Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Garagoittiko Orakulua

Puta batena

orakulua 2004/07/29 04:05

Bizikletan nentorrela konturatu barik illundu egin jeztak eta Eibarko auzo periferiko batetik behera etorri nauk, hango biztanle batzu etxerako bidian ikusitta umetako kontuak etorri jatazak gogora. (Esango ez doten leku baten) jeguan txabola baten emakume bat bizi zuan, (esango ez doten gatxizen bat) esaten gentzana. 1979 inguruan izango zuan. Umien artian oso zabalduta jeguan zurrumurru baten araberan, andra ha prostitutia zuan ("es puta" esaten gajenduan, gauza ezin debekatuago bat aittatzen genguazela jakinda). Goguan jaukat, bizi-bizi, emakume txiki haren aurpegixa, 40 bat urte baina zaharkitua, begixetan asko sufridu juanaren kiñua... Goguan jaukat ni hazten joan ahala gero eta txikixago ikusten joan nintzuala, kalian kruzatzen nebanian. Eta gero eta andra normalagua bihurtu zuan, harik eta gaur egunian jente moltzo guztiaren artian bistaz galdu doten arte. Baina orduan, eskolarako bidian hamaika bidar kruzatzen genduanian, berari hurreratziak halako zirrada bat emoten jezkuan. Ume kuadrillan geroiazen txatxaria eten eta andriarekin isillian kurutzatzen giñan; bera, poltsaz kargatuta, burumakur jarraitzen juan bere txabolarako bidia. Behin baino gehixagotan entzun izan biharko jittuan ume kabroion barre eta adarjotziak: "¡puta, puta!".

Andra batendako gogorra dok, duda barik, bere sexua edozeinen esku lagatzia; bai behintzat pobretasunak bultzatuta ba da, ezin izango dualako aukeratu norekin bai ta norekin ez. Eta besape eta kaltzontzillo zikiñen artian, farias gustoko ahuak dastatu biharko dittu, eta bere alua zakil ezezagunen hazixak beteko dok, kondoia erabiltzeko eskatu ezkero bezerua galdu leikialako. Noski, "es puta" zurrumurrua entzun biharko dok eskiña bakotxa pasatzian, eta etxekoandrak goittik behera begiratuko juek fruterixan, bera besain baju jauzi ez diranen harrotasunarekin. "Enneeee... y es castellana ¡sekula halakorik!".

Ez juek bardina pentsatzen (¿edo bai?) umion aittak, euren farias gustoko listua portugesaren ahuan isurtzian, edo etxekoandre horien gizonak eyakulazio triste batekin bere alua zikintzian.

Nahikua egin juan andra horrek bizimodua ahal zuan moduan etarata, eta gu giñuazen ume ziztriñok harrikada batez ez akabatziarekin. Beste batzuena baino lan errespetagarrixagua eta merittoduna ba da behintzat.

Parakaidistia Antso Handiaren gortean

orakulua 2004/07/29 04:05

Uztailaren 25an, pastoaleko ikuskizüna. Zelako esperientzia politta. Hainbeste jentek esanda hain aspergarrixa zuala, aurreiritziz beteta joan giñuan Maulera: ez zala ezer ulertzen, oso luzia zala, musikia oso errepikakorra... Eta bueno, mentalidade horrekin juatia da, antza danez, haxe gozatzeko bermerik onena.

Ni parakaidista manex bat nintzan (asko jeguazen han, ez pentsatu) xiberotar gauzarik tipiko-topikuenian, eta ver, oir y callar izan zan egin najuan gauzarik nagusixena. Ezjakin batek beti egin bihar duana. Gure kontaktu indigenak taula gainian jeguazen egun horretan, beraz bakarrik moldatu bihar izan giñuazen eta, egixa esan, nahikua ondo.

Aurreko egunetan ondo informatuta genguazen bertako liturgixiaz, hau da, espektakulua bera antzeztu aurretiko errutiñiaz. Baina hala eta guzti be, entzunda jaukat aurtengo pastoralak ba jaukazela halako elementu... barriztaille batzu, eta beraz ezin jakin zer zuan liturgixa konbentzionala eta zein barrikuntzia. Adibidez, goizian partehartzaille guztiak Mauletik zihar kalejira bat egin juen, ikuskizuneko jantzixekin eta pastoraleko musika bandia aurretik jekela, eta hori ez ei da "normala". Edo beste adibide bat, türkak eta kiristiak gaiztuak eta onak izaten badittuk normalian (eta publikuak hala hartzen jittuk, türkak taularatzian pitadaka eta uluka hartzen jittuez) orainguan, antzezpen erdixan edo, Antso Haundixak (süjeta edo protagonistiak) pakia egitten jok Zaragozako emirrarekin... ¡türken jefiarekin! (¡oh eskandalua, publikua deskontzertatua!) eta itun bat siñatzen juek. Ez hori bakarrik, gainera kantu apologetiko bat botatzen hasten dittuk, Allah eta Jinkoa bat dirala, eta beraz anaittasuna aldarrikatzen.

Enfin, gu goizetik abiatu giñan Otsagabiko kanpingetik hara, eta Zinka ostatuan hartu genduan aperitiftxua. Handik aurretik ikusi genduzen antzezliak kalejiran (!zelako pozik joiazen! jentiari agur egitten umien modura); orduan konturatu nintzan ha garrantzitsua zuala eurendako, bertokua izan ezkeriok ulertzen ezin duan garrantzi horrekin. Hala, errespetuz begira hasi najaken.

Gero, ba genkixan bazkaltzeko eta sartzeko txartelak nunbaitten hartu behar zittuala, eta Zinkako kamareria apur bat despistatua jeguanez turismo bulegora egin genduan osteria; han neskato batek (¡euskeraz, alajinko!) azaldu zeskuan bazkaltzeko ostatuetara bertara joan bihar giñala, eta "Antso Handia" menu berezixa eskatu, 12 eurotan. Sarrerak, rugby zelaixan sarreran bertan hartu behar zittuan. Tira ba, lehenengo sarreria jiratu eta hantxe juan giñan bazkaltzeko leku baten billa. "Les Arcades". Bueno, izenari buruz adarra joten sartu giñan lekura eta baietz, ba zala han Antso Handia menu hori... 15 eurotan, entremes/entsalada moduko bat eta solomua piparrekin. Bueno, tira, mon egin eta jarri ginan. Bazkarixa ona, baina... antza danez, tabernako jefiak etekin maximua etara nahixan edo, kamarera bi bakarrik ipiñi zittuan 80 bat pertsonatako komedore bat atenditzeko, eta barruan etxakixat kozinero bakarra egongo zuan edo zer, baina kontua da plateretik platerera igual 45 bat minuto itxain bihar izan genduala.... eskerrak umore ona genkala, batzu alde egin juen postria hartu barik be, jentia erreklamatzen... Buuuf, nik, akonplejatu honek, pentsatzen nebala iparraldian/estatu frantsesian gauza guztiak ondo funtzionatzen juela, eta hegoaldian/estatu espainolian dana txarto.... ederra alibixua izaten dihardu euskalherri osuan hedatua jaguala inkonpetentzixia, je, je, je. Onena, solomuaren zain genguazela, neskiak postreko izozkixa mahai gainian jarri zeskuanian izan zan... mimikaz ulertuarazi gentsan bigarrena falta zala 45 minuto zain genguazela... Bueno, gu jan genduan eta kamarera gaixuak egin juen ahal zebena, baina hurrengorako badakik, ez hadi "Les Arcades" jatetxera juan, polikiroldegi bidian, jefiari ez jako gustatzen eta jente asko atenditzia.

Pastoralak 15.30etan hasten ei dittuk, baina aterpian lekua harrapatzeko 14.00ak aldian juatia komeni izaten dok. Gainera bertan ba jagozak txoznak jan eta edarixakin. Horixe zuan gure asmua, 14.00ak aldian agertzia eta ia kerizperen bat harrapatzen genduan. Eguzkixak haginka egitten juan azalian, eta hiru ordu erregaldaran pasatzia lartxo zan. Baina... Arkadak zirala ta ez zirala, 15.00ak arte ezin libratu. Ez genduan ezta kotxera guardasolaren billa juateko astirik izan. ¡Hala! gradetara heldu eta harrapau edozein leku, eta bizkor, ze jentia etorri eta etorri zebixan eta laster ez zuan ezta leku txarrena be libre egongo.

