Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua

Deskubrimenduan une magikua

Oier Gorosabel 2017/02/23 17:37
Aspaldi jirau nahi neban Xabier Leten azken kontzertuan diskua, eta aurten Olentzerori eskatu detsat. Guzurra dirudi gizon honen kantu barririk entzun neikianik, hain fan izanda, baiña bai: disko honetako asko entzun barik nittuan ondiokan.
Deskubrimenduan une magikua

Urte askuan irudi unicejo/tartalistiko hau izan zan XL-ri buruz nekan bakarra ("aleiya", etxian genkan EP honena)

Juan dan egunetan diskua pizkaka-pizkaka entzutzen jardun dot, ixa modu relijiosuan, aurkezpenak bebai (kantu bakotxan aurretiko parrafada luzia). Gaur egunian musika gehixena diskografiaka irunsten dala esango neuke, neuk kontsultarako ekartzen dotena bai behintzat: takada baten igual 100 kantu sartzen dittudaz, gehixenak sekulan entzun bakuak. Ez neban halakorik nahi disko honendako.

Ez naiz damutu. Ez dakitt zer sentiduko zeukian euskaldun batek 1975an, ordurarte sekulan entzun bako Ez Dok Amairukuak estrainekotz entzutzian; baiña nik entzunaldi honetan igarri doten zirradian erdixa bazan, ez ahaztutzekua seguru! Eta behin bakarrik bizitzekua, bistan da: lehelengo entzunaldittik aurrera, kantuak ezagunak bihurtzen diralako, onak bai, baiña sorpresa elementuan faltan. Horregaittik jaso nahi izan dot idatziz. Seguraski, nere bizitzan barriro ez dotelako Xabier Leten lehelengo entzunaldirik biziko (hónen kantuena ez, behintzat).

Lete da Ez Dok Amairuko sasoikuen artian nere gustokuena. Haren izaera poliedrikuan ikusi dot onduen nere burua isladatuta: seriotasun fondo baten gaiñian –tristuria, askotan- umorezko ezten gaiztuakin. Etxekuen artian, adarra jotzeko, Lete “la alegria de la huerta” izentatzen neban; eta disko honetan ikusi dot, atsegiñez, berak be bazekala bere buruan gaiñeko ikuspegi sarkastikua (umorez, bera “oso optimista ez dala” aitortzen dau disko honetako aurkezpenetako batian).

Disko bikotx honetan kantu apartak dagoz. Ez dittudaz banan-banan komentauko, bistan da; bereziki inpresionau naben hiru kantu aittatuko dittudaz bakarrik, lehelengo entzunaldixan ostian idatzittako zirriborruetan.

 

Malkoak euri balira

Kotxian entzutzen netorrela, kantu batek blastiau egin nau, literalki, bistia lausotu arte. Motibuak asko izan dira, ezkez-eskuma-ezker-eskuma, boxealarixan modura:

  • Musikian egillia, berez hunkigarrixa jatan pertsonajia.
  • Mezua, negar garbitzaillian metafora ezaguna baiña indartsua.
  • Tango musikia: bortitza, adierazkorra eta gure aittitta-amamen herriko oihartzun zaharra.
  • Letrian egillia bera, bistan da, indar ikaragarrixa gorputz ttattarrian.

 

 

Hurrengoa

Lehen normala ei zan mutillak lehelengo harreman sexuala putetxian izatia (nere edadetsuko jentia be ezagutzen dot nik, halan hasittakuak, eta bizitza osorako markatuak –neskekingo harremanei dagokixonez behintzat-). Kantu honetan Brelek bere lehelengo esperientzia sordido ha kontatzen dau, eta “au suivant!” diarran errekurtsuak alienaziñua maisuki azpimarratzen dau (justu egunotan horri buruz pentsatzen nenbixan, beste adibide hau dala eta).

Etxera allegatzen nenguan kotxeko radiokasetian jotzen hasi danian, eta kotxian motorra geldittuta ahozabalik (sic) geratu naiz kantua amaittu arte. Lete bere alde histrionikorik onenian, irudi inpresionista ezin indartsuaguan. Interneten ez dot topau kantua, eta nik neuk ipiñi dot Youtuben, Leten hitzaurre eta guzti.

 

 

Amsterdam

 Amsterdameko portuko kantuakin be, noraezian ibilli izan naiz ni. Jacques Brelena izanda be, nik ez netsan berari adittu estrainekotz, David Bowieri baiño. Doiñuak berak, melankolikua eta bortitza era berian, erakarri ninduan. Handik urte batzutara, binilo merke montoiak arakatzen, Brelen disko bat harrapau nebanian –eusnoba ni-, hara nun topau neban kantua, eta beria zala ikasi. Xabier Leten disko hau entzun arte ez nekixan letriak zer esaten zeban zehazki; hamendik aurrera gehixago gustatzen jata “kantu kanalla” hau, berak esaten daben lez.

