Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua

Ostrukiana egitten

Oier Gorosabel 2013/06/27 07:58
Segi, segi inorantzia gozuan ur-bitsetan. Baiña gero ez kejau faszismuak gora egitten dabelako ¿eh?

http://i4.ytimg.com/vi/3tPns7GKYgw/mqdefault.jpg

Boto asmuen inkesta gehixenetan ez da kontuan hartzen abstentziñua. Egunotan aurkeztu dan honetan, adibidez.

Jakiña, irizpidia inkestia ordaintzen daben erakundiak markatzen dau. Eta uste eze etxakola interesatzen “demokrazia” hau azpittik jaten dagon harra bistaratzia. Ez ikustiakin arazua ezabatzen dalakuan edo.

Nik ostera, abstentziñuan kopurua eta arrazoia kontuan hartu biharko litzakezela uste dot. Faszismuan kontrako txerto legez bada be.

 

Biba, biba la liberté!

Oier Gorosabel 2013/06/22 06:35
Modu oso sinplian, askok ondiok uste dabe karlistak abertzaliekin identifikau leikiazela, eta liberalak espainolista erdeldunekin. Zorionez, XIX gizaldixari buruzko ikerketak aurrera egin ahala gauzak bere testuinguruan gero eta hobeto kokatu geinkez.

http://25.media.tumblr.com/tumblr_l337cyDfPU1qbjim1o1_500.jpg

Carlos VII pretendientia. Markiñako nere paziente batek argazki hau zekan oheburuan, 1x1,5m tamañuan.

Adibide bat Gotzon Iparragirren ikerlan ederra da ("Debarroko oasi liberala", UEU/Eibarko Udala, 2008) hamentxe bertan komentau nebana. Beste bat, “Eta tira eta tunba” diskua (Joseba Tapia, Zakurraren Biolina 2010). Azken honetan karlistadetako alderdi bixetako bertsuak jaso dira, nahikua gauza argittuta; bestiak beste, euskaldunak alde bittan zatittuta zeguazela.

VIVE, VIVE LA LIBERTÉ!

Anonimoa, 1869

Apez fanfarroi zenbaitek

desafioa bota'itek:

Karlos errege,

bortxaz bedere,

paratu behar ome'itek:

balore ona behaitek.

 

Apezak, zer nahi dezute

zuek errege bilatzen?

Partikularki

Karlos septimoz

nihor eztelaik oroitzen?

Hori bai zaiku txokatzen!

 

Ez dire apezak bakarrak,

baituzte lagun azkarrak;

haundimendiak,

ez galtzeagatik

lengo influjo ta indarrak,

egin dire karlostarrak.

 

Beti horien bizia

izan da hipokresia;

mundu guzia

umil-umila

beren eskura kartzia

da hoien lege guzia.

 

Bonuak eta graduak

dirutan ttuzte hartuak:

hek ezin kobra,

hok ez balio

Karlos errege egin arte;

esperantza ona daukate.

 

Galduagatik diruak,

badute konsuelua:

paper oiekin

egin dezakete

gibeleko serbiziua;

horra deskite modua.

 

Apezaren misionia da

bakea erakustea;

ez partiden bat

armatu eta

bera aitzindari atera,

gerra zibila piztera.

 

Fede onez kunplitzea

nork bere obligazionia,

makurrik gabe

geren dretxoak

elkarri respetatzea,

hori da libertadea.

 

Obispo eta kanonigo,

apez eta fraile,

zuek gurekin

oihu egin zue

zintzurrak larrutu arte:

Vive, vive la liberte!

Koldo Miscelanea

Oier Gorosabel 2013/06/16 09:32
“Entre nosotros”, Koldo Mitxelena.

Izaban
GureGipuzkoa.net | Izaban © CC BY-SA: Elósegui Irazusta, Jesús. Oker ez banago, gabardinaduna Koldo Mitxelena da.

 

Deskubrimentu politta, gizon honena. Berakin gitxi gora behera Bielsana gertatzen jatan: haren paper garrantzitsuari buruzko komentarixuak aldia guztietan entzun, baiña zein dan eta zer egin daben jakin ez. Etara kontuak: Koldo Mitxelenari buruz manejatzen neban erreferentzia bakarra Iban Zalduak “Si Sabino viviría” liburuan egindako erretratua zan (androide laguntzailliak KM-n irudixa hartzen dau protagonistian desio sexual neurribakuak baretu nahi dittuan bakotxian).

Kanpotik begira atzeraka-eragitten zestan arren, nahikua izan zan pajinei gainbegiradia botatzia intereseko gauzak topatzeko. Liburua nere moduko pertsonendako da: testo laburren bildumia (hitzaurriak, artikuluak, iruzkiñak...), Mitxelenan nundik-norakuetan asko sakondu barik, pista asko emoten dittuana.