Eszenarixua ikusi besain laster, aurretik najeukan inpresiño bat indartu jatan. Nik ezer gitxi jakixat Zuberoako kulturiari buruz, eta ondiok gitxiago antzerkixan istorixiari buruz, baina momentuan heldu jatazen paralelismo batzu: "El Misteri d'Elx" Alacanteko Elxen urtero egitten juen antzerki herrikoixa, ehundaka antzezliekin, eliza barruan, ez dakit zer pasaje biblikuari buruz... Lekeition edo Mutrikun egin izan juen herri antzerkixa, herriko susediduei buruz, ehundaka herrittar parte hartzen.... Gero Jean Louis Davant pastoral honen idazliaren emaztiak kontatu zeskuan moduan, antzerki mota hau Europa osuan (gitxienez) hedatuta jeguan Erdi Aruan, hain zuzen be errelijiño kristauak hartzen juan eremuetan. Oin ixa desagertuta jagok bere era tradizionalian, Zuberoa edo Elx moduko leku batzutan izan ezik. Oso kuriosua. Pastoralaren testu eta historia guztiak dakarzen liburutxuan irakorri doten legez, azken mendietan zihar eten barik egin izan dittuk pastoralak Zuberoako herri desberdinetan, guda sasoietan etenaldi batzu izan ezik (II eta I Gerra Mundialak, Napoleon... 1634ko Atharratzekoa ei da erregistratutako zaharrena). Etxahun Irurikua agertu arte, Frantziako heroi nazionalak edo Bibliako pasartiei buruz izaten zittuan (Elx'ekoarekin koinziditzen jok beraz). Etxahunek euskaltasunaren aldarrikapeneko pastoralak idazten hasi ei zuan, eta ordutik hona hori dok joera nagusixa, EHko bertoko pertsonaiez osatutako trajeriak antzeztia. Antza danez, abarien kolektibua ez zuan oso pozik geratu moda barrixakin, hain da ze Etxahun hil zanian elizkizunak egitteko abaria topatzeko arazuak izan jittuen familixakuak.

Antzerkizale baten ikuspegittik ikusi ezkero, taulagainian aritzen dittuan 100 bat antzezlien lan... zelan esango dot... interpretatiboa, oso eskasa dok. Izan be, eszenako mobimenduak guztiz enkorsetatua jagozak, testua bertsotan dok eta doinu berian kantatzen da musikilla batzutan gogaittu arte. "Lehen perediküa" deritzan prologo bat kantatzen da lehenengo, istorixiaren planteamendua argi ta garbi azaltzen juana. Gero formato oso errepikakor baten garatzen joiak dalako argumentua, eszena edo jalkialdi desberdinetan banatuta. Pertsonai batek lau bertsotako ahapaldi bat egiteko, lehen hiru bertsuak eszenario erdixan bueltaka botatzen dittu, erritmua makillia beheia jota eruanaz, eta azkena bere tokixan geldirik dagoela, beso bixak ikusliengana jasota. Halan hiru ordutan. Baina jalkialdi desberdinen artian, tarteka pastoraleko pertsonai guztiak urtetzen dittuk, eta koro bat osatuz gaixari buruzko kantuak kantatzen jittuez. Kantu barrixak dittuk, pastoralerako letria eta askotan doinua espreski asmautakuak, eta hauetako batzi izaten dittuk gero jentiak, gustatu ezkero, ikasi eta herrikoi bihurtzen dittuanak. Gero antzezle guztiak eszenarixoko atetxuetatik desagertzen dittuk, eta hurrengo jalkialdikuak urtetzen juek atzera. Halan, "azken perediküa" edo epilogua kantatzen dan arte, hasierakuaren bidetik konklusiñuak argi ta garbi ikusliari azalduta. Lehen eta azken peredikü hauek "Pastoralaren martxa" musika ezagunaz lagunduta dittuk (nik behintzat Benito Lertxundiren diskotik ezagutzen najuana).

Zuberoatik barne bidaixa

orakulua 2004/07/26 20:05

Hauxe da uda honetan astebeteko oporralditxo baten izandako bidai bakarti baten kronika sentimentala. Hainbeste kanpaijotze mentalen artian, ohizkua dan moduan, hainbeste errebelaziño orakular izango dozuez, zuen bide lizun eta galdu horretan Zuzenbidia topatu deizuen.

Iratiko etxoletan, Zuberoa aldetik, 2004ko Uztailak 4. Bakarrik barriro. Kuriosua dok albergietan egoten dan jente klasia. Atentziño gehixen deitzen deztana "bakarti uzkurrak" dittuk. Gela bardiñian lo egin eta ez begiratu ezta berbarik egin bez. Tira, ez naiz horrengaitik hasarratzen gero! Baina kuriosua da, eta komentatu nahi. Teknologixa barik etorri nauk Xiberuara. Aspaldiko partez ez najuan papelian idazten. Baina ordenagailluan idazten jarraitziarren ez najuan bost lilloko portatilla bizikletan ekarriko. Ez, ez, fuera lastres. Ozazen izan duan EHZ festibaletik gaur urten juagu (Angel eta bixok; aurten plan formala tokatu jatak, bai lagunez eta bai gogoz). eta Ahüzkiko ostatuan geratzeko asmua banajeukan be, gaur domekia han ez jeguan gu atenditzeko iñor. Boda eta banketiekin okupatuegi. Hala bukatu juat gaur Iratiko baso ertzian, eta ez jata damutzen. Hamen dendia eta bestelako zerbitzuak jagozak. Ez dok Ahüzki besain basatixa, baina tira. Gaur dok nere lehenengo eguna bakarrik. Igaz Ahüzkittik Arrosara juan nintzuanian baino jente gehixago ikusiko jittuadaz hala eta guzti be. Bizikletiakin errepidietatik ibilliko nauk batez be, eta beraz galtzeko arrisku gitxi. Izatekotan, flakiak jotzekua.

