Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua

Xiberuako argazki bat

Oier Gorosabel 2008/11/28 22:45
Esanguratsua, eta esperantzazkua. Askotan esaten dok euskeriak ez dakala politikiakin zerikusirik, baiña gitxittan kunplidu.

 

Argazkiak.org | Barkoxtar neskatilak © cc-by-sa: txikillana

 

Barkoxeko enparantzan kazetarixakin konfundidu ninduen hárek neskatillak. “Une photo, une photo…!” eta Operación Triunfoko pose diskografikuenakin jarri jatazen Udaletxeko ataixan. Gero ia ze kazetatan agertuko zan galdezka frantsesez, eta nik euskeraz baiño ez nekixala. Euskeraz bajekixen batzu, eta hala segidu genduan, kazetarixa ez nintzala-ta, Maskaradia ikustera baiño ez nintzala etorri-ta… “Ah bon espainula ordüan… ¿zergaitik jiten ziztea hainbeste espainul Maskadetaat…?”.

Üskaaz onduen zekixena, herriko alkatian (zentro-eskumakua) alabia zuan. Esanguratsua, eta esperantzazkua. Askotan esaten dok euskeriak ez dakala politikiakin zerikusirik, baiña gitxittan kunplidu.

Bestalde, neskatillen galdera horretan ikusten dok ha Xiberoland dala ondiok espainul üskaldünentako. Festa egunetan baiño ez gaittuk agertzen, euskal kontzientzixia nasaitzeko militantzia eginbiharrez edo… Gero urtian, angles turistak bakarrik gozatzen juek lürralde zilharraz…

 

Barkoxe map

Lamaiko Operia - 2 atala

Oier Gorosabel 2008/11/26 23:55
03 Peachum jaunan goizeko ereserkixa - 04 ordezko kantua - 05 jente pobrien eztegu kantua - 06 kañoien kantua - 07 amodixo kantua

http://blogs.warwick.ac.uk/images/michaelwalford/2006/10/02/mack_the_knife_polly_peachum.jpg

 

3 -  PÉACHUM JAUNÁN GOIZEKÓ ERESÉRKIXA

(Narratzáillia)

Órgano batek lagundútako ereserki honék Brechten téknikekin antzezten zan: afitxa haundíxetan egíndako azálpenak, proiekzíñuak, kantua hasi baino léhenagoko hitzáurriak, argi efektu berézixak. Ikuslíak ez dáuka atsedén moménturik, dénpora guztián péntsatzera búltzauta.

Péachum "Londoneko eskékuen erregía" da, eta bere enplíauen eske-járduna kóntrolatzen dau góittik beherá: erropá zaharréz hornidu, eta trukián éuren etékiñen zatí eder bat kendú. Bere negóziuan almazénian dakúsagu Péachum jauná.

(Péachum Jauna)

Ésnatu, kristau ustelá!

Hási zure bizitza pekatárixa!

Erakútsi zelakó gizájua zarán;

Jaungoikúak epáittuko zaittu azkenían.

Sáldu zure anaiá, alu hóri!

Trúkau zure emáztia, zórrizto halakúa!

Jainkó jauna aire hutsa dá zuretáko, alá?

Zure áurrian agértuko da Azken Judízio egunían!

 

4 -  ORDEZKÓ KANTÚA

(Narratzáillia)

Peachum andra-gízonak bere alabá Pollyk gabá ez dabelá etxián pasáu kónturatzén dira. Gurasó bixak gaur egunéko gaztíen gánorabakótasunáz eta esker txarráz atsékabia erakústen dabé.

Brechték eta Weillék, sarkásmoz, ópera tradiziónalan sentiméntalkeríxian paródixa gaiztúa egítten dabé.

(Péachum Jauna)

Etxián ohé epelían

gerátu ordéz, gerátu ordéz

dibertídu egín bihár, dibertídu egín bihár;

espezíalak báilitzazén.

(Peachum Andria)

Horí da Soho gáiñian iratárgixa

horí da betikó lélua: "entzúten dittuzú nere bihotzán táupadak"

edo "zu zoiazén lékura joango naiz ni, Johnný"

maittasúna lorátzen eta iratárgixa gorátzen dihárduan horretán.

(Peachum Jauna)

Zéozer zentzuzkúa

egín ordéz, egín ordéz

dibertídu egín bihár, dibertídu egín bihár;

eta jakíña, gero alperrík galdú.

(Peachum Jaun eta Andria)

¿Zertaráko orduán zure Soho gáiñeko iratárgixa?

¿Zer gértatzen da orduán zure

"entzúten dittuzú neré bihotzán táupadak" lélo aluákin?

¿Nun dágo zure "zu zoaiazén lékura joango naiz ní, Johnný"

maittasúna lorátzen eta iratárgixa gorátzen dihárduan horretán.