Euskal literatura zaharrari buruzko informaziño nahikotxo daka, ez gaixa sakonian ezagutzeko baiña bai ostera ezagutzen ez nittuan izen asko (Etxeberri de Ziburu, Mendiburu, Kardaberaz...) testuinguru baten kokatzeko, baitta lehendik pizkat ezagutzen nittuanak (Larramendi, Oihenart...) hobeto ezagutzeko be.

Bestalde, Euskaltzaindia barruan egindako biharrari buruzko briztadak dagoz, batez be euskera batu ereduan gaiñeko gorabeherak. Briztadak diñot; liburu honetan agertzen dana ez dalako prozeso luze eta konplikauan kronologia edo apologia bat, ez bada eze, prozeso horretako une jakin batzutako “argazkixak”. Mitxelenak bata edo bestiari erantzuteko idatzittakuak, azalpen konkreto batzu emoten gai bati buruz baiña beste hainbat gaixei buruzko erreferentzia hutsekin... eruditua izan ezian ez dago erreferentzia guztiak harrapatzerik, jakiña. Eta horregaittik diñot, nahiz eta testua irakortzian dan-dana ez ulertu, momentu horretako eztabaiden usaiña eta trazia ondo hartzen da. Testuak be ondo aukeratutakuak izango dira kontizu (Anjel Lertxundik, oker ez banago) efektu hori apropos billatzeko edo, nere moduan ezer ez dakixan bati gizon hau zetan ibilli zan gaiñetik azaltzeko. Pajina-barreneko ohar askokin, neri gustatzen jatan lez.

Liburua gazteleraz da; euskerazko testu orijinalen gaztelerazko itzulpena. Hori bentajia izan da neretako; ondiokan askoz be arinttasun haundixagua dakat nik gazteleraz irakortzen, euskeraz baiño. Hizkuntza asuntuak, gramatikia eta halako rolluak gaiñera... etxataz berez gustatzen, eta nahiz eta liburu honetan ez dago hortatik asko, euskeraz izan ezkeriok igual hor ataskauko nintzan.

Harrittuta geratu naiz Mitxelenan ironixarako joeriakin. ¿Errenterixako galleguen retrankia pegauko ete jakon...? Oso gustora irakorri dittudaz testo zirikatzaille asko (kritika gaiztua, umore fiña...) eta euskal kulturzalien artian zeguazen pikien barri jakitzia be gauza gustagarrixa izan da. Eta osagarrixa, “Euskaltzaindiari epaiketa” liburuko idazlien kontrako aldetiko iritzixak erakusten dittuan neurrixan.

Pleased to meet you, KM jauna!

Pistola zahartxo bat

Oier Gorosabel 2013/06/15 08:40
Madrilleko lagun batek Eibarko relikia zaharra daka etxian.

rodrigo1

Rodrigo de Luz euskal-madrildarra aspaldiko laguna da, Diaspora Vasca taldeko kide izandakua. Artxibozaina ofizioz, historiakin zerikusixa daken gauza guztien zalia da, bereziki paleolinguistika eta halakuak; horren adibidia berak daroian Bardulia forua izan leike.

Juan dan astian etxeko pistola zahar honen barri emon zestan. Gurasuenian betidanik ezagutu dau, eta ez daki berataz gauza haundirik; bakarrik aspaldi antikuario bati erosittakua dala. Kañoi bixen artian armeruan izena agertzen da: Francisco Larrañaga, Eibar.

Eibarrera noian hurrenguan amaneko liburuetan begiratzeko pendiente dakat (badakaguz Eibarko armen gaiñeko hiru-lau liburu). Halan be, iñok argibiderik emon nahiko / ahal izango baleu, hamen dagoz argazki pare bat.

<a href="http://www.flickr.com/photos/txikillana/9037283148/" title="rodrigo1 por oraculación precoz, en Flickr"><img src="http://farm6.staticflickr.com/5536/9037283148_1453f7ee57.jpg" width="500" height="307" alt="rodrigo1"></a>

rodrigo2

¿Zer dago andren buruan?

Oier Gorosabel 2013/06/11 09:39
“Su mujer”, Emmanuele Bernheim.

http://www.joselupianez.com/ilustra_an/eb2.jpg

Amua ondo janda (“gizonei liburu mota hau debekatu biharko litxakixe” diño azalian), gustora irakorri dot; ez da hainbesterako. Ni be pizkat “andratxo” naizenez (gure auzoko gizon nagusi haren gatxizenan modura), etxata hain arrarua egiñ Claire medikesian nundik norako sentimentalak –fetitxiak, buruko pelikulak eten barik egitte-desegitten...- ezagutzia. Arrarua ez, ulertueziñezkua bai: izan be, nere ondo-onduan ezagutu izan dittudaz halakotxe neskak, eta aspaldi laga netsan halako portaerak ulertzen saiatziari. Feminismo de la diferencia dala esan, eta pakia.