04ko Uztailean, Urdiñarben egindako bileraren gaineko ideiak ZUBEROAKO ATSEDENLEKUAN PENTSATZEN, HIRU INDAR/INTERES Zuberoan proiektu bat egiteko helburua dauken hiru talde edo elkarte daude hemen. 1-Atzerritik datozen euskaldunak (oporretan, bizitzera) Zuberoan hartatu eta laguntzea, errefenzia leku bihurtuz (Asociacion Diaspora Vasca - ADV). 2- Errepresaliatu politikoentzat (ilegalizatuak, presoak, "erretakoak") Zuberoan atsedenleku bat prestatzea (Eneko Landaburu). 3- Bizitza alternatiboa bultzatzea, hegazkingintza esperimentala, giza topagunea (Belagilea). Lehenengo biak asmo hutsa dira; hirugarrena aldiz, ba dabil eta bere helburuak Urdiñarbeko etxalde batean betetzen dihardu. Interes konkretu hauen inguruan biltzen dira beste hainbat talde eragile, proiektu hauetan laguntzaile izateko borondatearekin. - Autogestio Iker Taldea: beraien kudeaketa esperientzia balizko proiektuaren mesedetan jartzen dute. - Uztaro: kultur eragile garrantzitsua, laguntzeko interesa agertzen du. - Udalbiltza: bultzatzeko interesa. - Zinka proiektua: eraikin haundi bat dute Maulen, oraindik erdi-erabilita, eta etorkizunean ganberak atontzeko aukera dago. - Pertsonal mailan: Allande Etxart. Zuberoako saltsa guztietako perejila; Pedro Mari Urrutikoetxea, talde dinamiketan aditua; Angel Bidaurrazaga, Unibertsitate irakaslea. - 8 Probintziak: Benito Etxeberriren eskutik, EH eta diasporako euskaldunen arteko kultur harremanak lantzen diharduen ekimena. - Euskal-Argentina: familia loturen bitartez herrialde bi hauen arteko euskaldunen harremana bultzatu. Izpura-Baxenafarroan etxalde bat ba dute. Azken elkarte hauen artean, ba daude batzu nagusiki Zuberoan lan egiten dutenak (Uztaro, Zinka, Allande) eta beste batzu EH mailan lan egin arren beraien lan ildoetan proiektu hau onartzen dutenak (AIT, Udalbiltza, 8 Probintziak, Euskadi-Argentina). HELBURU AMANKOMUNA Ostatu edo opor-leku bat sortzea Zuberoan: - Langile xiberotarrekin. - Atzerriko euskaldunentzat erreferentzia puntua. - Errepresaliatu politikoentzat atseden lekua. HELBURUA GAUZATZEN HASTEKO KONTUAN HARTZEKOAK Diasporako bisitariak eta errepresaliatuak ez dira asko izango, beraz ez gaude infraestruktura handi baten premiaz. Infraestruktura hori lortzeko, berezko etxe bat lortu dezakegu (erosi, alokatu, Groupement Foncier Agricole bat bultzatu...) edo dauden baliabideak erabili (Belagileen etxaldea, Zinkako hirugarren solairua...). Groupement Foncier Agricole: ehundaka bazkideen artean lur sail bat erosi, eta pertsona bati explotatzeko baimena eman; inoiz explotazioari utziko balio, lurra ezingo luke saldu bazkideena izaten jarraituko bait luke. Xarlok esana: halako oporleku batek Frantziar estatuko legediak bete beharko lituzke. Belagilea elkarteko etxaldeak ez ditu betetzen, eta beraien helburuetan ez dute lehenesten hoiek betetzea. Beraz baztertu behar dugu momentuz (dena dela, harreman informala mantentzen jarrai dezakegu). Zinka etxearen proiektua geldirik dago, bultzada baten zain, eta epe ertainera ez dago hirugarren pisoko gelak erabiltzerik. Beraz konklusioa: aurrera egiteko, Zuberoan etxalde bat lortu beharko genuke. Proiektu berri bat. PROIEKTUAREN BALIZKO EZAUGARRIAK Bultzatzailea ADV izan daiteke, ala beste eragileekin osatutako elkarte berri bat. Arazo legalak eta normativoak konponduta izan behar ditu (osasun eta segurtasun araudiak...). Diasporako euskaldunak eta Hegoaldeko errepresaliatuak ez lukete erabiltzaile kopuru haundia bermatuko, beraz beste erabilpenetara zabalik egon beharko ginateke, beraz hauek izan daitezke irizpide batzu: - Erabiltzeko lehentasuna emango genioke talde hauei: diasporako euskaldunak, errepresaliatu politikoak, herrigintzan eta gizarte alternatiben alde lanean diharduten taldeak, estaturik gabeko beste nazioen ordezkariak. - Bestelako kurtsoak, topaketak, kongresuak... hartzeko prest, beti ere zuzendaritza taldearen begiradapean (neonazien kongresu bat ekiditeko, adibidez). - Azkenik, besterik ezean ostatu/aterbe normal gisa funtzionatzeko aukera badago ere, proiektuak diru iturri egonkorrak beharko ditu eta. Zuzendaritza taldeko kideak ez dira era berean langileak izango (nahiz eta zuzendaritza taldekoak langileen eritzia kontuan hartuko duten). Langileei buruz: - Profil egokia aukeratu eta mantendu beharko da (zuberotarrak, militanteak, euskaldunak...). - Lan baldintza duinetan egongo dira. OHAR SOLTEAK Pedro Mari Urrutikoetxea, Eneko Landaburu eta Angel Bidaurrazaga bilerak arindu, argitu eta produktiboago bilakatzeko metodologien jabe dira, eta taldearen eztabaida eta eratzean euren laguntza eskeini dute. Benito Etxeberrik (8 probintziak) idazkaritza/koordinazio lanak egiteko eskeintzen du bere burua. 8 Probintziak ekimenean profesionalki aritzea du helburu, eta beraz haren kontaktu eta eguneroko lanaren barruan ongi txertatzen den ekimena da Zuberoako opor-lekuarena. Taldekideei bere helbidea eskeintzen die ideak igorri diezaioten amalur@free.fr Ostatua bera da oraingo helburua. Hala ere, jardunean-jardunean desiragarria izango litzateke zuberotarren begietara euskeraren prestijioa gorestea, bereziki bertako euskalkia. "Modan" jartzea, gazteak beraien balioaz harrotzea. Manex-herrian diru bilketan hastea merezi du? Propaganda sare (ez zibernetiko) bat eratu beharko litzateke, bai dirua lortzeko, bai lan brigadak behar diran momentuan antolatzeko, bai opor lekuaren propaganda egiteko. Zuberoako etxalde asko abandonatuak daude, eta turista ingelesak erosten ari dira. Merezi al du "agentzia inmobiliario" gisako lana hartzea, Euskalherriko beste probintzietatik manex euskaltzaleak Zuberoara ekartzeko? Zuberoan gizonezko asko ezkongabeak dira, askotan etxeko premuak edo etxaldeen nagusiak. Epe ertainean etxalde hoiek abandonaturik geratuko dira. Zuberoa berpiztu ahal izateko zuberotar berriak jaio behar dira. Merezi al du "agentzia matrimonial" gisako lana hartzea, diasporako emazte euskaldunak Xiberuako gizonezkoekin elkartuz? EHNE sindikatuak ba dihardu arlo honetan lanean, beharbada beraien esperientzia ezagutu behar. Gai delikatua eta konplexuz betea izanda, xiberotarren aholkua ezinbestekoa da.

Santa Grazi, Uztailaren 5a. Heltü gitüzü Santa Grazirat. Asmua bizikletako jatekuaz elikatzia nizün, baina bertoko jentearekilan harremana izaitiarren eliza pareko ostatüan sarthü eta hara nun gaztetxo eskualdünak zerbütxatü naüzün. Dena ez düzu galdüa. Kontüan hartüta Xiberuako püntan naüzüla, hau da, Hegoaldetik Erronkari ibarraran parian (nun üskara aspaldi galdü zitützün) ba esperantxa izpiño bat badüzü.

Ehüjarre, ordubete beranduago. Dijestiñua egitten hamen najagok. Oin bajakixat nundik sartzen duan Ehüjarrera, eta hurrengorako. Bizikletiarekin ez baita sartzerik. Azken fiñian Xiberua Markiñaren modukua dok. Biztanliak be antzera, eta ostatuan jeguazen harek gaztiok euskeraz jakingo juen baina frantsesez ari zittuan. Zer: ¿hamen pekatu larrixa eta Markiñan balekua? Ez, naurri bardiñeko jarreria gitxienez. Gauza bakarra ez jatak gustatzen Xiberuatik: ¡eulixak! ¡Euli aluak! Gaur gainera ekaitza ei jatork eta igartzen da hego haize pisutsua, zerua zuri-zuri urdingune txiki barik, eta eulixak norbere gainetik kendu barik.

