Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua

Xirularruak

Oier Gorosabel 2012/08/31 20:05
Xirularrua instrumento oso berezixa dok; bere sonoridadia asko gustatzen jatan arren, jotaille onan eskutan bakarrik; bestela... kendu paretik.

"Los Archiduques" 1960 hamarkadako talde asturiarran abesti honetan, esate baterako, euli-mando izorrantiana egitten jok gaitiak: traba bakarrik, konpas monotono eta sarkor bakarra infinitoraiñok errepikauta. Ez da instrumentuan gabezixia: pop musikan ondo sartutako gaiten adibide asko dagoz-eta (Os Resentidos, Los Berrones... hori folk alderdikuak ez aittatziarren).

Artxidukien bideuan komentarixuak irakorri ezkeriok, halan be, jentia beste iritzikua dok: esne-bitsetan ei jagozak euli-manduari entzunda. Gaiñera ez jiñuek txarto jota dagonik (hala begittantzen jatan neri). Grabau zeban gaitajole eskoziarra mozkorra ei zeguan, hori bai (nahiz eta hau redundantzixia izan ;-) ).

Edozelan be, bideua bera zoragarrixa dok: Asturiasko eliza erromanikuak eta fruta-arbolak emoten detsan efektu enxebre hori (asturianoz etxakixat kontzeptu honen parekorik ete dan) eta Tino Casal inefablia gaztetan ikustia, xelebria dok guztiz.

http://4.bp.blogspot.com/-xRkZBuvvt5A/TwDulJGpjXI/AAAAAAAAA3w/jK3GYQuEwUI/s1600/cuarto%252Bpost%252Btino%252Bcasal.jpg

Itzaltzuko barduan kondaira zirraragarrixa

Oier Gorosabel 2012/08/27 09:46
"Gartxot" pelikulia ikusi ostian idatzittakuak.

http://topatu.info/wp-content/uploads/2011/11/P1010054.jpg

Irudixa: topatu.info

Ez jaukaat ikusittako pelikulen gaiñian ezer idazteko ohitturarik, baiña gaurkua apartekua izan dok. Ez dok militantzia edo euskaltzaletasun asuntuakin lotuta (azken urtietan nahikua epel najabik alde horretatik), ez bada eze kulturalki eta artistikoki goi maillako produktua begittantzen jatalako. Zine aretotik urtetzen niharduala, atzera sartu eta pelikulia barriro ikusteko gogoz nenguala somau juat, eta hori oso seiñale argixa dok neretako.

Gustau jatan lehelengo gauzia bisualtasuna izan dok: Asisko Urmenetan marrazkixak marka berezi bat jaukek, bere pertsonai zatarrak batez be, eta indar haundixa emoten jetsek marrazki bizidunei. Ezohizko teknikiakin animauta, kolore landutakuak... momentu batzutan zine “errealeko” argazkilari onenen maillara aillegatzen dok.

Hizkuntzia be oso landuta jagok, eta XIII gizaldiko Naparruako berbeta-saltsia irudikatzeko balixo jok: alde horretatik ekoizliak egindako biharra hobeto ezagutu nahiko najeukek, baiña hori lortu artian probisionalki latiña, erromantze nafarra, okzitanua, eta euskalki bat baiño gehixago identifikau dittudazela esango neuke –azpitituluak eskertzen dittuk-. Doiñuak be oso naturalak dittuk –bikoiztaille taldia, txapela kentzeko morokua- eta biharbada hauxe dok interesgarrixena, eta pelikulia barriro ikusteko goguan motibo nagusiña.

Honek guztionek karga dramatiko itzala emoten jetsak. Aurretik irabazittako publikua be ba nintzuan, hori be esan biharra jagok, aspaldi nenbixalako Itzaltzuko barduan historixia ezagutu nahixan. Benito Lertxundin musikia baiño ez najeukan erreferentziatzat, eta jakiña, harek etxok historixa osua kontatzen, parte batzu baiño. Historixia brutala dok guztiz –aro mediebalari fidela-, momentu batzutan oso sakon jotzen dabena, pertsonajiak oso ondo landuta dagoz, ez dittuk arketipo sinpliak...