 

5 - JENTE PÓBRIEN EZTEGÚ KANTÚA

(Narratzáillia)

Pólly Mackekín maittemínduta dagó eta etxétik álde egin dáu berakín ezkóntzeko. Mackék eskekó guztíak kontrólpian dittu: berák umetáko laguná dabén Polizía Buruán babesá ziúrtatzen détse, eta horrén truké, eskián lortútako diruán zatí haundí bat eskúratzen dau.

Sohoko kale illún eta estúetako zokó batén, Mack-labáña eta Pólly Péachum, Eskékuen Erregían alabía, ezkóntzen dihardúe. Lapurren ártetik hiru jaikí eta balántzaka kantúan hasten dirá, ezkonbárrixen omenéz.

(3 gángsterrak)

Bill Lawgen eta Mary Syer

ezkóndu dirá eguástenián;

zorióntsu bizi deittezéla, ¡bíba! ¡bíba! ¡bíba!

Idazkárixan áurrian

mutillák ez zekíxan nún zeguán neskián ezkón-jantzixá

eta neskiák ez zekíxan segurú mutillán izená.

¡Bíba!

¿Bá ete dakík zein dán hire emáztian laná? ¡Ez!

¿Lága eté don alde baterá hire bizimódu pekatárixa? ¡Ez!

Zorióntsu bizi deittezéla, ¡bíba! ¡bíba! ¡bíba!

Oraintsú esan zéstan Bill Lawgen-ek:

"¡Nahikúa jáukat beré parté txiki báten jabé izatiakín!

¡Aluána!"

¡Bíba!

 

6 - KAÑÓIEN KANTÚA

(Narratzáillia)

Gazte-dénporan Indiako armádan soldáu izándako sasóiak gogorátzen hásten dirá lagun bíxak: Macheath eta Tiger Brown, polizíakuén buruá, kantúan hasten dirá. Rágtime rítmoak Alemániako night-cluben giruá ekartzen deskú gogorá, Steinberg-en "Aingerú Urdiña" filmeko béra.

(Macheath eta Tiger Brown)

Han jéguan John, han jéguan Jim

eta George sarjento bihurtu zuán,

baina Armádiarí bost ajola zein dan zein

eta oiñéz juan zittúan dánok Iparráldera.

Johnný-ndako whískixa epélegixa zúan

eta Jímmy betí hótzak jéguan;

baiña Georgie-k bíxak besótik hartú eta hála esan zétsen:

"Armádia ez da txántxetakúa".

John hil da eta Jimmy zendú

eta Georgie ez dakígu nún daguán ustéltzen

baiña odol járixo gorrixák hór darrái

¡eta Armádiak bihár zaittú!

Sóldauak eúren kañóiekin bizi díttuk

Cabo-tik Couch Bear-rera;

egún eurítsuetan misiñó barríxak egíttera urtétzen juék,

eta segurú amandongillak egitteko okéla bihurtuko’ttuezela.

 

 

7 - AMÓDIXO KANTÚA

(Narratzaillia)

Macheath eta Pólly-n amódixo kantuá da húrrengo hau, sasói haretáko ópera eta follétiñetan betí egón bihar izáten zan amódixo tarte enpalágosuan paródixa gaiztuá.

(Mack) Soho gáiñian iratárgixa dakúsazu?

(Polly) Ikústen dot maittiá. Igártzen dozú neré bihotzá taupádaka, maittiá?

(Mack) Igártzen dot bai, maittiá.

(Polly) Zu zoiazén lékura hára nahi dot ník.

(Mack) Zu zagozén lékuan hántxe egóngo naiz ní.

(Bixok)

Nahiz eta papelík ez izán,

nahiz eta lorarík ez egón aldarían,

nahiz eta jákin ez núndik etáratakúa dan ezkon-soiñekó horí,

nahiz eta adornórik ez egón zure ulián...

ez éizu begíratu lárregi zure jatekuán plateréra

¡eta jaúrtizu!

Maittasunák iráungo dabéna iráungo dau

bai hamén eta bai edonún.

Lamaiko Operia - 1 atala

Oier Gorosabel 2008/11/23 09:00
Sarreria - 01 oberturia - 02 Mack Labañan baladia

http://www.thomaskochbass.de/rich_files/bilder/dreigroschen-oper-gorki-2.jpg

 

LÁMAIKO ÓPERIA

 

Zéiñek ez dau ezagútzen “Mack Labañían” kantúa? Mack the Knife, Makinavaja… Louis Armstrong edo Tijuana in Blue morokó musikárixen ahótan egón da XX mendé osúan zíhar, jázzpanen klariñétiétan nahiz púnkixen gittárra eléktrikúetán. Jenté askók ez dáki baiñá, kantú hau “Die Dreigroschen” edo “Lámaiko Operia”n parté dalá. Bertolt Brecht-ek idatzí eta Kurt Weillek musikátutakó opera honén protagónistía da Mack Labañia, 1920 hamarkádako London glamourdún eta konfliktíbokó kalíetan bizí edo biziráuten dabena, eskekó, puta, gaizkílle eta polizíako ustélen artián. 1918tik 1928ra Inglaterrak bizí izándako krísis girúan laníkeza, inflazíñua, eszeptízismúa eta garraztásun romántikua usáintzen zan Sohoko kalé zikíñetan eta bertakó pertsonájiá dogú Mack Labañia.