Irati (Bagargiak), 20.45ak. Joder colega. Aspaldi ez najuan halako pitxadia hartzen. Lehertuta najagok. Ez, ez dok glukosa kontua, askotxo hartu juat eta. Bagargixetan gora eskumako gluteo mayorra hasi jata min emoten, sobrekarga tipokua, eta gero ezkerrekua. Atzo Ahüzkira errez-errez igo najuala, gaur hala izango zuala pentsatzen najuan. Baitta zera be! Atzo Angel izan bazuan flakiak jota tripak bota biharrian jarri zuana, gaur ni. Mugara heldu nauk, eta azken kilometruak oinez eta bizikletia aldian egin jittuadaz. Orain ez jaukat indarrik ezta boligrafuari eragitteko be. Kostata, egin jittuadaz luzaketak, erropa garbiketak... (baitta gelia garbittu be, kartzelan moduan). Orain chi-kung egin beharko najeukek, baina ez jakixat. Plost jauzi ohian be ez jagok txarto. Atharratze, Uztailaren 6xa. Lo egitteko ez najuan topatu modu egokirik. zaku barruan izardi, kanpuan hotz eta eulixak... Tira, azken fiñian leku ona gaïa iragaiteko, Iratiko zera hori. Hala eta guzti be, ¡zelako ne-ka-tu-a najenguan atzo! Gaur mobidu ezinda egongo nintzuala uste banajuan be, ez dok hola izan eta Larrañera igotzeko aldapara destroyer hori nahikua errez igo juat. Hala eta guzti be,eta madalenak eta albarikoke pasak jan arren ez naiz atzokua, eta gaur deskantsu eguna tokatzen dok. Hamen, trinketian zeozer bazkaldu eta gero ia lotarako lekuren bat topatzen doten. Bagargixetan ikusittako pinttadak: tourrean euskaraz ; ETA; presoak kalera; euskal herria euskaraz; Patxi askatu; this is not France not Spain; freedom for the Basque Country; jo ta ke; gendarmes hijo putas; ETA matalos; Batasuna aurrera; gora ETA (ondo landua, logo eta guzti). Batzuk kristorenak eta bi egiten gabiz gauzak ez nahastatzeko, espainiar eta frantziarren propagandari kontra egitteko ("vasco=terrorista"). Euskal preso politiko guztiak ez dirala ETAkuak, ETA eta Batasuna gauza desberdinak dirala, euskeria eta politikia ez dirala nahastatu behar, euskeriari kalterik ez egiteko... eta gero artaburu batzu dana kakanahastatzeko (pintada geihenak esku berberak egindakuak ziran eta). Atharratze, Uhaitza onduan eta euripian. Azkenian trinketekuak trinketian bertan lo egittera gonbidau nabe! Prest najenguan ondoko hotelian 20 euro ordaintzeko, baina bestien detallia estimatziarren, onartu juat. Tira, etxatak txarto etorriko diru hori aurreztia. Bizikletan bidaiatzia oinez juatia baino "zibilizatuagua" da, errepidietatik beti, eta botatzen doten izardi guztiakin ezin pasatu gabe bat dutxa eder bat hartu barik. Gaur egun lasaixa izan danez, ez da izardirik eta erropa garbiketarik egon, eta ohittura "basatixak" berreskuratuta gaur frontoian egingo juagu lo. Atharratzeko plazako ostatu baten. Zelako geldiro pasatzen dittuan orduak. Kuriosua dok, grazixia egitten jeztak. Zela erantzuten duan buruak eta korputzak esperimentu honetara. ¿Ez ete da ba esperimentua, eguneroko bizitza bizkorretik etara eta galgiari topian sakatzia, bizitzeko erritmua minimo-minimo-minimora jaitsitta? Halaxe dok eta, orain momentuan egitten nabillena. Parke batian jarri, zeregin barik, eta egon. Benetan eskertzen juat kartzelako ikasgaixa, kalabozo argi(elektriko)tsuetan pasatutako hausnarketa orduei. Ikasi juat edozein une eta lekuetan ahal duala gauza bera egin. Baina eguneroko bizitza kotidianua hain jagok gauzaz beteta... Atharratzera 13.30ak aldera heldu nauk, eta buruan bi gauza najeukazen bakarrik: jan eta lo. ¿Gauza ederra dok ezta? Munduko beste arazo eta buruhauste guztiak ez zirazen, bizitza sinple eta primario honetan. Agosti Xaho haundixa jaixo (ei) zan trinkete etxe horrretan arazo primarixuak konponduta, besterik ez jeguan. Hala, eguardiko 14.30ak aldian bukatu nebazen eginbiharrak. Dana konponduta, planik ez. Nekatuegi bizikletan ibiltzeko, eguraldi eskasa (aterri ezin eutsitta), euriko arropa eta aterkiñil erz... Hala pasatzen nabilazü denporia, pasiadak hara eta hona aterri ba dago, eseritta morera baten azpixan eurixa danian, geldi eta pentsa, orduak pasa eta pasa, ni pentsa eta pentsa... hauxe da zorixona!

Atharratzeko trinketian, afalostian, 21.15 ¡Hauxe dok ulertuezinttasunaren alde barregarrixa! Afalostian (¡ondo afaldu be!) patxaran bat eskatu, eta "patxaran-banda" bat ekarri dezte (patxarana laranja-jusarekin). ¡Ona baino hobia! Eta ustekabian hartutako edari horren azalpenak eskatuta, "beste bat" eskatu dotenian, mimika ariketekin lagunduta, hara nun ekartzen jezten... ¡garagardaua! Jakingo baneban, Akerbeltz bat eskatuko neban, ¡kontuan hartuta gainera taberna honetan aurrian jittuadazela ezagutu barriko enpresari gazte bixak, Johañe Cazanave eta Frantxoa Iraola! ¡Hauxe mozkorra harrapatzen najabillena gaur Atharratzen, taberna "motero" trinkete Xaho honetan! Orain errezago ulertzen juat alkoholiko billakatutako pertsona bakartixena.

Uhaitza ondoko labaderuan, 22.07 ¡Tira ba! gastu apur bat egin eta gero, joan naiz trinketetik apur bat illundu arte. Ez pentsatu, azken momentuko labankada traperua espero neban ostalari rockeruaren eskutik, izan be, frantsesez ez juat ixa tautik bez ulertzen (eurak euskeraz baino gehixago bai, hala eta guzti be) eta frantses usaina jaukan edozerk halako mesfidantza bat sentidu arazten dezta, ezin detzat eutsi... Baina hara nun etxeko jaunak manta bat emon deztan lo egitteko, eta ez hori bakarrik, ¡bixar goizian euren etxian dutxatzeko aukeria eskaini! Hauxe dok hauxe, halako gauzak behar jittuagu topikuei bueltia emoteko... Gaur Agosti Xahoren fantasmiaren babespian lo egitteko ilusiñoz najagok.

Atharratze, Uztailaren 7xa, 2004. Trinketeko txakur zahar txikixak alforjak "markatu" jestazak (noski, arratsalde osuan bere territorixuan egon duan bulto horren jabetzia zelan ez zuan ba hartuko), eta Uhaitzian garbiketa saixua egin bihar izan juat. ¡Hauxe dok hatsa! Kotxien burrunbadiakin esnatu eta 7.00ak aldera nahixago izan juat alde egittia. Orain hamen egongo nauk armosatzen, Uhaitzaren ondoko parketxo honetan, Xiberoko Botzian Sanferminetako entzierrua entzun eta Barkoxe aldera partitzeko.

Montori, 10.00ak aldera. Ez dakit herrixaren politta, ala eguraldi nabar honengaittik izango duan (ala hartu barriko kafiarengaittik) baina hauxe dok orain arte ezagututako herririk polittena. Eta hor goixan, atzo ibillittako Etxeberri errekasto eta Apanize-Mehetxe ibarren arteko mendi lepotxo hori...

Barkoxerutz, 10.30ak edo. Zelako bakardadia eta berdetasuna. ¿Hamen inguruan sortu ete zuan Pierre Topet, "Etxahun"? Bai baitago leku bat Topet, eta bestia Etxahun, Barkoxe inguruan. Apunta: kanpuan ikasten dabizen Xiberoko gaztiak ¿zer jabizak ikasten? Bultzatu teknologia oso aurreratutako usinak hamentxe. Komunikaziño zibernetikua.

Barkoxe, 12.00etan. ¡Azkenian! Goittik beherako indigenekin topo egin juat. Barkoxeko plazako taharna baten, andra zahar ulezuriduna barran eta basarrittar txapeldun bi aperitifa hartzen. Xiberotarrei markinarren trazia daukela berresten juat. Hirurak euskaldun petuak ziran arren, emakumiak frantseserazko joeria jeukan, eta bera hasten zanian gizonak be frantsesez noski. Baina euskeraz erreztasun gehixago zeukenez, euskerara pasatzen zittuan laster. Markinan be andrak dittuk erderazalerik haundixenak normalian. ¡Ah! Eta semia eta erraiña agertu diranian, danak frantsesez noski. Seguraski andriak ez detze erakutsi, transmisiñua eten da eta 85 bat urtetako horrek bere generaziñokuekin bakarrik egingo jok euskeraz. Edo "mendittar basatixekin", era despektibo baten esanda. Baina tira, nik bakia euki juat momentu batez, ba neukan gogua eta bateronbatekin euskeraz lasai berbe egitteko, mimika ariketa barik (eta ez batueraz).

Maisonabe aldian (Barkoxe eta Sohüta arteko bortüa). Hamen najagok bortü gainian jarritta, malbazuri, berbena eta pasmo bedar xiberotarrez inguratuta. Eguraldi xelebria eta atsegiña (eta emozionantia) bizikletan ibiltzeko. Eguzkixa eta gero, hodi illun-illunak, haize bolada fuertiak... baina momentuz euri tantanik bez ez nau busti zeru zurrunbillotsutik. Markiñarrekin dauken antza garrantzitsuena hauxe da: EH guztiko hizkerarik aberatsenetakua izan, eta hutsaren hurrengo balixua emon. Eta ahaztu jatan gauza bat: lehen Barkoxeko taharna hortan sartu banaiz, indigenekin kontaktatzeko asmo ezkutua neukan, bai; baina ageriko beste asmua (igual garrantzitsuagua) zeozer jatia zan. Gasna pixkat eskatu juat (xerra bi mermelada apur batekin etarako zestelakuan) eta hara nun etaratzen dezten rochefort, brie moduko eta Ossau-Irati tipoko zati bana (azken hau killo ta erdikua gitxienez) nahi beste jan neixan. Hiru aizto eta ogi barra erdi batekin. 4 eurotan, kokakola eta guzti. Benetan, "Iparraldeaz" (hola, blokian) neukan aurreiritzi guztiak banan-banan jauzten doiaz.