XIII gizaldiko antolakuntza soziala be agertzen dok, zeharka bada be, eta interesgarrixa dok podere-taldien arteko konpetentzia jokua: hor agertzen dittuk Orreaga eta Itzaltzuko nekazari eta abeltzaiñak, eskurik esku pasatzen ganauak lez. Oiñ Naparruako erregia, oiñ Roncesvalleseko abadiak, oiñ Zangotzako Merinua, oiñ bidelapurrak... esandako lez, hori ez da historixian muiña naiña gehixago jakitzeko gogua pizten jok.

Duda barik nagusixak gozatzeko egindako pelikulia dok, alde batetik; baiña umiak be ba zeguazen, Niko tartian (4 urte) eta han egon dira ixa ordu ta erdixan pantallara begira, hárekin be funtzionatzen daben seiñalia hau be.

Ahal dotenian etxerako erosiko juat -ia DVD-n extra asko sartzen dittuezen-. Zorionak Juanjo eta ekipua.

Zorixonez, nobela ez guztiz biribilla

Oier Gorosabel 2012/08/26 10:41
“Grandes esperanzas”, Charles Dickens.

http://classic-literature.findthedata.org/sites/default/files/655/media/images/Great_Expectations_by_Charles_Dickens.jpg

 

Oso gustora irakorri juat. Engantxau nok. Idazlan bikaiña dok –monumentala esango neuke- eta atzetik aurrera idatzittako harilkatze lan magistrala badok be, sorpresia be emon jestak. Gauza txarra susmatzen hasitta nenguan –kondeszendientia ni- nobela erdixa pasauta, hari guztiak lotzeko trazia hartzen netsalako, “happy end” txirrikari zatarrian amaitzeko... eta hara nun Charlesek azkenaurreko pajinetan ostikadia ipurdixan emon jestaan. Ez neban pentsauko seme prodiguan etxerako bueltia halan amaittuko zanik. Eta gustau jatan beste gauzia, erdi planteauta geratzen dirazen hainbat bide (Magwitch osaba da ala ez da? Senar-emazte-alaba despistauak ez dira alkar ezagutuko? Pip bere betiko maittia lortzen jok ala etxok? Pumblechook pertsonaje higuingarri horrek ez ete jok eskarmenturik jasoko?), eta hori amaiera “irekixak” etxatazela normalian gustatzen. Protagonistia galtzaille bat dok, duda barik, eta hori, sasoi honetako best sellerretan, nobedadia dala uste juat. Kasu honetan nobeliak inperfekziño puntu horrekin asko irabazten jok; bizitza errealan usaiñ gehixago hartzen dabelako, Dickensen lehengo abilidade nagusixari gehittuta: kaleko jentian erretratu zoragarrixak, bere edertasun eta miseriez aberastuta.

Ollasko larenen ipoiña

Oier Gorosabel 2012/08/22 22:51
Ipoiñ hau oin dala urte asko entzun neban, ezin dot gogoratu zeiñi. Baiña oso politta begittandu jatan eta nere errepertorio txikixan sartuta dakat ordutik. Ixa beti ohittura inproduktibuen kontrako argumento modura erabilli izan dot, “beti halan egin izan dogu” estiloko argumentu kategorikuen antidoto modura.


Argazkiak.org | Takartia © cc-by-sa: txikillana

 

Baten, gizon batek etxeko sukaldian muzturra sartu nahi izan zeban. Hango “jaun eta jabe” zan etxekoandrian baimenez –artian arauak halakuak ziran-, bere gustuko platerak prestatzen ikasten hasi zan.

Beste ikasgai interesgarri askon artian, oillaskua prestatzen be ikasi zeban: pozik geratu zan gizona, bere umetzaroko errekuerdo onak ekartzen zetsen hainbeste errezeta ikasitta, bere aman eskutik gaiñera. Halan be, gauza bati erreparau zetsan: izan txilindronera, berakatzakin, saltsan... oillaskuari beti operaziño bera egitten zetsan etxekoandriak: egosten hasi aurretik, lau laurdenetan zatittu.