 

 

Bakillaua Eibartar Erara

Oier Gorosabel 2017/02/21 23:09
Jakiñekua da idea onenak eskasia egoeran sortzen dirala; halan, baten, meloia jamoiakin prestau nahi eta, ez meloirik ez jamoirik ez nekala ikusitta, nere plater-ikurretako bat asmau neban: sandia saltxitxoiakin. Zer? (irakur bedi doinu desafiantez)

Oinguan be antzerakua gertatzen jata. Arrainzalia ez naiz, baiña “Legatza Ondarrutar Erara” salbuespena da: izugarri gustatzen jata kanpo kurruskarixan eta barru gurixan arteko kontraste hori. Juan dan astian hori prestatzeko gogua sartu jatan, baiña legatza barik bakillaua ofertan zeguanez, aldaketa “txiki” hori egittia pentsau jatan. Arraiñakin etxera allegautakuan, baiña, beste arazo bat: limoirik ez. Eta, noski, nere sukaldian inprobisaziñua nagusi danez, behiñ aldaketak egitten hasitta, eskura nittuan beste zitrikuak erabiltzia pentsau neban, jakiña. Laranjak.

Hatzapar puntak txupatzeko moduan geratu jatan; hain da eze, eserialdi baten kg 2 inguru bakillaua jo-ta-garbittu genduan etxeko lauron artian. Penia hartu neban erretratua etara ez izanaz, eta hori dala eta aste honetan esperimentua errepikau dot, pare bat argazki eginda. Jakiña: “Legatza Ondarrutar Erara” ez da plater honendako izenik egokixena, beraz beste bat asmau biharko dogu. Zer moduz “Bakillaua Eibartar Erara”?

Errezetia ez dot azalduko: legatzan berbera da, baiña legatzan ordez bakillaua, eta limoian ordez laranjia. On egin, eta kontaukozue ia zelan urten jatsuen!

170219leke06

Disidente pop

Oier Gorosabel 2017/02/20 14:46
Urte askoan, koherentziari garrantzi handia eman izan diot; besteengan, eta batez ere nire buruan. Urteak pasatu ahala, berriz, fundamentalistek gero eta beldur gehiago ematen didate; eta haiei aurre egitera ausartzen diren disidenteak estimatzen ikasi dut. Ez mugimendu konkretu batekoak; disidentzia bizitzari aurre egiteko jarrera bezala, esan nahi dut.

Gogoratzen al duzue joan den hilean aipatu nuen kartzelakidea? Kalean ikusita kasu egitera ausartu ez nintzaiona? Egun gutxitara berriro ikusi nuen, autobusean. Oraingoan arnasa sakon hartu eta berarengana joan nintzen; adeitsuki hartu ninduen. Hasierako isilune normalen ostean, naturalena egin genuen: gai monotematiko talegeroari heldu. Gero ezin isildu!

Kartzelakide hau ere disidentea da, eta urte luzez etsaien ituan egotetik kide ohien jopuntura pasatu da. Horri guztiari buruz berriketan aritu ginen, harrapaladan. Izan ere, duela 15 urte Valdemoroko transito guneko “ziega amerikarretan” legez, oraingoan presa Berriatua eta Ondarroa arteko tarte laburrak sartzen zigun. Solasaldi motza baina niretako lasaigarria izan zen; izotza haustekoa behintzat. Eta ez dadila azkena izan!

Ez dagokit niri ezker abertzaleak disidenteekiko izan duen jarrera juzkatzen hastea (kanpotik epaiak errazegi eman ohi dira, etxe barruko detaileak ongi ezagutu barik). Halere, zuzena edo okerra,  nire iritzia badut. Adibidez, asko gustatu zitzaidan “Pitu” Llamas irratikide eta sukaldariak idatzitako artikulu bat: “Un menú desagradable pero necesario en el proceso de paz” izenburukoa. Balore berezia ematen diot gainera, borrokalari batengandik datorren neurrian. Halere, hori irakurrita, segituan gogoratu nituen iraganean horrelako ideak erabili zituzten pertsona asko, garesti ordaindu dutenak. Izen batzuk etorri zitzaizkidan, anabasan: Dolores Gonzalez, Imanol Lartzabal... traidore bezala hilak; Agustin Ibarrola, oraindik bizi dena... Edo, Piturengandik hurbilagoko kasuak aipatzearren, nire kartzelakidea bera (Joseba Urrosolo) eta bere kintakoak, oraindik orain bere kide ohiak seinalatuak eta marjinatuak dirautenak. Zorionez gaur egunean fundamentalista gutxiago dago, eta gutxienez kaletik ibil daitezke...