Ekhi Eder ostatüa, gaüez. Bart ez juat igarri Xahoren fantasmarik, baina txarto xamar egin juat lo. Orain errebantxia. Mauleko plazan, elizako beste puntan dagoan hotel zahar baten najagok. Antza, gazte batzu hartu juek orain dala gitxi eta aspaldiko partez martxan jagok. 130 bat urte izango dittuan jauregi bat dok, eta nunbaitten fantasmak ba jagozak hamen izan biharko. Izan be, ez jakixat zergaittik itxi juen. Ez da inor bez ikusten pasillo luzietan, usteze hotel guztian neu naizela biztanle bakarra. Misterixo eta zaratatxo fantasmagorikuetarako ate guztiak zabalik jagozak. Baina tira, nik egin juat nere chi-kung'a, jarri jittuadaz zerua eta lurra konexiñuan, eta orain dala pare bat urte Donatella sorgiñak esandako moduan, nigandik pasatu deixezela kalterik egin barik. Pakian najagok. Gaurko ikasgaixak: - Tehenta: lelua (kantu batena edo bestela "beti tehenta bardinarekin" dabillenari esateko. - Matahame (matahamia): Lapurdi eta Baxenafarruan "crèpe" esaten detzen jakixa. - Zinka: xiberotarren irrintzi motza, nik ezagutzen nebanaren aldian doinu desberdinekua.

Urdiñarben, 04ko Uztailak 8. ¿Zertarako hurreratuko nauk plazan olgetan diharduen ume hoiengana? Eskuaraz edo erderaz jabixazela konprobatziak ez detza ekarriko Xiberuko hizkuntza egoeriari aldaketarik. Honek bidetik ez gaittu desbideratu bihar.

Galtzetaburua, 13.30etan edo. "Galzadaburua; Chuberotik Lapurdi, hemen bide erdi" diño kurutze honen pian dagoan tehentiak. Etxakixat, gaur gogo asko barik najagok. Eta gauza bat otu jatak: ¿hutsik ete najagok? ¿Bakardadiak eragindako garbitze-biharra bukatu ete dok, topatu ete juat homeostasis puntua? ¿Edo beste barik bazkal osteko kaferik ez dotela hartu?

Irisarri, 18.00etan. Lehenengo ta behin, ahaztu barik: ¡zelako momentu atsegiña pasatu doten Galtzetaburutik urten eta minutu gitxittara Ainhizen geratu naizenian kafe bat hartzeko asmoz! Donibane Garazirako bidia Ainhize erdittiknpasatzen zuan lehen, baina ezagun dok bariantia egin ezkero herrixa asko "lasaittu" dala. Lehelengo hotel baten aurretik pasatu nauk, eta harutzago kaleko etxe zahar normal (basarri tipoko) batek atentziñua deittu jestak. Ugartutako letrero txiki-txiki bat bakarrik, "cafe-bar", eta atia erdi-zabalik; ezin jakin sasoi bateko taberna hori gaur egunian martxan zeguanik. Sartu bihar. Hasieran hankia sartu nebala uste izan najuan: dana illun illuna, trastez beteta... "Tira, itxitta badago bidalduko nabe". Azkenian nere diagarrei erantzunda emakume zahar bat agertzen da etxaldeko beste puntatik, pasillo illun batetik, poliki-poliki... Eta bai, aintzinan restaurante-pastiseria-ogitegi bat izan zana gaur egunian tabernatxo moduan dauke bakarrik. Andra zaharrak etxian moduan hartu nau (literalki), kaltzerdiko kafe tangart bat etara, eta kohete baten modura egin jittuadaz hurrengo kilometruak. Hori baino lehenago baina, han egon gaittuk ordu laurden inguru berba eta berba, "aaaah, ¿Espainiatik zatoz?" Seguru najagok ni izan naizela egun osoko bezero bakarra. Eta gero hona heldu nauk. Harri eta zur geratu nauk "Ospitalia" kultur etxe haundi ikusgarrixarekin, etxia bera espektakularra da, tamainuz batez be. Betiko moduan, harrerako langilliak erderaz baino ez zekixan.

Heleta eta Lekorne arteko "port-au-choix"an. Suertia jaukat egualdixarekin. denpora guztian dabil "que te mojo que te mojo", baina zaparradako momentuan beti topatzen juat aterperen bat. Urtsuia mendixa bistan jaukat. Xarlori diagar egin jetsat, eta ¡Sanferminetan jagok kabroia! A zelako jubilatu bizitzia. Baina 22.00etan Hazparnen egoteko asmua jok, beraz uste juat hantxe pasatuko dotela gabia.

Hazparneko Zelai auzua, gabia heldu dala. Irisarrin ume putasemeren batek atzeko kurpilla zulatu jeztak. ¡Euskaldunak ez dittuk danak onak! Gogoratzeko ondo etortzen dok. Bixar, ba... goizian kamaria aldatu eta ia Oiartzun aldera heltzen naizen. Gaur be ez juat marka txikixa egin, 10.30etan hasi banauk pedalekin Maulen eta 21.30etan bukatu Hazparnen... kentzen badoguz 3 bat ordu deskantsuetan... 8 ordu martxan.

Uztailak 9, Sara inguruko Sta. Katalina ermittia. Atzo, Oskatxetik gora nentorrela Zuberoko aldetik basarrixak tontordunak ziran, tellatu baltzarekin. Oskatxetik behera, Baxenafarrokuak zapalak eta tellagorrixak. Ez najuan uste aldaketia hain erradikala izango zuanik. ¡Ah! Eulixak xiberotarrak besain izorrantiak dittuk hamen. ¿Frantziar gobernuak ordainduak ete?

Lizuniagarutz, 14.30ak edo. Marraskillo pausuan noiala, txakurkumia urten jatak bidera basarri batetik. Pausu torpiekin, belarrixak tente mantendu ezinda, hantxe urten jeztak etxeko atari aurrera, ni uxatzera. Marraskillo pausuan jarraittu juat, txakurtxuari agur eginda. Azkenian, uxatu nabelarik, burua tente-tente bueltatu da etxekuen artera. Txakurrak txakur maittagarrixak. ¿Baina gizakixak zenbat halakuak?

Lesakako kanposantuan, 17.00ak. Beti gauza arraruak egitten gero. Hor beheian jaukadaz Lesakako fabrika eta tallar guztiak, eta jai-hotsa entzutzen juat... kanposantutik. "Kanposantura doia mutilla lasaittasun billa..." Furundaren kantua. Bueno, hiru ordu ta erdi jaukadaz pasatzeko, Ane nere billa etorri arte. ez jaukat Aritxulegi igotzeko indarrik. Gero eta ahulago ikusten juat neure burua, biharbada korputzari errekuperatzeko nahikua denporarik ez najabik lagatzen.

Kanposantu ondoko obra baten, 18.30. ¡Orain eurixa hasi jok, eta eraikitze lanetan jaguan basarri baten obran saru nauk. Oraindik ordu bi falta dittuk! Hegoaldeko orena: Ipar-Hegoko harreman eta topikuei buruzko umorezko irratsaixua. Topikuak (zaratatsuak, zikinak...), ohitturak (kafe aguatxirri, jatorduak, folklore asko eta euskera gitxi...).

Leke, 2004ko Uztailak 11. Gabeko lasaittasuna etxian, Lekeitioko kale antzerki jardunaldixak kanpuan lagata. Ene bada, zelako agobixua hainbeste jente ta hainbeste zarata, Xiberuako oporren pakia eta gero. Ia zelan konpontzen naizen eguneroko martxia hartuta, izan be, hanguen erritmo karibeñua ekartzia ez legokek txarto, ez.