Egixa esan, hasieran gizonak ez zetsan kaso haundirik egiñ detalle honi. Berak, zitz eta mitz, amak esandako pauso guztiei jarraittu eta jateko gozuak prestatzen ikasi nahi izan zeban: maistra zaharran jakiturixia ahal danik eta fidelen jaso.

Poliki-poliki, gizonak aurrera egin zeban bere ikasketan: eta halako baten, gauzak aman modura prestatzeko jakitun, esperimentuak egitteko momentua etorri zala pentsau zeban.

Ez zeban oso ondo ulertzen oillaskua zergaittik zatitzen zan beti lautan: eta amari galdetu zetsan. “Etxakixat ba: amari hala ikasi najetsan nik”. Beraz gizonak amamanera jo zeban, gauza bera galdetzeko. “Neri ba... hala erakutsi jestan amak”. Bisabuelia ondiok bizirik zekan gizonak ba: eta hara be jo zeban gizonak. Gor-gorra zeguan, baiña halan be lortu zeban gizonak amandre zaharrari bere jakinmiña azaltzia. Hónek izan ziran bere berbak:

“Hara: gurian pobre-pobriak giñuan, hain pobriak eze, ama gaixuak sukaldeko katxarrotarako laiñ be etxuan izaten. Horretara, iñoiz oillasko bat jiratzen bagenduan –eta hau gitxittan izaten zuan, festa egun espezialian edo- ezin izaten juan osorik prestau, ez bada be eze, lautan zatittuta: lapiko bakarra genkalako, txikixa bera, eta ez zuan kabitzen bestela”.

Agur interminabliak

Oier Gorosabel 2012/08/22 08:39
Agur esateko momentuetan etxuat esango espeziala naizenik –hori baiño gauza korrientiagorik, gitxi- baiña konturatuta najagok nere ohitturia ez dala normalena, edo sarrixen ikusten dana.

Izan be, billera sozial batetik alde egitteko momentuan, “Ba noia” esaten dotenetik atetik urtetzen doten arte ez dittuk pasatzen 30 segundu baiño gehixago.

Korrientia dok, baiña, agur esaten hasi orduko lagunak azken orduko komentarixuak egitten hastia; edo beste barik, konbersaziñuan azken berbia iñok esan nahi ez izatia. Azken kasuak izaten dittuk, neretako, gogaikarrixenak: enamorauen telefono konbersaziño ergelen parekuak. “Bueno”, “Ba zoiaz”, “Bai, juan egin biharko gaittuk ba”, “Bixar lana”, “Bai, aste honetan goizez nagok”, “Enpresan gauzak ondo ez”, “Krisisa”, “Bai, eta....” Bla, bla, bla, bla, bla, bla eta bla. Ezin amaittu.

Lehen hor egoten nintzuan, tente, poltsa guztiak eta giltzak eskuetan, ia noiz amaittuko. Baiña konturatu nintzanian despedida interminable hónetan hamar minuto trankil pasau leikezela, alternatiba bi pentsau najittuan: lehelengua, agur egitteko momentua hasten danian barriro jarri, eta izperringia irakortzen hasi. Baiña honek arazua ondiok gehixago luzatzeko arriskua jekarren. Beraz, bigarrena hartu najuan: ordutik hona hórrek hamar minutuok kanpuan pasatzen jittuadaz, edo kalakarixen bistatik kanpo behintzat.

Bestiekin jolasten ez dakixan neskatxua

Oier Gorosabel 2012/08/20 22:17
Momorró txiki bat sortzen (XXIII)

Gaurkuan, aspaldiko partez, momorro txiki baten billakaera modelikuan partehartu izan juat, etxakixat alde ala kontra, hori bai. Izan lajeikek, ume bixekin halako gauzei erreparatzeko denporarik be ez izatia, edo, seguramente, ni neu be korriente nagusixakin mimetizatzen egotia, harik eta danekin bardindu eta nere sasoi bateko ikuspegi fresko freskue eta kanpetxanua zihero galtzia. Izan leike.

