Edukira salto egin | Salto egin nabigazioara

Tresna pertsonalak

Eibarko peoria, San Blasa baino hobia
Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Kalamuatik Txargainera

Bernak, takoiak eta kanona

Leire Narbaiza 2021/09/24 17:55
2021eko irailaren 24an Gipuzkoako Hitzan argitaratua
Bernak, takoiak eta kanona

Takoiak Arantzazun

Uda amaitu zaigu, eta bernak oraindik ez zaizkit beltzarandu. Tira, urtebete Kariben bizi izango banintz ere beti praka laburretan eta gonetan ibilita, ez dut uste belztuko litzaizkidakeenik. Izterrak eta oinak bai, baina bernak? Zuri nuklearra desagertuko zaie, baina gorputzeko beste atal batzuk baino zuriago izaten ditut beti. Eta jende gehiagori ere gertatzen zaio hori!

Bitxikeria hori kontuan hartuz gero, imajina zenezakete zelan neuzkan hanka zati horiek uztailaren erdialdean, izan dugun eguraldi ez udako horrekin! Zuri fosforeszente! Hondartzara joan barik, praka luzeak jantzita hilabeteetan, eguzkirik ikusi gabe ezin bestela izan. Orduan etorri zitzaidan zalantza: soinekoa jantzi ala ez? Hanka-bistan ibili edo ez, alegia. Zelan erakutsi hain zuri edukita? Baina, era berean, nola beltzaranduko zitzaizkidan, erakutsi ezik? Azkenean, soinekoa janzteko gogoa (edo fresko ibiltzeko premia) gailendu zitzaidan, eta berna “islatzaileak” edonoren begi bistan geratu ziren, zorionez.

Prozesu mental hori guztiori izan nuen aspaldiko lagun batekin bazkaltzera joateko prestatzen nenbilela. Eta hori bernok ile barik zeudela! Depilatuta nengoen, hori izan baitzen lehenengo pentsamendua. Askok kontakizunari lehenengo munduko problema iritziko dio; eta hala da, zeren pateran datorren emakume batek, edota Afganistandik ihesi dabilen andrazkoak arazo handiagoak dauzka hanketako ileak edo kolorea baino. Konforme. Baina ez dezagun demagogiarik egin. Gure problemak ez dira batzuetan hil ala bizikoak, baina oztopo eta enbarazu izaten dira bizimodu natural eta zoriontsuagoa izateko.

Eta traba horiek, ia beti, emakumeok bizi ditugu. Ez dut gizonezkorik imajinatzen trantze horretan: praka laburrak ezin jantzi zuriegi dagoelako, edo depilatu barik (tira, mutil gazte batzuk agian bai). Askatasuna dute euren gorputza den modukoan erakusteko, natural. Andrazkook, ostera, kanonari jarraitu behar diogu, estiloari eutsi. Eta ez da justua.

Pasa den astean Arantzazuko argazki bat ikusi nuen. Bertan, Gipuzkoako Foru Aldundiko zenbait kide agertzen ziren. Erretratuan bederatzi pertsona ikusten dira, hiru gizon eta sei emakume. Gizonek zapata itxi eta takoi txikidunak daramatzate. Bost andreri baino ez zaizkie oinak ikusten argazkian. Lauk takoi altuak eta finak dituzte jantzita. Arantzazun, eliza aurreko aldapa buruan. Galtzada-harriz egindako aldapa buruan. Nik bernen kolorearekin izandako buru-jana izan ote zuten andre ordezkari horiek takoiak aukeratzeko orduan? Ezetz esango nuke. Pentsatu ote zuten zelan moldatuko ziren bertako harrien gainean ibiltzen? Ez ote dira orkatila bihurrituen beldur? Bestalde, Arantzazun takoiak jantzita ibiltzea ez ote da ustezko dotoretasunaren izenean emakumeon oreka eta mugimendu askatasunari zepoa jartzea? Ez dakit, deigarria, gutxienez bada.

Kontu horiek guztioriek azaltzen digute andrazkook onar gaitzaten, onar dezagun geure burua, performance hutsean jardun behar dugula gorputzarekin, guztiz gurea ez delako, antza, gorputz hori. Naturala dena eraldatu behar dugu: kolorea, ileak, ibilera eta abar, perfekzio irreal horretara zentimetro bat hurreratu gaitezen, geure gorputza ez-gai delakoan.

Bernak zuri dauzkat oraindik, baina bistan izango ditut hotzak debekatzen didan arte!

Gipuzkoako Hitzan

Norberanismoa

Leire Narbaiza 2021/09/12 09:40
Argian 2745. zenbakian argitaratua

Frankismoaren amaierako eta ondorengo urtetan asko eztabaidatzen zen sozialismoa, kapitalismoa, komunismoa, eta horrelako gauzez. Baina askok zion hemen zegoena 'norberanismua' zela: 'Lenengo norberana aurrera etara eta bestiak allakuidaos'" (Bergara aldeko Hiztegia)

Norberanismo betean bizi gara. Lehen ere hala zela baieztatzen digu aipuak, baina orain ageri-agerian geratu da: sutan probatzen da nolakoa den eltzea. Baina zer espero genezakeen? Autofikzioaren sasoian, askatasun indibidualak aldarrikatzea edozeren gainetik, neoliberalismo basatian. Ni-ni sasoia, baina ez gaztelaniazko esanahiaz, nerabe errebeldearen antza badu ere. Ni, ni eta ni. Ni, nire, niretako. Ego kontuak, eta ez nabil Deba ibaiaren adarraz. Ni naiz munduko tripako zila. Nik balio dudalako.

