrixan emoten dittu liburu honek, eta pentsatzen dot Dahlen beste liburuak be. Zeozergaittik hartuko zeban hainbesteko famia...

Hermetikoak

Oier Gorosabel 2020/10/05 18:59
STEINBECK, John, 1947. La perla. Edhasa, Barcelona 2009.

Liburu motz lilluragarrixa, ekittaldi bittan iruntsi dotena. Idazle honen ezertxo be etxuat irakorri oiñ arte (ezta bere liburuetan oiñarrittutako pelikula famatuetako bat be ikusi), eta nekixan bakarra kontraazalian irakorri dotena da. Eta bai, arrazoia: kontatzeko eria hipnotikua da, eta pertsonajien barruko bizitzia kontatzeko eria zertzelada potolo baiña oso adierazgarrixekin egindakua. Azalpenik ez dau emoten, baiña emoten dau Boliviako kosta herri bateko arrantzale giruan kokatzen dala nobelia; eta basarri giriko jentian hermetismua oso ondo adierazitta dago. Oin dala gitxi irakorrittako Indonesiako pertsonajiekin gogoratu naiz, baitta hamen inguruan ezagututako basarrittar batzuekin be.

 

PD: ba ez, ez da Bolivian, Hego Kalifornia Behereko La Pazen baiño.

Jotzen

Oier Gorosabel 2020/10/05 18:56
RUIZ DE MUNAIN, Judit, ZUBIZARRETA, Patxi, MITXELENA, Jokin, 2017. Zukafukamusuka. Txalaparta, Tafalla.

Ipoin erotikuak ez nabe asko kilikatzen (nahixago dot praktikia), baiña tira, gustora be irakortzen dira. Nahiz eta azkenian pixkat errepikakorrak izan (bakotxak gure fijaziñuak dakaguz kontizu). Gehixen gustau jatazenak, "shunga" marrazkixak.

Sukaldeko errezetak

Oier Gorosabel 2020/10/02 00:08
Hona gure amak (Adela Larrañaga Berasueta) bere bizitzan zihar erabillittako errezetak, bere papel zaharren artian bilduta eta tolostuta. Seguru nago hortik-hamendik beste papel solteren bat agertuko dala, baiña momentuz hauxe da bildu ahal izan dotena.
Sukaldeko errezetak

Adela Larrañaga, 2019xan.

Lau moltzo argi bereiztu leikez:

 

1- 1951eko fetxan makiñaz idatzittako menu txorta luze bat. Txukun-txukun egindakua, papel dotore berjurauan, pentsau leike gure aittak (Armando Gorosabel Amuategi) idatziko zebala, mekanografia praktika lez, igual? Artian 22 urte zittuala, ordurako seguru tallarrian ("Tomás Amuátegui") zeozetan ibilliko zala. Deskargatzeko.

 

1951eko menuen lehelengo pajinia

2- Donostiako "Txomin" jatetxeko jabe Ricardo Idiakezen errezetak. Ez daka fetxarik, baiña mekanografiauan arabera 1950eko hamarkadakua dirudi. Deskargatzeko.

 

Txomin jatetxeko menuan lehelengo pajiñia

3- 1955ko errezetak. Formatuangaittik, eta "¿Conoces Eibar?" facebookeko taldian jasotako mezu zaparrariangaittik, emoten dau Goi Argi soziedadeko kurtsilluetakua dala. Amari berari be uste dot entzun izan netsala. Halan be, esango neuke Felisa Loiola superezagunan sasoia baiño lehenagokuak dirazela (igual Mercedes Kareagak berak emonda?), Loiolak 1960-78 artian emon zittualako klasiak. Deskargatzeko.

 

1955 ustez Goi Argiko errezetak

4- Errezeta soltiak eta zatixak. Urterik urte, papel solte eta adabaki pillo bat egin zittuezen gurasuak. Bere garaian garrantzi haundirik bakuak, gaur urriak baiño balixo haundixagua daken bizitza-txatalak diraz. Eta, euren artian, bistan da, errezeta asko topau dittudaz. Batzuk osorik, beste batzuk ostera zatiren bat faltan dake; baiña, euren eskuz egindako gauza guztiak legez, gordetzia merezi dabenak. Deskargatzeko.

 

Eskuz hartutako txatal soltiak

Interesa dakan edozeiñek, hortxe dittu. On dagixola!

Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 preacher.gif

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Info7 Zer erantzi abertzale abittaga abortuak adela larrañaga aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna amuategi andoain antzerkia araba arantzazu aranzadi ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana covid19 culineitor deba desempolving diaspora diego-rivera egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irun iruñea izarraitz iñigo_aranbarri jacinto_olabe jamo_savoi jendartologia juan san martin julen_gabiria kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurik-3 kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia manex_agirre maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia ozeta paisajiak parakaidistiarenak paris patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020