"Lámaiko ópera" hau 1928 urtian antzéztu zan estreiñákoz Berlingó "Schiffbauerdamm" antzókixan, eta Bertolt Brecht eta Kurt Weilllen léhenengo alkarlan garrantzítsua izán zan beráu.

"Lámaiko óperiak" arrakasta itzala izan zeban léhenengo moméntutik. Bost urtián, 10.000 bidár baino géhixago antzéztu zeben Europan eta 18 hizkuntza desbárdiñetara itzuli zebén. Sei urte gerúago Broadwayko antzókixetan éstreiñau zán, EEBBetan; bertakó públikuak ez zeban háin sutsú erantzún baiñá (Iparrámerikáko módako antzézpenekin alderátuta guztiz desbardíña zan eta).

Zinémarako bertsíñuak be laster etorri zirán; frantzíarra eta alemániarra batéra fílmau zirán, sóiñudun zinéman hasíera haretán ez zalako askó erabiltzen doblájiá. Albert Prejean eta Margo Lionek frantseséz beré papelak antzeztú eta geró, dekorau bardíñetan jarduten zebén Rudolf Forster eta Lotte Lenyak alemánez.

http://www.dramateatro.arts.ve/imagenes/brecht_dramateatro_01.jpg

BERTOLT BRECHT

1928garrengó urtián Bertolt Brecht, olerkari ezagúna zan Alemániako gábetako giro inteléktual eta artístikuétan, baiña orduráko eginda zeukázen hainbeste antzezpén: "Baal" (1918), "Tambor hotsak gabián" (1922), "Hiríxen oihanían" (1923)... Beste autórien antzérkixen zuzendari be ibilíttakua zan, bere herrí Augsburg-eko egúnkari komunísta batén idazten zebán, 1918 eta 19ko mugiméndu iraultzáillietan parte hartuta zéguan, ipóiñak, olérkixak eta saiákerak argittáratu zittúan Munich eta Berlingó aldízkari askotán...

Bere krítikuen esánetan, Bertolt Brecht-en literatur bidiá anarkísmotik hasi zán, idazki lírikuekin. Satírikia asko erabilli zebán, paródixa gogórrak, errekurtso filosófikuak eta erromántizismó nihilístian bidetik barruratu zan, gizákixan haundináhixa eta Naturálezián errukígabetásunan áurkako búrrukak erakútsitta. Ikúspegi hau kóntuan hártuta, ohártuko gara "Lámaiko ópera" hau éz dalá helburú komertzíal hútsekin egíndako denporápasa zínikua.

http://www.bbc.co.uk/radio3/programmes/images/Weill.jpg

KURT WEILL

Kurt Weill musikua ikúspegi elitista batetik egindako músikia egitten hasi zán, ikasketa asko egin eta geró. Baina beste musika era batera egin zeban ebolúziñuá, errézagua, ulergárrixagua, herríkoixagua. Hau Brecht-en helbúruekin bat zetorren. Kurt Weill-ek "Lámaiko óperan" Alemaniako taberná giruan entzuten zan musika klasia ekarri zebán ópera eskenátokixétara. Nahikuá gauzá iraultzáillia sasoi horretárako. Éra berían musika "serixuaguan" paródixak egin zíttuan obra honetán.

"Lámaiko ópera"ko kantú asko hartú eta ikási zittúan jentiák, baitta eráldatu, egokíttu eta... askotán hondatu. Jazz musikuak adibidez, "Mack-en baladía" hartu eta eráldatu egin zében; Louis Armstrong eta Ella Fitzgerald-en abótsetan "Mack-labáña" bihurtu zan. Hónek kantúok bere konposítore haundi famauan eskúetatik iges eta edozeiñek hartu zittuan públikuari átzera emóteko. Kantu trístiak bákarrik erréspetau zirán.

Azkeník, ibilbíde tamalgarrixa izan zeban ópera klásikuen krítika sakon eta iróniko honék: Brecht eta bere lagunak gorrotó zeben antzerkí molde zahárretan éuretan, hárrapauta geratu zan, eta espektákulu konbentziónala bihurtu zebén.

 

I   EKITTÁLDIXA

1 – OBERTÚRIA

(Kalé kantaríxa)

Eskékuendako ópera bat entzún bihar dozue;

luxu haundiz sortútako óperia,

póbrien pentsaméntuetan egoten dan luxu klase horretákua,

baina hala eta guztí be, merké merkía.

Eskékuak be ordáintzeko modukó sárrera txartélekin:

horregáittik da Lámaiko Óperia.

Léhenengo, éntzuizue Mackie Messer lapurrán gáiñiangó baladía - “Mack-labáña” esaten detsén lapurrána-.