Baina zer gertatu da hain euskalduna den “gu” horrekin? Gure herria, gure etxea, gure ama… Hizkuntza tradizioa galtzeaz batera, gu-tik ni-ra egin dugu salto. Harrotzen gintuen “gure” hori desagertu egin da, eta “nire eskubideak” kezkatzen du norberanista; gure osasunak, ostera, ez.

Esandakoa, norberanismoa. Egoismoa, berba baten.

Argian

Objektu abandonatuak

Leire Narbaiza 2021/09/10 16:45
2021eko irailaren 10ean Gipuzkoako Hitzan argitaratua

Alemaniako Deutsche Welle komunikabideak bideo labur bat zabaldu zuen pasa den astean sare sozialetan. Airez hartutako irudiak dira, Reading Festival-ekoak, Erresuma Batuan. Filmazioan koloretako gauzak ikusten dira urrunetik, eta, hurreratu ahala, kanpin-dendak direla igartzen da. Zelai zabaletan jarrita, horrelako festibaletan zenbait ikuslek bertan kanpatzen dutelako, egun guztiez disfrutatzeko. Baina imajinak ez dira jaialdikoak, amaitutakoan grabatutakoak baino. Objektu koloretsuak jendeak abandonatuta eta botata lagatako “zaborra” dira. Hektareak eta hektareak gauzaz beteta, ia guztiak erabiltzeko modukoak. Festibala amaitu aurretik erabilgarriak ziren, baina pasatutakoan ez, antza.

Hondakin kantitatea ikaragarria da. Kontzertuetan 100.000 ikusle inguru batu ziren, eta horrelako jendetzak utz lezakeen tona kopuruak zenbaezina dirudi. Zelaiak zikin-zikin agertzea normaltzat hartzen dugu, batere normala ez bada ere. Edozein bazterretan gertatzen dira halakoak, nahiz eta neurria txikiagoa den. Ahaztuta ditugu, ala, txosnak? Edo nori ez zaio gertatu mendi tontorrera iritsi, eta bokataren bilgarria, edandako freskagarriaren lata, plastikoak aurkitu? Dena jandako lekuan jaurti, eta aurrera. Gailurreraino motxilan karriatu badute, ezin jaitsi pisu gabeko hondakin horiek etxeraino? Ez dut konprenitzen!

Dena bertan uztea ez zait buruan sartzen. Are ulertezinagoa egiten zait Reading Festival-eko bideoan abandonatutako ia guztia jaso barik egotea, oihal-denda asko zutik daude eta. Jabeak buelta bat egitera joan izan balira bezala, itzultzeko asmotan. Askok kontzertuak amaitutakoan etxerako bidea hartuko zuten, atzean zer lagatzen zuten begiratu ere egin gabe. Nork jasoko zuen txerri korta hura kontuan izan barik. Norbaitek egingo zuela ziur zeudelako. Gu ez gara ezertaz arduratuko, beste nornork jasotzen digulako lohia beti. Hartukolukeko markesak bihurtu ginen aspaldi.

Dena dela, aitatutakoak ez dira gehien harritu nauten kontuak, erabilgarriak diren objektuak abandonatu izanak utzi dizkit begiak talo eginda. Argi daukat orain 30 urte ez zela halakorik gertatuko. Ez garbiagoak ginelako orduko gazteak, ezta hurrik eman ere! Sasoi hartan objektuak ez zirelako merkeak. Denok ez geneukan kanpin-dendarik, eta behar izaten genuenean zeukanari eskatzen genion. Beraz, ezin inongo festibaletan abandonatuta laga, norberarena izanda ere kostatuta lortutakoa zelako.

Horregatik diot gizarte molde bati dagokiola bideo triste hori. Erabilera eta botatzeko gauzak ugaritu eta normaldu dituen gizarte bateko sinboloa ere badela pentsatzen dut. Erabilera bakarreko produktuen erreinuan berdin da kanpatzeko denda izan zein janari prestatua etxera eroateko ontzia: zerbitzu bat egin eta jaurti.

Objektu arruntek balioa galdu dute, merkeegi ekoizten, eta, beraz, saltzen direlako. Hain erraz eskuratzeak hori dakar, bota eta berria erosi aldi bakoitzean. Ugaritasunak objektuak ez zaintzea eragiten du, azkenean erraz eta merke eros bagenitzake, zertarako zaindu, garbitu eta gorde?

Baina ez dugu astirik hartzen pentsatzeko zenbat lehengai, argindar, energia gastatzen diren fabrikazioan, zenbat jende esplotatzen den. Ezta hondakin bihurtutakoan sortzen dizkiguten arazo guztiak ere.

Aldatuko ote gara? Beste erremediorik ez dugu, bada!

Gipuzkoako Hitzan

Aurkezpena

Leire Narbaiza Arizmendi

Irakaslea eta blogaria (+)

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan

Madalenak Kafesnetan atala
#MadalenakKafesnetan

Artxiboa
2022 2021 2020 2019 2018 2017 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005
Kontagailua