Markina, 2004ko Garagarrillak 15. Ez ahaztu, biharko Iruñako Gaztetxia desalojatzea espero da. Irratixei barrixa zabaldu. Gaur izperringian gutun kruze baten gutun bat egon da. Pasa dan astian Oihane Errazkin ETAkidia Fleury-Merogis espetxian bere burua urkatu zeban, eta protesta elittaldixetan Donostian alde zaharreko dendak itxi zittuan. Irakorle batek jiñuanez, bildurrangaittik itxi zittuezen. Gaur beste batek erantzuten detza, mindutako abertzalearen tonu epikuan, elkartasuna izan zala jendiak bere dendak manifia pasatzen juan ahala ixtia. Goguan daukat, orain dala urte pare bateko greba orokor baten (euskal lan esparruaren eske ELA eta LABek konbokatua) zelan joan nintzan pikete batekin goizeko 7.00etan Matrallakoko kazetari gisan, eta piketeko kide batzu Iparkaleko ogitegi baten kristaletan zelan emoten zittuan txalo zaratatsuak. Ahoz esaten zetsen mezua "Itxi egin beharko zenduke, langilliekin elkartasunez" baina subliminalki (subliminalki?) helarazten jakona oso bestelakua zan: "Ez badozu izten eskaparate eta mostradore barrixa erosi biharko dozuz". Hala, Donostiako manifa hortan ez juat sinisten tabernarixak eta dendero guztixak elkartasunez itxiko zebenik. Baina tira, manifak holakuak dira, eta amorratutako jentia irrazionala. Izan be, beste gauza bat etorri jatak gogora. Errazkin ETAko militantia zuan, eta burrukan hil egin da. Zergaittik egin bihar jetzat nik onartzen ez doten erakunde bateko militante baten herixotziari dolua? Halaxe gertatu zan be kartzelan genguazela, harek gazte bixok motxilako bombiak lehertuta hil ziranian. Nik ez neban dolurik egingo "acción de guerran" erorittako militar batengaittik, eta horrengaittik formalki Euskal Preso Politikuen kolektibotik kanpo geratzeko erabagixa hartu bihar izan genduan. Izan be, EPPK horretan ETAkuen nahikua seguidismua dago, eta ez jatak gustatzen artaldetan ibiltzia, norbere pentsamentuaren ñabardurak galduta.

Ondarroa, 2004ko Garagarrillak 16. Goguan hartzekua: Organbideska gaineko mendi lepotxo zoragarri hartan egin neban ordu ta erdixa. Ha izan leike nere leku kuttuna munduan. Bedar motza, atsegina, eguzkixak berotuta, biguna... arte txikizko txara tipoko basotxo baju bat, onduan, keriza justua emoteko... parian Orhiko puntia, telurikoki ikaragarri indartsua... beheian, hegan hasteko moduan, Larrañeko bailladia... Ez neban chi-kung egunero egin, baina han egindako saixuaren intentsidadia eta sakontasuna hain izan zan haundixa ze, uda guztirako indarra ekarri izango balesta sentitzen nauk.

Euskaldunak Brasilen

orakulua 2004/07/18 12:47

Eusko Ikaskuntza no Palacio Miramar de Donostia organizou o venres, 16 de Xullo unha Xornada sobor os Bascos do Brasil. Nun salón abarrotado de xente, iste fora o programa que poideramos disfrutar:

Primeiro, José da Silva (brasileiro residente en Donostia) falounos da historia da capoeira, e das distintas variantes que poidemos atopar hoxe: capoeira Angola, capoeira misturada con artes marciais... tambén asinounos o birimbao (intsrumento musical característico) e os diferentes toques para cada momento da capoeira. Depois tomou a palabra o noso Estebe Ormazabal, basco residente en Brasil dende fai oito anos. Falou da tremenda desinformación sobor dos bascos brasileiros, até o punto que ele pensóu cando fora que era o primeiro basco que pisaba o país. Depois investigando atopou os rastros de José Antxieta, José Azpilikueta... e fora cosciente de que non estaba só. Con posterioridade, Estebe máis Arantza Ugartetxea emprenderian o traballo de investigar a historia dos bascos no Brasil, e comprobaran o que até entón fora só unha sospeita: a presencia masiva dos bascos alá, dende os militares que participaran na invasión de América até os emigrantes do S. XX que partieran na percura de unha vida mellor. Estebe mencionou unha característica que cecáis caracterie ós bascos brasileiros ó carón dos de outras nacionalidades americanas: a seua apuesta por unha vida aventureira que lles fixo escoller emigrar a unha nación na que todo fora estrano (non parlaban francés nin espanol), non había concentracións de bascos en nengúnha parte (non como na Arxentina, USA...). E isto tivera moito que ver na dispersión por todo o país e a ausencia de Euskal Etxeak. Supoño eu que o emigrante ó Brasil sabía bén o que facía e facíao con decisión e vontade; por iso a saudade que poideran sentir sería menor que outros máis nostálxicos.

Cando Estebe rematou a sua conferencia, José da Silva e algúns dos seus alumnos fixeron unha exhibición prática de capoeira.

Depois comezou a falar Arantza Ugartetxea, basca que residiu en tempos no Brasil e agora vive en EH. A sua conferencia incidiu máis no aspeito sentimental da experiencia de ser basco no Brasil, da reafirmación da basquidade que esperimentou nunha terra tan diferente, da boa acollida desa basquidade que produce unha resposta no mesmo sentido, pero no senso de integrarse na sociedade, de amar a sua lingua... Fora unha conferencia cargada de sentimento e que vivamente animaba a conhecer esa realidade que non chega ás rúas de Euskalherria. Tudos eiquí saibemos bastante ou temos moita información dos bascos que viven na diáspora de países de fala espanola ou inglesa, mais cando nos falan de Brasil (e o mesmo poderíamos decir de países francófonos) cremos que alá non hai bascos. Arantza repetidamente falou da "real viaxe basco-brasileira", e interpretou o mesmo segundo claves pedagóxicas, o seu campo profesional.

Depois Edson Goia, brasileiro residente en Donostia, fíxonos disfrutar dun pequeno concerto de música brasileira, con dous guitarras, baxo, voz, birimbao e otro instrumento que facía "ñiki-ñiki" que non sei cómo se chama.

O psiquiatra Alfredo Soeiro (brasileiro que vive no Brasil) expuso con moita simpatía o seu contacto casual con este mundo basco (ele non teñe ancestros de EH) até o punto que rematóu xogando a cesta-punta nun jai-alai. Tambén o seu contacto con Arantza Ugartetxea, que traduciu o seu traballo "Realidade Emocional" ó euskera, introduíndoo deste xeito nos círculos profesionales psicológico/pedagógicos bascos. Finalmente, explicóu un anaquiño das técnicas que emprega na súa vida profesional, e que son ampliadas no traballo mencionado.

E o acto rematóu con unha sesión de percusión, asinando a diferencia entre samba de Río e samba-reggae e poñéndonos a saltar nos nosos asientos.

Hai que destacar o enorme valor que teñe o esforzo de estas persoas, que consiguieron deste xeito chamar a atención sobor dunhos bascos que viven en América dende centos de anos, mais seguen a ser "invisibles". Nos traballos de Estebe, Arantza e os seus demáis companheiros poidemos poñer nombres, apelidos, caras, lugares de residencia, voces a estes bascos e coñecer a sua esperiencia vital. Eles foran os primeiros en recopilar unha pequena parte dos bascos en Brasil, mais invitan ós investigadores a seguir avanzando polo camino que agora deixan aberto.

O que queira máis información, pode consultar a revista (máis bén es un libro, 330 páginas) que có resultado das súas investigacións publicara Eusko Ikaskuntza "Lectura pedagógica de la realidad "vasco-brasileña" / Arantxa Ugartetxea et al. . En: Ikastaria, Cuadernos de Educación / Eusko ikaskuntza. - Donostia - Nº 13 (2004)

Felicidades ós organizadores, fora bén agradable descobrir o Brasil dos bascos da vosa mán.

Miriamen gutuna, 04 ots 8

txiko 2004/07/17 11:00

Gure forokide kartzelaratuetako batek, Miriam Camposek (Udalbiltzakoa), gutun bat bidaldu dezta. Zuei buruzko aipamenak dagozenez, zuzena begittantzen jata zuekin konpartitzea.

Soto del Relax, Otsailak 8

Aupa Oier!

Zer moduz zabiltza? Hemendik neukan zure gutuna bueltak ematen aspaldi eta gaur berriro hartu dut, irakurri eta txaboloan jezarri naiz leihoaren aurrean erantzuteko prest.