 

2 - MACK-LABÁÑAN BALADÍA

(Narratzáillia)

Lámaiko Óperian obertúria Mackie Messerren baladía da. Gerora ópera osokó kantúrik ezagúnena bihúrtu zana, paradóxikokí, ez zéguan hasíeran Lámaiko Óperan, eta Harald Paulsen aktorían eta Bertolt Brecht idazlían árteko demánda batétik sortu zán. Mack-labañána egítten zeban aktoríak sárrera ikusgárri bat nahi zeban, Brechten iritzíxan kontra. Gogoz kóntra idatzi zebán azkenían, estreiñáldixan áurreko egúnetan, Weillek musikia jartzen zetsán bittártian. Hála eta guztíz be, ez zéban Macken izákera bortitza leundú nahi izan, eta baladá honetán bere aldérik illúnena erakutsi zebán: Londongo gaizkíllien heroia ez zan bihotz onekó lapurrá, edo anarkísta eskuzábala (ikusle burgésak gustuko zében modurá).

Sohoko azokía: lapurrak lapúrtzen, pútak bezeró billa, eta kalé kantarixak aurkezten deskú Lámaiko Óperian pertsonáia nagusixá:

 

(Kalé kantaríxa)

 

Tiburóiak hagíñak daukaz;

eta arpegíxan daróiazen moduán

hála dauka Mackie Messerrek labáñia

poltsíkuan ézkutauta.

 

Tiburóian óixak gorríxak dirá

odolá isurtzen dabén bakotxían;

Mack-labáñan eskunárruak, osterá,

krímenen óstian beti garbí.

 

Dómeka oskarbí batián

gorpu bat hondarrían;

gizon bat doia urriñían

(Mack-labáña esaten detsé).

 

Schmul Meier desagértu da

baitta beste aberáts bátzuk bé;

Mack-labáñak beré soldatia dauká

baiña iñork frógarik ez.

 

Eta Jenny Towler tópau dábe

paparrían lábañia sartúta;

mólletan Mackie pasíuan dabil

baina berák ez dáki ezér.

 

Eta Sohon sute haundí baték

zazpi umé eta gizon bat erre dittu.

Kalián jente píllo bat bégira;

tártian Mackie, ezér éz dakixána.

 

Eta háin ezaguna dan

alargún gazte liraiñá

ésnatu eta bortxatu dabé

Mack, zéin zan salnéurrixa?

ésnatu eta bortxatu dabé

Mack, salnéurrixa zéin?

Lamaiko Operia (Die Dreigroschen Oper)

Oier Gorosabel 2008/11/22 09:00
Bertolt Brechten berbak, Kurt Weillen musikia dittuan opera hau 8 ataletan argitaratuko dot hamen datozen egunetan. Audioz eta idatziz.

 http://www.lwl.org/pressemitteilungen/daten/bilder/23681.jpg

"Lamaiko operia" Mack Labañia / Mack the Knife famatuan historixia da, Bertolt Brechtek idatzitta, Kurt Weillen musikiakin  (Die Dreigroschen Oper). Opera honen lehelengo kantuaren hainbeste bertsiño egin izan dira XX mendian zihar. Jázzpanen klariñetietan naiz rockzalien gittarra elektrikuetan entzun izan doguz bertso famatuak:

"Tiburóiak hagíñak daukaz;
eta arpegíxan daróiazen moduán
hála dauka Mackie Messerrek labáñia
poltsíkuan ézkutauta.

Tiburóian óixak gorríxak dirá
odolá isurtzen dabén bakotxían;
Mack-labáñan eskunárruak, osterá,
krímenen óstian beti garbí..."


1920 hamarkadako London glamourdun eta konfliktíbokó kalietan bizí edo biziráuten dau Mack Labañak, eskekó, puta, gaizkílle eta polizíako ustélen artián. 1918tik 1928ra Inglaterrak bizí izándako krísis girúan laníkeza, inflazíñua, eszeptízismúa eta garraztásun romántikua usáintzen zan Sohoko kalé zikíñetan.

2006xan, Brechten lana euskerara itzuli genduan (Eibarko euskalkira zihetzago esanda), eta Matrallako eta Arrakala irratiko lagunekin bere 26 ekittaldixak 8 partetan grabau genduzen, irratixan atalka emititzeko moduan. Atal bakotxak 20 minutu baiño pizkat gitxiago dakaz. Ekittaldi bakotxak hizlauzko azalpen bat daka hasieran, gero pertsonaien elkarrizketak euskeraz, eta azkenian operako kantu orijinala alemanez -1958xan Berlinen Wilhelm Brückner-Rüggeberg-ek zuzendutako grabaziñua erabilli dogu-. Bestalde, hainbeste artistak "Mack Labañan Baladian" gaiñian egindako bertsiñuak erabilli doguz loturak egitteko (Louis Armstrong, Tijuana in Blue, Ruben Blades, Oskorri, Liberace, Joe Pass,...). Lehelengo atalan hasieran, prologo luzetxuagua dago "Lamaiko Operian" gorabeherak eta detalle historikuak azaltzen.