Gaur Niko, Tomax eta hirurok hondarrian genguazen, zulua egitten: seguraski Paleolitikotik hona izan diran aitta-seme guztiak jolastu izan daben joko atabiko horretan. Gure leza txikixa nahikua aurreratuta genkala, neskatxo bat allegau jakuk, pizkat nagusixagua (5-6 urte izango zittuan). Berbalduna bera: ia zertan genbizen. Ia berak be egin zeikian “printzesen gaztelua” eta baietz, jakiña, zelan ez. Kontua da neskatxua pizkat protagonista eta bestiena-antolatzeko-zalia izan duala, eta horrekin lehelengo arazuak: guk zulua hustu nahi, berak bete... eta halakuak. Umekerixak, ez jetset aparteko garrantzirik emon, eta segi. Baiña halako baten, bera be zulua egitten hasi, txakur estiluan, eta zrrraaaapppp.... hare zaparradia nere gaiñian: “Umia! Kontuz ibilli gero, hare guztia gaiñera bota destan-eta”. Segi jolasian, trankil-edo... eta handik hamar minutura, barriro: zrraaaaapppppp.... oinguan txikixan arpegira. “Bueno neska! Kontuz ibilli hadi, edo bestela alde hamendik!”. Jolasian segi, eta hara nun ikusten doten bere hiperaktibidadia baretzen, baretzen... eta neskia baztartzen, baztartzen... eta halako baten poliki-poliki malekoira doiala, eta han jartzen dala bakarrik, ixi-ixilik.

Pena haundixa emon jestak. Dudetan egon nok be, berangana juan eta barriro etortzera gonbidatzeko esateko, baiña etxuat egiñ. Bere gurasuak be konturau dittuk, eta han ikusi jittuadaz berangana juaten –lehelengo aitta, eta gero ama- eta berakin berbetan; ez dakitt neskiak zer kontauko zetsen. Baiña gaurkoz fiestarako gogua amaittu jakok hari...

Oker ala zuzen jokatu doten, ez dakitt, baiña pentsau dotena hauxe izan da: neska horrek beste umiekin jolasten ikasi bihar dabela, bakarrik egon nahi ez bajok. Ogro honek botatako furrustadiak helburu horretatik hurrago ipiñiko ahal jok...

PD: egun bi geruago neska bera, leku berian (hondarreko habitualok ez gaittuk lekutik asko mobitzen). Hare montoi haundixa jaukak eginda, eta gu bere ondotik pasatzian: “Neria da” (retintiñakin). Goittik behera begiratu, eta “Ah, bai ondo” nik. Beste zeozer esateko pentsamentua euki dot (“Ah, ba on egiñ”, eta alde). Baiña tira: nahikua desgrazixia jakak neskiorrek dan moduan izatiakin...

Frisku edo muxikak

Oier Gorosabel 2012/08/09 01:45
Melokotoi eta albarikokian arteko "bertoko" bariedade bat.

Badira hiru bat urte, andrian basarrittik etortzen dan jenero ugarixan artian fruta arrarotxo batzuei erreparau netsanetik: melokotoiak zirala uste neban, baiña ezetz esan zesten, muxikak zirala.

Harrittuta ni, jakiña: kaletarra izatiaz aparte, nere alfabetatze modesto honetan siñistuta negualako muxika berbia melokotoian euskerazko ordaiña baiño ez zala.

Tira, hortan geratu zan gauzia; Killimoko arbol xelebriorri begirakuna batzu bota, eta zelan neretako arbola guztiak bardintsuak dirazen, ba konforme geratu nintzan. Ale batzuei erretratua etara netsen, hori bai, fruta exotiko modura.


Argazkiak.org | Frisku edo muxikia © cc-by-sa: txikillana
Argazkiak.org | Frisku edo muxikia II © cc-by-sa: txikillana

Aurten be etorri da ba, muxiken sasoia, eta hamen hasi gara, urbi et orbi partitzen. Eta hara nun amari banastatxua eruatian, entzutzen detsaten: “A esto frisco le llamamos”. Einnn??? Nere berba-ezezagunen-detektore-automatikua ixotu jatan, eta hala jakin neban frisco erderaz, friskua euskeraz, fruta ezaguna ei dala Eibarren.