Liburuan idazkeria eta estrukturia asko gustau jata (oso motza da!) eta, hori bai, planteamiento-nudo-desenlace zalioi pizkat lekuz kanpo lagatzen gaittu amaieriorrek, baiña hori gure arazua da, ez nobeliana. Bere estiluan, biribilla.

Merkatu gay eta euskaldunan parekotasuna

Oier Gorosabel 2013/06/08 08:53
Aurreko artikulilluakin lotuta (bolada sozioberbologikuan nabil kontizu), beste kontu bat, minoriak uste baiño indar gehixago dakagula esateko.

http://130.18.140.19/mmsoc/GAY3.JPG

Ezaguna da gay kolektibua, azkenaldixan, merkatu batzutako ittua bihurtu dala. Mailla ekonomiko eta edukatibo erdi-altua (homosexualidadia konpleju barik bizitzen dabenen artian behintzat), ume gitxi edo bapez... Ez naiz hortan luzatuko, askotan aztertu dan gauza ebidente xamarra izanda.

Komertzialki begira, gay publikuari eta publiko euskaldunari antz haundixa hartzen detset, puntu baten baiño gehixagotan (publiko gay euskalduna alde batera lagata, jakiña ;-):

  • Gitxiengua da... baiña ez hainbestekua. Barrena, kontsumitzaille lez kontuan hartzeko aiñakua.
  • Hezkuntza mailla erdi-altua (euskaldun militante gehixenak, behintzat).
  • Produktuak aukeratzerako orduan, salneurri eta kalidadiari begiratziaz gain hizkuntza asuntuari be erreparatzeko joera haundixa.
  • ...

Sakonago be aztertu leike merkatu euskalduna, baiña hori astixa dakanari lagako detsagu (onezkero eginda ez badago).

Koldo Mitxelenan artikulu bildumia irakortzen nabil egunotan, atsegin haundiz. Asunto linguistikua interesantia izanda be, sozial maillako ikuspegi, informaziño eta bestelakuak dira neretako deigarrixenak. Bestiak beste, euskerian egoerian billakaera panoramiko politta egitteko balixo dau, historian zihar, prospektiba eta guzti. Eta hor argi xamar ikusten da, XX gizaldixan zihar batez be, egoera marjinal eta rezesibo orokor batetik norabide aldaketa esanguratsua gertatu dala. ¿Ze runbotan? Hori esatia gatxagua egitten jata. Baiña gaur ekarri doten gaixakin lotuta, gauza bat argi dago behintzat: onezkero euskeria gauza ekonomikoki erakargarrixa bihurtuta dakagu, arlo batzutan gitxienez (biharra topatzeko... merkataritzan...).

Ba hori: merkatarixak gay publikua ittu lez hartu daben modura... euskaldunak be ¿zergaittik ez target komertzial bihurtu? Batzu badihardue, jakiña; baiña danak espabillau arte denporia pasauko danez... oiñ hasten dirazenak, bentajia.

¡Tonto el último!

Txatarreruak euskeraz hasi dira

Oier Gorosabel 2013/06/07 07:55
Ezagun da azkenaldixan txatarrian preziuak gora egin dabela. Azken urtian hiru txatarrero desbardin ikusi dittudaz, Lekeittioko bueltia ixa egunero egitten.

 

Danak megafonixiakin, eta onezkero ixa buruz esan neike lelua: “El chatarrero, señora; se limpian lonjas, parcelas, camarotes. El chatarrero; recogemos muebles, chatarra, niquel, zinc y todos los hierros viejos que tenga por casa. Ha llegado el chatarrero”.

Oin dala hille bi inguru, euretako batek nobedadia ekarri zeban: euskerazko grabaziñua: “Txatarrerue! bla, bla, bla...” gauza beretsua esaten (ondiok ez dot ikasteko aukerarik izan). Gauza exotiko lez hartu neban.

Baiña  atzo... bigarren txatarrerua be euskerazko grabaziñuakin entzun neban. Hara!

Ez dira euskaltzaliak bihurtu egun batetik bestera, jakiña (bihargiñak eurak lehen besain erdeldun jarraitzen dabe). Baiña... euskerazko propagandiakin gehixago saltzen ei da. Ulertu nahi dabenak... ulertu deixala.

Imanol Laspiurrek ondo esaten zebanez, euskeria erabiltzeko akulu nagusixa ez da kontzientzia... premiñia baiño.

Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna andoain antzerkia arantzazu ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irratixa irun iruñea izarraitz jacinto_olabe juan san martin kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia paisajiak parakaidistiarenak patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017