Hitzak: Bertolt Brecht
Musikia: Kurt Weill
Itzulpena: Oier Gorosabel, Serafin Basauri
Antzezliak:
Mack Labañia – Aitor Eguren
Peachum Jauna – Ander Arroitajauregi
Peachum Andria – Leire Narbaiza
Kale kantarixa eta Zaldun mezularixa – Dani Astarloa
Jenny – Ane Olabarria
Polly Peachum eta Lucy – Maite Arroitajauregi
Tiger Brown eta Narratzaillia – Oier Gorosabel

 

Argazkiak.org | Lamaiko Operia © cc-by-sa: txikillana

Euskal Herriko XXVII Espeleologia Jardunaldien programa

Oier Gorosabel 2008/11/21 09:00
Euskal Espeleologuen Elkarguak (EEE) Euskal Herriko XXVII Jardunaldixak aurkeztu dittu. Oin dala 52 urte Arantzazun lehelenguak antolatu ziranez gero, lantzian-lantzian EEE-ko klub batek izaten dau Jardunaldixak antolatzeko arduria. Aurten Gernikako ADES espeleologia taldiari egokittu jaku lan garrantzitsu hau.

Euskal Espeleologuen Elkarguak (EEE) Euskal Herriko XXVII Jardunaldixak
aurkeztu dittu. Oin dala 52 urte Arantzazun lehelenguak antolatu ziranez
gero, lantzian-lantzian EEE-ko klub batek izaten dau Jardunaldixak
antolatzeko arduria. Aurten Gernikako ADES espeleologia taldiari
egokittu jaku lan garrantzitsu hau.
http://www.jardunaldiak.blogspot.com/
XXVII jardunaldixak Abenduan 6,7 eta 8-xan ospatuko doguz Gernikan, eta
80 espeleologotik gora emon dabe izena. Hor beheian ikusi zeinkien
modura, egitarau trinkua izango dogu, aspertzeko denporarik ez.

********************

Abenduak 6, larunbata:

9.00 h. Harrera eta izen ematea.

10.00 h. Aurkezpena.

10.30 h. Aurrehistoriako pertsona barrunbeetan; kobazuloetako bizimodua
eta hauen erabilera.
Juan Carlos López Quintana (AGIRI Arkeologia Kultura Elkartea)
- Kobazulo zein Lezezuloetan garatzen joan diren sedimentuek garrantzia
arkeologiko eta inguru-paleologiko izugarria dute: Pertsonak,
Aurrehistorian eta historian zehar burutu dituen hamaika jardueren berri
ematen digute, haien aztarna zein erabilitako materialak aurkitzen
baitira esaterako. Baita ere inguruak edo bertoko klimak urte luzeetan
eman dituen garapen eta aldaketak. Garrantzitsua da edozein espeleologok
gaiari buruzko gutxiengoa, oinarria menperatzea, izan ere, gure inguruan
hainbeste koba eta leze egonda, aukera paregabea eskaintzen digute gure
arbasoen bizimoduaren nondik norakoak ezagutzeko.

11.00 h. Euskal espeleologiak paleontologiari egindako ekarpenak.
Pedro Castaños
- Euskal Herriko espeleologoek beraien esplorazioen bitartez, ikerketa
paleontologikoetarako hain garrantzitsuak gertatu ohi diren aurkikuntza
ezberdinen garapena eta ibilbide horrek izan, duen eta izango duen balioa.

11.30 h. Hamaiketakoa

12.00 h. Kare harriaren babes eta kudeaketa osorantz; espeleologiatik
egindako proposamena
Javier Moreno
- Hidrogeologia, geologia, bioespeleologia eta ondare historikoa moduko
hainbat diziplina ikuspegi, babes modu eta kudeaketa neurri
ezberdinetatik eskaintzen ditu. Kareharriaren ikuskera baten gaineko
teoria bat azalduko da, zeinetan, kareharriaren kudeaketa konkretu
baterako proposamenaren adibidea ( Galdames eta Trianoko mendiak )emango
den, kareharria elementu biotiko eta abiotikoen integrazioa bilatzeko
bizia duen zerbait osoa eta bakarra den moduan erakutsiz.

12.30 h. Kobazuloek gezurrak esaten al dituzte?
Arantza Aranburu
- Kobazuloak ez dira isiltasunaren erreinu edo haitzen hutsune, ezta
kirol jarduera bateko leku soila ere. Kobazuloak, gure arbasoen bizi
izatearen erakusleiho eta zaintzaileak dira. Pasa diren ur guztien
golpeak bertan geratzen dira. Iluntasunean atseden hartzen duten
sedimentuek hitz egiteko gaitasuna daukate, baldin eta aurkitzen eta
interpretatzen ikasten badugu. Barrutik igaro izan diren erreken berri
ematen digute, hauek zuten indarraz, haien sorlekuaz mintzo dira eta
gainezka egin arazten zituzten laku handiek ormetan eragindako
lurjausien historiak kontatzen dizkigute. Polenaren eta faunaren
arrastoek, sedimentu artean izkutaturik daudenek, orduko ekosistemaren
erreinua erakusten digute.
Eta espeleologiako ohiko gaiek (formazioak eta abar) edo kobetako
landareek, ematen digutenaren pozaz gain, hauen garapenean zehar
izandako klimaz hitz egiten digute, adina edo zegoen hezetasuna moduko
datuak emanez.

