Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Dantzing

Soka-dantza Azurtzan

oier_a 2004/07/27 19:42

Toki ederra da Azurtza. Goimendi ere deitzen diote. Eibar, Elgeta eta Soraluze artean dago, eta administratiboki Elgetari dagokio.

Honela ikusten da Eibar Azurtzatik.: Uztailaren 25a, Santiago eguna, auzoko jaiak ospatzen dira eta bertako ermita ederrera eraman gintuen Josuk soka-dantza egitera.

Josu aurresku zela, Aiert atzesku eta Enrike eta biok zerbitzari lanetan auzoko gizonekin osatu genuen soka.

Auzoko emakumeak atera genituen sokara. Hemen Josu Agurra dantzatzen haietako bati.

Eta Aiert eta Josu Aita SanMigel dantzatzen.

Soka gizon eta emakumez osatuta.

Bukatzeko dantza soltean.

Txistulari lanetan Andonik jardun zuen eta argazkiak Ainhoak egin zituen.

Erromerien erokeria

oier_a 2004/07/10 02:00

Argia, Oier Araolaza, 2004/07/09.

Aurretik eta ondoren beste hainbat ekimen izan badira ere, nabarmendu nahiko nuke badirela ia 15 urte Gasteizko Folklore Eskolak hiri handi bateko plaza eder bat fandango, arin-arin eta larrain-dantzen dantzaleku bihurtzeko estrategia interesgarria bideratu zuela. Ekimen hori arrakastarekin kopiatu da plaza batzuetan eta porrotarekin beste zenbaitetan.

Gasteizko eskarmentuak bazituen zenbait irakaspen interesgarri. Adibidez ekimen xumeek ondo funtziona dezaketela, eta interesgarria dela sistematizatua izatea, alegia, ohitura errotu ahal izateko maiztasun egokian gauzatzea. Piezak tentuz aukeratu eta dantzatzeko moduko erritmoan eskaintzea komeni dela, eta dantzarako prest dagoen nukleo txiki bat egonez gero, xaxatzaile lana beteko duen dinamizatzaile on batek plaza osoa jar dezakeela dantzan. Aurten Zerain-en bideratu denak antzeko ereduari jarraitu dio.

Horien ondoan egun bakarreko erromeria erraldoiak sortu dira. Dantza bat "dantza nazionala" bataiatzearen txapelkeriaz oraindik osatu gabe gaudenean, orain "erromeria nazionalak" sortu ditugu. Jai mundialak izan nahi dute, handik eta hemendik hurbildutako dantzazaleen elkartoki, baina, su artifizialak bezala, eztanda egin orduko itzaltzen dira, tonaka erregai xahutuz eta zeruan izarrak ikustea eragotziko digun kea utziz. Erromeriak plaza eta herri guztietan sustatu, eta horiek funtziona dezaten oinarriak jartzen saiatu beharrean, dantzazale konbentzitu apurrak egun eta toki batean biltzeak erromeriaren ghettoa sortzeko lehen urratsa dirudi. Erromeriak folklorizatu, fosilizatu, eta urtean egun batera zokoratzeaz haratago, zaila da irudikatzea zein emaitza eskain dezaken horrelako ekitaldi batek.

Morris dantzariak eta euskal dantzak

oier@dantzan.com 2004/07/10 02:00

Ez dut ezagutzen dantza munduan beren dantzen jatorriaz morris dantzariak baino jakinmin handiagorik duenik. XX. menderen hasieran morris dantzak ia erabat utzita zeuden Ingalaterran, baina Cecil Sharp eta beste ikertzaile batzuen ekarpenen ondoren beraiek "revival" bezala izendatzen duten berpizkunde prozesua eta loraldi izugarria burutu da. Gaur egun, morris dantza taldeak Ingalaterra osoan errotuta daude, baina AEBtan, Kanadan eta Australian ere ehunka morris dantzari eta talde daude. Eta azken hauetan gainera Unibertsitatean ikertzaile dabiltza zenbait, beraz, beste inon aurkitzerik ez dagoen publikazio, mintegi eta informazio truke dinamika aberatsa dute morrisek. Horien bizkarhezurretako bat The Morris Dancing Discussion List (MDDL) da, morris dantzen inguruan hitzegiteko posta zerrenda. Aste honetan Euskal Dantzen eta morris dantzen arteko loturaz galdetu du norbaitek. Euskal dantzetaz hasi dira hizketan, eta ezin aguantatu ezer esan gabe. Hitzegin badut hitzegin dut. Erotuta dauzkat orain, galderak eta hipotesiak eginez, nik erantzun ditzadan.