Hurrengo pausua: Eibarko Euskara hiztegira jo, eta... ttak! hantxe: “Frisku: Melokotoi txikixa, uletsua, lehen ugarixa zan eta oin ixa zihero galduta dago. Frutua zein zugaitza”. Joño joño, ez neban esango... Jakiña: hau irakorritta, frisku-arbolan abospolua izateko inpultsua etorri da, eman ta zabal zazu munduan friskua, eta hazixak gordetzen hasi naiz nunnahi ereiñi eta galdutako euskal espezie hori errekuperatzeko...

Baiña itxain pizkat: basarri giroko pazientiei pizkat galdetu. Mutrikuko Laranga auzokuari: “Bai, bai, friskua, gure etxepian badago bat”. Tira, orduan galdu-galduta be ez dago. “Ez, ez, gitxi baiña egon badagoz”. Jakiña: berez melokotoia baiño txikixagua da, ez hain gozua... eta horreaittik ez daka exito askorik; txorikeixa eta keixakin gertatzen dan modura izango dala pentsatzen dot. Bueno, friskuen salbatzaillia etxian geratu leike orduan; baiña gorabeheriau nahikua izan da interneten informaziño pizkat billatzeko, eta halan be hazixak gorde gordeko dittudaz jakin badakittelako Amaren kooperatiban biodibersidade kontuan dabillen jentia dagola...

Ulertu dotenangaittik, prunus familian barruan gabiz denpora guztian. Zihetzago, esango neuke Prunus armeniaca (albarikokia) eta Prunus persica (melokotoia) arteko tartian dagola gure friskua, espezie bixen barruan dagozen milla sinonimo eta ñabarduretan ikusi leikianez. Hori bai, badirudi berez erromatarrak Txinatik ekarrittakua dala... ¿baiña zer ez? Trikitrixa Italiatik, arto-babia Mexicotik, zerealak Asiatik...

EGUNERAKETIA 2012-VIII-10

Eta bai, nahikua zabalduta ei dago kaletarrondako ezezaguna dan frutihau. Twitterren egindako aipuak batziarren: alperretxiku (Mendigreenek Beasainen), prixku (Idurre Eskisabelek Ataunen -Idurrek Lasturko “melokotoi txarrak” eta ikastolako “mertxikak” be honekin lotzen dittu-), preskue (Onintza Enbeitak, Muxikan). Alberjigo– merjigo – merjika –mujika (“j” lekitxarrez, jakiña) berben arteko konexiñua nahikua ebidentia dirudi.

Hazi batzuk be kolokau dittudaz; Eibar aldetik mensajero-bizikletero bat etorriko ei jata billa, eta biharbada Gorosta Valley polo teknologikuan be ernatuko da kimuren bat, mazeta haundixian sartuta, landara ornamental estiluan...

A proto-cool asunt

Oier Gorosabel 2012/08/01 23:24
Eibarrespazioko nere mentoriei batez be, baiña baitta bere aholkuekin argittu nahi naben edozeiñi be.

http://desmotivaciones.es/demots/201103/pareja_19.jpg

Ezagutzen ez doten pertsona bat nere facebookeko laguntzat onartzen bot (edo alderantziz, berak laguntzat hartzen banau)... zer suposatzen da, ¿kaletik ikusten dotenian alkar agurtzen hasi bihar garala? Tira, nik ez dakat arazorik, kasu egitteko zalia naiz-eta. Baiña netiquettia zein dan jakin gura neuke.

Jakiña, honek aurretiko ezaguera mailla bat eskatzen dau: kaletik alkar topatzen dogunian, berak lehendik zein naizen eta nik bera zein dan jakitzia, nahiz eta kasu egitteko aiñako konfiantzarik ez euki. Ez dakitt ondo ulertzen dan...

Naizen elefante hau sare sozialeko katxarrerixan sartu ezkeriok lau-bost bidar gertatu jatan kasua da hau, eta argittu nahiko neuke.

Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna andoain antzerkia arantzazu ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irratixa irun iruñea izarraitz jacinto_olabe juan san martin kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia paisajiak parakaidistiarenak patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017