Egun polita egiten du, eguzkitsua, baina patioan egon beharrean txaboloan gelditu behar, parteak ari garelako kunplitzen: larunbatetik astelehen goizerarte txapatuta gaude eta bisitetarako baino ez gara ateratzen. Horregaitik, denboran ongi planifikatu beharra dago. Eta igande goiz hau zurekin pasatzea deliberatu dut.

Esan bezala, zure eskutitza berrirakurtzean benetan harrotasun izpi bat somatu zaidala aurpegian, izan ere ikaragarria da Diaspora Vascan egin duzuen lana, eta lan kolektibo horri nire ekarpen xumea egitea harro egoteko modukoa da. Eta oraintxe bertan, imajinatzen dut, indarrez eta ilusioz beteko duzuela ordenagailuko aurreko orduak, ezta? Hemendik ere, nahiz eta erabiltzen ditugun bitartekoak askoz "zerbantinoagoak" izan, ilusio eta itxaropena ez zaigu falta.

Itxaropena gure herriko etorkizunaz, natez ere, eta horretan, zorionez, Euskal Herria oso emankorra da. Sotoko patioan zehar buelta amaigabeak ematen ari garela, askotan politikagintzari ekiten diogu, nahiz eta geihenetan "mihingainaren ariketa" soila izan politikagintza baino, hain dira eskasak hona ailegatzen zaizkigun informazioak. Egia da bai euskal prentsa atzerapenarekin etortzen zaigula eta Espainiako telediarioekin kutsatuta gaudela. Egia da baita ere harresi alde hauetatik ezin dugula sentitu kalean nabaritu daiteken giroa. BAina behintzat gauzak perspektibarekin ikusteko aukerak ditugula esan dezakegu (beti alde positiboa bilatu behar da!!).

Aguan astrategia elektoral hutsean geldituko da, baina benetan oso baikortzat hartzen dudala Euskal Herriko alderdi abertzaleen artean irekitako dinamika. Baita eraikitzen ari diren foro desberdinak ere: EHko Foro Sozialaz hasita, edota ipar EHn mugitzen ari den Batera plataforma, Nazio Eztabaidaguneaz jarraituta, eta zergatik ez? Ibarretxe planaren inguruan irekitako eztabaida. Mintzaldi guzti horietatik ziur naiz zenbait fruitu atarako direla.

Eta atara behar da, ezin zepaitugu beste hainbat hamarkada egon gatazka etengabe honetan. Ikusi besterik ez dago euskal preso politikoen kolektiboa gaur egun duela hamarkada batzuenarekin alderatuta. Gaur egun, sektore eta arlo oso anitzak eta bitarteko desberdinak erabilita baina beti ere gure herria defenditzeagatik edo EHren alde egiteagatik egiten gaituzte preso. Aitzakia ez da geihagorik borroka armatua, izan ere aitzaki hori erabilita, zenbat denbora egon daiteke estatua euskaldunak atxilotzen?

Zintzoki uste dut ez direla jabetzen haien errepresioak gogortzen gaituela, gogorrago egin dituela gure konbikzioak. Eta Xarlok, berarekin egon nintzen azkenengoan horma honen alde honetan, esan zidan bezala, inoiz ez da berandu zerbait ikasteko. Xarlo ere (beste hainbat gudari bezala) dignitatearen eredu.

Hori bai, pentsatzen bazenuten bizio txarrak alboratuko zituela gure hazparnatarrak, oker zineten. PAtiotik ibiltzea ez du maite eta sinketa egitea ere ez daki oso ongi zer den (kar, kar). Hori bai, bere moduloko kideek aipatu didaten legez ordenagailurik gabe baina hor dabil jotake idatzi eta idatzi berre zigarro paketetik inoiz oso hurrun joan gabe.

Beno, egia esan, aukera haundirik ere ez digute ematen Soto honetan, izan ere eskulanetako tailerrera galerazi digute joatea eta baita polikiroldegira. Egun osoa modulotik patiora eta alderantziz ematen dugu eta zaila suertatzen da batzutan dinamika propio bat lantzea. Hala ere, badakizu, kartzelan "denbora daukazula" mito bat baino ez da, egunaren azkenean beti denbora faltatzen baitzaizu nahi duzun guztia egiteko. Ni oraintxe bertan UNEDen matrikulatu naiz eta nahiz eta liburuak oraindik ez etorri, moldatu naiz nola edo hala zientzia politikaren ikasgai bat egiteko orain otsailean.

Idaztea gustoko baduzu ere, inoiz ez zaizu lana faltako. Hemen, ezinezkoa da korrespondentziarekin egunean izatea. Zuk ideia bat egiteko: Urtarriletik hona ia 80 gutun jaso ditut, eta hoiek gabonetakoak soilik! Horregatik ia ia "eskertzen" dugu asteburuak txapatuta egotea!!

BEno Oier, agur pila Diaspora Vascako partaide eta lagun guztientzat. Eutsi gogor lanari eta ez etsi!

Muxutxuek,

Miriam Campos Euskal Preso Politikoa Carcel Madrid V - Modulo 12 Carretera Comarcal 611 Soto del Real 28791 Madrid (España)

Xabier Alegriaren gutuna

Oier Araolaza 2004/07/17 10:45

Lehengo egunean Soto del Relaxetik etorri zitzaidan Xabier Alegriaren gutuna (Udalbiltza auziarengaitik preso politikoa). Zuentzat, diasporako euskaldunentzat, ba da zatitxo bat, eta hamentxe doa.

"(...) Ordenagailuari oporralditxoa emanik eskuz idaztearen sentsazioak berreskuratzea ez dela makala. HEmen halabeharrez berreskuratu diagu esku-jarioa baina idazkera petral eta traketsa konpontzerik ez zegok. Txikitan kaligrafia gainditu arren. Baina hori, gure adinean, aurrehistorian kokatu beharreko kontuak dituk. Ameriketako euskaldunekin irekitako komunikazio bide berri hoiek garrantzi handia ditek eta zaindu beharrekoak dituk. Baina ez al dek ailegatu garaia mintza-praktika horretatik garapen praktikara igarotzeko? Sare horretan ari direnen artean ez al zegok modurik udan 10-12 lagun, Ameriketako euskaldunak, Euskal Herrira etor daitezen, euskara ikasteari ekin eta nahi izanez gero, bertan urtebete pasa dezaten moduko "beka herritarrak" sortzeko' Xarlorekin aste batzuk pasatu dizkiat hementxe, Sotoko 8 moduloan eta hori ere behin baino geihagotan esaten nioan harreman horiek sendotzeko bide bakarra eraginkortasuna eta eskaintza gaitasuna frogatzea dela. Badakik hemendik esatea erreza dela, dohainik. Guk "oporretan" jarraituko diagu eta. BAina urratsik eman beharra zegok, sarean harrapatuta gera ez gaitezen, diskurso instituzional hutsal horri diskurtso berri-jatorragorik erantsita baino besterik gabe hitzen morroi eta teoria politen idealismoaren menpeko. Xarlori (osaba diagu orain! kartzelatik atera berri hementxe "ahaztu" baitzitzaion bihotz puxkarik) besarkada handia igorriok, sarearen bidez bada ere, berotasunik helduko zaiok eta. (...)"

Hortxe ba Xabier Alegriaren zuendako hitzak. Jaso ezak ba Xarlo momentuz ziber-besarkada, harik eta Hazparnen zuzenekoa eman ahal izan arte (Xabierrena eta neurea batera: kontuz! ito egingo haut eta). Gogoetarik egin nahi izan ezkero honi buruz, edo baita Xabierri hitz batzu helarazi, bota itzazue foro honetara bertara, eta bidaliko dizkiot. Eta jakizue noski Xabierrek poz-pozik jasoko dituela posta arruntez zuen berbak, are geihago urrunetik badatoz. Hain da handia isolamentua eta bakardadea hormigoizko hormatzar alu hoien artean! Bere helbidea:

Xabier Alegria Loinaz

Carcel Madrid-V

Comarcal 611

Soto del Real 28791 - Madrid

(España)

Miriam Camposen gutuna

txiko 2004/07/17 10:35

Miriam Camposen gutuna (Udalbiltza auziarengaitik kartzelaratuta). Diasporarekin konpoartitzekua.

*********************

Soton, 04-VI-21.