Kontua zera da, morris dantzen ezaugarri asko, euskal dantzen berberak direla: 6-8 dantzaritako taldeak, bi hilaratan antolatuak, txuriz jantzita, txintxarriak belaun azpian, koloretako bandak eta apaingarriak paparrean, ezpatak eta makilak elkar joz egiten dute dantza... Argazkiak ikusten hasi eta familia bereko emaitza desberdinak dirudite. Horretaz aspaldian konturatu ziren XX. mende hasierako folkloristak, eta ez alperrik euskal dantzei buruz idatzi zuten Violet Alford eta beste zenbait ikertzailek.

Baina begirada irekiz gero Europako lurralde askotan aurki daitezke antzeko dantzak. Espainian makina bat dira. Aragoan, Gaztelan, Extremaduran... Kataluniako Bal de Bastons, Rumanian, Austrian, Alemanian... Baina XX. mendeko folklorizazioak estalita utzi ditu askotan dantza horiek eta horien ordez sartutako beste batzuk (jotak, kontradantzak e.a. ) eta erritorako eta kalerako jantziak nahasiz egin diren jantzitegiekin tradizio horien erreferentziak ezkutuan geratu dira. Baina hor daude, eta begibistan begirada piskat behartuz gero.

Kontua da XX. mende hasierako lehen ikertzaileen ekarpenez gero euskal dantzak beti izan direla ingelesentzat erreferente, lotura, eta beren buruaren jatorria ezagutzeko ezinbesteko urrats. Ez ziren alperrik 1920ko hamarkadan Berrizko dantzariak Londresen dantzan izan.

Morris dantzariek galdera asko egiten dizkiete beren buruari. Zergatik dute izena morris beren dantzek? Mairuen erreferentzia ote da? Nola liteke hori? HOrren erantzuna ere Iberiar penintsulan aurkituko dutela espero dute.

Guzti honen inguruan hipotesi iraultzailea dauka Juan Antonio Urbeltzek, baina momentuz bere lanak euskaraz eta gazteleraz argitaratu direnez morrisek ezin izan dute horren berri izan. Bitartean hemen nabil ni galderak erantzun eta erantzun morrisen posta zerrendan. Nire ingeles makarronikoarekin!

Aurkezpena

Dantzing

Hitzen eta gorputzen dantza

Oier Araolaza Arrieta (Elgoibar, 1972) Dantzaria naiz. Kazetaritza eta Antropologia ikasketak egin ditut, ETBn eta Elhuyar-en egin nuen lan, eta azken urteotan dantzaren komunikazioan eta kudeaketan ari naiz buru-belarri dantzan.com elkartean. Eibarko Kezka dantza taldea dut bigarren etxea eta Donostiako Argia dantzari taldeak argitzen dit bidea.  <eibartarrak> posta zerrendaren bidez Interneti zukua ateratzeko aukerak ikasi eta dantzaren alorrean aplikatzen saiatu naiz. dantzan.com izan da ahalegin horien ondorio nagusia, euskal dantzarien informazio gune bat. Gaur egun dantza eta generoaren inguruko ikerketa lanean ari naiz EHUn Mikel Laboa Katedraren babesarekin, eta Dantzertin euskal dantzako eskolak ematen ditut.

Blog honetako testuen lizentzia: Creative Commons by-sa

twitter