Bada ezker abertzalean jarrera “gogorra” mantentzearen aldeko jendea, batez ere EPPK-aren estrategia kontuetan; agian oker nago, baina kanpoan jarrerak gero eta malguagoak diren honetan, presoei oraindik erabateko koherentzia eskatzen zaiela iruditzen zait, nolabaiteko heroiak izatea. Horrelako zerbait ulertu nion Josebari, eta uste dut bere iritziak errespetua merezi duela, haren esperientziarengatik eta kurrikulum militarrarengatik bada ere.

Izan ere, nik behintzat ez ditut ahazteko 80.ko hamarkadako urteak (agian ETA eta Espainiako Indar Armatuen arteko gerrako gogorrenak). Artean politikaz ezer ulertzeko gaztetxoegia,  ez dut esango ETA-ren aldekoa nintzenik, baina bai ostera haiek polizia eta militar guztiak garbitzea ez nuela txartoegi ikusten; nire inguruko jende gehienak bezala, bide batez esanda. Eta behin eta berriro ikusten genituen aurpegi haien artean (egunkarietan, zein far westeko tipoko karteletan: “wanted”, badakizue...), Josebarena nolabaiteko pop ikonoa bihurtu zitzaigun; horregatik 20 urte geroago kartzelan aurrez aurre aurkitzean, autograforik ez genion eskatu, baina...  ia-ia. Baina urteak ez dira alferrik pasatzen; haiekin batera, gu ere pertsona helduagoak gara. Horregatik, oraingoan, autografoa ez, baina autobusean berarekin selfiea ateratzeko tentaldiari eutsi beharko diot.

Info7 Irratiko "Talaiatik" saiorako, 2017ko zezeillan 20xa.

Lau "biaje"

Oier Gorosabel 2017/02/05 16:51
BASHO, Matsuo. THOMAS, Dylan. CAPOTE, Truman. KIPLING, Rudyard. Lau bidaia. (Itzultzailea: Joseba Urteaga). Igela Argitaletxea, 1990.

Etxian biharreko ordutegixak moldatu doguzenetik, gabeko irakurtaldixak asko urrittu dittuk; eta bestetik, udatik hona darabiltten esmarfonak kaletik erabiltzen nittuan liburutxuei lekua kendu jetsek... aldaketihau begibistakua dok hamen idazten dittudazen arrantza literarixo kopuruan be.

“Okuko bidezidorra” (Basho). Liburu honetan, zatirik haundiña “pikuak” hartzen jok (“basho” horixe esan gura dok, idazlian gatxizena ei zuan). Kuriosua dok benetan, XVII gizaldiko japonesari bidaiatzen jarraittu ahal izatia, 500 urte lehenago gertatutako gauzei erreferentziak egiñaz... Baiña neri astun xamarra egin jatak, seguraski lekuak ez dittudazelako ezagutzen, eta gitxiago bertako historixia. Beraz, irudi politten sekuentzia luze xamarretik aparte (liburuan bi herenak hartzen jittuk), etxok neretako esangura berezirik izan.

“Ixtorio bat” (Thomas). Igual kuriosidade gehixena idazle honekin banekan be (Bob Dylanen referentia izan zalako, bla bla bla), historixiak berak hotz xamar laga nok. Egin kontu, Mark Twainen haren moduko biajia, baiña herri txiki bateko jubilau alkoholiko batzuk ondoko herrira autobusez egindakua. Superbanguardistia seguraski, baiña neri behintzat, bost axola destana.

“Egun bateko lana” (Capote). Hau, barriz, asko gustau jatak. Capoten liburu bakarra nekan irakorritta oiñ arte (“A sangre fría”), eta inpresiño ona laga jestan. Oin, 25 urte geruago, banaiz kapaza kazetaritza/literatura arteko nahastian barrikuntziaz jabetzeko. Idazliak etxe-garbitzaille batekin arratsaldia pasatzen jok, etxerik etxe, harekin bizittakua kontauaz. Hiri haundi bateko estolden berezko xarma horrekin.

“Ehun Atsekabeen Atea” (Kipling). Harrittu egin nok, oin dala gizaldi biko idazle batek egindako yonkixan erretratu hau. Opixo erretzaille batek bere bizitzia kontatzen jok, lehengo bizimoduko gomuta lausoak, erretokiko jabiekin harremanak, beste bezeruen barri be emoten jeskuk... heroinazaliak behiñ eta barriro etortzen dittuk gogora, baiña ez dok kontakizun dramatikua. Ostera, erretoki hauei buruzko kuriosidadia be asetzeko balixo jok, barruan jentiak izaten daben konszientzia estaduan barneratuz.

Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna andoain antzerkia arantzazu ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irratixa irun iruñea izarraitz jacinto_olabe juan san martin kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia paisajiak parakaidistiarenak patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017