Kaixo Oier!

Zer moduz ari zara? Imajinatzen dut urtearen sasoi honetan Lekeition ederto egon behar dela ezta? Hemen ere "txarto" ez gabiltza, geure buruari esker kriston indarra ataratzen baitugu egoeretara moldatzeko. Eta hemen duela aste dexente udara ailegatu denez "oporretan" egoteko sentsazioa daukagu, sinisten al duzu? BAi bai mutil, hala da. Ekainaren lehenengo astean azterketak bukatu (Soziologian matrikulatu nintzen UNEDen, UPVn debekatu baitziguten) eta geroztik moduloko patioan gabiltza gure "solarium" propioa antolatzen. "Kit" osoa daukagu: esterila, toalla, bronzeatzekoa... eta guk landutako dutxa kaseroekin udal-piszinetan egoteko ilusioa egiten dugu. Kontsolatzen ez dena...

Hala ere, badakizu, beste gauza batzuetarako oporrik ezin dugu hartu eta borroka desberdinak eramaten ditugu aurrera, beti ere hemen ditugun bitarteko urriekin: isolamendu eta bakartze politika astero salatzen dugu zuzendaritzari bidalitako idqazkien bidez eta enkartelada egiten. BArau rotatibo delako hori ari gara ere betetzen. Dispertsioa eta horrek ekartzen duen ondorioa (istripuak, hilketak) hilean behin edo salatzen dugu; baita preso gaixo eta 3/4ak beteta daukatenak kaleratzeko eskaera...

BAtzutan pentsatzen dut bitxia dela bizitzaren komeri hau: urteetan presoen aldeko ekintzetan parte hartzen eta orain barrutik ezagutzea eta burutzea tokatzen zait. Edozein kasiutan, barruko perspektibak hainbat egiaztapen hobeto ezagutzeko aukera ematen dizu; esate baterako kolektiboaren aniztasunaren egiaztapena. Azken finean harresien alde honetan elkartu garen guztiok Euskal Herriaren alde egiteagatik gaude preso, bakoitzak bere lana oso esparru desberdinetan eta bitarteko ezberdinekin burutu duelarik. Sotoko kartzekak zerbait "ona" baldin badauka, hemendik jende anitza pasatzen dela ikustea da. Eta honek ahalbidetzen zaitu bizipen oso desberdinak ezagutzeko, motibazio desberdinak izan dituztenak, urtetako miliutantziua daukatenak... eta benetan, guztiengandik pilo bat ikasteko aukera paregabea izan dut hemen. Euskal Herriaren errealitatearen dinamika besain anitza da kolektiboa. Ezberdina baita ere bada ikustea gutariko batzuk epe labur batetan (nahiz eta urte batzuk izan) kalean egongo garela berriro; beste batzuk aldiz gatazkaren konponbidearekin atarako dira soilik.

Etya hauxe, hain zuzen, da beste egiaztapen nagusi bat: erreperesaliatu politikoen egoera konpondko da soilik gure herriaren etorkizuna konponbide politikoan sartuko den unean, hots, amnistia soilik etorriko dela gatazkaren konponbidearekin. Honegaitik, horren garrantzitsua iruditzen zait (beti iruditu zait) Euskal Herriaren egoera kanpora ataratzea. Gurekin bat egiteko ezagutu behar gaituztelako lehenengo.

Eta hoprregaitik diasporaren guneetatik egioten ari zareten lana horren funtsezkoa da. Primeran iruditzen zait nire (gure) gutunetatik atara daiteken apurra zabaltzea gure errealitatearen hedapenean bait datza gure indarra. Beti esan dizut sinisten dudala egiten ari zaren/zareten ahaleginean eta zuk esaten duzun moduan fruituak hor ari dira pixkanaka ugaltzen.

Egun hauetan ospatu berri da NABOko aurtengo edizioa, ezta? Honelako bilguneak aproposenak izan beharko ziren EHren inguruko informazioa zabaltzeko, eta ez soilik musean aritzeko. Badakit zaila izan behar dela "politika" (hitz potoloekin esanda) sartzea horrelako lekuetan. Baina zertan ari gara? Guk ez dugu nahi atzerrian Euskal Herriaren "irudi erromantikoarekin" soilik gelditzea, edo bai? Honegaitik, gure euskal-amerikar lagunal ezarrita dauden "instituzio" horretan inziditzeko bidea asmatu beharko zuten, ez uste? Agian, aspaldi komentatu zenidan bezala, proiektuan zegoen elkarte hori egiten; agian horrekin batera sarea zabaltzen; agian Euskal Ikasketen Zentroetan (Renon?) edota euskal etxeetan hitzaldiak ematen... Baina dudarik gabe haiek bihurtu behar dira protagonista. Eta Estatu Batuak aipatu ditut aurten izango dituzten hauteskundeetan Administrazioa eskuz aldatzeko aukeran baitaude eta, who knows? BAliteko hurrengo administrazioarekin aukera gehiago izatea gure herri txiki hontaz interesa izan dezaten. Baina zalantzarik gabe jarrera berdina bultzatu beharko litzateke diaspora kokatuta dagoen herrialde guztietatik, ez uste?

Beno, eta hitzaldiei buruz mintzatzen, joan al zinen Eslovakiara azkenean? Zer moduz bertakoeesperientzia? Aukerak harremanetan jarraitzeko? BEno, ikusten duzunez kriston interesaekin jarraitzen ditut zuen urratsak. Eta zihur izan kaleratzen nautenean (edozein unetan dela) grina berarekin jaraituko dugula harremanetan.

AUPA ZUEK! Musu pila banatu zerrendan zehar nire partez. Zu asxko zaindu eta gogo berdinarekin jarraitu.

Miriam.

Oharra: aukera baduzu, Xarlori muxutxu batzu bidali nire partez.

Oharra 2. aspaldi Daniel Bilbaori idatzi nion; jakin ahal duzu ea ailegatu zitzaion gutuna?

Aurkezpena

Oier Gorosabel Larrañaga, Lekeittioko Eibartar bat

 

Eibarrespaziuan zihar esan zesten pizkat mesianikua nintzala idaztian, eta bloga sortzerako orduan horregaittik ipiñi netsan izenburu hau. Lehen nere gauza guztiak (argitaratzeko morokuak, behintzat) hamen idazten banittuan be, espeleologixiari buruzko gauza guztiak ADES-en webgunian emoten dittudaz, eta osasun asuntoko artikulu guztiak hona mobidu dittudaz, gaika klasifikauta.

Txorrotxioak
Etiketak
ETB1 EibarOrg Zer erantzi abertzale abittaga abortuak aitor_eguren aittitta raduga aldatze amarauna andoain antzerkia arantzazu ardantza argentina_2005 armando gorosabel arrajola arrakala arrantza literarixuak arrate arrosa artxanda aulestia axpe_martzana azkue ipuin bilduma azpimarra banu_qasi baxenafarroa baztan belaunologia berasueta berbologia berriatua bidai_aluzinantia bilbao bittorixa buruntza comunitat_valenciana culineitor deba desempolving diaspora egillor eibar eibarko_lagunak ekialdeko nafarrera eraikinologia erdialdekoa erresuma_batua erronkari espeleologia etxebarria eup euskadi_irratia euskal_erria_aldizkaria euskalkia faktoria felix_arrieta galicia ganbara gasteiz gatobazka gce gernika girua gorosabel hormasprayko igotz_ziarreta ikerkuntza indalecio ojanguren info7 irabiaketa irratia irun iruñea izarraitz jacinto_olabe juan san martin kalamua kanposantuak katarain kirola koska kuku kurosawel labordeta lagunologia lalolalia lamaiko_operia lasarte leintz_gatzaga lekeitio lekeitioko_lagunak lituenigo lopez maeztu magia maputxe markina-xemein markues matrallako mendaro mendebalekoa mezo_bigarrena mineralak musikeruak muskildi mutriku nafar_lapurtera nafarrera noain oiartzun oioioi-lur ondarroa opaybo orakulua otsagabia paisajiak parakaidistiarenak patxi_gallego polo_garat sagartegieta san antoni sartei sasiola sega segura slovakia tafalla2016 talaiatik telebista toribio_etxebarria umeologia urberuaga urkiola xabier_lete xoxote zaharrea zaharreologia zaragoza zer erantzi zerain zornotza zuberera zuberoa
hgikj
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017