13.00 h. Bioespeleologia, espeleologiaren zergati bat.
Carlos Prieto
- Espeleologia klasikoaren jarduera, zientziaren garapenerako funtsa
denaren hedapen mezu bat.
- Barrunbeen neurri eta ezaugarriak.
- Barrunbeetako izaki bizidunak; nolakoan diren, non aurki daitezkeen,
noiztik dauden
- Harpetarrei ( harpeetan, barrunbeetan bizi direnak ) errepasoa: zenbat
diren, zeintzuk diren, nola lagundu.

13.30 h. Euskal Herriko barrunbeen katalogoa; egungo egoera eta
etorkizunerako ideiak
Javier Moreno

.- 3679 barrunbe. Ahoak, 3784. 427 km-tako garapena. 60km gora-behera.
Euskal Herriko 9 espeleologia talderen lanaren behin behineko emaitza da
hau. Euskal espeleologo hauek beraien datuak batu eta datu base
informatiko batean txertatu dituzte, non bere oinarriak erakusten diren.
Talde lan emankor honek, aurrerantzean talde espeleologikoetan zein bere
partaideetan jarriko du inflexio puntua, etorkizunerako proposamena
izango delarik.

14.00 h. Bazkaria.

16.30 h. TAILERRAK:

1/. Topografiara bideratutako informatika teknologiak
Iñaki Latasa
.- Helburu bikoitza du hitzaldi honek; batetik, topografiak gauzatzeko
eta dokumentu grafiko, muntaia, kartografia eta abarretarako informatika
nola erabili.

2/. Segurtasuna eta lan ona esplorazioan
David Díez
.- Esplorazioan erabili ohi den teknika gauzatzerakoan segurtasun arauak
ezagutzen ditugula ziurtatu eta errepasatu.
.- Esplorazioen etekina hobetzea bermatuko duten berrikuntzak eta
teknika zehatzak (materiala, mugimenduak) elkarbanatzea.

3/. Toponimiatik abiaturik, hiztegi espeleologikoa aberasten
Santiago Urrutia
.-Euskal Herrian koba eta leizeekin lotura duten toki-izen zaharrak
aintzat hartu gaur eguneko hiztegi beharrizanei egokiago erantzuteko.

4/. Informazio digitala duten lantresnen erabilpena espeleologian
Eduardo Gordo
.- Espeleologoek ezin diote ezikusia egin interneti. Jendarte
garaikideko gehiengo sozialari bezala, espeleologiari ere, bere
komunikazio eta hedapen kontzeptuak aldatu dizkio. Erabilpenari buruzko
adibide batzuk ikusiko ditugu eta aurkezten digun aukeren zabaltasuna
ulertuko dugu.

19.00 h. Azkaria.

19.30 h. Saguzarrak: gure koben ondare
Maria Napal
.- Gure kobetan bizi diren mehatxatutako animaliak ezagutu eta ulertzeko giltzarriak. Kiroptero kolonia baliotsu batzuk bizi diren (edo ziren) kobazuloetako adibide batzuk. Ze eragin dugu espeleologook saguzarrengan? Espeleologoak izan behar dituen eta ez dituen jokaerak.

20.00 h. Flash-etik Led-era. Argazkilaritzarako argiztatze sistema berri bat
Josu Granja
.- Argi iturri jarraituaren eraginak. Disdira handidun led-a. Arazoak eta konponbideak. Koloreen tenperatura eta zurien balantzea. Argi iturrien bateragarritasuna. Prozesatzea. Led-en muntaiak.

20.30 h. Afaria

22.00 h. Taldeen proiekzioak

Abenduak 7, igandea:

9.00 h. Gosaria.

9.30 h. Irteerak:

* Jornada erdia /17etan iritsiko da ½
* Jornada osoa / 20:30etan iritsiko da.

18.00 h. TAILLERRAK:

1/. Kareharriaren babesa eta kudeaketa: EEE-an lanean hasteko oinarriak
Javier Moreno

.- Euskal Herriko kare harriak babestu eta kudeatzeko lan talde baten sorrera bultzatzeko ahalegina. Konpromezuz hartuko duten pertsona gutxi batzuk osatuko dute eta hauen betebeharra, kare harriaren kudeaketa jasangarri baterako erabakietan laguntzeko, ezagupen eta informazio foro bat sortzeko oinarriak ezartzea izango da, bere balorea atxikiz.

2/. ( Jarraian ) Esplorazioan segurtasuna eta lan ona
David Díez

.- Tailer honetan, jendeak ikasi, errepasatu, komentatu edo erakutsi nahi duen tekniken inguruan aritzeko erabiliko da.

20.30 h. Afaria

22.00 h. Sorospenak amildegietan. barrunbeetan egiten denaren ezberdina al da?
Dr. Diego Dulanto Zabala (SEMAC)

.- Barrunbe naturalen esplorazioa hasi zen ia momentu berean hasi zen kainoi eta amildegien esplorazioa. Momentu honetan, kainoien jeitsiera " abentura kirol" barruan dago sartuta.Guara mendilerrora moduko ingurumari jakin batzuetara jende gehiegi joatean, urterokoak dira gertatzen diren istripuak. Arrazoiak sinpleak izan ohi dira; ingurua ez ezagutzea, ezjakituria, bapatekotasuna eta batzuetan arreta eza. Erabiltzen diren teknikek espeleologian dute oinarria, nahiz eta ezberdintasun batzuk izan.

10.30 h. Taldeen proiekzioak.

Abenduak 8, astelehena:

9.00 h. Gosaria.

9.30 h. Batzarrak: kareharriaren kontserbazioa; katalogoa; internet...

11.30 h. Jenderik gabe geratzen diren taldeak
Oier Gorosabel

._ Eztabaida honek etorkizuneko belaunaldi berriak bermatzera talde diagnostiko bat egitera bideratuko du.

12.00 h. EEE batzarra

14.30 h. Bazkaria

16.30 h. Jardunaldien bukaera.

Argazki erakusketia Baionan

Oier Gorosabel 2008/11/20 09:00

baiona.jpg

Azaruan 21-ian, 19.00etan, "7 argazkilari Euskal Herrian" erakusketia inaugurauko da Baionako Euskal Museoan. Gure lagun Polo Garat-en lanak bertan ikusgai egongo dira Pierre Capperon, Anne Garde, Gabrielle Duplantier, Laetitia Fourgeaud, Bernard Plossu eta Claude Nori-ñenekin batera.

Ni "Eibartarrak" zerrendako afarixan egongo naizenez, ezingo naiz bertaratu baiña badaezpada argitaratzen dot hamen, bateronbatek juan nahi daben edo. Barixakua, Baionan, traguak, ijiji, pintxuak, ajaja... pentsau leike girua egon egongo dala bertan, gehixago kontuan hartzen badogu "indio" batzu be egongo dirala Barkoxetik etorritta. Barixakuan juan ezin danak be, erakusketia Urtarrillan 31-rarte zabalik izango dau.

Tupeak behera

Oier Gorosabel 2008/11/19 09:00
Gertakari kapilarrak irudixetan.

 

Argazkiak.org | Ileapaintzailliakin © cc-by-sa: txikillana

Umiak, jaixotzian, ez dabe benetako ulerik izaten. Horren ordez, "lanugo" izeneko pelusilla bat baiño ez dake. Askotan, igurtzimentu eta presiño gunietan galdu egitten jake, eta -gure seiñari modura- itxura nahikua zatarra geratzen jake, sarnoso tipokua edo. Hori dala eta, gure lagun Agurtzanen esku expertuekin ule barik laga genduan umia. Oso barregarrixa geratu zan, hasieran honen itxuria hartuko netsala uste neban:http://farm1.static.flickr.com/152/345885181_50c1e45d55.jpg

Baiña ez. Nahikua ondo geratu zan, oso sinpatikua.

 

Argazkiak.org | Nosferatín © cc-by-sa: txikillana

 

Amama zaharran mantoi baltz bat dakagu etxian, eta umiari asko gustatzen jako, lanazkua dalako edo ez dakitt. Zineko pertsonai baten itxuria hartzen netsan, ze pertsonaje...? Ah bai! Seguraski ha be hala izango zan, umetan.

 

http://cleantechnica.com/files/2008/04/nosferatu2.jpg

 

Zapatak gordetzekua

Oier Gorosabel 2008/11/17 09:00
Etxe honetako hiru biztanlien zapatak errezak dira gordetzen, momentuz.

 

Argazkiak.org | Tres en uno © cc-by-sa: txikillana

Opari sasoiari, dragia

Oier Gorosabel 2008/11/15 19:30
Gure semia udan jaixo zanian, familia bixak ezagutzeko bazkarixa egin genduan Amorotoko Oleta auzuan. Senidien artian gutun hau partidu genduan. Hónetan fetxetan ez da txarra izango gogoratzia.

 

Argazkiak.org | Botaduria © cc-by-sa: txikillana

 

Ongi etorri Nikoren lehendabiziko bazkari honetara:

 

Hasteko, mila-mila esker bazkaira etorri zaztelako. Guentzako oso garrantzitsua da Nikoren senide guziyak elkar ezautu eta momentu eder hau elkarrekin konpartitzia. Den-denai eskertu nahi zattuzteu haurdunaldian, eta Niko jaio eta gero ere, eskaini diguzuen laguntza guziya: materiala zein inmateriala.

Hau esan eta gero, ohar “material” bat egin gura detsuegu danok batera harrapatzen zaittuegula aprobetxauta. Uste dogu danok konforme egongo zariela, azken urtietan opari saturaziño bat gertatu dala umiekin. Gabon eta urtebetetzietan, opari uholde bat jasotzen dau ume bakotxak eta arazuak begibistakuak diraz:

  • Umiak ez detsa balorerik emoten oparixari: jostailluak errezegi baztartzen diraz.
  • Askotan oparixak gogo barik egitten diraz: gehixenetan azken momentuan erosten da zeozer, konpromisua betetzeko, ezelako sentimentu barik.
  • Diruz eskas dabillenak txarto pasatzen dau, ganorazko oparixa egin nahi, eta ezinda.

Horregatik, erabaki hau hartu genun aspaldi eta hauxe da momentua zuei esatekua:

Eguberri eta urtebetetzietan, haurrari erregalurik ez ittia eskatzen dizuegu. Nikok opari bakarra jasotzia nahi dugu, eta hura, guk, gurasuak egindakua izatia.

Miño, zuetako asko desitzen eongo zazte haurrari zuen maitasuna erakusteko, jakiña. Ba hori oso erraxa da: bisitan etorri,  edo gu zuengana joan, Niko pasiatzera atera, berarekin jostatu, gauzak erakutsi, elkarrekin bazkaldu, familiko kontuak kontatu... hoixek  izango dia Nikontzako erregalu onenak.

Ba dakigu, halan be, zuetako batzu ezingo dozuela urtetako ohitturia hain errez aldatu. Lasai, ez dago arazorik: jakizue Gabonetan eta urtebetetzetan jasotzen doguzen oparixak Caritas-era eruango doguzela. Modu horretan, guk gure helburua lortuko dogu eta ume behartsuren bat zoriontsu izango da une batez, zuei esker.

Egun on bat pasau daigula danok.

Amoroto, 2008ko abuztuaren 3a

Abittaga-Trakamall haitzuluetan (Amoroto)

Oier Gorosabel 2008/11/09 23:45

Asteburu hau historikua izan da: Abittaga-Trakamall trabesixia burutu dogu estrainekotz. Guzurra badirudi be, azken 8 urtiak koba hau exploratzen pasau eta gero, ibilbide hau egin barik zeguan eta hauxe izan da aho batetik sartu eta bestetik urten dogun lehelengo aldixa. Kamara erosi barrixakin lehelengo aprobak egitteko aprobetxau dogu, beti bustitzeko ta kolpatzeko bildurrez -¡500 euro dira ta!-.

Datorren astian, Santa Eufemian udan egindako autosocorro kurtsilluan bigarrengo zatixa egingo dogu: egualdi ona ba da, Ereñoko kanteran; eta txarra ba da, Dimako Baltzolan.

Betiko moduan, gogoratu ADES espeleologia taldian txangoak edonori zabalik dagozela. Interesa dakanak, nahikua dau gurekin harremanetan jartzia.

********************
ades@euskalnet.net
94 - 625 23 52

Amanita phalloides ondo eginda, jangarrixa ei dala

Oier Gorosabel 2008/11/05 09:00
Pasa dan astian euskerazko izperringi baten, ezkerreko pajina interior baten azpi-eskumaldian (gitxien irakortzen dan lekuan, hala egixa) agertutako mikrooharra.

e) Josep Piqueras y Amanita Phalloides

Pasa dan astian euskerazko izperringi baten, ezkerreko pajina interior baten azpi-eskumaldian (gitxien irakortzen dan lekuan, hala egixa) agertutako mikrooharra:

"Atzoko XXX-an, perretxikoen erakusketaren artikuluan, Amanita phalloides ondo eginda jangarria dela agertzen da, baina pozoitsua da. Amanita phalloides-en ordez Galdakao lanperna agerrtu behar zen. Bestalde, hilgarriena Amanita muscaria dela azaltzen da, baina Amanita phalloides da."

Orraittiokan: ¿halako hankasartua, eta honako rektifikaziñua...? Ez dot esango ze izperringi dan, baiña halako gauzak ez dabe euskalgintzia prestijiatzen, ez horixe.

Walpurgis nacht im Gizaburuaga

Oier Gorosabel 2008/11/02 19:45
Egun trepidante bat gaba eternalen erresuman.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Asteburu honetan, Euskal Herriko XXVII Espeleologia Jardunaldixetan egingo doguzen ibilbidietako bat prestatzen ibilli gara: Ezuneta-Urgitxi.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mapa gaiñian Gizaburuagako basarri bi hauen artian kilometro pare bat baiño ez badagoz be, lurpetik dagon galerixa laberintotik lau-bost ordu trepidante pasatzeko aukeria dago. Only for the brave. Atzoko kronikak blogian dakazuez, argazkixekin lagunduta.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Datorren astian, argazki lanak egittera juango gara nunbaittera (Lamiñen sistemara? Urgitxira bertara?), taldian erosittako kamara barrixa testatzeko. Interesa dakanandako, aukera ona izango da ADES espeleologia taldiakin lehelengo kontaktua egitteko.

********************
ades@euskalnet.net
94 - 625 23 52


Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna andoain antzerkia arantzazu ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irratixa irun iruñea izarraitz jacinto_olabe juan san martin kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia paisajiak parakaidistiarenak patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017